Rapportage WLnV Veiligheid 2021
Tekst van het document
Veiligheid in Lelystad 2021 Deelrapportage van het onderzoek Wonen, Leefbaarheid en Veiligheid Maart 2022
Inleiding In september en oktober 2021 is het onderzoek Wonen, Leefbaarheid en Veiligheid uitgevoerd. In totaal hebben 1.767 inwoners de vragenlijst ingevuld. Het onderzoek wordt in Lelystad om het jaar gedaan. Hiermee kan de ontwikkeling door de tijd heen inzichtelijk worden gemaakt. Ook wordt het onderzoek door andere gemeenten uitgevoerd, waardoor de Lelystadse cijfers met de cijfers van andere gemeenten kan worden vergeleken. De resultaten van het onderzoek worden in drie deelrapportages besproken. Dit deel gaat over de Veiligheid. In de andere twee deelrapportages staan de onderwerpen Leefbaarheid en Wonen centraal. In deze deelrapportage komen allereerst buurtproblemen (fysieke overlast, sociale overlast en verkeersoverlast) aan de orde. Daarna gaan we in op onveiligheidsgevoelens in de directe leefomgeving en verschillende locaties in Lelystad. Vervolgens wordt ingegaan op slachtofferschap en aangiftebereidheid. En tot slot wordt het rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt besproken.
2
Samenvatting (1) Overlast • Inwoners ervaren in de buurt de meeste overlast van het verkeer. Te hard rijden en parkeerproblemen zijn de vormen van overlast waar men relatief veel overlast van ervaart. • Het percentage inwoners dat veel overlast ervaart van te hard rijden is in 2021 hoger dan eerdere jaren. Voor parkeerproblemen is de score iets hoger dan eerdere jaren. • Andere vormen van buurtoverlast die vaak genoemd worden zijn hondenpoep en rommel op straat. Voor overlast door hondenpoep was er de afgelopen jaren sprake van een dalende trend. In 2021 ligt het percentage weer iets hoger dan in 2019, maar lager dan de jaren ervoor. Lelystedelingen ervaren in 2021 iets meer overlast door rommel op straat. • Te hard rijden, parkeerproblemen, hondenpoep en rommel op straat zijn de vormen van overlast die volgens de inwoners als eerste in de buurt aangepakt moeten worden. • In Lelystad-Haven ervaart men de minst overlast. In de wijken Warande en Zuiderzeewijk wordt de meeste overlast ervaren. Bewoners van de Warande ervaren relatief veel overlast door verkeer (te hard rijden). In de Zuiderzeewijk wordt relatief veel fysieke (rommel op straat) en sociale overlast (overlast door buurtbewoners, drugs, rondhangende jongeren en dronken mensen op straat) ervaren. • Inwoners ervaren in 2021 meer overlast in de buurt.
Met name het percentage dat verkeersoverlast ervaart is in 2021 hoger dan in eerdere peilingen.
Onveiligheidsgevoelens • Het percentage Lelystedelingen dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen buurt is in 2021 iets hoger dan in 2019. In Lelystad-Haven is het percentage dat zich wel eens onveilig voelt in de buurt het laagst. Bewoners van de Zuiderzeewijk en de Boswijk voelen zich het meest onveilig in de eigen buurt. • Het percentage Lelystedelingen dat zich in algemene zin wel eens onveilig voelt is gelijk ten opzichte van eerdere peilingen. • De onveiligheidsgevoelens hebben in 2021 niet meer invloed op het dagelijks leven dan eerdere jaren. Het aandeel inwoners dat ’s avonds niet open doet vanwege de veiligheid is bijvoorbeeld niet toegenomen. • Men voelt zich het meest onveilig op plekken waar groepen jongeren rondhangen. Perceptie criminaliteit • In 2021 geven meer inwoners aan dat er veel criminaliteit in de buurt is. Deze score is voor de bewoners van de Zuiderzeewijk en de Waterwijk/Landerijen het hoogst. • Het percentage Lelystedelingen dat denkt dat de criminaliteit in de buurt is toegenomen is hoger in 2021 dan in 2019. Dat geldt ook voor het percentage Lelystedelingen dat denkt dat de criminaliteit in de buurt is afgenomen. In Lelystad-Haven is het percentage dat denkt dat de criminaliteit is toegenomen het laagst en in de Zuiderzeewijk het hoogst.
In de Atolwijk is zowel het percentage bewoners dat denkt dat de criminaliteit is toegenomen als afgenomen relatief hoog. 3
Samenvatting (2) Preventiemaatregelen • Een heel groot deel van de Lelystedelingen heeft een regulier gecontroleerde CV, gaskachel of geiser. Ook hebben de meeste inwoners buitenverlichting of brandmelders in hun woning. • Rolluiken of luiken voor ramen en deuren, alarminstallatie en brandblussers komen veel minder vaak voor. • Tussen koop- en huurwoningen zijn grote verschillen in de genomen preventiemaatregelen. In koopwoningen zijn vaker preventiemaatregelen aanwezig. Slachtofferschap • In 2021 heeft het percentage dat in de afgelopen 12 maanden slachtoffer is geworden van één of meer misdrijven zich gestabiliseerd. In de jaren hiervoor was er sprake van een sterke daling. • Het percentage dat slachtoffer is geworden van cybercrime is in 2021 gestegen ten opzichte van 2019. Voor de overige delicten is er geen stijging. • De aangiftebereidheid van slachtoffers neemt in 2021 verder af.
Buurtveiligheid • Het rapportcijfer voor de buurtveiligheid is in 2021 iets lager dan in 2019. In de wijken de Bolder, Lelystad-Haven en Havendiep geven de bewoners het gemiddeld hoogste rapportcijfer en in de Zuiderzeewijk het laagste rapportcijfer.
4
Buurtproblemen
Grafiek: Ervaren overlast (2021)
Overlast (2021) De inwoners van Lelystad ervaren de meeste overlast van te hard rijden en parkeerproblemen. 62% van de inwoners ervaart (een beetje) overlast van te hard rijden. Voor parkeerproblemen is dit 46%. Ook van hondenpoep en rommel op straat wordt relatief veel overlast ervaren. 50% ervaart (een beetje) overlast van hondenpoep en 47% van rommel op straat.
De volgorde van de top 4 van de meest voorkomende vormen van overlast is ongewijzigd ten opzichte van eerdere jaren.
Te hard rijden
30
Parkeerproblemen
24
32 22
Hondenpoep
17
33
Rommel op straat
14
33
5
4
50 7
44
6
48
Overlast door buurtbewoners
9
17
3
71
Rondhangende jongeren
8
17
6
69
Agressief gedrag in het verkeer
7
14
Drugsgebruik of drugshandel
6
Overlast van kamerverhuurpanden Vernield straatmeubilair Dronken mensen op straat
10
3
4
14
4 8
78 86
5
77
4
Lastigvallen van mensen op straat 2 5 3 Bekladde muren of gebouwen 2 9
76
6
5 6 3
33
84 90
5
85
Ervaart veel overlast
Ervaart een beetje overlast
Ervaart geen overlast
Probleem komt niet voor
5
Buurtproblemen
Grafiek: Top 4 ervaren overlast (2013-2021)
Overlast (top 4)
Te hard rijden
Parkeerproblemen
% ervaart veel overlast
% ervaart veel overlast
Het percentage Lelystedelingen dat veel overlast ervaart van te hard rijden is in 2021 hoger dan eerdere jaren. Het percentage inwoners dat veel overlast ervaart van parkeerproblemen ligt in 2021 iets hoger dan in eerdere peilingen. Sinds 2015 is er sprake van een toename van overlast door parkeerproblemen.
De overlast van hondenpoep liet een dalende trend zien. In 2021 ligt het percentage weer iets hoger dan in 2019, maar lager dan de jaren ervoor.
30% 23%
2013
Het percentage inwoners dat veel overlast ervaart van rommel op straat ligt voor de verschillende peilingen tussen de 9% en 14%. In 2021 is het percentage iets hoger dan eerdere jaren.
21%
25%
21%
2015
23% 18%
2017
2019
2021
2013
20%
2015
2017
2019
Hondenpoep
Rommel op straat
% ervaart veel overlast
% ervaart veel overlast
20%
18%
15%
2015
2017
2019
17% 13%
2021
2013
24%
16%
13%
12%
2017
2019
9% 2013
22%
2015
2021
14%
2021
6
Buurtproblemen
Grafiek: Overlast met hoogste prioriteit (2021)
Overlast met hoogste prioriteit (2021) Inwoners konden in de vragenlijst aangeven welke twee vormen van overlast in de buurt als eerst aangepakt moeten worden. Vervolgens is per vorm van overlast het aandeel bepaald. De scores in de grafiek tellen dus samen op tot 100%.
De vormen van overlast die volgens de Lelystedelingen het meest prioriteit moeten hebben, zijn dezelfde als waar men de meeste overlast van ervaart. Te hard rijden staat dan ook bovenaan de lijst, gevolgd door parkeerproblemen, hondenpoep en rommel op straat.
Te hard rijden
25%
Parkeerproblemen
18%
Hondenpoep
15%
Rommel op straat
15%
Overlast door buurtbewoners
7%
Rondhangende jongeren
6%
Drugsgebruik of drugshandel
4%
Overlast van kamerverhuurpanden
3%
Vernield straatmeubilair
2%
Agressief gedrag in het verkeer
2%
Dronken mensen op straat
1%
Lastigvallen van mensen op straat
1%
Bekladde muren of gebouwen
1%
7
Buurtproblemen
Grafiek: Top 4 hoogste prioriteit overlast (2013-2021)
Hoogste prioriteit (top 4) Sinds de peiling in 2017 krijgen te hard rijden en parkeerproblemen een hogere prioriteit. Het percentage van de laatste drie peilingen ligt gemiddeld op 25% voor te hard rijden en op 18% voor parkeerproblemen.
Te hard rijden
Parkeerproblemen
% hoogste prioriteit
% hoogste prioriteit
26% 22%
21%
24%
25%
Hondenpoep daarentegen krijgt steeds minder prioriteit. In 2015 was het percentage 21% en in 2021 is dit gedaald naar 15%.
Rommel op straat kreeg in 2017 tijdelijk minder prioriteit (11%). In 2021 geeft 15% hier prioriteit aan.
Voor te hard rijden, parkeerproblemen en hondenpoep wordt een positief verband gevonden tussen het percentage inwoners dat veel overlast ervaart en het percentage inwoners dat vindt dat het probleem als eerste aangepakt moet worden. Dit betekent dat in de jaren dat het percentage ervaren overlast van één van deze vormen toeneemt, de prioriteit die eraan gegeven wordt ook toeneemt.
2013
19%
2015
2017
2019
2021
14%
13%
2013
2015
18%
17%
18%
2017
2019
2021
Hondenpoep
Rommel op straat
% hoogste prioriteit
% hoogste prioriteit
21%
20%
17%
15%
17%
16%
16%
15%
2019
2021
11%
2013
2015
2017
2019
2021
2013
2015
2017
8
Buurtproblemen
Grafiek: Percentage inwoners dat veel fysieke verloedering ervaart (2013-2021)
Fysieke verloedering Onder fysieke verloedering vallen de volgende vier vormen van overlast: (1) rommel op straat, (2) straatmeubilair dat vernield is (zoals vuilnisbakken, bankjes of bushokjes), (3) bekladde muren of gebouwen en (4) hondenpoep (op de stoep, straat of in de perken). Iets meer dan een kwart van de inwoners ervaart in 2021 fysieke verloedering. Deze score is vergelijkbaar met de scores vanaf 2015. Vrouwen (28%) ervaren meer fysieke verloedering dan mannen (23%). 65plussers (19%) ervaren minder fysieke verloedering dan 18-29 jarigen (31%) en 30-44 jarigen (34%).
29%
2013
26%
26%
24%
26%
2015
2017
2019
2021
Figuur: Percentage fysieke verloedering 2019 en 2021 naar wijk
2019
2021
In de Zuiderzeewijk hebben de meeste bewoners last van veel fysieke verloedering. In 2021 ervaart 44% van de bewoners van deze wijk veel fysieke verloedering en dan met name van rommel op straat (30%). In de Bolder is het percentage dat fysieke verloedering ervaart het laagst, namelijk 16%. In 2019 was dit nog 25%. Met name het percentage bewoners dat veel overlast ervaart van vernield straatmeubilair en hondenpoep is in deze wijk afgenomen. Een verklaring voor de bovengemiddelde score in Warande is de leeftijd van de bewoners. Warande is een jonge wijk met relatief veel 18-44 jarigen en 1844 jarigen ervaren over het algemeen meer fysieke verloedering. 9
Buurtproblemen
Grafiek: Percentage inwoners dat veel sociale overlast ervaart (2013-2021)
Sociale overlast Onder sociale overlast vallen de volgende vijf vormen: (1) dronken mensen op straat, (2) drugsgebruik of drugshandel, (3) overlast door buurtbewoners, (4) mensen die op straat worden lastiggevallen en (5) rondhangende jongeren. Het percentage inwoners dat sociale overlast ervaart is in 2021 hoger dan in de jaren ervoor. In 2019 ervaarde 14% sociale overlast. In 2021 is dit 18%. Vrouwen (20%), Lelystedelingen in de leeftijdsgroep 18-29 jaar (37%) en laagopgeleiden (22%) ervaren meer sociale overlast.
Eerder zagen we al dat het percentage bewoners dat fysieke verloedering ervaart het hoogst is in de Zuiderzeewijk. Dit geldt ook voor de sociale overlast. 39% van de bewoners van de Zuiderzeewijk ervaart overlast. In deze wijk ervaart men vooral veel overlast door buurtbewoners (23%), drugs (21%) en rondhangende jongeren (16%).
14%
13%
2013
2015
16%
14%
2017
2019
18%
2021
Figuur: Percentage sociale overlast 2019 en 2021 naar wijk
2019
2021
Kaartjes Lelystad 2021 versus 2019
In de wijk de Bolder is het percentage sociale overlast het laagst. In 2019 lag het percentage sociale overlast voor de wijken Lelystad-Haven en Kustwijk op een laag niveau. In 2021 is dit percentage in beide wijken toegenomen. 10
Buurtproblemen
Grafiek: Percentage inwoners dat veel verkeersoverlast ervaart (2013-2021)
Verkeersoverlast 41%
Onder verkeersoverlast valt: (1) te hard rijden, (2) parkeerproblemen en (3) agressief gedrag in het verkeer. In 2021 ervaart 41% verkeersoverlast. Dit is hoger dan in de jaren hiervoor. Met name het percentage inwoners dat veel last heeft van te hard rijden is in 2021 gestegen. Vrouwen (43%) ervaren meer verkeersoverlast dan mannen (38%). Hoe jonger, hoe meer verkeersoverlast men ervaart. Voor de 18-29 jarigen is dit 52% en voor de 65-plussers 29%. Hoogopgeleiden ervaren minder overlast door verkeer (34%).
32%
31%
2013
2015
35%
36%
2017
2019
2021
Figuur: Percentage verkeersoverlast 2019 en 2021 naar wijk
2019
2021
Het percentage inwoners dat verkeersoverlast ervaart is in 2021 het laagst in Lelystad-Haven (17%) en het hoogst in Warande (63%). In Warande ervaart men met name overlast door te hard rijden (47%). Deze ervaren overlast door te hard rijden wordt waarschijnlijk veroorzaakt doordat een deel van de wegen in Warande nog niet definitief is ingericht waardoor snelheidsremmende voorzieningen ontbreken. Er is een aantal rechte wegen waar men nu nog met hoge snelheid kan rijden. In de Kustwijk is het percentage bewoners met verkeersoverlast toegenomen van 32% in 2019 naar 44% in 2021. Met name het percentage bewoners van de Kustwijk dat overlast ervaart door te hard rijden (34%) en parkeren (28%) is in 2021 hoger. 11
Buurtproblemen Totale overlast
Grafiek: Percentage inwoners dat veel overlast ervaart (2013-2021) 48%
46%
2013
2015
50%
54% 47%
Wanneer alle vormen van overlast worden samengenomen, levert dit de totale overlast. In 2021 ervaart 54% van de inwoners op minstens één aspect veel overlast. Dit is 7% hoger dan in 2019. Het percentage dat overlast ervaart is hoger voor vrouwen (57%). 18-44 jarigen ervaren ook meer overlast (66%) en 65-plussers juist minder overlast (40%). Hoogopgeleiden ervaren ook minder overlast (48%).
2017
2019
2021
Figuur: Percentage totale overlast naar wijk (2019-2021) In Lelystad-Haven ervaart men de minst overlast (40% in 2021) en in de wijken Warande (73%) en de Zuiderzeewijk (67%) de meeste overlast.
2019
2021
In Warande ervaart men relatief veel verkeersoverlast en in de Zuiderzeewijk is het met name de fysieke en sociale overlast waar relatief hoog op gescoord wordt.
12
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Percentage inwoners dat zich onveilig voelt buurt (2013-2021)
In eigen buurt 23% van de Lelystedelingen voelt zich in 2021 wel eens onveilig in de eigen buurt. In 2019 was dit 21%. Meer vrouwen (26%) dan mannen (20%) voelen zich wel eens onveilig in de eigen buurt. Dat geldt ook voor de jongere leeftijdsgroepen ten opzichte van de oudere leeftijdsgroepen (1829 jaar: 36%; 30-44 jaar: 30%; 45-64 jaar: 19%; 65+: 17%) en voor laagopgeleiden (30%) ten opzichte van hoogopgeleiden (18%).
4%
6%
3%
5%
6%
11%
14%
11%
13%
14%
3%
2% 2015
3%
3%
3%
2017
2019
2021
2013
Vaak onveilig
Soms onveilig
Zelden onveilig
Figuur: Percentage onveiligheidsgevoelens in de buurt naar wijk (2019-2021) In Lelystad-Haven is het percentage dat zich wel eens onveilig voelt in de buurt het laagst (13% in 2021). In 2021 voelen bewoners van de Zuiderzeewijk (34%) en de Boswijk (30%) zich het meest onveilig.
2019
2021
13
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Percentage inwoners dat zich onveilig voelt (2013-2021)
In algemene zin
10%
11%
9%
Van de inwoners voelt 36% zich in algemene zin wel eens onveilig. Dit is vergelijkbaar met de cijfers in 2017 (37%) en 2019 (36%).
23%
22%
24%
Het onveiligheidsgevoel in algemene zin is het hoogst onder vrouwen (44%), 18-29 jarigen (56%) en 30-44 jarigen (45%).
4%
3%
3%
2017
2019
2021
Van de inwoners die zich in algemene zin wel eens onveilig voelen, voelt 79% zich ook wel eens onveilig in de eigen buurt. Andersom is dit lager. Dus van de inwoners die zich in de buurt wel eens onveilig voelen, voelt 51% zich ook wel eens onveilig in algemene zin.
2013
2015 Vaak onveilig
Soms onveilig
Zelden onveilig
Figuur: Percentage onveiligheidsgevoelens algemeen naar wijk (2019-2021)
2019
2021
De Lelystadse wijken verschillen in behoorlijke mate wanneer het gaat over het aandeel inwoners dat zich in algemene zin wel eens onveilig voelt. Het laagst is dit in de Kustwijk (27%), Lelystad-Haven (27%) en de Bolder (28%). Wijken waar de score bovengemiddeld is zijn Warande (52%), de Zuiderzeewijk (48%), de Boswijk (46%) en de Waterwijk/Landerijen (43%). Een verklaring voor de bovengemiddelde score in Warande is de relatief jonge leeftijd van de bewoners.
14
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Mate waarin onveiligheidsgevoelens het dagelijks leven beïnvloeden (2021)
Gedragsbeïnvloeding wegens onveiligheid (2021) De inwoners van Lelystad is een aantal stellingen voorgelegd over de mate waarin onveiligheidsgevoelens het dagelijkse leven beïnvloeden. Opvallend is het hoge aandeel (12%) inwoners dat vaak ‘s avonds de deur niet open doet. Voor de andere stellingen ligt is het percentage bij de antwoordoptie vaak laag (tussen de 6% en 3%). 28% van de inwoners is vaak of soms bang zelf slachtoffer te worden van criminaliteit en 25% voelt zich vaak of soms onveilig ‘s avonds in de buurt op straat. 52% van de Lelystedelingen geeft op alle vijf stellingen aan zelden of nooit onveiligheidsgevoelens te ervaren. Vrouwen, 18-29 jarigen en laagopgeleiden hebben op alle stellingen een hogere score (voor vaak en soms). De inwoners die aangeven bang te zijn zelf slachtoffer te worden van criminaliteit, scoren ook hoog op de andere stellingen. Dit geldt met name voor de stelling over het ‘s avonds de deur open doen. 64% van de inwoners die vaak of soms bang zijn om zelf slachtoffer te worden, doet soms of vaak ‘s avonds de deur niet open.
Doe 's avonds niet open, omdat ik het niet veilig vind
12
22
66
Ben bang dat ik zelf slachtoffer word van criminaliteit
4
24
72
Voel mij 's avonds onveilig als ik in de buurt op straat loop
6
19
75
Loop of rijd om in mijn eigen buurt om onveilige plekken te vermijden
3
13
84
Voel mij niet op mijn gemak wanneer ik 's avonds alleen thuis ben
4
13
84
Vaak
Soms
Zelden of nooit
15
Onveiligheidsgevoelens Gedragsbeïnvloeding – meerdere jaren (1)
Grafiek: Percentage vaak of soms (2013-2021) Doe 's avonds niet open, omdat ik het niet veilig vind
Ben bang dat ik zelf slachtoffer word van criminaliteit
% vaak of soms
% vaak of soms
De grafieken hiernaast tonen de ontwikkeling door de jaren heen en laten het percentage zien dat aangeeft dat een bepaalde situatie vaak of soms voor komt. De resultaten van 2021 wijken nauwelijks af van die van 2019. Het aandeel inwoners dat vaak of soms ‘s avonds niet open doet laat vanaf 2015 een dalende trend zien (van 40% naar 34%). Het percentage dat zich vaak of soms op straat in de eigen buurt onveilig voelt, lag in 2013 met 22% op een relatief laag niveau. De andere jaren ligt dit percentage tussen de 24% en 26%.
40%
38%
36%
30%
2013
2015
2017
2019
34%
2021
28%
30%
29%
27%
28%
2013
2015
2017
2019
2021
Voel mij 's avonds onveilig als ik bij mij in de buurt op straat loop % vaak of soms
22%
2013
26%
24%
25%
25%
2015
2017
2019
2021
16
Onveiligheidsgevoelens Gedragsbeïnvloeding – meerdere jaren (2)
Grafiek: Percentage vaak of soms (2013-2021) Voel mij niet op mijn gemak wanneer ik 's avonds alleen thuis ben % vaak of soms
Ook voor de laatste twee stellingen geldt dat de scores van 2021 redelijk vergelijkbaar zijn met die van 2019. Voor de stelling “Voel mij niet op mijn gemak wanneer ik ‘s avonds alleen thuis ben” schommelt de score tussen de 16% en 18%.
17%
18%
18%
17%
16%
Het percentage dat in de eigen buurt omloopt of -rijdt om onveilige plekken te vermijden ligt voor de verschillende jaren tussen de 13% en 16%.
2013
2015
2017
2019
2021
Loop of rijd om in mijn eigen buurt om onveilige plekken te vermijden % vaak of soms
15%
16%
2013
2015
13%
14%
16%
2017
2019
2021
17
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Perceptie criminaliteit in de buurt (2017-2021)
Perceptie criminaliteit in de buurt (1)
13%
14%
16%
In 2021 heeft 15% van de inwoners het idee dat er veel criminaliteit plaatsvindt in de buurt. Dit is hoger dan in 2019 (11%) en de landelijke cijfers (9%).
72%
75%
69%
15%
11%
15%
9%
2017
2019
2021
NL*
Het percentage dat het idee heeft dat er veel criminaliteit in de buurt is, is hoger voor vrouwen (17%), 18-29 jarigen (29%) en 3044 jarigen (22%).
Veel
22%
69%
Weinig
Geen
Figuur: Percentage veel criminaliteit in de buurt naar wijk (2019-2021) Er zijn grote verschillen tussen de Lelystadse wijken in perceptie van criminaliteit in de buurt. De hoogste percentages worden gevonden bij de bewoners van de Zuiderzeewijk (32%) en de Waterwijk/Landerijen (25%) en de laagste percentages bij de bewoners van Lelystad-Haven (5%), de Bolder (6%), Havendiep (8%) en de Kustwijk (9%).
2019
* CBS Veiligheidsmonitor 2021
2021
18
Onveiligheidsgevoelens Perceptie criminaliteit in de buurt (2) In 2021 denkt 22% dat dat de criminaliteit in de buurt in de afgelopen 12 maanden is toegenomen. Dit is een stijging ten opzichte van 2019. Het aandeel inwoners dat denkt dat de criminaliteit in de buurt is afgenomen is in 2021 ook hoger dan in 2019. Het percentage dat denkt dat de criminaliteit is toegenomen is hoger voor 18-29 jarigen (31%), 30-44 jarigen (29%) en laagopgeleiden (27%).
Grafiek: Perceptie criminaliteit in de buurt (2017-2021) 5%
5%
7%
7%
70%
76%
71%
79%
24%
18%
22%
14%
2017
2019
2021
NL*
Toegenomen
Gelijk gebleven
Afgenomen
Figuur: Percentage criminaliteit in de buurt toegenomen naar wijk (2019-2021)
2019
2021
In Lelystad-Haven is het percentage inwoners dat denkt dat de criminaliteit is toegenomen het laagst (10% in 2021) en in de Zuiderzeewijk het hoogst (37% in 2021). In de Atolwijk is dit percentage ook relatief hoog (29%). Opvallend is dat in deze wijk een relatief groot deel aangeeft dat de criminaliteit in de buurt juist is afgenomen (11%).
* CBS Veiligheidsmonitor 2021
19
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Percentage genomen preventiemaatregelen (2021)
Genomen preventiemaatregelen (2021) Er zijn verschillende preventiemaatregelen die inwoners kunnen nemen. De meest voorkomende maatregelen zijn dat in de woning de CV, gaskachel of geiser regulier gecontroleerd is (87%), dat er buitenverlichting aanwezig is (86%) en dat er brandmelders zijn (85%). Het percentage inwoners met brandmelders in huis is gestegen van 81% in 2019 naar 85% in 2021. Ook zijn er in 2021 meer inwoners met rolluiken of luiken voor ramen of deuren (2019: 12%; 2021: 14%). 18-29 jarigen hebben minder vaak buitenverlichting, brandblussers of extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren. Laagopgeleiden hebben minder vaak buitenverlichting, brandblussers of een alarminstallatie.
Regulier gecontroleerde CV, gaskachel of geiser
87%
Buitenverlichting
86%
Brandmelder(s)
85%
Extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren
72%
Brandblusser(s)
36%
Alarminstallatie
Rolluiken of luiken voor ramen of deuren
23%
14%
20
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Percentage genomen preventiemaatregelen naar huur- en koop (2021)
Genomen preventiemaatregelen - huur/koop (2021) In koopwoningen zijn vaker preventiemaatregelen aanwezig. Alleen voor de regulier gecontroleerde CV, gaskachel of geiser wordt geen groot verschil tussen huur- en koopwoningen gevonden. Naast of een woning een huur- of koopwoning is, is er ook een relatie tussen de waarde van de woning en de genomen preventiemaatregelen. In woningen met een hogere WOZ-waarde zijn ook vaker preventiemaatregelen genomen.
85%
Regulier gecontroleerde CV, gaskachel of geiser
87% 70%
Buitenverlichting
92% 80%
Brandmelder(s)
87% 57%
Extra veiligheidssloten of grendels op buitendeuren
78% 24%
Brandblusser(s)
Alarminstallatie
Rolluiken of luiken voor ramen of deuren
40% 13% 27% 9% 16% Huurwoning
Koopwoning
21
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Onveilige plekken (2021)
Onveilige plekken in de stad (1) Lelystedelingen voelen zich met meest onveilig op plekken in de stad waar jongeren rondhangen. 11% heeft aan zich daar vaak onveilig te voelen. Men voelt zich het meest veilig in het eigen huis en in het openbaar vervoer. Al kan voor het openbaar vervoer worden opgemerkt dat voor een groot deel van de inwoners dit niet van toepassing is (omdat zij er geen gebruik van maken). Meer vrouwen voelen zich vaak (of soms) onveilig. Het aandeel dat zich vaak (of soms) onveilig voelt is hoger voor de jongere leeftijdsgroepen (18-29 jaar en 30-44 jaar).
Op plekken waar groepen jongeren rondhangen
11
33
In het centrum van Lelystad
4
29
Bij het treinstation in Lelystad
5
24
Rondom uitgaansgelegenheden
4
20
In het winkelgebied/winkelcentrum in mijn wijk
3
18
In het openbaar vervoer in Lelystad 2 10
In mijn eigen huis 1 8
Vaak
Soms
Zelden of nooit
29
27
61
6
41
30
36
40
72
36
7
52
88
3
Niet van toepassing, kom ik nooit
22
Onveiligheidsgevoelens
Grafiek: Top 4 onveilige plekken (2013-2021)
Onveilige plekken in de stad (2)
Op plekken waar groepen jongeren rondhangen
In het centrum van Lelystad % vaak of soms
% vaak of soms
Het percentage inwoners dat zich onveilig voelt op plekken waar groepen jongeren rondhangen schommelt voor de verschillende peilingen. In 2021 is de score gemiddeld. In het centrum van Lelystad voelt men zich in 2021 vaker onveilig dan eerdere jaren. Het percentage dat zich vaak of soms onveilig voelt is van 29% in 2019 naar 33% in 2021 gestegen.
Rondom uitgaansgelegenheden is het percentage dat zich vaak of soms onveilig voelt juist gedaald van 28% in 2019 naar 24%.
47%
27%
2013
Het percentage dat aangeeft niet bij het treinstation te komen is in 2021 (30%) veel hoger dan in 2019 (20%). Toch is het percentage dat zich vaak of soms onveilig voelt niet lager.
44%
42%
41%
2017
2019
2021
2013
30%
29%
2017
2019
33%
2021
Bij het treinstation in Lelystad
Rondom uitgaansgelegenheden
% vaak of soms
% vaak of soms
Datzelfde geldt voor het openbaar vervoer in Lelystad. In 2021 geeft 52% aan daar niet te komen ten opzichte van 43% in 2019. Toch neemt het percentage dat zich onveilig voelt toe van 9% naar 12%. 27%
29%
27%
29%
2013
2017
2019
2021
26%
2013
30%
2017
28%
2019
24%
2021
23
Slachtofferschap
Grafiek: Slachtofferschap naar soort misdrijf (2001-2021)
Totaal 50%
Het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden slachtoffer is geworden van één of meer misdrijven is de afgelopen jaren gedaald. In 2021 heeft het percentage dat slachtoffer is geworden zich gestabiliseerd en ligt op 29%.
44%
44% 42%
41%
38%
40%
37% 35% 33% 31% 28%
30%
29%
In de totaal cijfers is cybercrime niet meegenomen, omdat dit pas vanaf 2017 onderdeel uitmaakt van het onderzoek. 20%
Het percentage dat slachtoffer is geworden van cybercrime is gestegen van 15% in 2019 naar 18% in 2021. Voor de andere misdrijfvormen worden geen grote verschillen tussen de scores van 2019 en 2021 gevonden.
10%
0% 2001
2003
2005
2007
2009
Totaal Autovernieling/-inbraak/-diefstal Fietsendiefstal Inbraak (en poging tot)
2011
2013
2015
2017
2019
2021
Cybercrime Vernielingen (overige) Geweld
24
Slachtofferschap
Grafiek: Vernielingen (2011-2021)
Vernielingen In deze grafiek is de ontwikkeling van het percentage slachtoffers van vernielingen afgezet tegen het aantal meldingen bij de politie per 1.000 inwoners. Politiemeldingen geven in het algemeen een positiever beeld, want niet elke slachtoffer maakt bij de politie melding van een delict. Bovendien is bij veel politieregistraties sprake van meer dan één slachtoffer, wat niet zichtbaar is in de gegevens. In 2021 is 16% van de Lelystedelingen slachtoffer geworden van vernielingen van bijvoorbeeld de auto, buitenkant huis of tuin. Deze score is vergelijkbaar met de twee eerdere peilingen.
30%
20%
18%
18%
20
18% 16%
10%
18-29 jarigen (28%) en 30-44 jarigen (20%) zijn vaker het slachtoffer van vernielingen. Het aantal meldingen per 1.000 inwoners is in 2021 lager dan eerdere jaren.
30
7
16%
16%
10 7
7
5
6 4
0%
0 2011
2013 Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
2021
Aantal meldingen per 1.000 inwoners
25
Slachtofferschap
Grafiek: Woninginbraak (2011-2021)
Woninginbraak Zowel het percentage slachtoffers van woninginbraken als het aantal meldingen is de afgelopen jaren gedaald. In 2021 is – net als in 2019 – 4% van de Lelystedelingen het slachtoffer geweest. 18-29 jarigen (9%) zijn vaker het slachtoffer geweest van woninginbraak en hoogopgeleiden (3%) juist minder vaak.
30%
30
20%
20 14
15 13 10
10%
10 6
7%
7%
4% 6%
6% 4%
3
0%
0 2011
2013 Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
2021
Aantal inbraken per 1.000 woningen
26
Slachtofferschap
Grafiek: Autodiefstal of -inbraak (2011-2021)
Autodiefstal of -inbraak In 2021 ligt het percentage slachtoffers van autodiefstal of -inbraak met 3% iets lager dan eerdere jaren. Hiervoor lag het percentage stabiel op 4%. Het aantal diefstallen van of uit de auto per 1.000 inwoners schommelt iets sterker van jaar tot jaar, maar ligt in het laatste jaar flink lager.
30%
30
20%
20
10%
10
Inwoners in de leeftijd van 30 t/m 44 jaar zijn relatief vaker het slachtoffer geworden van autodiefstal of -inbraak (4%).
7 5% 5%
6 4
5 3
4
4%
4%
4% 3%
0% 2011
2013
Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
0
2021*
Aantal diefstallen van of uit auto per 1.000 inwoners
27
Slachtofferschap
Grafiek: Fietsendiefstal (2011-2021)
Fietsendiefstal Sinds 2013 loopt het aantal fietsendiefstallen sterk terug. Dit is zowel zichtbaar in het percentage slachtoffers als het aantal diefstallen per 1.000 inwoners. In 2019 bereikt het percentage dat slachtoffer is geworden van fietsendiefstal met 6% het laagste punt. In 2021 is wederom 6% van de Lelystedelingen slachtoffer geworden van fietsendiefstal.
30%
30
20%
20
18-29 jarigen (10%) en 30-44 jarigen (9%) zijn relatief vaker slachtoffer van fietsendiefstal en hoogopgeleiden (5%) zijn relatief minder vaak slachtoffer.
13% 11%
10% 6
10% 7
9%
6 3
10 6%
6%
3
2
0%
0 2011
2013 Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
2021
Aantal diefstallen per 1.000 inwoners
28
Slachtofferschap
Grafiek: Geweld (2011-2021)
Geweld Het percentage slachtoffers van geweld (bedreiging met lichamelijk geweld of daadwerkelijke mishandeling) toont een licht stijgende lijn. In de politiecijfers neemt het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners juist af. In 2021 is 7% van de Lelystedelingen slachtoffer van geweld. Tien jaar geleden was dit 4%. Het gaat om bedreiging met lichamelijk geweld of daadwerkelijke mishandeling. Mannen (8%) geven vaker aan slachtoffer te zijn van geweld dan vrouwen (5%). Dit geldt ook voor 18-29 jarigen (11%) en 30-44 jarigen (9%).
30%
30
20%
20
10%
9
9 7
4%
5%
5%
10
7
7
7%
6%
6%
6
0%
0 2011
2013 Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
2021
Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners
29
Slachtofferschap
Grafiek: Cybercrime (2011-2021)
Cybercrime Sinds 2017 wordt gevraagd of men slachtoffer is geworden van cybercrime. Hieronder wordt verstaan dat men slachtoffer is geworden van (1) oplichting bij het kopen of verkopen van goederen of diensten, (2) het inbreken of inloggen op een computer, e-mailaccount, website of sociale media of (3) treiteren, pesten, stalken, chantage of bedreiging via internet. In 2017 lag het percentage dat slachtoffer is geworden van cybercrime op 14%. Inmiddels is dit gestegen naar 18%. Met name de eerste vorm (oplichting bij het kopen of verkopen van goederen of diensten) komt in 2021 vaker voor.
30%
30
20%
20 18% 14%
15%
10%
10
Vrouwen (20%) en 18-29 jarigen (25%) zijn vaker het slachtoffer van cybercrime en laagopgeleiden (13%) minder vaak. Van cybercrime wordt niet vaak aangifte gedaan. In de politiecijfers is het aantal geregistreerde misdrijven voor cybercrime klein.
0
0
1
0%
0 2011
2013 Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
2021
Aantal misdrijven per 1.000 inwoners
30
Slachtofferschap
Grafiek: Totaal aantal slachtoffers (2011-2021)
Totaal aantal slachtoffers Zoals eerder genoemd neemt het totaal percentage slachtoffers van één of meer misdrijven af. Deze trend is ook zichtbaar voor het aantal gemelde misdrijven per 1.000 inwoners. In 2021 blijft het percentage dat slachtoffer is geworden stabiel. In de totaal cijfers is cybercrime niet meegenomen, omdat dit pas vanaf 2017 onderdeel uitmaakt van het onderzoek. In de jongere leeftijdsgroepen is het percentage dat slachtoffer is geworden hoger (18-29 jaar: 43%; 30-44 jaar: 37%). Dat geldt overigens voor de meeste delicten. Hoogopgeleiden (26%) daarentegen zijn minder vaak slachtoffer.
80%
80 69
66
66
60%
54
60
54 47
40%
35%
37% 33%
40 31%
28%
29%
20%
20
0%
0 2011
2013 Slachtoffers (%)
2015
2017
2019
2021
Aantal misdrijven per 1.000 inwoners
31
Slachtofferschap
Grafiek: Percentage aangiftebereidheid (2015-2021)
Aangiftebereidheid Wanneer iemand slachtoffer wordt van een delict, kan daarvan aangifte worden gedaan bij de politie. In 2021 doet 37% van de Lelystedelingen die slachtoffer is geworden aangifte. De aangiftebereidheid is de afgelopen jaren flink gedaald. In 2015 gaf nog 57% van de slachtoffers aan aangifte te hebben gedaan.
57% 49% 45% 37%
De aangiftebereidheid is lager onder 18-29 jarigen (20%). Tussen mannen en vrouwen en de verschillende opleidingsniveau worden slechts kleine verschillen gevonden.
In de cijfers is cybercrime niet meegenomen, omdat dit pas vanaf 2017 onderdeel uitmaakt van het onderzoek. 2015
2017
2019
2021
32
Slachtofferschap
Grafiek: Percentage aangiftebereidheid naar delict* (2021)
Aangiftebereidheid naar delict Diefstal uit auto
De aangiftebereidheid verschilt per delict. 52% van de slachtoffers van diefstal uit de auto geeft aan dat ze aangifte hebben gedaan. Voor fietsendiefstal is dit 47%. Men is het minst geneigd om aangifte te doen van overige diefstallen (bijvoorbeeld planten uit de tuin, onderdelen van een fiets of geld uit een kleedkamer) en overige vernielingen (bijvoorbeeld beschadigingen aan het huis of in de tuin). Voor beide delicten is de aangiftebereidheid 23%.
52%
Fietsendiefstal
47%
Poging tot inbraak
38%
Bedreiging met lichamelijk geweld
36%
Hacken computer / (e-mail)accounts
32%
Cyberpesten
30%
In- en verkoopfraude
28%
Vernieling aan auto
26%
Overige diefstallen
23%
Overige vernielingen
23%
* Alleen de delicten waarvan meer dan 30 respondenten hebben aangegeven slachtoffer te zijn geworden, zijn opgenomen in deze grafiek.
33
Buurtveiligheid
Grafiek: Rapportcijfer buurtveiligheid (2001-2021)
Rapportcijfer 7,1
7,1
7,2
7,3
7,1
7,2
7,1
7,2
7,1
7,2
7,1
7,5
Het rapportcijfer voor de buurtveiligheid is over de jaren heen stabiel. In 2021 ligt het rapportcijfer op een 7,1. Dit is iets lager dan in 2019 (7,2). 16% van de inwoners geeft een onvoldoende (5 of lager) en 50% een rapportcijfer 8 of hoger. Mannen (7,2) geven een hoger cijfer voor de buurtveiligheid dan vrouwen (6,9). Hoe ouder, hoe hoger het rapportcijfer en hoe hoger opgeleid hoe hoger het rapportcijfer. Zo geven 18-29 jarigen het cijfer 6,2 en 65-plussers het cijfer 7,5. Onder hoogopgeleiden is het gemiddelde rapportcijfer een 7,3 en onder laagopgeleiden een 6,7.
2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019 2021 NL*
Figuur: Rapportcijfer buurtveiligheid naar wijk (2019-2021)
2019
2021
Het laagste rapportcijfer wordt door de bewoners van de Zuiderzeewijk gegeven (6,4). 29% van de bewoners van deze wijk geeft een onvoldoende. In de Bolder, Lelystad-Haven en Havendiep worden de hoogste rapportcijfers gegeven (7,5).
* CBS Veiligheidsmonitor 2021
34
Onderzoeksverantwoording Beknopt Het onderzoek Wonen, Leefbaarheid en Veiligheid 2021 is uitgevoerd in september en oktober 2021. Er is een steekproef van 3.500 inwoners van 18 jaar en ouder uit de Lelystadse Basisregistratie Personen (BRP) getrokken. Ook zijn de 1.524 leden van het LelyStadsPanel uitgenodigd om mee te doen aan het onderzoek en is er een link naar het onderzoek geplaatst op Facebook.
De respons van de steekproef is 15%. Van het panel respondeerde 59%. De link op Facebook heeft 349 ingevulde enquêtes opgeleverd. In totaal hebben 1.767 Lelystedelingen meegewerkt aan het onderzoek en de vragenlijst ingevuld.
35