Presentatie raadssessie uitvoering sportbeleid 07-12-2021 - v2

SESSIE GEMEENTERAAD UITGANGSPUNTEN ORGANISATIEVORM SPORT EN BEWEEGBELEID 7 december 2021 1 / 24

DOELEN SESSIE

UITGANGSPUNTEN

 IJKPUNTEN





CONTROLE

UITVOERING





SCENARIO’S

 SPORTBELEID

ORGANISATIEVORMEN

7 december 2021 2 / 24

AGENDA 20:00

Opening voorzitter » Inspreker Herman van Haarlem ‐ Sportplatform Lelystad » Inspreker Maurice Leeser ‐ directeur bestuurder Sportbedrijf Lelystad » Inleiding wethouder Jack Schoone » Introductie Joop Scherpenzeel

20:10 20:20 20:30 20:40 20:50 21:00 21:10 21:40 21:45 21:50

Rekenkamerrapport Uitvoering lokaal sportbeleid in Nederland Sportbedrijven in Nederland Uitgangspunten en toets Pauze Nota sport en bewegen Kaders en controle Informatievoorziening en vragen Conclusies Einde 7 december 2021 3 / 24

INLEIDING WETHOUDER

7 december 2021 4 / 24

INTRODUCTIE JOOP SCHERPENZEEL Adviseur/Partner Tien organisatieadvies bv Reorganisaties en verzelfstandigingen Audits en exploitatie‐analyses Beleidsnota’s en structuurvisies Behoefte‐ en haalbaarheidsstudies Tarieven‐ en subsidiestelsels Directeur‐bestuurder Zwembad Appingedam Delfzijl Vastgoed bv VSG commissie sport en maatschappij

7 december 2021 5 / 24

Rekenkamerrapport ‐ conclusies “Onzeker of huidige organisatievorm nog steeds meest geschikt is” Analyse huidige situatie 1. NV / BV / Stichting, sinds 1‐1‐2021 één NV (en St. Lelystad Vitaal) 2. Geen monitoring, onvolwaardige verantwoording  sportbedrijf ‐ college ‐ raad

3. Gebrekkige rolinvulling opdrachtgever / opdrachtnemer 4. Geen periodieke evaluatie organisatievorm Reconstructie oorspronkelijke besluitvorming a. Betwijfeld hoe nu wordt voldaan aan toenmalige uitgangspunten b. Besluitvormingsproces niet achterhaald 1. 2. 3. 4. 5.

6. Belastingvoordelen (btw) kostenbeheersing 7. uitvoering geen kerntaak regierol gemeente versnippering uitvoering besturing extra BV’s vanuit NV scheiding vermogensbeheer en exploitatie 7 december 2021 6 / 24

Rekenkamerrapport ‐ aanbevelingen » Stel uitgangspunten voor verzelfstandiging en toets huidige of alternatieve vorm hieraan » Stel kaders voor de beleidsuitvoering en controleer hierop » Draag het college op de informatievoorziening te verbeteren » Bevraag het college over sportbeleid

7 december 2021 7 / 24

Rekenkamerrapport – bestuurlijke reactie 1. Toenmalige beperkingen fiscaal voordeel waren destijds bekend 2. Geen belastingvoordeel (btw) te behalen zonder aanpassing organisatievorm Gesprekken met Sportbedrijf gaande

3. 100% aandeel NV waarborgt per definitie controle over grondposities 4. Maatschappelijke effecten van het sportbeleid worden wel gemonitord 5. Monitoring en verslaglegging van de uitvoering kan aangescherpt Voorstel jaarlijkse verslaglegging beleidsuitvoering Sportbedrijf (resultaten en effecten)

6. Leningen en borgstellingen aan Sportbedrijf nog mogelijk 7. Vermeende uitholling commerciële bedrijfsvoering is beperkt 8. Aandeelhoudersbevoegdheden beperkt door ASV en statuten NV 9. Staat van de accommodaties voldoet aan de eisen en wordt periodiek onderzocht 10. Regiefunctie beperkt door ambtelijke capaciteit 11. Alternatieve organisatievormen niet geïnventariseerd, geanalyseerd en/of gepresenteerd 7 december 2021 8 / 24

Uitgangspunten en toets verzelfstandiging ‐ 1 “Stel uitgangspunten voor verzelfstandiging en toets huidige of alternatieve vorm hieraan”

1. kostenbeheersing 2. belastingvoordelen 3. regierol gemeente 4. uitvoering geen kerntaak 5. versnippering uitvoering 6. besturing extra BV’s vanuit NV 7. scheiding vermogensbeheer en exploitatie 8. markt‐/vraaggerichte dienstverlening 9. transparantie bedrijfsvoering 10. …

7 december 2021 9 / 24

Uitvoering lokaal sportbeleid in Nederland Managementpyramide beheer

7 december 2021 10 / 24

Uitvoering lokaal sportbeleid in Nederland Takencirkel sportaccommodaties

7 december 2021 11 / 24

Uitvoering lokaal sportbeleid in Nederland Verzelfstandigingsvormen

7 december 2021 12 / 24

Sportbedrijven in Nederland Sportbedrijf ja/nee

7 december 2021 13 / 24

Sportbedrijven in Nederland Randvoorwaarden sportbedrijf

• Wet markt en overheid • Aanbestedingswet • Btw‐sportbesluit • Start‐ en eventuele ontvlechtingskosten • Sportbedrijf niet exclusief

7 december 2021 14 / 24

Sportbedrijven in Nederland Redenen transitie – gemeenteaccommodaties gaan sportbedrijf in GEMEENTE • PROCEDURES, DUUR, INFLEXIBEL • GEDWONGEN WINKELNERING • BRANCHEVREEMDE CAO SPORTBEDRIJF • FLEXIBELER EN BETER • GOEDKOPER (OP TERMIJN) • GEMEENTE LATEN REGIEVOEREN • NIET EXCLUSIEF VERENIGINGEN/STICHTINGEN • AFHANKELIJK VAN VRIJWILLIG BESTUUR, KADER, LEDEN • TALRIJK EN KWETSBAAR SPORTBEDRIJF • PROFESSIONEEL • STIMULEERT MEDEGEBRUIK • ÉÉN UITVOERINGSPARTNER VOOR GEMEENTE

ONDERWIJS, ZORG • SPORTEXPLOITATIE EN BEHEER GEEN KERNTAAK SPORTBEDRIJF • PROFESSIONEEL • STIMULEERT MEDEGEBRUIK • VERBINDT

COMMERCIEEL • GERICHT OP WINST EN CONTRACTONDERHANDELING • BEPERKT MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN SPORTBEDRIJF • OVERHEIDSBEDRIJF • DOORLOPEND ONDER REGIE VAN GEMEENTE VIA AvA, EXPLOITATIEOPDRACHT EN ‐AFSPRAKEN 7 december 2021 15 / 24

Sportbedrijven in Nederland Redenen transitie – gemeenteaccommodaties gaan sportbedrijf uit

» Maatschappelijk belang neemt af of vervalt » Overeenkomst onrechtmatig » Prestaties niet goed / te duur ‐ Right to challenge ‐ Bezuinigingen ‐ Bezoek en benutting ‐ Cofinanciering ‐ Audits veiligheid ‐ Benchmarks exploitatie ‐ Klant‐ en medewerkerstevredenheid ‐ Certificering/keurmerken » Sportbedrijf afslanken/opheffen ‐ Meer varianten per gemeente gebruikelijk 7 december 2021 16 / 24

Sportbedrijven in Nederland Casus Sportbedrijf Rotterdam

• Grootste sportbedrijf van NL, sinds 2018 • > 300 ambtenaren nu werknemer • Uitvoering geen taak van gemeente • Sportbedrijf kan sneller schakelen • Sportbedrijf minder gebonden aan regels • Sportbedrijf zet klant centraal en is vraaggericht • Ondernemender houding medewerkers gevraagd • Gemeente enig opdrachtgever en aandeelhouder van B.V. • Geen bezuinigingsoperatie, bijdrage € 50 mln (gelijk) • Efficiëntiewinst herinvesteren • Meer sport voor dezelfde euro

• Verantwoordelijk voor sportbeleid • • • •

Gemeente Sportbedrijf Rotterdam Topsport Rotterdam Sportsupport

• Monitoring • • • •

Nulmeting Prestatiedocument Streefcijfers sportparticipatie Streefcijfers klanttevredenheid

Bron: Sportknowhow.nl

7 december 2021 17 / 24

Vergelijking sportbedrijven

startjaar laatst

2021

gemiddeld

2002

eerst

1964

rechtsvorm

medewerkers hoogst

388

gemiddeld

139

laagst

16

CAO’s

Bron: gemeente Zutphen 7 december 2021 18 / 24

Uitgangspunten en toets verzelfstandiging ‐ 2 “Stel uitgangspunten voor verzelfstandiging en toets huidige of alternatieve vorm hieraan”

1. kostenbeheersing 2. belastingvoordelen 3. regierol gemeente 4. uitvoering geen kerntaak 5. versnippering uitvoering 6. besturing extra BV’s vanuit NV 7. scheiding vermogensbeheer en exploitatie 8. markt‐/vraaggerichte dienstverlening 9. transparantie bedrijfsvoering 10. …

7 december 2021 19 / 24

“Lelystad in Beweging” ‐ kadernota 2019‐2022 Bevindingen 1. Meeste accommodaties op orde en betaalbaar 2. Minstens 2 uur gymles door vakleerkracht 3. Sportparticipatie op peil maar ondergemiddeld 4. Lidmaatschap verenigingen ondergemiddeld 5. Overgewicht bovengemiddeld 6. Gemeentelijke sportbijdrage ondergemiddeld

Thema’s 1. Sport, bewegen en gezondheid en welbevinden 2. Adequate sportvoorzieningen 3. Vitale sportverenigingen 4. Kansen voor de stad

Scenario’s

1. Continuïteit

€

€

2. Ontwikkel

€

€€

7 december 2021 20 / 24

Sport in Lelystad Observaties – september 2021 Bevindingen 1. Inwoners 81.000  100.000 (2030) 2. Opgave sport‐ en beweegparticipatie 3. Binnensport dreigend capaciteitstekort 4. Buitensport enkele capaciteitsopgaven 5. Zwemwater en OR n.t.b. 6. Sportbeleid 0,5 fte 7. Gemeentelijk sportbudget afgenomen

Uitdagingen 1. Visie 2030 (droombeeld) 2. Herinrichting en verplaatsing 3. PPS voor meer voorzieningen 4. Woonruimte voor sportruimte 5. Meer beleidsformatie 6. Versnelling speel‐/gymvoorzieningen 7. Inzet op OR

7 december 2021 21 / 24

Kaders en controle beleidsuitvoering Rolverdeling raad, college, uitvoeringsorganisaties

Beleids- en beheerscyclus (VBTB-model van Ministerie van Financiën, 1998) 7 december 2021 22 / 24

Kaders en controle beleidsuitvoering 1‐2‐4‐iedereen A. middelen

B. processen

C. prestaties

D. effecten

geld mensuren voorzieningen … …

samenwerking besluitvorming ontschotten … …

activiteiten deelnemers bezoekaantallen bezetting ledentallen …

beweeggedrag gezondheid zwemvaardigheid obesitas eenzaamheid ….

• Begin alleen en bedenk de gewenste kaders – 1 minuut • Vorm een paar en schrijf de gezamenlijk gewenste kaders op – 2 minuten • Vorm een viertal en schrijf de gezamenlijk gewenste kaders op – 4 minuten • Elk viertal noemt één kader op en deelt dit met de hele groep – 5 minuten • Eenmaal benoemde kaders worden niet herhaald 7 december 2021 23 / 24

Informatievoorziening en vragen » Reguliere P&C cyclus gemeente » Rapportages GGD, stadspeiling » Begroting, jaarrekening en managementrapportages sportbedrijf » bezoekaantallen en bezettingsgegevens » deelname en doorstroom

» Klant‐ en medewerkerstevredenheid » Keurmerken en certificaten » Audits en benchmarks exploitatie » ….

7 december 2021 24 / 24