Programmaplan LNL 070920

Het doel van deze gebiedsaanpak is “een duurzame en structurele verbetering van de leefbaarheid en veiligheid in Lelystad Oost en in het bijzonder door een beter perspectief voor de jeugd”. We zetten met de gebiedsaanpak Lelystad Oost in op: 1. Meer kinderen met een hoger onderwijsadvies voor het voortgezet onderwijs 2. Minder kinderen die opgroeien in armoede 3. Meer buurtbewoners die de gezondheid als goed beoordelen 4. Meer buurtbewoners die deelnemen aan de arbeidsmarkt 5. Hogere waardering van de betreffende buurten en wijken In de aanpak is er aandacht voor de vernieuwing en groot onderhoud van de woonvoorraad, maar ook toevoegen van woningen om instroom en doorstroom te vergroten. We zetten in op leefbaarheid en veiligheid van de wijk zodat het ook wijken zijn waar je wilt blijven wonen. We zetten in gezondheid (ook de fysieke vertaling daarvan) en de verbinding tussen thuis, school en de wijk, zodat ook bewoners met uitdagingen op deze gebieden hierdoor niet gehinderd worden bij deelname aan onderwijs of arbeid. Tot slot zetten we in op gedeeld eigenaarschap en verantwoordelijkheid bij bewoners en andere partijen die aanwezig zijn in de wijk. In de stad zijn al initiatieven op dit gebied, zowel vanuit de Gemeente Lelystad als vanuit partners in de stad.

In deze gebiedsaanpak wordt ingezet op dat de verschillende inspanningen en subdoelen samenkomen in gezamenlijke resultaten. We focussen ons bij de verbetering van het fundament op de jongere generatie. Hiermee behalen we twee vliegen in één klap. Ten eerste is het maken van een positieve impact op de levens van deze jongeren vaak makkelijker en dus kostenefficiënter bewerkstelligen, enerzijds omdat ze nog niet vastgeroest zitten in hun gewoontes en anderzijds omdat er meer kansen voor ze liggen. Denk hierbij Onderwijsparticipatie, waarbij verzuim en voortijdig schoolverlaten minimaal is, leidt tot een hoger opleidingsniveau en hiermee tot een hogere sociaaleconomische positie. Dit leidt tot betere kansen in de rest van het leven, inclusief betere kansen op gezondheid. Ook arbeid en mogelijk ook vrijwilligerswerk hebben over het geheel genomen positieve effecten op gezondheid. https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/010003001.pdf 47 https://www.leefbaarometer.nl/tabel.php?indicator=Leefbaarheidssituatie&schaal=Buurt&gemeente=GM0995 46

Programmaplan Lelystad Next Level 17

bijvoorbeeld aan de keuze om wel of niet een vervolgopleiding te doen. Ten tweede betaalt een investering in een jonger persoon zich langer uit, omdat deze persoon, in potentie, langer een inwoner van Lelystad zal zijn. Om het fundament te versterken moeten we eerst heel duidelijk maken wát er precies niet goed gaat en waar dus verbetering mogelijk is: dus de ‘scheuren in het fundament’ in kaart brengen. Vervolgens is het zaak om, door middel van een integrale aanpak, deze verbetering te bewerkstelligen. Bij de analyse van de oorzaken van kwetsbare wijken zien we dat de concentratie van kwetsbare groepen in de sociale huursector verder is toegenomen. Veel sociale huurwoningen bevinden zich in probleemwijken, waar ook de mutatiegraad van de bewoners het hoogst is. Hierdoor is de intrek van de kwetsbare groepen ook groot. Deze mensen zijn beperkt zelfredzaam en hebben daarom weinig ruimte om anderen bij te staan. Overlast en onveiligheid zijn toegenomen. Dit is gerelateerd aan de toename van kwetsbare groepen, zoals mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, mensen met een licht verstandelijke beperking en mensen met psychiatrische problemen. Daarnaast zijn deze kwetsbare groepen een interessante doelgroep voor ondermijnende criminaliteit.

De analyse focust voornamelijk op oplossingen op het gebied van volkshuisvesting (verbeteren van sociale huurwoningen, differentiëren van woningvoorraad, sturen op instroom van nieuwe bewoners). Daarnaast wordt benadrukt dat samenwerking tussen gemeente, zorg, Rijksoverheid en woningcorporaties van belang is en dat elke situatie anders is, waardoor maatwerk leveren en blijven leren van de (on)succesvolle interventies belangrijk zijn48. De werkende aanpak zou in ieder geval moeten bevatten een combinatie van fysieke en sociale ingrepen49 50. Dit wordt door meerdere onderzoeken ondersteund. Daarnaast worden door Platform 31 onderstaande elementen voor een echte werkende aanpak van de bestaande stad beschreven:  Fysieke investeringen: ingrijpen in woningvoorraad, gepaard met differentiatie naar prijsklassen woningtype.  Sociale voorzieningen zoals buurthuizen, verbetering van scholen en de kwaliteit van het onderwijs, gerichte (schuld)hulpverlening, stimuleren van bewonersparticipatie en imagoverbetering.  Programma’s die gericht zijn op het ondersteunen van kwetsbare huishoudens, het versterken van sociale binding en betrokkenheid tussen bewoners en het stimuleren van eigen initiatief en inzet voor de woonomgeving.

 Sociale herovering: actieve handhaving en bestrijding van criminaliteit en actief sociaal beheer  Zichtbare en aanspreekbare wijkprofessionals en -ambtenaren met handelingsruimte  Het hebben van een lange adem in de maatregelen51. Pas als die leefbaarheid en veiligheid is verbeterd, kun je denken aan het bouwen van woningen voor nieuwe groepen als de middeninkomens. Maar die zouden vooral bestemd moeten zijn voor de sociale stijgers uit de wijk zelf, want die zijn er ook. Probeer door nieuwbouw juist die mensen te behouden voor de wijk52.

2.2.8 Financiële onafhankelijkheid In de ambitie voor 2040 staat dat we naar een zelfstandige stad toe willen. Hiermee bedoelen we een stad die niet langer jaarlijks een aanvullende ICL-bijdrage vanuit de Rijksoverheid ontvangt voor het 48 “Veerkracht in het corporatiebezit”, Aedes (2020)

Bron: https://dkvwg750av2j6.cloudfront.net/m/16e458814e279f4a/original/Rapport-Veerkracht-van-het-corporatiebezit-RIGO-30januari-2020.pdf 49 De leefbaarheid in kwetsbare wijken écht verbeteren? Geef bewoners zinvolle dagbesteding, Bert Boormann (2020), Trouw Zorg dat mensen overdag aan het werk zijn. Dan heeft hun leven weer betekenis en neemt de eigen trots weer toe. Dan regeren rust, regelmaat en reinheid, waardoor het woongenot voor de hele buurt weer toeneemt. Bron:https://www.trouw.nl/opinie/de-leefbaarheid-in-kwetsbare-wijken-echt-verbeteren-geef-bewoners-zinvolledagbesteding~b6b288b2/ 50 “Aandacht in de wijk”, SCP (2007) Een uitgebreid quasi-experimenteel onderzoek naar de effecten van fysieke herstructureringen in probleemwijken. Hun resultaten wijzen uit dat fysieke herstructureringen in wijken doeltreffend zijn om de samenstelling van de bewoners van die wijk te veranderen. Echter, de invloed op de leefbaarheid en veiligheid lijkt beperkt. Ze benadrukken het belang van de combinatie van fysiek en sociaal beleid. 51 “Wijk in zicht”, Platform 31 (2020) Bron: http://www.platform31.nl/publicaties/wijk-in-zicht 52 “Arm en rijk mengen lost problemen in achterstandswijken juist níet op”, Marijnissen (2020), Trouw Bron: https://www.trouw.nl/binnenland/arm-en-rijk-mengen-lost-problemen-in-achterstandswijken-juist-niet-op~bf1483b1/

Programmaplan Lelystad Next Level 18

beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Hier werken we op twee manieren naar toe. Ten eerste hebben we een groeidoelstelling voor de stad, met 20.000 extra Lelystedelingen met een hogere SES ontstaat er meer massa en meer draagkracht in de stad. Ten tweede hebben we rondom het beheer en onderhoud van de stad een financiële opgave om dit goedkoper uit te voeren zonder dat het ten koste gaat van de aantrekkelijkheid van de stad. We zien aanknopingspunten in het doorvoeren van het principe van Hoofdstad van de Nieuwe Natuur in ons beheer en onderhoud (groen is goedkoper dan grijs53 en niet al het huidige groen voegt kwaliteit toe en ademt de sfeer uit van de wilde, woestere Nieuwe Natuur). Ook zien we aanknopingspunten in de gebiedsaanpak die ons in staat stelt ook in de bestaande stad fors in te grijpen.

2.2.9 Krachtige uitvoering LNL is een programma met een prachtige opgave (waartoe), zowel op de inhoud (wat) als op de gevraagde organisatie (hoe). We zien het programma Lelystad Next Level als een integrale aanpak, waarin de stad een schaalsprong maakt door optimaal gebruik te maken van het gebied waarin de stad ligt. Lelystad is een bijzondere stad, niet eentje in de categorie dertien in een dozijn. Een stad ontstaan op de tekentafel en door pioniersgeest verder ontwikkeld tot wat het nu is. Een stad, prachtig in het groen en aan het water, met veel Lelystedelingen die verknocht zijn aan hun stad én veel beelden óver Lelystad van mensen die er nog nooit geweest zijn. Kansen te over en werk aan de winkel om die te verzilveren. Dat verzilveren vraagt om sterke schouders die deze opgave dragen en samenwerking op basis van gelijkwaardigheid. Wij werken met een methodische programmatische aanpak, samen met een netwerk van belanghebbenden, aan een aanpak met impact. Aanpakken met Impact Onze werkwijze is gebaseerd op de methode Aanpakken met Impact, een combinatie van opgavegericht -en programmatisch werken en netwerkregie. Deze werkwijze is gebaseerd op twintig jaar praktijkervaring waarin beleid, praktijk en wetenschap samen al doende lerend impact maken op maatschappelijke opgaven.

Als we de werkwijze van aanpakken met Impact spiegelen aan de werkwijze die gevolgd is bij Lelystad Next Level, dan zien we de volgende zaken. Aan de slag met een krachtige uitvoering Wij gaan aan de slag vanuit het draagvlak op de geschetste doelen en strategieën en focussen op de inspanningen die uitgevoerd (kunnen) worden. Door aan de slag te gaan genereren we energie en kunnen we tegelijkertijd de inhoud van het programma verder aanscherpen. Dat aanscherpen zit op een verdere onderbouwing van de doelen en strategie, een stap maken op visie (Lelystad als stad van de toekomst) én aansluiting bij de regionale en landelijke context. Wat zijn aandachtspunten bij de krachtige uitvoering? - Versterken van planmatig werken door versterken van kennis en kunde van alle opgavemanagers (zie organisatie), onder meer door trainingen en expertmeetings. - Versterken van programmatisch werken door heldere contractering op (programma)rollen en doelgericht werken. - De samenwerking rond de opgave centraal te stellen en vanuit netwerkregie deze samenwerking in te richten. Vanuit een gedeeld verlangen om Lelystad een stap te laten maken, eigen belangen in te brengen. - Dromen en ambities koppelen aan haalbaarheid en uitvoerbaarheid, de lat hoog leggen met een gezond polderrealisme.

- Enthousiast en energiek samenwerken op basis van gelijkwaardigheid, waarbij de Gemeente Lelystad, Provincie Flevoland en Rijksoverheid hun eigen (vanzelfsprekende) rol en plaats hebben, evenals maatschappelijke organisaties, ondernemers en bewoners. - Daarbij zien we ook het belang om de samenwerking in dit programma te versterken, om te beginnen tussen de Gemeente Lelystad, Provincie Flevoland en de Rijksoverheid en in het verlengde met partners. Bouwen aan vertrouwen, gelijkwaardigheid en vanuit een gezamenlijk verlangen ook de deelbelangen onderdeel maken van het programma. Daarnaast en minstens zo belangrijk is het versterken van een krachtige Gemeente Lelystad om deze aanpak voor langere tijd te kunnen dragen.

53 www.crow.nl

Programmaplan Lelystad Next Level 19

3. Organisatie We organiseren ons rond de opgave, ‘vorm volgt inhoud’ en passen de programmatische werkwijze toe in combinatie met netwerkregie. Gemeente Lelystad, Provincie Flevoland en de Rijksoverheid (ministerie van Binnenlandse Zaken) zijn de basis partners in LNL, met ieder een eigen rol. Gremium Deelnemers Sturing op programma Bestuurlijke Directeur Generaal stuurgroep LNL (1 Rijksoverheid/Gedeputeerde keer per jaar) /Burgemeester Ambtelijke Directeur stuurgroep LNL (6 Rijksoverheid/Secretaris keer per jaar) Provincie/Secretaris Gemeente Lelystad

Directeurenoverleg LNL (6 keer per jaar) Commissie van advies (2 keer per jaar) Regietafel / partnertafel (4 keer per jaar)

Manager Rijksoverheid/Directeur Provincie/Directeur Gemeente Lelystad Landelijke opererende bestuurders Vertegenwoordiging kernpartners bestuurlijke partners uit Lelystad

Ontwikkeling en uitvoering Programmadirecteur Programmadirecteur

Programmabureau LNL (wekelijks) + Programmabureau plus (maandelijks)

Programmadirecteur, Programmasecretaris, Communicatieadviseur, Programma-adviseur Gemeente Lelystad, Programma-adviseur Provincie

Voor Programmabureau plus Teamleider BZK, Rijk Opgaveteams op Opgavemanagers + onderdelen opgaveteam Sturing binnen organisaties Gemeente Lelystad Coördinerend wethouder LNL

Verantwoordelijkheid Sturen op inhoudelijke koers van het programma LNL en vaststellen Programmaplan en Uitvoeringsprogramma. Beschikbaar stellen mensen en middelen vanuit eigen organisatie voor de ontwikkeling en uitvoering van LNL Sparringpartner programmadirecteur op koers en aanpak Vaststellen van Programmaplan (op de hoe) en Uitvoeringsprogramma (op de hoe) Opdrachtgever Programmadirecteur LNL Uitdragen koers LNL in eigen organisatie. Interne opdrachtgever LNL en zorgen voor gezamenlijkheid op realiseren LNL Aanreiken inspiratie, inzetten landelijk netwerk en gevraagd en ongevraagd advies aan programma LNL over strategische koers LNL Samenwerkingspartners LNL die samen willen ontwikkelen en investeren in LNL Vanuit het programmabureau LNL worden zij actief geïnformeerd over LNL en als partner nemen zij deel aan verschillende opgaves. Eindverantwoordelijk voor ontwikkeling en integrale uitvoering programma (inclusief het maken van de begroting en draagvlak voor financiering bij partners) en legt hierover verantwoording af aan de stuurgroepen. De programmadirecteur stuurt op Tijd, Haalbaarheid, Effectiviteit, Financiën en Doelmatigheid (THEFD) Bestuurssecretaris stuurgroepen LNL.

Cockpit voor het Programma Integrale voorbereiding van diverse (bestuurlijke) gremia op LNL niveau Faciliteren van de gezamenlijke ontwikkeling en uitvoering Bewaken, monitoren en rapporteren voortgang op programma.

Ontwikkelen en realiseren van de opgave. Proactief faciliteren van deelname gemeente op de opgaven

Programmaplan Lelystad Next Level 20

Provincie

Directeur strategie en ontwikkeling Concernstrateeg Verantwoordelijk gedeputeerde LNL Directeur Programma-adviseur

Bewaken, monitoren en rapporteren voortgang op programma LNL binnen Gemeente Lelystad. Proactief faciliteren van deelname provincie op de opgaven Bewaken, monitoren en rapporteren voortgang op programma LNL binnen Provincie Flevoland.

Programmaplan Lelystad Next Level 21