BL Sport en beweegvisie 2030

4.3.3

Ambitie 3: Onze groeiende stad biedt voor iedereen aantrekkelijke ruimte voor sporten, spelen en bewegen. We zorgen ervoor dat de binnen- en buitensportaccommodaties passen bij de behoefte van onze inwoners, zodat vraag en aanbod nu en in de toekomst in balans zijn

sportaanbod.

Bovenop deze bouwstenen heeft een vereniging aandacht voor minimaal één van de drie extra bouwstenen om te voldoen aan de definitie vitale vereniging: ▪ accommodatie ▪ extra maatschappelijke activiteiten ▪ een gezonde sportomgeving

Een verenigingsondersteuner zou in de praktijk een buurtsportcoach of een sportparkmanager kunnen zijn. Het percentage wekelijkse sporters in Lelystad (18 jaar en ouder) is 45% (2020). In 2021 deed 56% van de Nederlandse mannen vanaf 4 jaar en ouder wekelijks aan sport, voor vrouwen is dit 52%. 20 21

25

zowel kwalitatief als kwantitatief. We willen een beweegvriendelijke gemeente zijn. Dat betekent dat er in de hele stad plekken zijn die uitdagen om in beweging te komen en blijven: de stad als toegankelijk speelveld voor jong en oud. Doelstelling 3.1: uitbreiding van het accommodatiebestand voor binnen- en buitensport waarmee wordt voldaan aan de vraag naar sportruimte en ingespeeld wordt op de groeiambitie van de stad. Het hebben van voldoende sport- en beweegaccommodaties, waar tegen een betaalbaar tarief kan worden gesport, is een randvoorwaarde voor onze inwoners om bepaalde (georganiseerde) sport- en beweegactiviteiten te kunnen beoefenen. Door uitbreiding van het aanbod binnen- en buitensportruimte worden structurele knelpunten in het gebruik van accommodaties opgelost en kan ingespeeld worden op groeiambities van verenigingen. Door een kwaliteitsimpuls van deze accommodaties zal Wat is een beweegvriendelijke omgeving? voldaan worden aan de Een beweegvriendelijke omgeving is een basiskwaliteitseisen. Dit betekent omgeving die uitnodigt en uitdaagt om te gaan dat diverse accommodaties sporten en bewegen. (geheel of gedeeltelijk) gerenoveerd, vergroot of Een beweegvriendelijke omgeving laat zich moeilijk definiëren, maar vaak is er sprake van vervangen moeten worden.

Veel van de binnensportaccommodaties in onze stad worden gebruikt door zowel onderwijsinstellingen als verenigingen en andere beweegaanbieders. Bij nieuw te bouwen sportaccommodaties bij onderwijsinstellingen vinden we het belangrijk dat het gesprek aangegaan wordt over het zo breed mogelijk inzetten van de ruimte om de sportaccommodatie maximaal te benutten.

een omgeving met voorzieningen (plekken) in de openbare ruimte waar mensen spelen, bewegen, sporten, ontmoeten en zich verplaatsen. Voor een goed werkzame omgeving is het soms nodig om activiteitenaanbod te koppelen aan de voorzieningen. Randvoorwaardelijk is de omgeving schoon, heel, veilig en toegankelijk. Voor het creëren van een omgeving gericht op sport en bewegen is het van groot belang dat deze is afgestemd op de context, de lokale behoefte en het juiste schaalniveau.

Buurtsportcoaches spelen een belangrijke rol bij het creëren van een beweegvriendelijke omgeving. Samenwerking tussen het fysieke en sociale domein en het tijdig betrekken van diverse experts om te komen tot de juiste interventies zijn belangrijke randvoorwaarden. Bron: kenniscentrumsportenbewegen.nl

Doelstelling 3.2: in de gemeentelijke projecten is aandacht voor het beweegvriendelijk inrichten van de openbare ruimte. Dit speerpunt sluit aan bij het raadsakkoord 2022 – 2026 en de doelen vanuit de omgevingsvisie die gericht zijn op een aantrekkelijke en beweegvriendelijke leefomgeving. In de Natuur Agenda wordt gewerkt aan het aantrekkelijker maken van de groene en blauwe kracht van Lelystad. De openbare ruimte nodigt uit tot bewegen, ontmoeten, verblijven en gezond gedrag bij inwoners van alle leeftijden. Het 26

gaat onder meer over voldoende functioneel groen in de wijken, aantrekkelijke en multifunctionele verblijfplekken, veilige fietspaden, uitnodigende wandelroutes en aantrekkelijke en toegankelijke sport- en speelplekken met een divers aanbod aan beweegaanleidingen. We zien dit als een kans om sport- en beweegmogelijkheden en recreatieve mogelijkheden toe te voegen aan de stad, zeker gezien de hoeveelheid groen en water in en om de stad. We vinden het belangrijk dat recreatief water toegankelijk is en blijft. Deze kansrijke kant van de stad staat in contrast met de huidige beweegvaardigheid van jeugd en jongeren. Daarmee is de ambitie van de raad om de meest kindvriendelijke stad van Nederland te worden een uitdaging. Daarom is het extra belangrijk om kwalitatief hoogwaardige plekken te realiseren, waar ruime beweegmogelijkheden zijn voor jong tot oud en waar bewoners van de wijk elkaar kunnen ontmoeten. Die plekken liggen centraal in de wijk, bij voorkeur dichtbij voorzieningen. Deze plekken hebben een bepaalde omvang zodat het mogelijk is om deze plekken hoogwaardig in te richten en veelzijdig bewegen mogelijk te maken (zie verder het Speelbeleid in bijlage bij deze sport- en beweegvisie). Bij nieuwbouwplannen en -projecten wordt beweegvriendelijkheid van de openbare ruimte integraal meegenomen.

Het is essentieel dat er bij (nieuwe) woningbouwlocaties voldoende ruimte wordt geboden voor bewegen en sporten, maar ook voor ontmoeten. Dit draagt bij aan het woon-, werk- en verblijfsgenot. We gaan daarom bewust om met aandacht voor sport- en beweegruimte en voorzieningen bij nieuwe gebiedsontwikkelingen en grootschalige wijkvernieuwing. Om op hoofdlijnen blijvend te agenderen dat de groei van de stad integraal en in balans wordt uitgevoerd, wordt er in Lelystad een ‘barcode’ ontwikkeld. Hiermee is het aandeel openbare ruimte en voorzieningen bij woningbouwontwikkeling vooraf bepaald. Tevens wordt er gewerkt aan een kwaliteitscatalogus zodat ook de kwaliteit van voorzieningen wordt meegenomen. Hierin moet ook aandacht zijn voor het stimuleren van langzaam verkeer en het alledaagse bewegen (zie bijlage). Doordat meer Lelystedelingen hun dagelijkse zaken met de fiets en wandelend doen zal de beweegparticipatie stijgen. Om de motorische ontwikkeling van jeugd en jongeren te stimuleren, wordt ingezet op veelzijdig bewegen waar met de inrichting van de (openbare) ruimte rekening mee wordt gehouden. Het Athletic Skills Model (ASM)22 is een gedachtegoed dat gericht is op het stimuleren van motorische ontwikkeling door veelzijdig bewegen. Dit model wordt gezien als het gewenste model in Lelystad voor toepassing in het onderwijs en ook in de fysieke openbare ruimte.

Bij de inrichting van de openbare ruimte staan de tien grondvormen van bewegen23 centraal, zodat veelzijdig bewegen gestimuleerd wordt. Doelstelling 3.3: we werken in Lelystad aan een duurzame toekomst; dus ook op het gebied van sport en bewegen Ook op het gebied van sporten en bewegen dragen we bij aan deze transitie. Onze sportaccommodaties worden, net als ander maatschappelijk vastgoed in Lelystad stap voor stap verduurzaamd. Bij noodzakelijke vervangingen en nieuwbouw, kiezen we voor een duurzame en goed toegankelijke accommodaties. Bovendien blijven we 22 23

www.skillsgarden.nl https://www.athleticskillsmodel.nl/schijfvan10/

27

proactief zoeken naar mogelijkheden om de verduurzaming van onze accommodaties te versnellen. Daarnaast blijven we innoveren om het energiegebruik terug te dringen. Onder duurzaamheid verstaan wij ook dat we focussen op het creëren van blijvende impact voor onze inwoners. Juist ook omdat we weten dat gezondheid een zaak van de lange adem is. Succesvolle initiatieven willen we graag behouden voor de toekomst.

4.3.4

Ambitie 4: Lelystedelingen zijn van jongs af aan vaardig in bewegen en ontwikkelen hun talenten We willen dat ieder kind in Lelystad de kans krijgt om zijn of haar motorische vaardigheden breed te ontwikkelen. Hierdoor zullen jonge kinderen vaker en met plezier gaan bewegen en zullen zij dit tot op late leeftijd doen. Bewegen en sporten draagt ook bij aan het ontwikkelen van andere vaardigheden zoals op sociaalemotioneel vlak en hebben bovendien een positief effect op de cognitieve prestaties. Om kinderen en jongeren dit plezier te leren, is een belangrijke rol weggelegd voor zowel ouders als de kinderopvangorganisaties, scholen, sportverenigingen en andere sport- en beweegaanbieders in onze stad. Samen met deze partners zorgen we voor een verbetering van de motorische vaardigheden van onze jeugd en jongeren. Doelstelling 4.1: inzetten op motorische ontwikkeling van alle kinderen op basisscholen en middelbare scholen In 2030 zijn de beweegvaardigheden van basisschoolkinderen in Lelystad significant verbeterd. Voor gelijke(re) kansen op een gezonde en actieve toekomst, is het dan ook belangrijk dat er op scholen aandacht is voor een goed sport- en beweegaanbod. Kwalitatief hoogwaardig bewegingsonderwijs, met aandacht voor het ontwikkelen van motorische vaardigheden, draagt eraan bij dat kinderen van jongs af en met plezier bewegen en sporten.

Vakleerkrachten handhaven de kwaliteit van het bewegingsonderwijs en op scholen met vakleerkrachten wordt ook buiten de gymles blijvend ingezet op het aanbieden van sport- en beweegactiviteiten. Kinderen op deze scholen worden beter gemotiveerd om iedere dag met bewegen bezig te zijn. Dat maakt dat we het aanstellen van een vakleerkracht nadrukkelijk zullen blijven stimuleren en ondersteunen als gemeente. Doelstelling 4.2: scholen worden ondersteund om extra sport- en beweegmomenten mogelijk te maken via naschoolse activiteiten of door individuele leerlingen te begeleiden naar een geschikte sport. Op scholen zijn programma’s geïntroduceerd zoals de dynamische schooldag om kinderen op school aan het bewegen te krijgen en te houden. De gemeente Lelystad en het Sportbedrijf ondersteunen deze initiatieven bij het verder door ontwikkelen van deze programma’s om een gezonde leefstijl te stimuleren. Ook lokale partners kunnen hierbij belangrijk zijn. Op de middelbare scholen is kwalitatief en aantrekkelijk bewegingsonderwijs van belang. Juist onder middelbare scholieren zien we immers dat de sport- en beweegparticipatie afneemt.

Zo lijken bewegen en sporten bij te dragen aan betere onderwijsprestaties en aan het verminderen van schoolverzuim en schooluitval.24 Door onderzoek onder middelbare scholieren willen we de mogelijkheden die er zijn, op en buiten school, om middelbare scholieren in beweging te krijgen, beter gaan benutten.

24

Regioplan (2018). Effecten meer en beter bewegingsonderwijs

28

Doelstelling 4.3: we werken aan een positief en veilig sportklimaat door de inzet van clubkadercoaches. We vinden het belangrijk dat er bij de sportverenigingen sprake is van een positieve sportcultuur; dat iedereen met plezier en veilig kan sporten bij onze verenigingen. Clubkadercoaches25 begeleiden de trainers en coaches die actief zijn bij sportverenigingen, met als doel om de kwaliteit van de trainingen en daarmee het sportplezier te vergroten. De focus ligt op het didactische en pedagogische aspect van de trainingen, niet op sporttechnisch vlak. Een clubkadercoach zorgt primair voor een impuls gericht op een positief en veilig sportklimaat. De clubkadercoach zal in de praktijk mogelijk ondersteund kunnen worden door de buurtsportcoach bij het uitvoeren van activiteiten die gericht zijn op een veilig sportklimaat. Naast de inzet van een clubkadercoach zet Lelystad in op gemeentebrede promotie van het belang van een veilig en positief sportklimaat bij verenigingen. Doelstelling 4.4: we stimuleren talentontwikkeling door ondersteuning bij verbetering sportieve prestaties We vinden het belangrijk dat er voldoende aandacht is voor talentontwikkeling en dat daarbij ook voldoende faciliteiten zijn. Verenigingen zijn bij uitstek de plek waar die talenten ontwikkeld kunnen worden. Een veilige en stimulerende omgeving hoort hierbij.

We stimuleren het sportieve niveau van verenigingen door verenigingen te ondersteunen wanneer de sportieve prestaties verbeterd worden. De gemeente stelt subsidie beschikbaar waar verenigingen aanspraak op kunnen maken bij promotie naar een hoger niveau. De gelden zullen door verenigingen ingezet worden voor deskundiger organisatie en activiteiten gericht op talentontwikkeling. Ook hierbij is specifieke aandacht voor de Lelystedeling met een beperking.

4.3.5

Ambitie 5: Sportevenementen inspireren onze inwoners en onze sportaanbieders We willen dat sportevenementen in Lelystad mensen inspireren en Lelystad op de kaart zetten. Op die manier leveren zij een belangrijke bijdrage aan onze vitale stad. Onze sportinfrastructuur zorgt voor talentontwikkeling in de stad. Het binden van talent aan de stad is van grote inspirerende waarde, voor jong tot oud. Door sportevenementen die gericht zijn op de jeugd en jongeren wordt Lelystad op de kaart gezet als sportstad, passend bij de schaalgrootte en dynamiek in de stad. Voor grootschalige evenementen stellen we als voorwaarde dat ze maatschappelijk betekenisvolle sideevents hebben.

Een clubkadercoach is een sportprofessional die de vereniging ondersteunt bij het opzetten, uitvoeren en borgen van club- en trainersbegeleiding. 25

29

Doelstelling 5.1: jaarlijks wordt er in Lelystad een inspirerend sportevenement gehouden dat voornamelijk gericht is op jeugd en jongeren De grote sportevenementen moeten passen bij Lelystad en ook spin-off hebben voor de breedtesport en dienen inspirerend te werken voor verenigingen en andere sportaanbieders. Dat komt ook de economische en maatschappelijke impact van het evenement ten goede. Het jaarlijkse sportevenement zal positief van invloed zijn op de jeugd en jongeren in de stad, mede door de maatschappelijk betekenisvolle sideevents in de wijken. Hierdoor wordt de verbinding die gemaakt tussen het sportevenement en de jeugd en jongeren in de wijken. Jeugd en jongeren zullen hiermee geïnspireerd worden en culturen zullen bij elkaar gebracht worden wat de sociale cohesie in de wijken ten goede komt. Gezond aanbod van eten en drinken, inclusiviteit, toegankelijkheid en duurzaamheid zijn andere thema’s die we in acht nemen.

4.4

Tot slot Sport en bewegen is niet de oplossing voor alle sociaal-maatschappelijke problemen in de samenleving. Het is wel een uitstekend instrument om de verbinding te leggen tussen beleidsterreinen en het is zeker een middel om de Lelystedeling te verleiden tot een gezondere leefstijl. De vitale veerkrachtige Lelystedeling van 2030 en 2040 is er bij gebaat dat sport en bewegen als onderdeel van de Strategische en Maatschappelijke Agenda nu de aandacht krijgt die het verdient. Elke investering die hierin wordt gedaan betaald zich namelijk drie keer uit als het gaat om het maatschappelijk rendement. Deze visie bestaat uit ambities en doelstellingen, is beschreven en toont de weg naar een vitaal Lelystad. Zonder maatregelen blijft het echter een papieren tijger en daarom zijn ook de kaders en richting voor het ‘hoe’ gegeven. Voor de ‘basis op orde’ is dit behoorlijk concreet. Voor de ‘groei van de stad’ meer abstract en dienen de maatregelen nog nader uitgewerkt te worden. Een belangrijke conclusie is hierbij dat de basis op orde in 2030 gelijk staat aan het groeiscenario waarbij we eerst de huidige basis herstellen. Het scenario ‘Next Level’ behelst de ambitie om één van de gezondste steden van Nederland te worden.

Deze Sport- en Beweegvisie 2030 is ontwikkeld door de krachtige samenwerking van Kragten en Kasel Management en Advies

30

5

UITVOERINGSPROGRAMMA

5.1

Inleiding Om de sport- en beweegvisie tot uitvoering te brengen is een uitvoeringsprogramma nodig. Samengesteld met maatregelen om de doelstellingen zoals omschreven in deze visie te bereiken. Het uitvoeringsprogramma is opgezet vanuit scenario’s naar ambitieniveau. Het scenario ‘basis op orde’ houdt in dat de voorgestelde maatregelen noodzakelijk zijn om het sport- en beweeglandschap te brengen naar een basisniveau; een niveau dat noodzakelijk is om de Lelystedeling voldoende te faciliteren op dit moment (2022). Het scenario ‘klaar voor de groei’ houdt in dat de voorgestelde maatregelen afdoende zijn om de groei van de stad richting 2030 te faciliteren, de basis op orde te houden. Het scenario ‘Lelystad Next Level’ houdt in dat de voorgestelde maatregelen gericht zijn op een hoog niveau van sport- en beweegparticipatie en daarbij een hoog niveau van professionaliteit en inzet op alle vlakken van het sport- en beweeglandschap. Lelystad wordt één van de gezondste steden van Nederland. Het uitvoeringsprogramma zien wij als een menukaart, waarbij per doelstelling de gewenste maatregelen gekozen kunnen worden afhankelijk van het ambitieniveau wat gewenst is. Het behalen van positieve gezondheidswinst door meer bewegen gaat gepaard met investeringen die hiervoor nodig zijn.

Des te hoger het ambitieniveau, des te groter is het te verwachten sociaal-maatschappelijke rendement van de investeringen. Het uitvoeringsprogramma biedt dan ook de menukaart die keuze geeft over maatregelen ter versterking van het sport- en beweeglandschap. Het toevoegen van ingrediënten van het ene naar het andere scenario is mogelijk en vergroot de inzet en dus de opbrengst van dat scenario.

5.2

Overzicht van maatregelen in drie scenario’s