Presentatie Onderzoeken AEF
Tekst van het document
196 186 46 | 255 113 111 38 204 12 86 | 205 204 | 44 38 | v3.0.0.12 | TITELPAGINA 213 47 101 0 | 152 | 63 38 Presentatie Raadscommissie Onderzoeken gemeente Lelystad highlight | highlight | highlight | highlight | highlight | 1 12-11-2026 196 186 | 46 | 255 113 111 38 204 | 12 | 86 | 205 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST (2 kolommen) 213 | 47 | 101 0 | 152 63 | 38 Twee onderzoeken Spoor 1: onderzoek dienstverlening JEL | Spoor 2: onderzoek samenwerking in de jeugdketen Dienstverlening JEL en de context waarin deze | Invulling van raadsmotie plaatsvond: | ▹Samenwerking ▹ Achtergrond | ▹Gedragenheid Knoppenplan en beleid ▹ Opdracht | ▹Effectiviteit sturing via inkoop en contractmanagement ▹ Werkinstructies ▹ Dienstverlening ▹ Sturing ▹ Monitoring ▹ Verantwoording 2 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12 november 2026 196 186 | 46 255 113 111 | 38 204 | 12 | 86 205 204 | 44 | 38 | v3.0.0.12 | HOOFDSTUK KLEUR 213 | 47 101 | 0 | 152 | 63 | 38 Spoor 2 | Evaluatie jeugdstelsel Opdracht: onderzoek naar 1. Samenwerking in de jeugdketen 2. Gedragenheid beleid (Knoppenplan) 3.
Mate waarin contractmanagement sturing op beleid in staat stelt Methode: documentstudie en (groeps)gesprekken met brede representatie stakeholders 3 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 186 | 46 | 255 113 111 38 204 | 12 | 86 | 205 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 101 | 0 | 152 63 | 38 Beleidskaders Beoogde situatie | Werkelijke situatie Doelen | Doelen • | Financieel houdbaar jeugdstelsel | • | Inhoudelijke ambitie breed gedeeld • | Toekomstbestendige jeugdzorg: sterke basis en | • | Beleid gepercipieerd als financieel gestuurd stevige toegang en regie Proces Proces | • | Grote verschillen in toepassing uitgangspunten • | Transformatie niet alleen door gemeente maar | • | Randvoorwaarden ontbraken voor goede samen met partijen | implementatie, zoals beweging naar | voorveld en sturing op verwijzers en aanbieders Monitoring d.m.v.
stoplichtmodel | • | Signalen over knelpunten beperkt opgepakt • | O.a.: langdurig jeugdhulpgebruik, verlengingen, indicaties van verblijf, zwaardere woonvormen, | Monitoring: er werd gemonitord samenloop van voorzieningen binnen gezinnen | • | JEL hield KPI’s bij, dasbhoards beschikbaar, interne overleggen, kwartaalgesprekken • | Beperkt zicht op werking van stelsel als geheel 4 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 186 | 46 255 113 111 38 204 | 12 | 86 205 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 101 | 0 | 152 63 | 38 Organisatie en samenwerking Beoogde situatie | Werkelijke situatie Gemeente beschrijft samenwerking als | Visie op samenwerking over tijd veranderd: focus op randvoorwaarde om beweging naar minder, lichtere | individuele rollen en verantwoordelijkheden en meer passende jeugdhulp mogelijk te maken • | Gezamenlijke verantwoordelijkheid, integrale | Proces van samenwerking aanpak, gemeente als regisseur (Aanpak SD) | • | Samenwerkingsafspraken ontbraken of stonden • | Essentieel (Knoppenplan) | ter discussie • | Gedeeld referentiekader, afstemming met | • | Gemeente vulde regierol onvoldoende in, geen ketenpartners (Uitvoeringsprogramma) | escalatiemogelijkheid bij problemen Consequentie • | Veel conflicten tussen gemeente/JEL enerzijds en ketenpartners anderzijds 5 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight
12-11-2026 196 186 | 46 255 113 111 38 204 | 12 | 86 205 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 101 | 0 | 152 63 | 38 Inkoop en contractmanagement Beoogde situatie | Werkelijke situatie Uitwerking op verschillende abstractieniveaus in | Inkoop 2021 congruent met beleidsplannen beleidsstukken / contracten Team contractmanagement geen duidelijke rol Doelen impliciet te herleiden: | • | Contractmanagement stuurde beperkt op • | Werken met beperkt aantal aanbieders | kwaliteit en resultaten • | Minder specialistische jeugdhulp | • | Signalen over aanbieders kwamen niet centraal • | Kortere trajecten | samen • | Meer sturen op resultaat | • | Maatwerk was onvoldoende eenduidig belegd • | Strikt interpreteren contracten • | Sturen op beperken verlengingen | Inkoopronde 2026 onder grote tijdsdruk • | Stakeholders zien uitvoeringsrisico’s in perceel 3b voor de komende periode 6 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 | 186 46 | 255 | 113 111 | 38 204 | 12 | 86 | 205 | 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 | 101 | 0 | 152 63 | 38 Verklarende factoren ▹ Financiële druk en daarmee nadruk op kostenbeheersing | vanuit politiek en bestuur ▹ Onvoldoende gezamenlijke operationalisatie van knoppen tussen gemeente en ketenpartijen ▹ Interne wisselingen en onderbezetting binnen de gemeente ▹ Onvoldoende zicht op uitkomsten van beleid en samenwerking binnen
de gemeente en raad ▹ Basis van wantrouwen, beperkt contact en polarisatie over tijd 7 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 | 186 | 46 | 255 | 113 111 | 38 204 | 12 | 86 | 205 | 204 | 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 | 101 | 0 | 152 | 63 | 38 Aanbevelingen 1. | Voor de gemeente en ketenpartners a. | Investeer in het herstel van vertrouwen in de samenwerking b. | Herijk gezamenlijk de operationalisering van het Knoppenplan c. | Herijk bestaande samenwerkingsafspraken incl. escalatieroutes 2. | Voor de ambtelijke organisatie, het college en de Raad a. | Investeer in continuïteit in de ambtelijke organisatie, i.h.b. contractmanagement b. | Richt een lerende cyclus in om periodiek inzicht te verkrijgen (kosten, samenwerking, effecten op gezinnen) c. | Stuur op het stelsel als geheel 8 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12 november 2026 196 186 46 | 255 113 111 38 204 | 12 86 | 205 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | HOOFDSTUK KLEUR 213 | 47 101 | 0 | 152 63 | 38 Spoor 1 | Evaluatie dienstverlening JEL 2021-2025 Opdracht: onderzoek naar hoe de dienstverlening van Jeugd Lelystad (JEL) BV is geweest de afgelopen jaren en in welke context deze heeft plaatsgevonden Methode: onderzoek via 1. | Documentstudie 2. | Data-analyse 3. | Dossieranalyse 4.
| Interviews (oud-)medewerkers van JEL, medewerkers, directie en college van gemeente Lelystad, ketenpartners uit | voorveld, verwijzers, gedwongen kader, aanbieders, ouders 9 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 186 | 46 | 255 | 113 | 111 | 38 204 | 12 | 86 | 205 | 204 | 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST (2 kolommen) 213 | 47 | 101 | 0 | 152 | 63 | 38 Wat we in kaart gebracht hebben Politieke besluitvorming Verantwoording | Beleid en en bijsturing | opdracht vanuit gemeente Monitoring | Interpretatie en effecten | vertaling naar dienstverlening | werkinstructies Uitvoering toegang 10 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 | 186 | 46 | 255 | 113 111 | 38 204 | 12 | 86 | 205 | 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST (2 kolommen) 213 | 47 | 101 | 0 | 152 63 | 38 Bezuinigingsopdracht | Aantal verwijzingen per type verwijzer 2.500 | JGT/JEL 2018-2025 was leidend | 2.000 1.500 | Huisarts 1.000 JEL heeft vanuit de Raad een bezuinigingsopdracht | 500 | Gecertificeerde meegekregen | Instelling 0 | Jeugdarts ▹ Zowel voor eigen organisatie als jeugdzorg als geheel | 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 De werkwijze kenmerkte zich door een strikte interpretatie | Totale kosten jeugdhulp (mln.
euro) van de bezuinigingsopdracht 52.780 | Regie en administratie ▹ Minder aandacht voor andere aspecten in de opdracht | 47.355 (zoals veiligheid, regionale samenwerking, aandacht voor | 41.647 | Toegang uitzonderingen) | 35.580 | 38.734 | Pgb LTA/crisis verblijf Gevolg van strikte werkwijze | BG en BH ▹ Geitenpaadjes | J-GGZ en JPH ▹ Kostenstijging jeugdhulp | Verblijf Veilig Thuis 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Geëscaleerde zorg 11 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 186 | 46 | 255 113 111 38 204 | 12 | 86 | 205 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 | 101 0 | 152 63 | 38 Meningen over de dienstverlening werden steeds verdeelder Rapportcijfers JEL 2020-2024 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 2020 | 2021 | 2022 | 2024 1 2 | 3 4 5 | 6 7 8 9 | 10 12 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 | 186 46 | 255 | 113 111 | 38 204 | 12 | 86 | 205 | 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 | 101 | 0 | 152 63 | 38 Negatieve ervaringen met JEL hadden te maken met de strikte werkwijze in alle stappen van het werkproces Inzet voorveld voor te | Niet altijd | Hoge bewijslast bij | Strikte sturing op | Verwijzen naar Wlz, zware problematiek | beschikkingen | onderwijs | voorkomen verlengde | ook als kans op afgegeven bij ‘nee’ | jeugdhulp | indicatie gering is Aanvragen met | Eigen regie ook | Niet aansluiten bij | Korte
andere verwijzer niet | toegepast als dat niet | overleggen met | beschikkingsduur, | Deskundigenoordelen in behandeling | mogelijk was | ketenpartners | volledig onderzoek | beperkt meegenomen genomen | opnieuw Niet genoeg ruimte | Strakke sturing op | Dossiers snel gesloten | Onprettige voor wederhoor voor | contractvoorwaarden, | Selectie van | en daardoor | bejegening, soms ouders of samen | ook als die niet pasten | aanbieders | incompleet | intimidatie ervaren beslissen 13 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 | 186 | 46 | 255 | 113 | 111 | 38 204 | 12 | 86 | 205 | 204 | 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST (2 kolommen) 213 | 47 | 101 | 0 | 152 | 63 | 38 Strikte werkwijze had soms negatieve effecten op gezinnen ▹ Volgens gezinnen: escalatie problematiek en | ▹Volgens ketenpartners: escalatie van problematiek, overbelasting van het systeem | meer crisis en zwaardere zorg Percentage jongeren met jeugdzorg met verblijf in natura | Aandeel begonnen jeugdhulptrajecten dat met crisis is gestart 16 | 9% 14 | 8% 12 | 7% 10 | 6% Nederland | 5% | Nederland 8 | Flevoland (PV) 4% | Flevoland 6 | 3% 4 | Lelystad | Lelystad 2% 2 | 1% 0 | 0% 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025* | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 14 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 186 | 46 255 | 113 111 38 204 | 12 | 86 205 | 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST
213 | 47 101 | 0 | 152 63 | 38 Sturing, monitoring, verantwoording en bijsturing JEL werd zeer top-down aangestuurd ▹ Strakke implementatie van werkprocessen ▹ Beperkte autonomie voor medewerkers Er was beperkt zicht op de dienstverlening van JEL ▹ Monitoring op onderdelen, cliëntervaring en effecten niet in beeld, niet bezien in bredere stelsel ▹ Signalen binnen de gemeente niet gecombineerd, o.a. door onderbezetting Signalen over JEL werden geïnterpreteerd als onderdeel van een noodzakelijke paradigmashift ▹ Signalen geduid als samenwerkingsprobleem en rolonduidelijkheid | bij andere partijen ▹ Polarisatie: ‘kampen’ voor en tegen JEL, weinig ruimte voor tegengeluid 15 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 12-11-2026 196 | 186 | 46 | 255 113 | 111 38 204 | 12 | 86 | 205 204 | 44 | 38 | v3.0.0.12 | TEKST 213 | 47 | 101 | 0 | 152 | 63 | 38 Aanbevelingen 1. Overkoepelend voor alle partijen: zet in om de dynamiek van polarisatie te doorbreken 2. Neem als gemeente regie en bepaal wat wenselijke dienstverlening is 3. Help medewerkers van de gemeente om de omslag naar een regiefunctie te maken 4. Neem signalen van ouders serieus in beleidsontwikkeling 5. Herstel de relatie met ketenpartners 6. Behoud het goede van de werkwijze die de toegang de afgelopen jaren heeft ontwikkeld 7. Help medewerkers van de toegang deze overgang te maken 8.
Bezie de inrichting van de toegang in samenhang met landelijk ontwikkelingen, in het bijzonder Stevige Lokale Teams 16 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight 196 186 | 46 | 255 | 113 111 | 38 204 12 | 86 | 205 | 204 44 | 38 | v3.0.0.12 | AFSLUITING 213 47 | 101 | 0 | 152 63 | 38 Meer weten? (030) 236 30 30 Andersson Elffers Felix www.aef.nl Mail@aef.nl 12-11-2026 highlight | highlight | highlight | highlight | highlight | 17