BL Handvest NPNL_02

Handvest Nationaal Park Nieuw Land Aanvulling op de intentieovereenkomst Nationaal Park Nieuw Land van november 2020

1. Overwegend dat i.

de partners van NPNL in vervolg op de intentieovereenkomst d.d. november 2020 nadere afspraken wensen te maken over hun gezamenlijke samenwerking en dit vast te leggen in dit Handvest.

ii. Nationaal Park Nieuw Land een groot en verrassend natuurgebied in ontwikkeling is. Nationaal Park Nieuw Land is gelegen in de gemeenten Almere en Lelystad, in het hart van Nederland en midden in de Metropool Regio Amsterdam, bestaande uit de Oostvaardersplassen, Lepelaarplassen, Marker Wadden en een deel van het Markermeer. De samenwerkende acht partners1 – gemeente Almere, gemeente Lelystad, provincie Flevoland, Rijkswaterstaat Midden-Nederland, Staatsbosbeheer, Stichting Het Flevo-landschap, Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland, waterschap Zuiderzeeland – hebben zich tot doel gesteld om dit gebied te ontwikkelen tot een nationaal park van wereldklasse. Een park dat zich kenmerkt als vogelparadijs van internationale betekenis en dat door de inwoners van Flevoland, Nederland en daarbuiten als zodanig beleefd en ervaren kan worden. Het gebied heeft een omvang van circa 29.000 hectare.

1

Als in het vervolg van het handvest gesproken wordt over ‘partners’, dan gaat het om deze acht partners.

Op 21 september 2018 is door de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit met ingang van 1 oktober 2018 het gebied aangewezen als Nationaal Park “Nieuw Land”, waarvan het besluit is gepubliceerd in de Staatscourant 2018, nummer 53807 van 1 oktober 2018. ‘Nieuw Land voegt deltanatuur toe aan het stelsel van nationale parken’, aldus de minister in haar officiële toelichting. Het gebied vertelt het verhaal van de inpoldering van de Zuiderzee, het pionieren op het nieuwe land en de nieuwe natuur. Die nieuwe natuur is voor een deel spontaan ontstaan en voor een deel doelbewust ontworpen. iii. Nieuw Land in 2040 een vogelparadijs van wereldklasse is. Nieuw Land is in de eerste plaats een vogelgebied. Er leven tientallen beschermde vogelsoorten, jaarrond of gedurende een deel van het jaar. Zij komen af op het voedselaanbod en de aanwezigheid van beschutte plekken om te rusten en te broeden. Samen met het IJmeer vormt het Markermeer een van de weinige ijsvrije zoetwatermeren in de gematigde klimaatzone. Voor veel vogelsoorten is zo’n zoetwatermeer onmisbaar. Hetzij als permanent leefgebied, hetzij als pleisterplaats op de vogeltrekroutes naar Afrika en het hoge noorden. De waarde als vogelgebied is verbonden aan de variëteit in leefgebieden. Nieuw Land is een wetland dat verschillende gradaties kent, zoals diep open water, moerassen, graslanden en bossen.

In het voorjaar en het najaar sterken veel trekvogels hier aan tijdens een tussenstop op hun jaarlijkse intercontinentale tocht van noord naar zuid en andersom. Voor andere vogels is Nieuw Land de bestemming van hun trek. ’s Zomers komen vogels uit Zuid-Europa en Afrika om hier te broeden en hun jongen groot te brengen. In de winter leven hier vogels uit het hoge noorden, die voor hun voedsel aangewezen zijn op ijsvrij water. Om deze ecologische betekenis van Nieuw Land te versterken en voor de toekomst zeker te stellen, wordt er gewerkt aan een robuust en veerkrachtig ecosysteem. De bundeling van vier natuurgebieden in één Nationaal Park biedt daar nieuwe kansen voor. Dat is des te belangrijker gezien de invloeden van buitenaf waar de natuur mee te maken heeft. Nieuw Land ligt immers midden in een dynamische metropool en ook de klimaatverandering heeft invloed op het gebied. Door te investeren in de natuur wordt er voor gezorgd dat het Nationaal Park die natuur­ functie tot in lengte van jaren kan vervullen. Alles wat de vogels nodig hebben, is er in 2040 in ruim voldoende mate aanwezig: voedsel, schoon water, beschutte plekken om te rusten en nesten te bouwen. Nieuw Land is en blijft ook in 2040 een prachtig wetland van land en water, bijzonder vanwege de vele vogelsoorten die er jaarrond of gedurende een deel van het jaar hun leefgebied hebben.

Het geheel is een robuust en veerkrachtig ecosysteem.

iv. Nieuw Land er al is. Nationaal Park Nieuw Land bestaat sinds 1 oktober 2018. Het geografische gebied waarin Nieuw Land ligt, bestaat vanzelfsprekend al langer. Dit gebied is ontstaan met de uitvoering van de Zuiderzeewerken, waaronder de inpoldering van de Flevopolders en de natuur heeft zich in ruim vijftig jaar ontwikkeld. De natuurgebieden, aangrenzende gebieden, de dijken en het water worden al vele jaren beheerd door partners in het samenwerkingsverband: het Lepelaarplassengebied door stichting Het Flevo-landschap, de Oostvaardersplassen door Staatsbosbeheer, de Marker Wadden door Natuurmonumenten, de dijken als onderdeel van het beheergebied van waterschap Zuiderzeeland, het Markermeer door Rijkswaterstaat en onder meer de (vaar)wegen en voorzieningen door de beide gemeenten en de provincie. Dit beheer vraagt continue inspanning van de betreffende beheerder. In de ontwikkeling van Nationaal Park Nieuw Land zal de impact van de ontwikkeling op het beheer een prominente plek hebben. In het gebied dat nu Nationaal Park Nieuw Land is, wordt al vele jaren gewerkt aan robuuste en veerkrachtige ecosystemen. Voorbeelden hiervan zijn de moerasreset en vernatting in de Oostvaardersplassen, vernattingsmaatregelen in de Lepelaarplassen en de aanleg van moeraszones en luwtegebieden in het Markermeer door de eerste eilanden van de Marker Wadden en de aanleg van Trintelzand.

Ook in de komende decennia zullen grote projecten worden gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld Oostvaardersoevers en grootschalige landwaterovergangen als vervolg op de Marker Wadden. v. Nieuw Land een park in ontwikkeling is. Nationaal Park Nieuw Land is een ‘ontwikkelpark’ en de gezamenlijke partners hebben grote en aansprekende ambities met deze ontwikkeling. Binnen de grenzen van het nationaal park vinden met de inzet en onder verantwoordelijkheid van elk van de partners en andere organisaties veel ontwikkelingsprojecten en -activiteiten plaats. Samenwerking van de partners binnen Nationaal Park Nieuw Land is vanzelfsprekend.

Het perspectief voor 2040 is beschreven in de ontwikkelingsvisie. Nationaal Park Nieuw Land ontwikkelt zich op basis van de volgende vertrekpunten: • De ontwikkelingsvisie is voor de samenwerkende partners in de ontwikkeling naar 2040 het inspiratie­ document en richtinggevend perspectief. • De ontwikkeling van Nieuw Land is een avontuur op zichzelf. De partners hanteren in de ontwikkeling een flexibele, adaptieve manier van werken. Binnen Nieuw Land wordt dynamisch geprogrammeerd. • Meekoppelkansen worden benut: in en rondom het Nationaal Park spelen tal van opgaves, bijvoorbeeld op het gebied van de stedelijke ontwikkeling, de waterhuishouding en energiewinning. Waar mogelijk combineren de partners de opgaves en de daaraan verbonden programma’s op een manier dat alle partijen en belangen er sterker uitkomen en invulling wordt gegeven aan de gezamenlijke ambities en opgaven. • Nationaal Park Nieuw Land is pilot voor de Nationale Parken Nieuwe Stijl: parken die voldoen aan de ambitie van het Rijk, namelijk dat Nederland een aantal tot de verbeelding sprekende Nationale Parken heeft, die van internationaal belang zijn, waarmee bewoners en regionale ondernemers zich verbonden voelen en waar veel te beleven is voor de bezoeker. Het zijn van Nationaal Park Nieuwe Stijl is voor Nieuw Land geen doel op zich, maar een resultante van het werken aan de drie hieronder genoemde opgaven.

• Nationaal Park Nieuw Land heeft een voorbeeldfunctie in de verduurzaming van de samenleving. Het Nationaal Park wentelt niet af op volgende generaties of andere gebieden. vi. Er drie opgaven zijn in de realisatie van Nationaal Park Nieuw Land als nationaal park van wereldklasse. Voor de ontwikkeling tot nationaal park van wereldklasse wordt de ontwikkelingsvisie Nationaal Park Nieuw Land (2019) als inspiratiedocument en richtinggevend perspectief gebruikt. De partners zetten zich in en werken samen om een park van wereldklasse te realiseren en richten zich daarbij op drie opgaven, te weten: A. Versterken en verbinden van natuur: de natuurwaarde is de drager van het nationaal park. B. Vergroten en versterken van natuurbeleving: mensen zijn van harte welkom en voelen zich welkom. C. Verbinden van natuur en samenleving: versterken van de betrokkenheid van de samenleving bij en realiseren van draagvlak voor de natuur. Het park zit in het hart van mensen. Nieuw Land kijkt daarbij ook over de geografische grenzen van het park. Zo kan de beleving van het park voor bezoekers al eerder beginnen, bijvoorbeeld bij de aankomst op een van de stations.

2. Handvest Het handvest geeft een beschrijving van de opgaven waar de partners gezamenlijk aan werken en de strategieën die daarbij kunnen worden gehanteerd. Dit handvest geeft de partners richting in de samenwerking. Met dit handvest geven de partners ook de omgeving een goed overzicht van en inzicht in de gewenste samenwerking. Het handvest laat zien waar de samenwerking zich op richt. De partners geven daarmee aan wat ze samen willen en kunnen, maar ook dat niet alles samen hoeft en kan. De in het kader van dit Handvest overeengekomen inspanningsverplichtingen en daaruit voortvloeiende medewerking laat de publiekrechtelijke positie en bevoegdheden van partijen onverlet.

OPGAVEN EN BIJBEHORENDE ONTWIKKELSTRATEGIE 3. Natuur in ontwikkeling De opgave om de natuur te versterken en verbinden2 is vertaald in een aantal strategieën. Het zijn de lijnen waarlangs de partners gezamenlijk willen werken op het gebied van natuurontwikkeling: 1. Terreinbeheerders spannen zich in de basiskwaliteit van de natuurgebieden, die voortkomt uit de wettelijke en beleidskaders, te garanderen, passend binnen de daarvoor beschikbare middelen. 2. Partners spannen zich in om bij de gebiedsontwikkeling een robuust en veerkrachtig ecosysteem te realiseren om de ecologische betekenis van Nieuw Land als vogelgebied te versterken en voor de toekomst zeker te stellen. Ontwikkelingen zijn altijd natuurinclusief. 3. Partners spannen zich in om eilanden en ondieptes in het Markermeer tot stand te brengen, om daarmee de uitbreidingen van de natuurkernen vorm te geven. Om de impact op het ecologisch systeem zo groot mogelijk te laten zijn, is het streven daarbij om het accent te leggen op het ontwikkelen van eilanden bestaande uit overstroombare natuur zoals de Marker Wadden en luwtegebieden met onderwaternatuur, zoals Oostvaardersoevers. 4.

Voor de opgave van het versterken van de verbindingen tussen de natuurkernen, binnen- en buitendijks spannen de partners zich in om de ecologische relaties tussen de kerngebieden te verbeteren, gericht op het functioneren van habitats en deelecosystemen. 5. De partners spannen zich in om de ecologische verbindingen van Nieuw Land met omliggende (natuur)gebieden te versterken.

4. Beleefbare natuur Het is belangrijk dat mensen de natuur kunnen beleven. In elk seizoen, op elk gewenst moment van de dag. Dat geldt zeker voor Nieuw Land dat ligt in de Metropoolregio Amsterdam, waar de economische en demografische groeicijfers hoog zijn. Het stedelijk gebied van zowel Lelystad als Almere ligt om de hoek. Nieuw Land draagt zo bij aan de kwaliteit van leven van miljoenen inwoners in een wijde omgeving. De opgave om de natuurbeleving te versterken en te vergroten is vertaald in de volgende strategieën. Het zijn de lijnen waarlangs de partners in het samenwerkingsverband willen werken op het gebied van natuurbeleving:

2 In de ontwikkelingsvisie wordt ook gesproken over het ‘vergroten van natuur’, waarbij gedacht wordt aan bijvoorbeeld de aanleg van de eerste fase van de Marker Wadden. Deze aanleg kan ook worden gezien als het versterken van de natuur die op die plaats al aanwezig was in het Markermeer. In dit handvest is gekozen om de term ‘vergroten’ niet te gebruiken.

1. De partner spannen zich in om een heldere ruimtelijke structuur tot stand te brengen, zodat één samenhangend geheel van (belevings)gebieden kan ontstaan. Binnen Nieuw Land gaat het om natuurkernen die omzoomd worden door natuurlijke randgebieden (in de ontwikkelingsvisie: het ‘natuurlint’). Dat natuurlint grenst aan de natuurkernen en biedt veel mogelijkheden voor voorzieningen die bijdragen aan natuurbeleving. De partners spannen zich in om de natuurbeleving van deze ruimtelijke structuur te versterken. 2. De partners spannen zich in om de toeristisch-recreatieve voorzieningen en infrastructuur te verbeteren, aansluitend op de verwachtingen van de bezoekers, met voldoende capaciteit en variatie en geënt op het avontuurlijke karakter van het gebied. 3. De partners spannen zich in om de dijken, die als dragende lijnen in het landschap een majestueus panorama over de natuur bieden, beter te benutten. Het streven is dat deze dijken samen met de wegen, paden en vaarten de ruggengraat voor het recreatieve verkeer vormen, dat dit routenetwerk de mooiste en meest avontuurlijke plekken van het Nationaal Park ontsluit en dat het inkijkjes biedt in de natuurkernen. 4. De partners spannen zich voor het realiseren van een netwerk van entrées, gevormd door de bezoekerscentra en de poortgebieden van Almere en Lelystad, van de Marker Wadden en de waterpoort in Lelystad. 5.

De partners spannen zich in om de bereikbaarheid te verbeteren, waardoor reizigers merken dat ze een bijzonder natuurgebied passeren en bezoekers de sfeer van het park al vóór aankomst in een van de poortgebieden en de bezoekerscentra kunnen proeven, bijvoorbeeld in een ‘familie van rotondes’ of door middel van een verkeersontsluitingsplan.

5. Verbinden van samenleving en natuur De opgave om de samenleving te verbinden met de natuur in Nieuw Land is vertaald in de volgende door partijen na te streven strategieën: 1. Nationaal Park Nieuw Land is een bijzonder Nationaal Park, waar unieke verhalen aan verbonden zijn en waar dagelijks nieuwe kennis wordt opgedaan. De partners van NPNL spannen zich in om mensen van nabij en veraf te betrekken bij Nieuw Land en de ontwikkeling ervan. Het delen van kennis en waarden door middel van communicatie, educatie, onderzoek en marketing is daarin een onmisbaar element. Dat gaat van wetenschappelijk onderzoek tot promotiemateriaal en van informatie over de natuur en de cultuurhistorie tot de mogelijkheid om activiteiten in het Nationaal Park te ontplooien, als ondernemer of anderszins. 2. Positioneren van het gebied als avontuurlijk, open, levendig, toonaangevend en innovatief, waarmee Nieuw Land een vaste waarde in de samenleving wordt gemaakt en bijdraagt aan de kwaliteit van leven van miljoenen mensen in de omgeving.

3. Nieuw Land staat voor een aantal waarden die voortkomen uit de historie, het landschap en de manier van werken: avontuurlijk, open, levendig, innovatief en toonaangevend. De waarden komen terug in vier verhaallijnen die intrinsiek aan Nieuw Land zijn verbonden: die over de ‘manmade natuur in de voormalige binnenzee’, ‘de grote vogeltrek’, ‘dynamische wetlands’ en ‘mens en natuur in de metropoolregio’. 4. Nieuw Land is een plek waar natuur en samenleving en natuur en economische ontwikkeling elkaar kunnen versterken. In de communicatie stralen we deze waarde uit en nodigen we de omgeving actief uit om kansen hiervoor te benutten.

WERK- EN ORGANISATIEWIJZE 6. Uitvoeringsstrategie De partners hebben als streven gezamenlijk te werken aan de realisatie van de opgaven. Dit doen de partners onder meer in de uitvoering van hun eigen beleid, projecten en taken op het gebied van beheer, bij gebiedsontwikkeling en/of op de onderwerpen educatie, communicatie, onderzoek en marketing. De partners verbinden zich bij de uitvoering van beleid, projecten en taken binnen of met betrekking tot Nationaal Park Nieuw Land zoveel als mogelijk aan spelregels en handreikingen die door de NPNL-stuurgroep zijn vastgesteld. Het ontwikkelen van het nationaal park in de vorm van (grootschalige) gebiedsontwikkeling en het beheren van de gebieden die in eigendom en/of beheer zijn bij de partners, is de verantwoordelijkheid van de partners. Niet alle opgaven van Nationaal Park Nieuw Land kunnen via beleid, projecten en taken van de partners worden gerealiseerd. Het gaat dan om gezamenlijke activiteiten op het gebied van educatie, communicatie, onderzoek en marketing, om de uitvoering van de financieringsstrategie en om het opstellen van handreikingen en spelregels. De partners geven op deze onderwerpen de verdere ontwikkeling van Nationaal Park Nieuw Land in onderlinge samenspraak en afstemming vorm.

Dit doen ze in de NPNL-stuurgroep onder meer op basis van een overzicht van de projecten binnen of met betrekking tot Nationaal Park Nieuw Land en door de uitvoering van het NPNL-werkplan, dat jaarlijks wordt vastgesteld met een doorkijk naar de twee opvolgende jaren.

7. Stuurgroep Nationaal Park Nieuw Land Een bestuurlijk vertegenwoordiger van elk van de partners heeft zitting in een stuurgroep. De stuurgroep wordt voorgezeten door een van de leden. De stuurgroep neemt besluiten over de gezamenlijke activiteiten op basis van: a. NPNL-werkplan. De stuurgroep besluit over het NPNL-werkplan, waarin de gezamenlijke activiteiten zijn opgenomen voor het betreffende jaar met een doorkijk naar de twee opvolgende jaren. De jaarplannen op het gebied van educatie, communicatie, onderzoek en marketing zijn onderdeel van het NPNL-werkplan. Het NPNL-werkplan: i. wordt jaarlijks door de projectgroep opgesteld en door de stuurgroep vastgesteld; ii. bevat een voorstel voor de financiering van de uitvoering van het werkplan, inclusief de eventueel benodigde bijdrage van de partners in capaciteit en/of financiële middelen mede op basis van de financieringsstrategie; iii. is de opdracht voor de projectgroep om de activiteiten uit te voeren; iv. benoemt zo nodig voor specifieke onderwerpen werkgroepen met vertegenwoordigers uit de deelnemende organisaties (eventueel aangevuld met derden).

b. Strategieën voor educatie, communicatie, onderzoek en marketing. De stuurgroep besluit over de meer-jaren strategieën voor educatie, marketing, communicatie, onderzoek. c. Spelregels en handreikingen. De stuurgroep besluit over het opstellen van de spelregels en handreikingen. Het opstellen of actualiseren van spelregels en handreikingen in een bepaald jaar is onderdeel van vastgestelde NPNL-werkplan, inclusief de eventueel daarvoor benodigde capaciteit en/of financiële middelen. d. Overzicht van ruimtelijk-fysieke projecten. De stuurgroep hanteert een overzicht van ruimtelijk-fysieke projecten als instrument om inzicht te hebben in de projecten.

8. Projectgroep Nationaal Park Nieuw Land De projectgroep bestaat uit ambtelijke vertegenwoordigers van de partners. De projectgroep wordt voorgezeten door een voorzitter die handelt zonder last of ruggenspraak. De voorzitter wordt ondersteund door een projectsecretaris. De NPNL-projectgroep komt in principe elke maand bij elkaar en in elk geval voorafgaand aan de vergaderingen van de stuurgroep. De projectgroep: a. bereidt de agenda en besluitvorming in de stuurgroep voor; b. stelt jaarlijks het NPNL-werkplan op en voert dit na vaststelling door de stuurgroep uit; c. vormt op uitvoeringsniveau de schakel tussen Nationaal Park Nieuw Land en de eigen organisatie voor de uitvoering van de NPNL-activiteiten, voor de afstemming van de NPNL-activiteiten met de activiteiten van de partners en voor het hanteren van de spelregels en handreikingen; d. fungeert als platform voor afstemming en verbinding tussen de deelnemende organisaties; de leden van de projectgroep zorgen dat relevante informatie over ontwikkelingen en beheer binnen Nationaal Park Nieuw Land wordt ingebracht in de projectgroep (en/of stuurgroep).

9. Nationaal Park Nieuw Land als juridische entiteit De partners onderzoeken of het wenselijk is dat het samenwerkingsverband waar nodig kan optreden als rechtspersoon. De partners kunnen daartoe gezamenlijk een stichting of vergelijkbare rechtspersoon oprichten. Het bestuur van deze rechtspersoon kan worden gevormd door leden van de NPNL-stuurgroep. De te onderzoeken rechtspersoon is bedoeld om de volgende zaken te kunnen regelen: • het hebben van een postadres/aanspreekpunt; • het aanvragen, ontvangen, verantwoorden en benutten van subsidies; • het aangaan en invullen van lidmaatschappen (zoals van de stichting Samenwerkende Nationale Parken en van de Europese parkenorganisatie Europarc); • het verstrekken van opdrachten en het aangaan van overeenkomsten; • het registreren van het merkrecht en het in licentie uitgeven van het merk; • het ontvangen van inkomsten (bijvoorbeeld uit het donaties of crowdfunding).

SPELREGELS EN HANDREIKINGEN 10. Spelregels Spelregels vormen voor de partners een leidraad voor de projecten en activiteiten van de partners, zodat deze kunnen bijdragen aan de gezamenlijke ambities en opgaven. De partners verbinden zich om de spelregels zoveel als mogelijk te hanteren in de projecten, activiteiten en beheer dat onder hun verantwoordelijkheid plaatsvindt binnen of met betrekking tot Nationaal Park Nieuw Land. De met dit handvest vastgestelde spelregels zijn: 1. Partners werken zo veel als mogelijk in alle projecten, activiteiten en beheer die zij uitvoeren natuuren belevingsinclusief, aansluitend bij de NPNL-ambities en de NPNL-opgaven. 2. De partners spannen zich in om binnen hun projecten en hun beheer aandacht en budgettaire ruimte te maken voor activiteiten op het gebied van en/of een bijdrage aan de onderwerpen educatie, communicatie, onderzoek en marketing. 3. De partners streven ernaar om bij de start van een ruimtelijk-fysiek project afspraken over en de budgettaire middelen voor het daaropvolgende beheer en instandhouding te hebben gemaakt op een niveau dat voldoet aan de (inter)nationale standaarden van nationale parken en aan de eigen ambities. 4.

De partners dragen het beeldmerk, zoals het NPNL-logo, uit bij hun uitingen op hun locaties, in hun gebieden en bij hun infrastructuur binnen de grenzen van Nationaal Park Nieuw Land en bij de inrichting van het gebied voor zover passend binnen de afspraken. 5. Partners passen de huisstijl van Nationaal Park Nieuw Land toe op hun communicatie-uitingen voor zover deze betrekking hebben op (informatie, activiteiten, evenementen met betrekking tot) Nationaal Park Nieuw Land en voor zover passend binnen de eigen huisstijl van de partners. 6. Partners delen regelmatig en tijdig relevante informatie over hun projecten, activiteiten en beheer met elkaar. 7. Partners stellen zich open op voor suggesties, kansen en aandachtspunten van andere partners met betrekking tot hun projecten, activiteiten en beheer. Elk van de partners kan in het samenwerkingsverband suggesties, kansen en aandachtspunten agenderen. 8. Partners zetten door middel van afstemming en overleg in op het voorkomen van concurrentie tussen NPNL-partners, tussen activiteiten, projecten en gebieden en tussen individuele projecten en gebieden en Nieuw Land als geheel. 9. Partners werken in het samenwerkingsverband aan het gezamenlijke belang van Nationaal Park Nieuw Land, zoals vastgelegd in besluiten van de NPNL-stuurgroep, waarbij hun eigen belang, positie en (wettelijke) verantwoordelijkheid niet geschaad mag worden.

10. De partners zorgen dat de plannen van Nationaal Park Nieuw Land voor communicatie, educatie, onderzoek en marketing aansluiten op de ontwikkelingen, mogelijkheden en voorzieningen op het gebied van natuur en natuurbeleving.

11. Handreikingen De volgende handreikingen zijn door de NPNL-stuurgroep vastgesteld of voorzien. Handreikingen geven de partners en andere organisaties richting voor de uitvoering van projecten, beheer en activiteiten op het moment dat ze (willen) bijdragen aan de realisatie van de NPNL-ambities en opgaven. Bij het opstellen van de handreikingen wordt rekening gehouden met handreikingen3 van elk van de partners. Nieuwe handreikingen vragen om een besluit van de stuurgroep. De per 1 december 2021 vastgestelde handreikingen zijn: 1. Ruimtelijke kwaliteitsgids. 2. Brand guide/merkgids. 3. Educatiestrategie. 4. Marketing- en communicatiestrategie 2020-2021. 5. Financieringsstrategie. 6. Kennis- en onderzoeksagenda. De voorziene handreikingen hebben betrekking op de volgende onderwerpen: 1. Verkeers- en bezoekersstromen (in ontwikkeling). 2. Familie van rotondes (in ontwikkeling). 3. Gebiedsaanduiding, bebording en bewegwijzering en bezoekersmanagement (in ontwikkeling). 4. Duurzaamheidsvisie (in ontwikkeling). 5. 50 km Parkway (in ontwikkeling). 6. Strategisch programmeringsplan educatie (in ontwikkeling) 7. Recreatiezonering. 8. Bezoekerscentra en paviljoens.

3

Onder handreikingen bij de partners vallen onder meer beleid(sregels), richtlijnen, voorschriften, protocollen, etc.

Burgemeester en wethouders van Almere, M. Veeningen

Staatsbosbeheer, W. Neutel

Burgemeester en wethouders van Lelystad, P.L.W.J. Baaten

Stichting Het Flevo-Landschap B. Huisman

Gedeputeerde Staten van Flevoland, M.A. Rijsberman

Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland, P. Makkink

de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, de Staat der Nederlanden, namens deze, M. Nauta

Dijkgraaf en Heemraden van Waterschap Zuiderzeeland, P. Boer