BL Geannoteerde agenda VNG ALV 29 juni 2022.

N O T I T I E intern Aan Van Datum Kenmerk Onderwerp Kopie aan

College N.A.M. Berns 2 juni 2022 220049579 Geannoteerde agenda VNG ALV 29 juni 2022 Directie

  

Inleiding Hierbij ontvangt u de geannoteerde agenda en stukken voor de VNG Algemene Leden Vergadering (ALV) van woensdag 29 juni 2022. Deze ALV maakt deel uit van het tweedaagse VNG Jaarcongres op 28 en 29 juni 2022 dat voor het eerst sinds lange tijd weer als fysieke ontmoeting kan worden georganiseerd. Meer informatie over het VNG Congres vindt u op VNG Jaarcongres 2022. • • •

•

• •

De bijeenkomst vindt plaats van 11.30-13.00 uur, vanuit de gemeente Westfriesland, De Westfries in Hoorn. De VNG vraagt om moties en amendementen bij voorkeur uiterlijk donderdag 16 juni 2022 in te dienen via motiealv@vng.nl. Als u wilt inspreken wordt het op prijs gesteld als u zich vooraf bij het VNG-bureau aanmeldt via motiealv@vng.nl en aangeeft wat de strekking van uw betoog is. Dan kan het bestuur een antwoord voorbereiden. Dit inspreken kan alleen als u fysiek aanwezig bent. Vanzelfsprekend kunt u ook altijd spontaan het woord vragen in de ALV. Stemprocedure: Alle gemeentesecretarissen ontvangen in de week van 13 juni a.s. een machtigingsformulier voor de vertegenwoordiger van de gemeente. De gemeente kan worden vertegenwoordigd door een burgemeester, wethouder, secretaris, griffier of raadslid. De vertegenwoordiger van de gemeente ontvangt op vertoon van het machtigingsformulier voorafgaand aan de ALV aan de stembalie een stemkastje en stemkaartje (met het aantal stemmen van de betreffende gemeente). Hiermee kan de vertegenwoordiger aan de stemmingen deelnemen. Per 1.000 inwoners heeft elke gemeente een stem, met een maximum van 75 stemmen. De gemeente Lelystad heeft dus 75 stemmen. De vergadering wordt live openbaar gestreamd via VNG ALV. Hiervoor is geen toegangscode nodig. Alle vergaderstukken zijn digitaal beschikbaar op Agenda en stukken ALV 29 juni 2022.

Geannoteerde agenda ALV Hierbij de geannoteerde agenda van de VNG ALV 29 juni 2022. Het doel van de annotatie is het college te voorzien van stemadvies. De agenda wordt hiervoor gevolgd. Allereerst wordt de samenvatting van het onderwerp gegeven en daarna in vet het advies of standpunt van de ambtelijke organisatie. De input is geleverd door de verschillende adviseurs van de concernstaf en beleid. Het college wordt gevraagd de vermelde stemadviezen en standpunten te accorderen en een vertegenwoordiger van de gemeente Lelystad in de ALV aan te wijzen. Deze notitie zal vervolgens ter kennisneming aan de raad worden aangeboden. 1

AGENDA VNG ALV 29 juni 2022 1. Opening 2. Benoeming van de notulencommissie ALV 29 juni 2022 (besluitvorming) In de ALV ontvangt u een voorstel voor de nieuwe notulencommissie. Geen stemadvies

3. Vaststelling notulen ALV 13 januari 2022 De notulen van de ALV van 13 januari 2022 geven volgens de toenmalige notulencommissie een goede weergave van hetgeen daar is besproken. (besluitvorming) Geen stemadvies 4. Mededelingen Op basis van actualiteit 5. VNG Jaarverslag 2021 Wij presenteren u het Jaarverslag 2021. Het bestaat uit een online bestuurlijk verslag en een financieel verslag. De verantwoording van het fonds Gemeenschappelijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) is opgenomen in beide verslagen. Voorstel aan de leden: Het bestuur legt het Bestuurlijk Jaarverslag 2021 ter informatie aan u voor en vraagt u het Financieel Jaarverslag 2021 vast te stellen en het bestuur décharge te verlenen. Stemadvies: Positief a. Aanbieding Bestuurlijk en Financieel Jaarverslag 2021

2021 was een jaar van wachten op een nieuw kabinet met veel financiële onzekerheid voor gemeenten. De VNG zette in op structurele financiële afspraken, betere interbestuurlijke verhoudingen en het versterken van de uitvoering. Het zijn randvoorwaarden om te kunnen werken aan grote opgaven zoals de energietransitie. Het herstel van de kinderopvangtoeslagaffaire was voor gemeenten en voor de VNG veel extra werk. Ook hadden gemeenten nog te maken met coronamaatregelen en de gevolgen daarvan voor inwoners, ondernemers, cultuur en verenigingen. In het online bestuurlijk jaarverslag leest u hier meer over. Daarnaast leest u meerdere verhalen over de belangrijke onderwerpen van 2021, zoals een reconstructie van de strijd om het geld van de jeugdzorg. En interviews met diverse hoofdrolspelers, zoals Theo Weterings (Burgemeester van Tilburg) en Ingrid Hoogstrate (VNG-programmadirecteur Asiel en Migratie) over het jojobeleid in asielopvang. b. Financieel Jaarverslag 2021

2

De VNG sluit 2021 af met een positief resultaat van € 1,124 miljoen. Dit is aanzienlijk beter dan het begrote verlies van € 4,750 miljoen (incl. de onttrekking uit de bestemmingsreserve van € 0,607 miljoen). Het resultaat is beter dan begroot en dat komt door de volgende meevallers: • Hogere projectbijdragen vanuit het rijk; • Hogere doorbelasting van de projectmedewerkers en overhead op de projecten welke in de loop van 2020 en 2021 zijn toegekend en niet waren opgenomen in de begroting 2021; • Lagere overige personeels- en bedrijfskosten als gevolg van het thuiswerken door de coronapandemie; • Vrijval van de reservering van verlofuren, vanwege de daling van het aantal niet opgenomen verlofuren; • Vrijval vanuit de egalisatievoorziening voor de WW en BWW rechten van oud-medewerkers; Het resultaat uit de deelnemingen en de effectenportefeuille zijn conform de gemaakte afspraken op de ALV van 2018 buiten de begroting gehouden. In 2021 is het resultaat van VNG Connect en VNG Diensten negatief. Ook in 2021 heeft VNG Connect te maken gehad met de gevolgen van de Coronacrisis, waarbij vele fysieke bijeenkomsten zijn afgelast. Daartegenover staat een positief resultaat van de overige deelnemingen en uit de effectenportefeuille. c.

Inhoudelijke verantwoording collectieve financiering Gemeentefonds

6. Voorstellen inzet en financiën VNG 2023 a. Contributievoorstel 2023

Tijdens de ALV 2018 hebben de leden ingestemd met de uitgangspunten voor de meerjarige ontwikkeling van de contributie. Daarbij is afgesproken om de VNG-begroting weer in evenwicht te brengen door een combinatie van geleidelijke contributieverhoging en het inzetten van het vermogen van de VNG. Binnen dit uitgangspunt beweegt de contributie op basis van twee componenten: • Compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling op basis van CPBindexcijfers • 1,0% voor de groei naar volledige dekking van de kosten van de kernorganisatie van de VNG vanuit de contributie. Voorstel aan de leden: Conform de systematiek stelt het bestuur u voor om de contributie voor 2023 te indexeren voor de loon- en prijsontwikkeling op basis van CPB-indexcijfers (3,4%) , aangevuld met 1% ingroei. Op basis van de indexatie en de vastgestelde ingroei leidt dat tot een verhoging van de contributie voor 2023 met 4,4%. Dit betekent voor de te betalen contributie het volgende bedrag per inwoner van Lelystad: jaar 2022: € 1,434 jaar 2023: € 1,374

3

Stemadvies: Positief. Het contributievoorstel is in lijn met de gemaakte afspraken. b. Kadernota VNG 2023 met ambities voor beleidsinzet en inzet op gebied GGU

Als eerste overheid moet de gemeente altijd klaar staan en rekening houden met onverwachte gebeurtenissen. Het vergt veerkracht om daadkrachtig te handelen en verantwoordelijkheid te nemen. De VNG wil gemeenten ondersteunen bij het versterken van deze veerkracht. Dat doen we in de volle breedte van de maatschappelijk opgaven, zoals die in deze Kadernota 2023 zijn uitgewerkt. Daarin geven we per maatschappelijke opgave op hoofdlijnen aan waarop we willen inzetten, welke prioriteiten we daarbij stellen en hoeveel middelen we daaraan besteden in 2023. De inzet van de VNG wordt gefinancierd uit contributie, het Fonds GGU en subsidies. De begroting is in de jaren 2018 - 2020 gestegen door de toename van rijkssubsidies en het GGU-fonds. We hebben op basis van de begroting voor 2022 een doorrekening gemaakt die leidt tot een raming voor 2023 en 2024, rekening houdend met structurele en tijdelijke effecten. De meerjarenraming stellen we op om een eerste inzicht te geven in de financiële ruimte voor beleids- en bedrijfsvoeringprioriteiten. Het contributievoorstel wordt separaat aan de ALV voorgelegd. De bijdrage van de leden aan het Fonds GGU is gekoppeld aan de Kadernota 2023 waarin de GGU-ambities zijn uitgewerkt op hoofdlijnen. Voorstel aan de leden: a.

De VNG Kadernota 2023, waarin VNG beleidsmatige ambities en de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering geïntegreerd zijn, vast te stellen. Stemadvies: Positief c.

Totale GGU begroting 2023 en financiële bijdrage Fonds GGU Voorstel aan de leden: b. In te stemmen met de totale GGU begroting 2023 ad €59,838 miljoen, inclusief ophoging van het Fonds GGU in verband met: a. de jaarlijkse indexatie van 3,4% op basis van de CPB indexcijfers van maart conform het ALV-besluit van 2020 Voor 2023 komt de indexatie uit op €1,850 miljoen. b. de toevoeging van de nieuwe structurele diensten op gebied van: 1. Digitale Veiligheid; ENSIA en versterking Informatiebeveiligingsdienst IBD (€1,250 miljoen) 2. Digitale transitie Common Ground; regie op beheer API’s (€0,750 miljoen) 3. Contractbeheer specialistische zorg (€0,130 miljoen) 4. WOZ-Datacenter (€0,240 miljoen) De nieuwe structurele diensten binnen het GGU Fonds zijn verwerkt in de GGU begroting die onderdeel is van de Kadernota 2023. Als gevolg van bovenstaande besluiten neemt de bijdrage van de leden aan het Fonds GGU toe met €3,750 miljoen tot €58,636 miljoen. De bijdrage per

4

inwoner komt voor 2023 uit op €3,333 (in 2022 is dat € 3,141). De toename is een optelsom van de onderstaande mutaties: 1. Een afname doordat de propositie Publieke Gezondheid van 2022 van eenmalige aard was (€0,470 miljoen) 2. Een toename i.v.m. indexatie (€1,850 miljoen) 3. Een toename i.v.m. nieuwe structurele diensten (€2,370 miljoen). Stemadvies: Positief. Bekostiging van dit soort activiteiten draagt bij aan de uitvoeringskracht van gemeenten. d. Toevoegen saldo beklemde gemeentefondsreserve aan algemene reserve

VNG Realisatie Het vermogen van VNG Realisatie B.V. kent een gemeentefondsreserve (zie art.27 statuten). Deze reserve kan door de beklemming die erop zit, niet besteed worden aan doelen ten gunste van onze leden. De algemene vergadering van aandeelhouders (Ava) van VNG-Realisatie is voornemens om deze reserve op te heffen. Om de gemeentefondsreserve (zie art. 27 statuten) van VNG Realisatie B.V. te kunnen opheffen moet deze eerst leeggemaakt worden. De algemene vergadering van aandeelhouders van VNG Realisatie B.V. is voornemens om de gelden op de gemeentefondsreserve toe te voegen aan de algemene reserve. Hiervoor is volgens art. 27 van de statuten echter wel goedkeuring van de ALV nodig. Dit artikel bepaalt dat het saldo op de gemeentefondsreserve niet kan worden toegevoegd aan enige andere reserve of worden uitgekeerd, tenzij sprake is: • Van ontbinding of liquidatie van de vennootschap of • Van een besluit van de ALV van de VNG om hieraan goedkeuring te verlenen. Nadat het voornoemd verbod is opgeheven zullen de middelen op de gemeentefondsreserve worden toegevoegd aan de algemene reserve. Vervolgens kan artikel 27 van de statuten van VNG Realisatie B.V. worden geschrapt. Voorstel aan de leden: Gelet op het voorgaande vraagt het bestuur de ALV om in te stemmen met het voorstel om: • het volledige saldo van de beklemde gemeentefondsreserve (€ 1,89 mln; zie art.

27 statuten), toe te voegen aan de algemene reserve (zie art. 28 statuten). Deze reserve maakt ook deel uit van het eigen vermogen van VNG Realisatie B.V.. Deze toevoeging leidt er toe dat het daarmee vrijgekomen vermogen ook elders binnen de VNG-familie kan worden ingezet voor taken en/of projecten waarvoor op dat moment dringend (extra) financiering nodig is. Stemadvies: Positief. •

Motie Barendrecht “Vermindering beleggingsportefeuille VNG” Strekking van de motie: Oproep aan het bestuur om: 5

•

•

Een voorstel voor te leggen aan de ALV, dat de beleggingsportefeuille substantieel verminderd in combinatie met een éénmalige uitkering (en of contributieverlaging) aan alle deelnemende gemeenten De contributie- en begrotingssystematiek in lijn te brengen met een substantieel verminderde beleggingsportefeuille.

Preadvies VNG bestuur: Ontraden Stemadvies: Ontraden. In lijn met het preadvies dat de VNG zelf ook heeft afgegeven. Er zijn in 2018 afspraken gemaakt die door de VNG worden gevolgd. Deze motie gaat daar aan voorbij en de VNG geeft diverse terechte bezwaren aan.

7. Uitwerking Regeerakkoord en de gevolgen voor gemeenten Hierbij informeren wij u over de voortgang van de gesprekken met het kabinet en geven we een toelichting op de Voorjaarsnota van het kabinet. Onderstaand vindt u een nieuwe resolutie “Zekerheid over structurele financiën”. Na onze eerste reactie (‘valse start van het kabinet’) hebben wij u in de ledenbrief van 4 februari 2022 een nadere duiding gegeven van de gevolgen van de startnota van het kabinet voor gemeenten. In de ledenbrief van 8 april 2022 bent u meegenomen in de koers voor de gesprekken met het kabinet en de financiële onduidelijkheid vanaf 2026. Het eerste halfjaar van 2022 heeft op een aantal dossiers ook duidelijkheid gebracht. We zijn weer in gesprek over de hervormingsagenda Jeugd en de extra bezuiniging van € 511 miljoen is voor rekening en risico rijk. Daarnaast laat de voorjaarsnota over 2022-2025 fors hogere accressen zien. Wat nog ontbreekt voor gemeenten zijn structureel gezonde financiën, ook vanaf 2026. Wij blijven u zo veel mogelijk betrekken bij onze afwegingen. Daarvoor spreken we buiten de reguliere governance (bestuur en commissies), in juni met een vertegenwoordiging van de burgemeesters uit alle provincies en organiseren we een webinar voor alle (nieuwe) wethouders van financiën. Daarnaast is er een wekelijkse klankbordgroep van gemeenten.

Over specifieke maatschappelijke opgaven worden regelmatig afstemmingsoverleggen georganiseerd. Over de Hervormingsagenda Jeugd spreken we met de BJ42. Vanzelfsprekend staan we ook open voor andere gesprekken. Geen stemadvies, ter informatie. De VNG heeft het afgelopen half jaar een harde lobby gevoerd – zoals ook blijkt uit deze brief – blijft men hier onverkort mee doorgaan. Dat is van enorme waarde voor gemeenten. •

Resolutie "Zekerheid over structurele financiën"

Het bestuur vraagt de leden om in te stemmen met de volgende VNG-inzet richting het kabinet: 1. Dat het noodzakelijk is dat de rijksoverheid en de decentrale overheden gezamenlijk, als partners, de grote maatschappelijke opgaven aanpakken en dat gemeenten daartoe ook van harte bereid zijn; 6

2. Dat het noodzakelijk is om op korte termijn en in ieder geval nog vóór

3.

4.

5.

6.

Prinsjesdag te overleggen met het kabinet over deze gezamenlijke aanpak en dat gemeenten een brede delegatie van het kabinet moeten uitnodigen om genoemd overleg te voeren; Er bij het kabinet op aan te dringen dat uiterlijk op Prinsjesdag voor gemeenten duidelijkheid ontstaat over hun financiële ruimte vanaf het jaar 2026; Dat er bij het kabinet geen enkel misverstand over mag bestaan dat gemeenten uitsluitend langjarig kunnen bijdragen aan iedere door het kabinet geïnitieerde ambitie met betrekking tot maatschappelijke opgaven, als gemeenten daar financieel toe in staat worden gesteld en dat het niet logisch en niet redelijk is om te veronderstellen dat gemeenten langjarig kunnen bijdragen aan kabinet ambities zolang er sprake blijft van grote financiële onzekerheid als gevolg van het ‘ravijn’ vanaf 2026; Dat als het kabinet richting gemeenten uitspreekt dat het kabinet gemeenten adequaat zal financieren voor alle gemeentelijke taken (inclusief alle medebewindstaken), gemeenten bereid zijn om met het kabinet in gesprek te gaan over de in het coalitieakkoord beschreven ambitie van de verruiming van het gemeentelijk belastinggebied als onderdeel van de oplossing voor de langere termijn. Daarbij vormen de voorwaarden (1) de financiële verhoudingen op orde en (2) geen verhoging van de lastendruk, harde ijkpunten.

Gemeenten hanteren hierbij de voorwaarden zoals opgenomen in de VNG notitie ‘actualisatie analyse eigen Belastinggebied’ (2022) op basis van het rapport Bepalen betekent betalen; Dat de VNG met het Interprovinciaal Overleg (IPO) in gesprek gaat over een gezamenlijke strategie voor verwerking in de komende meerjarenbegroting.

Stemadvies: Positief. Het is goed dat de VNG het voortouw blijft nemen bij het adresseren van de financiële knelpunten - in dit geval het ‘ravijnjaar’ 2026 en verder. 8. Bestuurlijke afspraken klimaat en energie Voorstel aan de leden In te stemmen met de afspraken die de VNG heeft gemaakt over de uitvoering van het klimaatakkoord met rijk, Interprovinciaal Overleg (IPO) en Unie van waterschappen (UvW). Stemadvies: Positief. Dit is in lijn met eerdere afspraken. Toelichting Bij het maken van deze afspraken is het volgende van belang: • De afspraken zijn een logisch vervolg op de eerdere afspraken gemaakt over dit onderwerp. Zij markeren dat de uitvoering van het beleid vanaf nu steviger ter hand zal worden genomen • Uitvoering van de maatregelen heeft deels als tijdshorizon 2030, waarbij ook daarna nog grote opgaven resteren

7

•

•

Aangezien langjarig commitment aan de uitvoering van deze opgaven noodzakelijk is, is het van het grootste belang dat de financiële positie van gemeenten op langere termijn (na 2025) gezond is Om zich langjarig aan de opgave te verbinden stelt de VNG daarom als voorwaarde dat een oplossing wordt gevonden voor de bredere financiële problematiek voor het jaar 2026 en verder (ook wel “het ravijn” genoemd).

- Bijlage 1: samenvatting De VNG maakt momenteel afspraken met de koepels en het rijk ter ondersteuning van de ambities uit het klimaatakkoord. Samen met het rijk zijn de bestuurlijke vertegenwoordigers van VNG, IPO en Unie van Waterschappen op 23 mei een tekst overeengekomen t.a.v. bestuurlijke afspraken voor klimaat en energie. Het gaat daarmee om interbestuurlijke afspraken die parallel met de VNG-leden besproken worden en met de provincies en de waterschappen. In de gesprekken met het rijk heeft VNG vastgehouden aan het Klimaatakkoord en de drie randvoorwaarden die de ALV ons heeft meegegeven: 1. Gemeenten krijgen de uitvoeringslasten vergoed; 2. Gemeenten beschikken over de juiste bevoegdheden; 3. De energietransitie is haalbaar en betaalbaar voor de samenleving. De overeengekomen tekst van de bestuurlijke afspraken bestendigt het Klimaatakkoord. Gemeenten onderschrijven nogmaals de doelstelling van 49% CO2 reductie in 2030, maar verbinden zich niet aan de verhoogde kabinetsambities. De verhoogde ambities zijn immers niet in samenspraak met gemeenten overeen gekomen en de doelstelling van 49% is al zeer ambitieus. - Bijlage 2: integraal document met afspraken Om de uitdagingen aan te kunnen die de klimaatopgave met zich meebrengt, intensiveren de overheden hun samenwerking.

Het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW) maken afspraken over de wijze van samenwerking, gezamenlijke sturing, en over wat wij van elkaar nodig hebben om onze rol- en taakverdeling in te vullen. Gezamenlijk volgen we de voortgang van het beleid en bespreken we wat nodig is om tot doelbereik te komen. We bezien gezamenlijk welke (cross-sectorale en/of ondersteunende) beleidswijzigingen nodig zijn om de klimaatdoelstellingen te realiseren. Wij werken schouder aan schouder en vanuit vertrouwen. We zoeken elkaar regelmatig op, informeren elkaar vroegtijdig over (beleids)ontwikkelingen, maken samen (systeem)keuzes en kijken daarbij goed naar de consequenties voor de taken van de overheden. Om deze reden richten wij een interbestuurlijke overlegstructuur op. Minimaal vier keer per jaar komen de verantwoordelijk bewindspersonen bijeen met de bestuurders van VNG, IPO en UvW in het Bestuurlijke Overleg Klimaat en Energie (BO K&E). De Minister voor Klimaat en Energie zit het BO K&E voor. Het BO K&E houdt overzicht en regie op de interbestuurlijke ontwikkeling en uitvoering van het Nederlandse (sectorale) klimaatbeleid. Daarnaast kan de actualiteit aanleiding 8

geven een thema-specifiek BO met de verantwoordelijk bewindspersoon te organiseren. Medeoverheden en Rijk komen op korte termijn bij elkaar om afspraken te maken over hoe de klimaatgovernance en bovenstaande overlegstructuur praktisch vormgegeven gaan worden zodat we als één overheid de klimaatuitdaging kunnen aangaan. Op ambtelijk niveau bespreken de verantwoordelijk directeuren van Rijk, VNG, IPO en UvW regelmatig de voortgang en samenhang van beleid en uitvoering in het Interbestuurlijke Directeurenoverleg (I-DO). Deze overlegstructuur wordt gezamenlijk voorbereid door Rijk en koepels en ondersteund door een secretaris vanuit EZK. Daarnaast maken Rijk en medeoverheden afspraken over een goede onderliggende werkstructuur. - Bijlage 3: overzicht financiële stromen De tabel met de uitvoeringsmiddelen dient bezien te worden in haar context. Er is gerekend met de middenwaarden uit het ROB-rapport (Raad voor het Openbaar Bestuur) dat anderhalf jaar oud is. Het rapport van het ROB is gebaseerd op inschattingen en niet op feitelijke cijfers. Dat zorgt voor een onvermijdelijke afstand tot de realiteit. Het ROB heeft daarom ook niet verder gerekend dan 2024 en geadviseerd om in 2024 te evalueren en op basis van werkelijke implementatiecijfers een herijking te doen. De cijfers uit later jaren uit de tabel zijn gebaseerd op het onderliggende AEF onderzoek.

Hoewel deze tabel slechts een zeer ruwe inschatting van de financiële noden tot en met 2030 geeft, is het momenteel wel de beste data die beschikbaar is. NP’s (Nationaal Programma) ondersteunen medeoverheden bij de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. In principe zorgen zij voor een evenredige vermindering van door provincies en gemeenten benodigde uitvoeringsmiddelen. Daarom zijn hun kosten niet meegenomen in de berekening van het tekort/overschot. Bij de herijking in 2024 wordt de bijdragen van de NP’s aan een efficiënte uitvoering onderzocht. De provincies (en deels gemeenten) zijn gevraagd aanvullende taken uit te voeren ten aanzien van de energieinfrastructuur (provinciaal MIEK (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat) en aanpak korte termijn problemen netcongestie) en industrie (CES (Cluster Energie Strategie) en Cluster 6). Rijk en medeoverheden maken nader afspraken over waar deze middelen vandaan komen. •

Motie Veldhoven: “Plan van aanpak capaciteit schaarste elektriciteitsnetwerk” Strekking van de motie: Oproep aan het VNG bestuur om: - de Tweede Kamer en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat te wijzen op de nieuw ontstane probleemsituatie, waarin er naast teruglevering in steeds meer delen van het land ook problemen zijn met nieuwe aansluitingen voor afname van elektriciteit; - de Minister voor Klimaat en Energie, de Minister van Economische Zaken en de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening te verzoeken om de probleemanalyse te verbreden en ook onderzoek te doen naar de gevolgen hiervan op de economie, de woningbouwopgave én op de verduurzaming van bestaande woningen, bedrijven en bedrijventerreinen; 9

-

de reeds lopende inzet uit te breiden, waarin ook versneld wordt toegewerkt naar oplossingen voor de afname-problematiek.

Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. Het VNG preadvies kan worden gesteund. Het is in lijn met een al eerder ingezette lijn richting netbeheerders en het rijk. •

Motie Zwijndrecht “Programmeerbare financiering energietransitie” Strekking van de motie: Het Rijk heeft, met name voor de energietransitie, subsidiemogelijkheden voor gemeenten beschikbaar gesteld. Deze mogelijkheden bestonden vaak uit een tenderregeling. Om hieraan mee te doen wordt een onevenredig beroep gedaan op de schaarse capaciteit van gemeenten met een kleine kans van slagen. De indieners roepen het VNG bestuur op zich hard te maken voor realistischer balans tussen kansspel, winkans en het capaciteitsbeslag voor gemeenten. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. Deze motie lijkt (onder meer met de publicatie van de mei-circulaire) wat door de tijd ingehaald. Maar het kan geen kwaad deze motie te steunen.

•

Motie Terneuzen “Uitvoerbaarheid op het gebied van de transities van klimaat, energie, stikstof en wonen” Strekking van de motie: De motie constateert dat grote maatschappelijk opgaven/transities waar gemeenten voor staan op het gebied van klimaat, energie, stikstof en wonen een groot beslag leggen op de bestaande personele capaciteit én vraagt om uitbreiding. Uitbreiding van personele capaciteit is volgens de Vereniging lastig te realiseren door de complexiteit van opgaven, de voorbereidingen die getroffen moeten worden op verschillende (bestuurs)niveaus én de krapte op de arbeidsmarkt. De motie roept de VNG daarom op ‘zich in te spannen om gemeenten in staat te stellen voldoende capaciteit in te kunnen zetten voor de bemensing van deze projecten.’ Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. Het VNG preadvies kan worden gesteund. De motie beschrijft een zeer actueel en omvangrijk probleem, waarbij beschikbaarheid van capaciteit een groot probleem is.

9. Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen Dit stuk is ter informatie.

10

•

Motie Sluis: “Hulp bij bijdrage versnelling woningbouw” Strekking van de motie: Het rijk moet alle beperkende randvoorwaarden die woningbouw in de weg staan wegnemen. Het gaat om zaken als infrastructuur als randvoorwaarde voor woningbouw beter regelen, sturing op betaalbare en kwalitatief goede woningen; stikstofproblematiek oplossen, personele capaciteit bij gemeenten verbeteren, onrendabele top bekostigen en (ook) inzetten op de verbetering van de bestaande voorraad. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Ontraden, vanuit duurzaamheid. De ladder van duurzame verstedelijking wordt hier gepresenteerd als een beperkende voorwaarde. Maar de ladder dient wel een doel: efficiënt en duurzaam ontwikkelen en voorkomen dat onnodig niet-stedelijk gebied transformeert naar stedelijk gebied. Dat uitgangspunt past binnen het doel “hoofdstad van de nieuwe natuur”. Het willen schrappen van de ladder is in lijn met de uitspraak van minister De Jonge dat gemeenten geen aanvullende milieukundige of duurzame eisen mogen stellen aan woningbouw. De vraag is of je dat wilt. Voor de korte termijn leidt het mogelijk tot een versnelling van de woningbouwproductie, op de lange termijn wordt de huidige milieuproblematiek alleen maar groter. Dat uitgangspunt past daarmee niet bij de grote opgaven die we hebben op gebied van de energietransitie, klimaatadaptatie en vergroten van de biodiversiteit.

Kies je voor een kwalitatief goede groei van de stad, dan kies je nu ook voor het maken van de afwegingen die gevraagd worden bij het doorlopen van de ladder. Ladder van duurzame verstedelijking: Bij een nieuw initiatief moet de locatiekeuze worden gemotiveerd aan de hand van de ladder van duurzame verstedelijking. Vragen die daarbij beantwoord (en onderbouwd) moeten worden zijn: -

Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? Wat is het ruimtelijke verzorgingsgebied? Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? Ligt de stedelijke ontwikkeling in bestaand stedelijke gebied?

Doel is om te voorkomen dat er inefficiënt wordt ontwikkeld. Dat geldt op regionaal niveau. Als in Lelystad veel logistiek wordt ontwikkeld moet bijvoorbeeld in de onderbouwing van de behoeftevraag ook gekeken worden naar de ontwikkelingen in de regio. •

Motie Gemeenten Achterhoek: “Concrete planning verbetertraject Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) na invoering van de wet en realistische communicatie” Strekking van de motie: De gemeenten verzoeken: - De VNG om samen met het Rijk een concrete en realistische planning te maken voor het doorontwikkeltraject na inwerkintreding van de Omgevingswet; 11

-

-

Daarin het eerste half jaar topprioriteit te geven aan functionaliteit voor verbetering vanuit gebruikersperspectief van de initiatiefnemer, aanvrager en behandelaar van omgevingsvergunningen De gemaakte planning en afspraken uiterlijk 1 november 2022 terug te koppelen aan alle gemeenten en ketenpartners. Afspraken te maken met alle betrokken overheden over een realistische communicatie over een lager dan gewenst niveau van dienstverlening in de maanden voor en na inwerkingtreding.

Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. Het is een goede zaak dat er een planning komt voor de doorontwikkeling van het DSO na inwerkingtreding. •

Motie Moerdijk “Omgevingswet mag (nationale) woningbouwambitie niet vertragen” Strekking van de motie: Oproep aan de VNG om: 1. Er bij de minister op aan te dringen alles op alles te zetten om voor een inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2023 te zorgen 2. De minister te verzoeken – indien er echt geen andere mogelijkheid overblijft dan nader uitstel – dit niet met enkele maanden te doen, maar met een aantal jaren, zodat de woningbouwambitie met de huidige instrumenten kan worden gerealiseerd. Preadvies VNG Bestuur: Ad 1.: Overnemen; Ad 2. Aanhouden Stemadvies: Ontraden. Ad 1: Het heeft onze voorkeur dat de Omgevingswet 1 januari 2023 in werking treedt, maar wij kunnen ons niet vinden in de motivatie. De motivering van deze motie is dat nog meer uitstel van de Omgevingswet er voor zorgt dat het loket voor ruimtelijke initiatieven nog langer gesloten blijft; - dit de voortgang van de woningbouwambitie van gemeente en kabinet ernstig in gevaar brengt en daarmee de uitvoering van de primaire overheidstaak om te zorgen voor voldoende huisvesting zwaar onder druk zet. Het loket voor nieuwe initiatieven is in Lelystad niet gesloten en de woningbouwambitie in onze gemeente komt niet in gevaar als de Omgevingswet wordt uitgesteld. Zowel onder de Wabo als onder de Omgevingswet zijn wij in staat om planologisch onze woningbouwambitie te realiseren.

Ad 2: Wij zijn van mening dat eventueel uitstel zo kort mogelijk moet zijn. Langer uitstel en het nog jaren in de lucht houden van een projectorganisatie is niet goed voor de motivatie en bovendien kostbaar. We willen op korte termijn aan de slag met de Omgevingsplannen.

12

10. Verantwoording uitvoering moties ALV 13 januari 2022 en eerdere ledenvergaderingen Voorstel aan de leden Het bestuur stelt de leden voor om, gelet op de nieuwe werkelijkheid die ontstaat met het coalitieakkoord en de (deel)akkoorden tussen VNG en kabinet: • In te stemmen met de verantwoording door het bestuur over de uitvoering van alle op 13 januari jl. ingediende en aangehouden moties • In te stemmen met het afdoen van al deze moties, waarbij alle nog actuele onderdelen van moties onderdeel gaan uitmaken van de reguliere VNG-inzet op de betreffende dossiers. Stemadvies: Positief. Het ruimt de grote hoeveelheid openstaande moties op en zorgt er voor dat de nog actuele en belangrijke onderwerpen worden ondergebracht in de lopende VNG-dossiers. Kanttekening: Vanuit de gemeenteraad van Zoetermeer laat het Actiecomité Raden in Verzet weten niet akkoord te gaan met het afgedaan verklaren van de door haar in 2021 ingediende (en vrijwel unaniem aangenomen) motie Zonder geld geen gemeente. De motie riep op dat het rijk met voldoende geld over de brug moet komen voor gemeenten en als dat uitblijft, onder meer over te gaan tot het ‘teruggeven, niet meer uitvoeren en niet meer aanpakken van nieuwe taken zoals bijvoorbeeld de Omgevingswet’. Volgens de medeoprichter van Raden in Verzet is er structureel nog steeds onvoldoende geld toegezegd door het kabinet.

‘Dus om als VNG druk te kunnen houden op het kabinet, is het beter onze motie boven tafel te houden’, zegt hij. ‘Met het afdoen van de motie verzwakt de gemeentekoepel zijn onderhandelingspositie’. Zie: Artikel Binnenlands Bestuur Reactie op kanttekening: De urgentie richting 2026 (‘het ravijn’) is niet veranderd. De VNG geeft aan hoe zij de strekking van de motie gebruikt in de inzet richting Rijk. De VNG zit er bovenop en niet zonder resultaat. Als gemeente kun je richting de VNG daar altijd op terugkomen met de eerder aangenomen motie. Symbolisch de motie open houden heeft weinig / geen meerwaarde. •

Motie Rijswijk: “Meer aandacht voor rol gemeenten bij de totstandkoming en implementatie van afspraken over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid” Strekking van de motie: Roept het bestuur op: - Bij het ministerie van I&W aan te dringen op een sterkere regierol door het Rijk en op het heroverwegen van het geheel aan instrumenten die nodig zijn om een circulaire economie mogelijk te maken. - Bij het ministerie aan te dringen op het betrekken van de VNG én NVRD namens de gemeenten en gemeentelijke inzamelaars bij het ontwerpen van UPV’s. - Bij het ministerie van lenW aan te dringen op de herziening van het Besluit Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid op basis van het rapport van de Universiteit van Utrecht. Met als speerpunt om bij het formuleren van ontwerpbesluiten inzake huishoudelijke afvalstromen de gemeentelijke uitvoering als volwaardige partner aan de voorkant van het proces al te betrekken en dat 13

-

gedurende de looptijd van de UPV de maatschappelijke belangen van de gemeentelijke en publieke afvalinzameling als gelijkwaardige ketenpartner worden opgenomen; Om gezien de veelheid en complexiteit van het afvaldossier hierin samen op te trekken met de NVRD, waarbij de meeste gemeenten en alle gemeentelijke inzamelorganisaties zijn aangesloten.

Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. Lelystad is mee-indiener van deze motie Rijswijk. Onderwerp is reeds in college behandeld. •

Motie Almere en Tilburg “Een uitvoerbaar en betaalbaar inburgeringsstelsel, anders niet acceptabel voor gemeenten deel II” Strekking van de motie: Draagt het bestuur op: - Zich te blijven inzetten voor een betaalbaar en uitvoerbaar inburgeringsstelsel voor gemeenten - Ervoor te zorgen dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt om samen met de gemeenten de gesignaleerde knelpunten, ten aanzien van structurele passende financiën, sturingsmogelijkheden, (ICT)systemen, privacy en verantwoording, aan te pakken en op te lossen, anders wordt de regiefunctie voor gemeenten onuitvoerbaar Ervoor te zorgen dat gemeenten kunnen leren van (praktijk)ervaringen. Het inburgeringstraject is gebaat bij een adaptief systeem, dat qua wet- en regelgeving aan kan sluiten op nieuwe inzichten en ervaringen uit de praktijk (practice-based-werken). Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief, in lijn met preadvies VNG.

•

Motie Utrechtse Heuvelrug “Evaluatie Wet Veiligheidsregio’s” Strekking van de motie: Verzoek aan het VNG Bestuur om in gesprek te gaan met de minister van Justitie en Veiligheid (JenV), en het kabinet te vragen om bij het opstellen van nieuwe wet- en regelgeving over Crisisbeheersing zeer terughoudend om te gaan met het verschuiven van bevoegdheden (en het creëren van een extra bestuurslaag), en tevens terughoudendheid betrachten bij het neerleggen van landelijke opgaven en ambities bij de veiligheidsregio’s en dit te bekostigen uit regionale middelen. Preadvies VNG bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. De coronacrisis en het groeiende aantal asielzoekers heeft een en ander in de samenleving op scherp gezet. Zo ook op het gebied van (nood)wetgeving en bevoegdheden. Deze ervaringen moeten gebruikt worden. Daar voorziet deze motie in en daar kunnen wij mee instemmen. 14

•

Motie Heemstede “Lachgas: nu doorpakken!” Strekking van de motie: Verzoekt het bestuur: - De druk op het ministerie van J&V op te voeren opdat eind 2022, doch uiterlijk begin 2023 de strafbaarstelling van lachgas in de Opiumwet is opgenomen - Bij het ministerie van J&V aan te dringen op het onderzoeken en/of creëren van een wettelijke mogelijkheid (al dan niet onder het gezag van de burgemeester) om lachgas In het kader van de handhaving van de openbare orde legaal uit het ‘verkeer’ te kunnen halen teneinde de overlast te doen stoppen - In beide situaties een oplossing te vinden voor de dilemma’s rondom het vervoer en opslag van lachgas - In de najaars ALV van 2 december a.s., of zoveel eerder als er iets substantieels te melden is, de leden te informeren over de voortgang. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. De gemeenteraad van Lelystad heeft in maart 2022 de mogelijkheid gecreëerd om op aangewezen locaties het gebruik van lachgas aan te pakken via de APV en erkent de lachgasproblematiek. Het is vanuit de APV niet mogelijk om de hele gemeente aan te wijzen. Een landelijke aanpak is eenduidiger en passender voor dit landelijke probleem en maakt de aanpak uitvoerbaar voor bijvoorbeeld de politie die op grotere schaal werkt. Wij kunnen daarom instemmen met deze motie.

•

Motie Wijk bij Duurstede, Heemstede en Noordoostpolder “Structurele aandacht en financiering voor informatieveiligheid op lokaal niveau” Strekking van de motie: Stellen wij de VNG-ledenvergadering voor om uit te spreken dat het bestuur van de VNG: Op zo kort mogelijke termijn in gesprek gaat met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met als doel: - Te onderzoeken hoe het ministerie een rol kan pakken in het versterken van de digitale weerbaarheid van burgers; - Gemeenten in staat te stellen om de Nationale Cyber Security Strategie te implementeren; - Structurele aandacht en financiering ten behoeve van de preventieve en repressieve aanpak van digitale onveiligheid op lokaal niveau te realiseren; - Processen rondom BIO en ENSIA, zodanig in te richten dat niet alleen getoetst wordt of het vereiste instrumentarium aanwezig is, maar ook getoetst wordt in hoeverre dit structureel bijdraagt aan informatieveiligheid voor inwoners, ondernemers en (gemeentelijke) processen. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. De gemeente Lelystad is voorstander van een weerbare, waakzame en bekwame burger die zelf regie en verantwoording neemt over het veilig omgaan 15

met zijn/haar eigen gegevens. De gemeente Lelystad ziet graag een uniforme landelijke aanpak/campagne die mogelijkheden biedt aan burgers/ondernemers om van hun startniveau in te stappen en de digitale wereld veiliger te navigeren. •

Motie Heemstede “Inclusief stemmen voor mensen met een visuele beperking” Strekking van de motie: Verzoekt het bestuur: - te bevorderen dat inclusief stemmen voor mensen met een visuele beperking expliciet wordt opgenomen / toegevoegd aan het Actieplan toegankelijk stemmen van BZK, zodat met name de mogelijkheid van de universele stemmal in dat actieplan wordt meegenomen voor alle verkiezingen, opdat de inzet van de stemmal en audio wordt bevorderd en ingezet in alle gemeenten, in bij voorkeur meerdere stembureaus; - te bevorderen dat BZK een ontwerpwedstrijd uitschrijft onder opleidingen / onderzoeksinstellingen, zodat jongeren actief kunnen meedenken (jongerenparticipatie), om in samenspraak met belangenorganisaties en de doelgroep inclusief stemmen mogelijk te maken c.q.

een volwaardig (fysiek of digitaal) alternatief voor te ontwerpen om inclusief stemmen mogelijk te maken; - om in samenspraak met BZK dat te doen wat nodig is om inclusief stemmen via universele mal of een pilot vanuit de ontwerpwedstrijd mogelijk te maken bij de Waterschaps-/Provinciale Statenverkiezingen van 2023; - mochten onverhoopt de hierboven genoemde alternatieven (nog) niet beschikbaar zijn bij de verkiezingen van 2023, er in ieder geval voor te zorgen dat elke gemeente een kostendekkende vergoeding ontvangt van het Rijk zodat bij elke verkiezing in 2023 ten minste 1 (bestaande) stemmal en audio in 2023 in elk gemeente kan worden ingezet; - uiterlijk in de ALV van 2 december 2022 (of zoveel eerder als er relevante ontwikkelingen zijn), te rapporteren waartoe de contacten met het Ministerie hebben geleid. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief, in lijn met preadvies VNG.

•

Motie Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk “Verminderen administratieve druk als gevolg van explosieve groei van het aantal SISA-regelingen” Strekking van de motie Oproep aan het bestuur om: Het kabinet te verzoeken het aantal SISA-regelingen terug te brengen én zo snel mogelijk een lichte en eenvoudige verantwoordingsvorm te bedenken en te verwerken tot een wetswijziging, wellicht voorafgegaan aan een tijdelijke regeling/afspraak, om deze extra administratieve last te beperken, en zo het door het Rijk beschikbare geld ten goede te laten komen aan de inwoners. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. In lijn met het preadvies dat de VNG zelf ook heeft afgegeven. De toename van het aantal SISA-regelingen (en de toenemende druk als gevolg van de 16

bijbehorende verantwoordingsplicht) is een beeld dat ook in Lelystad herkenbaar is. •

Motie Borsele: “Terug naar het oorspronkelijk doel van de Wmo” Strekking van de motie: De eerlijkere inkomensafhankelijke eigen bijdrage regeling die momenteel wordt ontwikkeld voor huishoudelijke hulp moet worden uitgebreid naar de Wmo voorzieningen hulpmiddelen en woningaanpassingen. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief, in lijn met preadvies VNG.

•

Motie Heemstede: “Versterking wisselwerking gemeenten - de VNG” Strekking van de motie: Roept het bestuur van de VNG op om: - Bestaande middelen om de leden te betrekken intensief te blijven gebruiken, door te ontwikkelen en nadrukkelijk bij alle leden onder de aandacht te brengen - In overleg met de leden nieuwe initiatieven te ontwikkelen om de wisselwerking met de leden te bevorderen met het beschreven doel - De wisselwerking uit te breiden door initiatieven / wensen vanuit een van netwerken te delen met de andere gemeenten, zodat het standpunt van de VNG verbreed c.q. beter in balans wordt gebracht en daarmee uitdrukking geeft aan de diversiteit onder de gemeenten - Met deze initiatieven te experimenteren om uit te vinden wat werkt - In de najaars ALV van 2 december a.s. de leden te informeren over de voortgang. Preadvies VNG Bestuur: Overnemen Stemadvies: Positief. In lijn met het preadvies dat de VNG zelf ook heeft afgegeven. Het blijven kijken naar samenwerking en het versterken van de wisselwerking met – en tussen – gemeenten is iets waar de VNG blijvend op in moet zetten.

11. Rondvraag/WVTTK Hier worden ook de moties behandeld die niet aan een ander agendapunt kunnen worden gekoppeld. 12. Sluiting

17