BL Economisch perspectief-Lelystad - opgemaakt

Ook in de samenwerking met de Metropoolregio Amsterdam (MRA) worden deze eigenschappen benadrukt als onderdeel van het totale verhaal van de Amsterdamse regio. Het op de juiste

48

1

Inleiding

2

Ambitie

3

Analyse

4

Trends en ontwikkelingen

komende periode gaan we kijken op welke wijze onderwijs en het toeristische bedrijfsleven nauwer aan elkaar verbonden kunnen worden.

5

Inzet en economische opgaven

6

Uitvoering

Bijlagen

aan de aantrekkelijkheid van Lelystad en het verdienvermogen van de lokale economie. We hebben de ambitie om een vanzelfsprekende vrijetijdsbestemming te worden en de komende jaren toerisme en recreatie verder te ontwikkelen in omvang, kwaliteit en veelzijdigheid om daarmee de leefbaarheid, aantrekkingskracht en economie van Lelystad te vergroten. Balans is, zoals hierboven geschetst, belangrijk bij deze groei. Iedereen moet kunnen profiteren van toerisme en recreatie; van onze eigen inwoners, tot de lokale middenstand en het toeristisch bedrijfsleven.

Wij willen als gemeente initiëren (bijvoorbeeld projecten die de beleving in de openbare ruimte vergroten), faciliteren, stimuleren, meedenken en ervoor zorgen dat de basis op orde is. Ondernemers moeten voor aanbod, voorzieningen, beleving en gastvrijheid zorgen, zodat een aantrekkelijk toeristisch totaalproduct ontstaat. Daarbij wil Lelystad niet op de stoel van de ondernemer gaan zitten, maar denkt zij wel graag mee met initiatiefnemers en ondersteunt waar het kan en passend is. Daarmee vormen wij als gemeente een belangrijke schakel in het ontwikkelen van de vrijetijdssector!

Wat is nodig om deze opgave te realiseren? Vanuit het economische domein zet de gemeente in op het versterken van ondernemerschap in de vrijetijdseconomie, het aantrekken van nieuwe bedrijven en het versterken van de onderlinge samenwerking. Daarnaast is het van belang dat Bataviakwartier en Poort Oostvaardersplassen Lelystad aantrekkelijk zijn en blijven als vestigingslocatie. Het uitbouwen en verzilveren van de propositie van Lelystad binnen de MRA en daarmee gepaard gaande acquisitie inspanningen helpen daarbij. Dat geldt ook voor het duidelijk onderscheidend profiel tussen bijvoorbeeld het centrum van de stad en Bataviakwartier. Deze en de andere toeristische gebieden kunnen op deze manier vanuit hun eigen kracht een bijdrage leveren aan de economische doelstellingen. Het man-made karakter, de nieuwe natuur en de pioniersgeest maken Lelystad uniek en in potentie interessant voor het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid. Hier is de ruimte om te experimenteren. De ruimte om een nieuwe bestemming te ontwikkelen. En de ruimte om de druk op toeristische hotspots elders in de regio te kunnen verlichten.

Wat is de opgave? Een goed functionerende vrijetijdseconomie is van economisch belang voor de stad. Het zorgt voor werkgelegenheid en draagt bij aan het gebruiksrendement en de kwaliteit van stedelijke voorzieningen. Dit heeft een positief effect op het woon- en leefklimaat voor inwoners en vestigingsklimaat voor bedrijven. Lelystad heeft een aantal sterke troeven in handen. De natuur (zowel groen als blauw) en de kust zijn parels op lokaal, regionaal, landelijk en internationaal niveau. Met Batavia Stad Fashion Outlet beschikt Lelystad over een trekpleister van formaat en ook de ontwikkeling van Nationaal Park Nieuw Land en de kust biedt grote kansen. Wat is de ambitie? De ambitie is om de aanwezige kansen op het gebied van de vrijetijdseconomie te verzilveren en deze sector uit te bouwen. Een vrijetijdseconomie die een substantiële bijdrage levert

49

1

Inleiding

2

Ambitie

3

Analyse

4

Trends en ontwikkelingen

Samengevat zet Lelystad in op: • Versterken ondernemerschap binnen de vrijetijdseconomie • Aantrekken nieuwe bedrijven binnen de vrijetijdseconomie • Versterken onderlinge samenwerking tussen ondernemers in deze sector • Uitbouwen en verzilveren van de positie in de regio (MRA) • Gewenste ontwikkelingen planologisch mogelijk maken dan wel borgen in de relevante documenten als Omgevingsvisie en omgevingsplannen.

50

5

Inzet en economische opgaven

6

Uitvoering

Bijlagen

1

Inleiding

2

Ambitie

3

Analyse

4

Trends en ontwikkelingen

5

Inzet en economische opgaven

6

Uitvoering

Bijlagen

6. UITVOERING In dit hoofdstuk wordt ingegaan hoe de uitvoering ter hand genomen zal worden. In het Economisch Perspectief Lelystad 2030 geeft Lelystad voor de komende tien jaar invulling aan de in het Koersdocument Lelystad 2040 en Lelystad Next Level geformuleerde ambities binnen het economische beleidsdomein. Daarbij zal de gemeente in blijven spelen op de politieke, economische, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, die het komend decennium van invloed zullen zijn. Intensieve samenwerking met ondernemers en bedrijfsleven, inwoners, andere overheden en onderwijs-en kennisinstellingen is nodig om uitvoering te geven aan de opgaven uit dit Economisch Perspectief. Een uitvoering die past bij de dynamiek van Lelystad. Een gemeente die vooruitkijkt en tegelijkertijd met de voeten in de klei staat en de blik naar buiten richt. Per opgave is een lijst52 van acties en maatregelen gedefinieerd. De benoemde activiteiten en maatregelen uit die lijsten die bijdragen aan Lelystad Next Level zullen worden gecombineerd met het uitvoeringsprogramma Lelystad Next Level. Andere activiteiten en maatregelen zullen al dan niet samen met stakeholders door het economische domein opgepakt worden. De lijsten zijn dynamisch: er kunnen acties en maatregelen worden toegevoegd en/of worden verwijderd. Ook zal er ruimte zijn om inspanningen te herprioriteren.

52

51

Zie Bijlage 2: Groslijst.

1

Inleiding

2

Ambitie

3

Analyse

4

Trends en ontwikkelingen

De opgestelde lijsten vormen de basis voor een economisch uitvoeringsprogramma dat tweejaarlijks zal worden opgesteld. Dit uitvoeringsprogramma zal gekoppeld worden aan het teamplan van het economische domein en waar nodig aan die van andere domeinen. Omdat de uitvoering van deze activiteiten en maatregelen gepaard gaan met de inzet van capaciteit en financiering behoeven, vormt het Economisch Perspectief Lelystad 2030 met bijbehorend uitvoeringsprogramma tevens de basis van waaruit via de reguliere P&C-cyclus budgetten beschikbaar gesteld kunnen worden ter uitvoering van de verschillende acties en maatregelen. Daarnaast biedt het de basis voor mogelijke cofinancieringen buiten de gemeente, alsmede voor de communicatie over wat we doen en wat we daarmee (willen) bereiken. Langs de lijnen van de economische opgaven en het uitvoeringsprogramma werkt de gemeente, samen met partners in en buiten de stad, aan een krachtige en toekomstbestendige economie van Lelystad.

52

5

Inzet en economische opgaven

6

Uitvoering

Bijlagen

1

Inleiding

2

Ambitie

3

Analyse

4

Trends en ontwikkelingen

5

Inzet en economische opgaven

Bijlage 1

COLOFON

ECONOMISCHE ANALYSE LELYSTAD

Dit is een uitgave van Gemeente Lelystad

6

Uitvoering

Ontwerp Flow Media

Bijlage 2

Fotografie Beeldbank gemeente Lelystad Fotostudio Wierd (p.2) Carli Bartoli (voorkant) Studio Reaal 9G – Pim van der Maden (voorkant, p.4 en p.17) Studio Reaal 9G – Sjors Evers (voorkant, p.6 en p.35) Studio Reaal 9G – John David Verolme (p.39 en p.52)

GROSLIJST

Contactgegevens Economische Zaken Postbus 91 Stadhuisplein 2 8200 AB Lelystad 8232 ZX Lelystad E-mail: economischezaken@lelystad.nl

© 2022, Gemeente Lelystad

53

Bijlagen

BIJLAGE 2: GROSLIJST Denkbare activiteiten acties en projecten per opgave ten behoeve van het tweejaarlijkse Uitvoeringsprogramma Economisch Perspectief Lelystad 2030. 1. Aantrekkelijke werklocaties Opgave Gezien de groeiambitie (+10.000 banen) en om de kansen van economische groei te benutten is het noodzakelijk om over voldoende aantrekkelijke werklocaties te beschikken passend bij het profiel van de Lelystadse economie. Hierbij zowel aandacht voor bestaande als nieuwe werklocaties. Activiteiten/acties/projecten • Planologisch regime / aanbod op orde en actualiseren locatiebeleid • Douane en inspectie faciliteiten om de goederen stromen snel te kunnen verwerken Bestaande terreinen • Activiteiten om het parkmanagement op de bedrijventerreinen op te zetten / organisatiegraad vergroten zoals actief inzetten van KVO’s, aanjagen/begeleiden ondernemers richting opzet ondernemersvereniging. • Regelmatige scans van de bedrijventerreinen om de kwaliteit van de terreinen te monitoren en om tijdig te handelen.

• Voldoende capaciteit elektrificatie liefst dusdanig dat er een voorsprong bestaat ten opzichte van andere locaties. • Werken aan toekomstbestendigheid: “van werklocatie naar energiehubs”: Bedrijventerreinen kunnen een sleutelpositie innemen in de decentrale energie-opwekking/voorziening en alles wat daar voor nodig is (vb Saenz Lokale Energiemaatschappij). Nieuwe terreinen • Continuering actieve deelname in de MRA, specifiek Plabeka. Opvang Economische schaalsprong MRA (Bedrijventerreinen) • Ontwikkeling van nieuwe werklocaties zoals, Tweede fase LAB, Tweede fase Flevokust \ Haven (Gebiedsvisie Flevokust), Gebiedsvisie Stationsgebied (Toekomstvaste Kantorenlocatie); concentratie dienstverlening in centrum / stationsgebied (BV). • Nieuwe locatie t.b.v. het kleinere MKB, doorgroeiers en de overloop vanuit de centralere delen MRA. • Voorzieningen op bedrijventerreinen (bijvoorbeeld truckparking faciliteiten, infrastructuur en toekomstbestendigheid -zie ook laatste bullet onder bestaande terreinen-)

2. Inclusieve arbeidsmarkt

3. Versterken ondernemersklimaat

Opgave Vergroten van de arbeidsparticipatie en daarmee benutten van het onbenutte arbeidspotentieel ter bevordering van de ontwikkeling van de stad.

Opgave Inzetten op een ondernemersklimaat dat bijdraagt aan het behoud van bestaande bedrijven en de doorgroei van deze bedrijven bevordert (van klein- naar midden- en grootbedrijf).

Activiteiten/acties/projecten • Lelystad akkoord 2.0, extra aandacht voor plaatsing van mensen die getroffen zijn door de corona crisis, Inzet op her- om- en bijscholing van groepen met afstand tot de arbeidsmarkt. • Geen verloren generatie van jongeren na Corona • Banenafspraak Lelystad+ of 2.0 o.i.d. voor de groep met een langere afstand tot de arbeidsmarkt. Het gaat om circa 1500 mensen die al langere tijd aan de kant staan. • Social Return on Investment (SROI) / Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) • Maatschappelijke banen / Buurtconciërges als volwaardige baan met toegevoegde waarde die zoveel mogelijk ten gelde wordt gemaakt. Ambitie van 100 banen in 2024 waarvan de meerkosten boven de uitkeringslasten worden terugverdiend door een combinatie van een rechtstreekse vergoeding voor de diensten en de bespaarde maatschappelijke kosten (MKBA onderbouwing). • Combinatie gesubsidieerde arbeid en baten in sociaal domein (gezin, opvoeders, basisinkomen, structuur, voorkomen overerving van armoede en achterstanden, beroep op voorzieningen jeugd, schuldhulpverlening, gezondheidszorg en WMO terugdringen) • Combineren Wijkaanpak (Lelystad Oost) en participatie / arbeidstoeleiding • Nieuwe wet inburgering als aanjager voor inclusieve integratie van nieuwkomers

Activiteiten/acties/projecten • Transitie van informatieplein wonen en ondernemen naar ondernemersloket (betere herkenbaarheid, snelle kwalitatieve dienstverlening, informatievoorziening, begeleiding en ondersteuning bijv naar kredietverschaffers, belastingdienst, KvK, ZLF) • Focus op ondernemersdienstverlening, efficiencyslag aansluiting front-backoffice • Mogelijkheid onderzoeken van stadsbreed ondernemersfonds • Aanvullende dienstverlening met Horizon Flevoland voor ondernemers • Doorontwikkeling accountmanagement extern en intern. Capaciteit accountmanagement toesnijden op de taken die dienen te worden uitgevoerd op basis van de accountmanagementjaarplannen, liefst in combinatie met ondernemersloket (mede gericht op verwijzing richting fondsen en subsidies) en stimuleren hogere organisatiegraad bedrijfsleven op de verschillende bedrijventerreinen. • Aansluiting lokale ondernemers op gemeentelijk inkoopbeleid

4. Regionale samenwerking

Activiteiten/acties/projecten • Deelname aan MRA bestendigen; rapporteren via MRA-Journaal • Focus op overkook/overloop • Onderzoeken of op economische onderwerpen regionale samenwerking met Regio Zwolle is op te zetten.

• Initiëren en faciliteren om samen met stakeholders te komen tot een gedragen visie per deelgebied. • Uitvoeren projecten openbare ruimte (Agorahof, ABC locatie), faciliteren nieuwbouw dat draagvlak vergroot (Theaterkwartier, Zilverpark Oost, Parkwijk) • Faciliteren en uitvoeren van relevante acties uit recent gepleegde onderzoeken zoals bijvoorbeeld het in 2019 opgestelde programmaplan ten behoeve van een duidelijke positionering van het Stadshart waarbij tevens uit wordt gekeken naar de bevindingen van de rekenkamer. • Ter versterking van het Stadshart inzetten op de concentratie van functies in het Stadshart en Stationsgebied. Bijvoorbeeld de huisvesting van de vervangingsvraag van kantoren en detailhandel vanuit het Lelycentre.

5. Aantrekkelijk centrum van de stad

6. Uitbouwen en verzilveren propositie (profilering, acquisitie, marketing en promotie)

Opgave Inzetten op een toekomstbestendig, goed functionerend en aantrekkelijk Stadshart ter versterking van de ontwikkeling van de stad als geheel en de stedelijke economie in het bijzonder.

Opgave Gezien de groeiambitie van de gemeente Lelystad (100.000 inwoners; 10.000 nieuwe banen), zijn een goede profilering, acquisitie, marketing en promotie van essentieel belang.

Opgave Bijdragen aan sterkte van de voor Lelystad dominante regio. Een sterke metropoolregio levert een sterk Lelystad.

Activiteiten/acties/projecten • Begeleiden naar een goede organisatiegraad binnen het Stadshart door het organiserend vermogen te versterken.

Acquisitie Naast het actief benaderen van potentiële vestigers gaat acquisitie ook om het promoten van Lelystad als vestigingsplaats, het participeren in netwerken (NDL, TLN, SADC, AAA) en het faciliteren van bedrijven in het vestigingsproces. De ervaringen vanuit het veld laten zien dat de gepleegde inzet van grote toegevoegde waarde is geweest in de afgelopen jaren:

enerzijds resulterend in de verkoop van bedrijventerreinen en anderzijds in het creëren van werkgelegenheid. In het kader van de schaalsprong Lelystad (LNL) is het aantrekken van 10.000 nieuwe banen van groot belang. In de aankomende jaren liggen er daarnaast veel kansen klaar om verzilverd te worden. Activiteiten/acties/projecten 1. Profilering • Articuleren economisch profiel (dat voor een groot deel een resultante is van alle profielen binnen Flevoland en de MRA -een bepaald profiel heb je, dat kun je je niet los van de omgeving zelf aanmeten-). • Uitdragen profiel binnen en buiten Lelystad (AAA, Plabeka, Verstedelijkingsstrategie MRA, Economische Schaalsprong MRA, Economische Visie Lelystad) 2. Acquisitie • Tweejaarlijks opstellen van een acquisitieplan • Benaderen potentiële vestigers • Opvang/ontvangst potentiële vestigers • Informatief-persuasief relatie onderhouden met leads • Bidbook’s opstellen voor leads via Horizon of MRA • Faciliteren van de eerste fase van het vestigingsproces • Relatie-onderhoud van (potentiële) leads hetzij via bezoeken hetzij via (netwerkbijeenkomsten, beurzen e.d.)

• Relatie-onderhoud met andere acquisiteurs in Flevoland en MRA • Acquisitie voor havenontwikkeling FKH • Acquisitie website actualiseren en up to date houden 3. Marketing en promotie • Marketing- en promotieactiviteiten die aansluiten bij economische profiel/profilering • Samenwerken / afstemmen Horizon/MRA • Publiceren in vakbladen (haven, luchthaven, transport e.d.) 7. Kansen op het gebied van transitiesectoren: energie, circulaire economie en CO2-reductie Opgave De gemeente Lelystad levert daar waar mogelijk haar bijdrage aan het behalen van de nationale en internationale doelstellingen op het gebied van klimaat, duurzaamheid en energie en benut kansen die deze transitiesectoren met zich meebrengen. Activiteiten/acties/projecten • Begeleiden ondernemers bij financieren en opschalen van kansrijke concepten via business development faciliteiten bij Horizon. Het bieden van ondersteuning bij innovatie/experimenten en onderzoek bij lokale bedrijven in Lelystad • Bijdragen aan het in stand houden van platforms als Circulair Platform Flevoland, Economic Board Flevoland en PRICE om bij te dragen aan een innovatief ecosysteem rond circulaire economie.

• Zicht krijgen op grondstofstromen & monitoring (i.s.m. MRA en provincie ) • Potentiescan circulaire bedrijvigheid Lelystad • Retourlogistiek. Op termijn komen tot integraal plan Denk ook aan teruggestuurde / end-of-use producten. Batavia Stad is in die zin al iets soortgelijks. • Ondersteuning Praktoraat Circulaire Regionale Economie • Onderzoek naar een Circulair ambachtscentrum • Aansluiting PRICE • Op termijn onderzoek om de mogelijkheden van een milkrun systeem (coöperatief duurzaam vervoersconcept door stromen aan elkaar te verknopen) in kaart te brengen • Op termijn werken aan clustervorming circulaire economie in triple helix-samenwerking. • Opwekking / opslag stroomzekerheid van belang: Energiehub Flevokust • SPRONG CIRCOLLAB 8. Human Capital Opgave Een goed gekwalificeerde beroepsbevolking die aansluit bij de economische ontwikkeling van de stad. Inzet op een skillsgerichte arbeidsmarkt. Activiteiten/acties/projecten • Bevorderen van samenwerking tussen en het verbinden van ondernemers, onderwijs en overheden (triple helix) per cluster • Stimuleren weerbaarheid van het MKB (MKB deal digitalisering HCA/ digitale werkplaats Flevoland) -meedoen aan MBO ICT Fieldlab (opleidingscentrum voor IT waar studenten,

werkenden, werkzoekenden en bedrijven terecht kunnen voor vragen opdrachten en opleidingen; • Ontwikkelen van een centrum voor leven lang ontwikkelen in samenwerking met het MBO College Lelystad, house of skills en het Werkbedrijf Lelystad • Verder stimuleren van Scala, (de ontwikkeling van een passend en innovatief opleidingspakket, dat goed aansluit bij de behoefte van partijen en van bedrijfsleven op en rond Lelystad Airport) • Bijdragen aan het Initiatief voor een bouwacademie • Secundaire agrofood: bevorderen opleiding mn procestechnologie • Sluiten van convenanten met hogescholen en universiteiten om stageplaatsen en onderzoeken aan de stad te verbinden om zo studenten, onderzoekers en bedrijfsleven aan elkaar en Lelystad te verbinden. • Techniekcampus van duurzame energie en logistiek, circulaire economie en bijbehorende kennisontwikkeling, verspreiding en valorisatie op het gebied van smart technologie en dienstverlening. Een plaats om te komen tot een ‘next level’ op het terrein van leven lang ontwikkelen. Flexibele agenda van aanbod- en vraagfactoren leidend tot een verdieping van hybride leeromgevingen tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid. • Smart Industries en Logistics onderzoek en opleiding. Verdere uitbouw van de propositie betekent dat de stad van karakter verandert. Een dominante logistieke sector kan een zichzelf versterkend systeem opleveren.

Hier horen uitstekende onderzoek- en opleidingsfaciliteiten bij zoals een fieldlab Smart Industry Circulair en een House of Logistics. • Onderzoek of participatie Kenniscampus Urban Innovation Institute mogelijk is; • Onderzoek of participatie Field lab Duurzaamheid en Energietransitie mogelijk is.

9. Goederengerichte sectoren: maakindustrie en logistiek Opgave Verdere uitbouw van de logistiek en maakindustrie die een belangrijke factor zijn bij de verdere economische ontwikkeling van de stedelijke economie en vergroten van de werkgelegenheid.

• Belangrijke parallelle projecten/programma’s zijn Lelystad Next Level, Nationaal Park Nieuw Land (poort Oostvaardersplassen Lelystad), Kustvisie projecten zoals Schiereiland, Oostvaardersoevers (incl. Kop van de Knardijk) en ontwikkeling Bataviakwartier. • Uitwerken Lelystad reiswaardig Aanpalende beleidsterreinen

Activiteiten/acties/projecten • Stimuleren clustervorming Logistiek middels triple helix (Logistiek Cluster Flevoland, LCF) • Beschikbaar hebben van juiste werklocaties: waaronder strategische XXL kavels53 • Lobby dat LCF één van de logistieke clusters wordt indien het Rijk de regie pakt. • Aspecten rond “Human Capital” met raakvlakken “inclusieve arbeidsmarkt”, “bereikbaarheid”, “aantrekkelijke werklocaties”, “profilering”, acquisitie, marketing, promotie” zijn opgenomen in de desbetreffende andere opgaven. 10. Vrijetijdseconomie Opgave Uitbouwen van de vrijetijdseconomie ten behoeve van de aantrekkelijkheid van Lelystad en de versterking / ontwikkeling van de economie. Activiteiten/acties/projecten • Uitvoering van het Uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie

A. Bereikbaarheid Inzetten op het behoud en verdere uitbouw van een goede bereikbaarheid ten behoeve van de ontwikkeling van de stad als geheel en de stedelijke economie in het bijzonder. Activiteiten/acties/projecten • Streven naar een multimodaal knooppunt (sea-, air-, road- en railport) koppeling met logistieke hotspot) • Ontwikkeling Flevokust Haven, voor binnenvaartroutes Hoofdvaarweg Amsterdam-Lemmer en Amsterdam-Kornwerderzand. Verbetering / verdieping vaarweg Kornwerderzand (BV). Na verbreding doorgang sluizencomplex Kornwerderzand naast binnenvaart (barge) onderzoek doen naar de mogelijkheden voor kustvaart (short sea shipping). • Verbreding A6 tussen Almere en Lelystad, uiterlijk in 2026 • Provinciale netwerkstudie bereikbaarheid Lelystad (2022) • Verbeteren verbinding Enkhuizen – Lelystad (met name short cut Baai van Eesteren) • Versterking OV aanbod: verbinding van werklocaties

53

Via de zogenaamde Waalwijkse methode (zie rapport van de Stecgroep, 18 oktober 2022)

• Realiseren van de 30-minuten bereikbaarheid binnen de MRA (wonen, werken, leren) • Aansluiten op doelstellingen en ambities in LNL, Woonvisie, Mobiliteitsvisie, MRA-Verstedelijkingsstrategie, MRA-Oostflankstrategie • Lobbywerk bij relevante partijen voor o.a. Lelylijn, Kornwerderzand, N23/A23 etc. B. Lelystad Airport Lelystad Airport dient zo snel mogelijk te openen. Activiteiten/acties/projecten • Lobby • Luchthavenopleiding starten na opening • Nachttrein naar Lelystad • Hoogfrequentere bediening Lelystad CS na opening Lelystad Airport C. Wonen • In perioden waar de economie harder groeit dan het inwonertal, tijdelijke voorzieningen treffen voor huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten (beleid rond short en long stay). • Verbeteren afstemming woningbouwprogrammering met toekomstige stedelijke beroepsbevolking.

D. Ruimte • Economisch beleid planologisch borgen in bijvoorbeeld Omgevingsvisie, omgevingsplannen en gebiedsvisies. • Deelname aan projectgroepen ten behoeve van uitvoering economisch beleid • Advisering WABO bij initiatieven die ruimtelijk niet mogelijk zijn (omgevingsvergunningen)