Naar een krachtige stadsprogrammering

UITVOERING 2021 In het 1e jaar van deze uitvoering is er sprake van te maken eenmalige kosten. Hieronder vallen: afkoopsommen personeel, desinvestering materiaal Corneel, afloopkosten contracten e.d. Deze worden gezamenlijk geraamd op € 106.000,-. De Kubus acht een investering in haar kernactiviteit noodzakelijk door een investering te doen in de zaal van € 155.000,-. Hierdoor kunnen er nieuwe stoelen worden aangeschaft t.b.v. de vele (school)voorstellingen. Voor de gemeente wordt een besparing gerealiseerd van € 12.000,-. UITVOERING 2022 Het jaar 2022 wordt het eerste jaar waarin het stadsprogramma draait. De gemeente draagt € 165.000,- bij aan de kosten (de instellingen € 25.000,-) en daarnaast wordt eenmalig € 200.000,geïnvesteerd in de aanschaf van een aantal grote LED-schermen die op verschillende locaties in het Stadshart worden geplaatst. De led schermen presenteren het culturele programma van Lelystad. UITVOERING 2023 Het jaar 2022 is het tweede jaar waarin het stadsprogramma actief is. De gemeente draagt € 165.000,bij aan de kosten (de instellingen € 25.000,-). Eenmalig wordt € 100.000,- gebruikt ter ondersteuning van de stadsprogrammering en de marketing. Voor de gemeente wordt een besparing gerealiseerd van € 100.000,-. UITVOERING 2024 Het jaar 2022 is het derde jaar waarin het stadsprogrammat actief is.

De gemeente draagt € 165.000,bij aan de kosten (de instellingen € 25.000,-). Voor de gemeente wordt een besparing gerealiseerd van € 200.000,-.

31

SUBSIDIES 2021 Deze posten geven de jaarlijkse subsidies weer voor De Kubus (incl. Corneel) FlevoMeer Bibliotheek en Agora. Deze subsidies zijn inclusief de vastgestelde indexatie van 1,95%.

32

Advies LAgroup 2012 LAgroep adviseerde in 2012 een planmatig en projectmatig inrichting van de samenwerking tussen de organisaties in Lelystad. Planmatig: de kampen moeten geïdentificeerd worden, wat willen jullie bereiken, wanneer en met wie? Projectmatig: de samenwerking moet opgedeeld worden in overzichtelijk projecten waarin de beoogde resultaten duidelijk omschreven worden. Bereikte (sub)doelen geven energie om het volgende kamp te bereiken. In het begin wordt het laaghangende fruit, de zogenaamde quick win projecten, geïdentificeerd en uitgevoerd.

33

Huisvesting: FlevoMeer Bibliotheek in relatie tot Agora Het idee is wel eens geopperd om de bibliotheek (in afgeslankte vorm) te huisvesten in de Agora. Twee elementen spelen in het denken hierover een rol: de ruimtebehoefte van de bibliotheek en de plek. Ruimtebehoefte FlevoMeer Bibliotheek is bezig een nieuwe beleidsvisie te ontwikkelen voor 2021 – 2024. Daarin wordt rekening gehouden met het landelijke Bibliotheekconvenant dat door bestuurlijke partners waaronder de VNG op 30 september a.s. wordt ondertekend. Met het sluiten van het Convenant reageren partijen op de evaluatie van de Wet op het Stelsel van Openbare Bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Een belangrijk punt uit de evaluatie is dat de bibliotheken zich transformeren van een klassieke bibliotheek naar een brede (maatschappelijke) bibliotheek die veel meer doet dan alleen boeken uitlenen. De bibliotheken “geven toegang tot kennis, informatie en cultuur en doen steeds meer aan non-formele educatie, zoals het stimuleren van het lezen, de bestrijding van laaggeletterdheid en verbetering van digitale vaardigheden”. Met het Convenant beogen partijen om bibliotheken beter in staat te stellen bij te dragen aan maatschappelijke opgaven: • • •

Geletterde samenleving – bevorderen geletterdheid en leesplezier Participatie in informatiesamenleving - digitale inclusie en digitaal burgerschap Leven lang ontwikkelen – basisvaardigheden, gericht op blijvende inzetbaarheid.

Als wordt nagedacht over de omvang van de bibliotheek dient allereest te worden bedacht wat voor bibliotheek Lelystad wil hebben, c.q. nodig heeft, dat wil zeggen welke taken deze bibliotheek moet vervullen. De ruimtebehoefte van de bibliotheek vloeit voort uit de producten en diensten die de bibliotheek – in overleg met de gemeente - aanbiedt, de publieksgroepen die hiermee worden bediend en de locaties waar deze groepen het beste kunnen worden bereikt. ‘De plek’ De bibliotheek zit nu op een triple A-locatie, tussen station en stadhuis en entree naar het nieuwe winkelcentrum. De bibliotheek is met een bezoekersstroom van 5.000 bezoekers per week ook een belangrijke motor van het binnenstadsgebied. Vertrek van de huidige locatie laat in het centrum een leegte achter met consequenties voor de omliggende middenstand. Of het gat dat ontstaat als de bibliotheek vertrekt snel kan worden gevuld moet gezien het huidige tijdsgewricht (teruglopend winkelareaal door online shoppen, economische crisis) zeer worden betwijfeld. Een vertrek van de bibliotheek uit de huidige accommodatie betekent in ieder geval kapitaalvernietiging gezien de termijn van afschrijving van de investering die is gepleegd bij de nieuwbouw in 2009.

Dit speelt temeer daar het bestaande inrichtingsconcept is gebaseerd op de ruimtelijke mogelijkheden van het huidige gebouw en de daar te bereiken groepen gebruikers en uit te oefenen functies. Verhuizen kan verder soms het verlies van oorspronkelijke gebruikers betekenen, bijvoorbeeld als de nieuwe (multifunctionele) behuizing de eigen identiteit van een organisatie aantast. Daarbij moet worden onderkend dat een cultuurpaleis zoals theater Agora voor bepaalde groepen een hoge psychologische drempel kan betekenen. Anderzijds: in het land zijn ook wel succesvolle voorbeelden te vinden (Ede, Kerkrade, Winschoten) van een succesvolle integratie van bibliotheek en theater. Er is dan echter alles aan gedaan om het gebouw

34

niet zozeer de uitstraling te laten hebben van een cultuurpaleis, maar eerder van een laagdrempelig cultuurhuis. Tot slot: onderkend moet worden dat de bibliotheek weliswaar van oorsprong actief is op cultureel terrein, maar in de afgelopen jaren op basis van zowel landelijk beleid (nieuwe wettelijke taken) als de wensen van de gemeente vooral druk geweest met het ontwikkelen van educatieve dienstverlening voor laaggeletterden, allochtonen, mensen met achterstanden in het kunnen omgaan met de digitale maatschappij, scholen et cetera. Met een vestiging in Agora wordt het risico gelopen dat de eigentijdse gedaante van de bibliotheek, die mede wordt bepaald door het huidige gebouw en de mogelijkheden die dat biedt, onder druk komt te staan. Huisvesting in het theater zou de bibliotheek in de beeldvorming jaren terugzetten in de tijd. Daar komt bij dat Agora is gebouwd als theater. Inpassing van de bibliotheek heeft consequenties voor zowel het theater als voor de bibliotheek. Mocht worden gekozen voor verplaatsing van de bibliotheek naar Agora, dan brengt dat aanzienlijke kosten met zich mee voor: • • • •

onderzoek (naar de manier van inpassing en de gebouwelijke consequenties), het beëindigen van het lopende huurcontract en versnelde afschrijving van de huidige inbouw en inrichting; verbouwing en herinrichting; de verhuizing zelf.

In feite vraagt de continuïteit van FlevoMeer Bibliotheek en de doorontwikkeling van de bibliotheekfunctie om een lange termijnvisie en gedegen (nader) onderzoek. Dat valt buiten de scope van de opdracht waaraan deze zomer is gewerkt. NB: de voorkeursoptie van FlevoMeer Bibliotheek is om het verblijf op de huidige locatie te verlengen met inzet op verlaging van de huisvestingskosten. Daarvoor ziet FlevoMeer Bibliotheek in het overleg met de vastgoedeigenaar mogelijkheden.

35

De conclusies uit het adviesrapport ‘Quick scan popzaal Corneel’ van bureau Culturele Zaken, opgesteld in opdracht van De Kubus (14-8-2020)

Conclusies In dit tijdvak is door de overheveling van de sociaal domein-gelden vanuit het Rijk zowel als door de coronacrisis bij veel gemeenten de bodem van de cultuursubsidies in zicht. Ook Lelystad lijkt zich hieraan niet te kunnen onttrekken. De drie grote cultuurorganisaties in Lelystad beantwoorden deze uitdaging met een voornemen tot intensieve samenwerking, waarbij toekomstige efficiency-voordelen behaald kunnen worden. Kubus ziet zich hiermee geplaatst voor een complexe opgave. In de nabije toekomst moet Kubus: a. Invulling geven aan de samenwerking; b. Ten behoeve van de samenwerking een deel van het eigen budget inbrengen; c. De popfunctie in Lelystad duurzaam overeind houden. Als oplossing voor deze opgave is bijvoorbeeld een scenario denkbaar waarin de popzaal in een nieuw groter gebouw onderdeel wordt van een theaterkwartier. Deze mogelijkheid zou er in kunnen voorzien dat de verdienfunctie van een grotere popzaal leidt tot een groter eigen verdienvermogen van de popzaal, zodat een lagere exploitatiesubsidie mogelijk wordt. Dit scenario is in het verleden als door verschillende adviseurs naar voren gebracht. Het scenario blijkt echter niet meer haalbaar vanwege de krappe gemeentelijke financiële situatie. Een ander scenario zou een salami-methode kunnen zijn, waarin over alle onderdelen van Kubus een bezuiniging wordt ingezet.

Ook dit scenario is niet haalbaar, vanwege het feit dat Kubus in de afgelopen jaren al verschillende keren subsidiekortingen heeft gekend. Dit leidt tot slechts een klein aantal scenario’s om aan deze complexiteit het hoofd te bieden: de gemeenschappelijke noemer van deze scenario’s is het afstoten van het gebouw van Corneel. Hierdoor kan bezuinigd kan worden op de huisvestings- en personeelskosten. De drie scenario’s hierboven werken op hoofdlijnen de mogelijkheden hiervoor uit. In alle drie de scenario’s leidt het afstoten van het gebouw van Corneel tot een in het oog lopende verschraling van de popcultuur in Lelystad – de popzaal die een belangrijke clubfunctie heeft, verdwijnt. Het gevolg zal onvermijdelijk zijn , dat een deel van het poppubliek het heil elders gaat zoeken. Los van het verdwijnen van de popzaal, bieden de drie scenario’s mogelijkheden voor geringe tot goede ontwikkeling: Scenario 1 (programmabureau voor popmuziek, als onderdeel van Kubus) schetst de mogelijkheden voor kleinschalige popmuziekuitvoeringen in Lelystad. De popcultuur zal dan bestaan uit lokale bands en singer-songwriters voor kleine publieksgroepen. Dit scenario biedt een aanzienlijke besparing en

36

vrijwel geen investeringen. De beoogde samenwerking tussen Kubus, Agora en Bibliotheek Flevomeer krijgt hiermee echter geen impuls. Dit scenario valt niet binnen de huidige missie en visie van Kubus en lijkt niet te leiden tot een levendige (pop)muziekcultuur in Lelystad. Scenario 2 (popzaal in Kubus, de popfunctie blijft onderdeel van Kubus) levert de grootste besparing op, maar is alleen geschikt voor grotere publieksgroepen. Bovendien zal dit scenario de grootste financiële investering vragen, waarbij het op voorhand nog niet duidelijk is of het gebouw van Kubus in voldoende mate kan worden aangepast. Ook moet betwijfeld worden of de grotere bands voor deze theaterzaal naar Lelystad willen komen. Dit scenario valt binnen de huidige missie en visie van Kubus, maar heeft het grote afbreukrisico dat investeringen worden gedaan terwijl het resultaat allerminst zeker is. Scenario 3 is programmabureau voor de drie grote culturele instellingen in Lelystad) met een muziekprogrammering in de kleine zaal van Agora. Dit scenario leidt tot een brede muziekprogrammering in Lelystad, waar (de betere) popmuziek onderdeel van uitmaakt. In dit scenario wordt de huidige ‘popcultuur’ in Lelystad vervangen door een veel bredere ‘muziekcultuur’. De noodzakelijke investering is beperkt, evenals de besparing. Dit scenario heeft de grootste groeipotentie.

Dit scenario levert tevens onmiddellijk een impuls op voor de samenwerking tussen de drie grote culturele instellingen van Lelystad. Dit scenario valt niet binnen de huidige missie en visie van Kubus.