BL CONCEPT Accountantsverslag gemeente Lelystad 2021 25-05-2022
Tekst van het document
CONCEPT Accountantsverslag 2021 Gemeente Lelystad 24 mei 2022
Deloitte Accountants B.V. Eemsgolaan 15 Postbus 980 9700 AZ Groningen Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Lelystad Postbus 91 8200 AB LELYSTAD Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Lelystad. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Lelystad.
24 mei 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Lelystad zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken
Ons kenmerk
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lelystad. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid te verstrekken.
Behandeld door
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 27 september 2021 en met ons auditplan, dat op 4 oktober 2021 is besproken met de Commissie van de Rekening.
Jaarrekeningcontrole 2021 L. Schenkel MSc RA +31 88 288 7530 Lschenkel@deloitte.nl Drs. H. Kuperus RA +31 88 288 0212 Dkuperus@deloitte.nl
Wij bespreken onze bevindingen met de Commissie van de Rekening Wij zullen onze rapportage op 8 juni 2022 bespreken tijdens de bijeenkomst met de Commissie van de Rekening, en daarbij zullen wij ook uw vragen beantwoorden. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën en met de betrokken medewerkers van Team Planning en Control. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. H. Kuperus RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
5
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Bevindingen jaarrekening
12
•
De financiële positie van uw gemeente
13
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing
28
•
29
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
31
•
32
Overige aangelegenheden
Bijlagen
33
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
34
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
35
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
36
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
38
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
41
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
42
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 3.238.000 respectievelijk € 9.714.000.
Welke verbeteringen zien Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: wij? • De rechtmatigheidsfouten als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels zijn ten opzichte van voorgaande jaren verder afgenomen. Uit de controle 2021 komt een fout naar voren van circa EUR 1,4 miljoen (2020: EUR 2,0 miljoen). Deze afname is het gevolg van verbeteringen in de interne processen die de gemeente heeft doorgevoerd en zijn beschreven in onze Managementletter 2021. De rechtmatigheidsafwijkingen zien toe op lasten die voortkomen uit contracten die reeds in voorgaande jaren zijn afgesloten of waar geen (langlopende) contracten aan ten grondslag liggen maar van jaar tot jaar onderhands worden gegund (technische installaties). De gemeente heeft verdere verbeteracties ingezet om ook deze onrechtmatigheden in de toekomst terug te dringen.
Belangrijke aandachtspunten
Bestuurlijke samenvatting
•
In zijn algemeenheid zien wij dat de kwaliteit van het balansdossier is toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. Waar voorgaande jaren veelal sprake was van afwijkingen in de (presentatie van) transitorische posten, heeft de gemeente dit in 2021 ondervangen door het uitvoeren van kwalitatief goede interne controlewerkzaamheden. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal doorgevoerde correcties naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole beperkt en ook substantieel minder is dan in voorgaande jaren.
•
De verantwoording over en interne controle op de SiSa-bijlage zijn ook verder verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks een sterke toename van het aantal regelingen is het controleproces soepel verlopen en is het aantal doorgevoerde correcties naar aanleiding van onze controle beperkt. Dit geldt ook voor de verantwoording en interne controle op het sociaal domein. Het proces, de uitvoering en de (interne) controle zijn van een zodanig niveau dat wij onze externe controle goed kunnen verrichten.
•
De paragraaf ‘Doorwerking Coronacrisis ’ in de jaarstukken geeft op een transparante wijze de impact weer van het coronavirus, inclusief de weerslag hiervan op de cijfers in de jaarrekening.
Wij onderkennen de volgende belangrijke aandachtspunten: •
De aanlevering van controle-informatie en onderbouwingen, ten aanzien van de grondexploitaties. Wij constateren dat er een spanningsveld bestaat tussen ‘druk en ambitie’ en ‘capaciteit’. De processen om tot een kwalitatief goede verantwoording en onderbouwing te komen, moeten dan ook worden versterkt.
•
De registratie van de materiële vaste activa in het bezitsregistratie van de gemeente en de wijze waarop mutaties (investeringen, desinvesteren, ontvangen bijdragen van derden) worden geregistreerd verdient de aandacht. De boekwaarde van de materiële vaste activa is per 31-12-2021 circa EUR 287 miljoen. Dit heeft geleid tot diverse correcties in de verloopoverzichten van de materiële vaste activa en een lange doorlooptijd van de controle van deze post.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Belangrijke aandachtspunten (vervolg)
Financiële positie
•
Belangrijke afwijkingen tussen begroting en realisatie (resultaat en kengetallen). In 2021 zijn deze grotendeels te herleiden tot: - Ontwikkelingen na de Begrotingsmonitor September 2021 (overdrachten Rijk zoals Buig-gelden van het Rijk en algemene uitkeringen); - Grondexploitatiewinsten (worden niet begroot); - COVID-19 (niet begroot); en - De situatie op de arbeidsmarkt die ervoor zorgt dat vacatures lastig zijn in te vullen en werkzaamheden (deels) niet zijn uitgevoerd.
•
Volledigheid kredietaanvragen investeringen. In 2021 is er voor EUR 1,1 miljoen geïnvesteerd in de noodzakelijke kosten voor de renovatie van de brug, verschillende aanrijroutes en riolering in het Campus-gebied, net buiten de grondexploitatie Campus Eureka. Deze investeringen zijn niet in het oorspronkelijke krediet voor het Porteum opgenomen (Nieuwbouw SVOL Campuszone (Porteum)), omdat deze buiten de kadastrale grens van het Porteum liggen. Op moment van de aanvraag van het krediet voor het Porteum was het nog niet duidelijk of deze kosten in een grondexploitatie zouden worden opgenomen. Inmiddels is het duidelijk dat dit openbaar gebied buiten de grondexploitatie Campus Eureka valt en de mate van wijziging te groot is om als groot onderhoud gezien te worden en daarom apart geactiveerd moet worden, zoals dit ook wettelijk verplicht is. Bij kleine onderhoudswerkzaamheden geldt dat deze kunnen worden onttrokken aan de onderhoudsvoorziening. In dit geval betreft het renovatiewerkzaamheden die als investering worden aangemerkt en waardoor een investeringskrediet aangevraagd had moeten worden. Voor deze investering is vooraf geen krediet aangevraagd bij de raad. Het betreft in dit geval kredietoverschrijdingen waarbij het college bij het doen van uitgaven wel binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven.
Deze overschrijdingen zijn conform artikel 28 van het Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten herkenbaar in de jaarrekening opgenomen bij de toelichting op de balans. Door het vaststellen van de rekening door de raad waarin die uitgaven wel zijn opgenomen, worden de desbetreffende uitgaven alsnog geautoriseerd en hoeven wij op basis van de kadernota rechtmatigheid deze onrechtmatigheid niet te betrekken in ons rechtmatigheidsoordeel. Desondanks benadrukken wij het belang van het tijdig aanvragen van investeringskredieten bij de raad.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 36,4 miljoen (2020: € 42,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Lelystad onderkende en aanwezige risico’s van € 22,0 miljoen (2020: € 19,8 miljoen) maar valt binnen de bandbreedten die door de gemeenteraad is vastgesteld.
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2021 ad € 21,243 miljoen (2020: voordelig € 6,068 miljoen).
Opstel- en controleproces •
Bestuurlijke samenvatting
Medio 2021 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2020 geëvalueerd. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig – zowel bij de gemeente als aan onze kant - aanscherpingen doorgevoerd in de werkwijze ten aanzien van het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Met deze aanpassingen is het proces verder geoptimaliseerd en is de jaarrekeningcontrole binnen de afgesproken planning afgerond. Medio 2022 evalueren wij wederom het proces om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen mogelijk zijn.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Opstel- en controleproces • (vervolg)
De afgelopen jaren hebben uw medewerkers van Team Planning en Control in het proces van de jaarrekeningcontrole en het opstel- en controledossier een aantal belangrijke verbeteringen gerealiseerd, zoals het eerder uitvoeren en afronden van afgebakende controleonderdelen. Daar komt bij dat u over 2021 de kwaliteit van het opsteldossier heeft verbeterd door het uitvoeren van aanvullende interne controlewerkzaamheden, bijvoorbeeld ten aanzien van de transitorische posten en het sociaal domein. Dit heeft ertoe geleid dat bevindingen die voorheen bij onze accountantscontrole werden geconstateerd, reeds in beeld waren en gecorrigeerd waren bij de start van onze jaarrekeningcontrole. Dit heeft eraan bijgedragen dat we de controle in een relatief korte doorlooptijd kwalitatief goed hebben kunnen uitvoeren.
Interne beheersing
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij in de managementletter 2021 een aantal aandachtspunten en adviezen gerapporteerd ten aanzien van de interne beheersingsmaatregelen op het gebied van financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de Commissie van de Rekening van 6 december 2021. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole. Het overall beeld is dat de gemeente actief aan de slag is gegaan met de door ons gerapporteerde bevindingen en de opvolging ervan met ons heeft gedeeld.
Kwaliteit verslaggeving
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de inzet van specialisten ten aanzien van de waardering grondexploitatie bedrijventerrein Flevopoort, het evalueren van de totale programmering grondexploitaties bedrijventerreinen en de controle op de WNT-bijlage als gevolg van wisselingen in topfunctionarissen.
Effecten coronacrisis • (exclusief sociaal domein)
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet kunnen innen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
Grondexploitatie
Bestuurlijke samenvatting
•
Subsidieverstrekkingen: uw gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat - ondanks het feit dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd - de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig worden beschouwd.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’). AANVULLEN ZODRA CONTROLE GRONDEXPLOITATIE VOLLEDIG IS AFGEROND
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
•
De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee ze de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2021 tot een minimum heeft beperkt.
•
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). De uitvoering van deze regeling is belegd bij het Zelfstandigenloket Flevoland. Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen (circa € 5,5 miljoen) juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld, geïmplementeerd en zichtbaar naleeft, waarmee ook is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
Sociaal domein
•
In 2022 is de controle soepel verlopen. De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders waren eenvoudig aan te sluiten op de financiële administratie, mede als gevolg van voorbereidende werkzaamheden door uw medewerkers. De gemeente heeft zelf werkzaamheden verricht om de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten in het sociaal domein (Zorg in Natura en Persoonsgebonden budgetten) vast te stellen, waaronder werkzaamheden ten aanzien van prestatielevering. Dit leidt ertoe dat er geen onzekerheden of onrechtmatigheden volgen vanuit de controle op het sociaal domein.
Formele aanbestedingsfout bij de Aankoopcentrale Regio Flevoland (regionale jeugdzorg)
•
In 2018 is ten aanzien van Jeugdhulp met Verblijf (via de Aankoopcentrale Regio Flevoland) na een Europese aanbestedingsprocedure een overeenkomst tot stand gekomen op basis van lumpsum financiering. In 2021 is er – net als in 2020 - discussie ontstaan tussen de Aankoopcentrale regio Flevoland en de zorgverlener over de hoogte van het lumpsumbudget. Na deze discussies is besloten het lumpsumbudget met ingang van 2020 structureel te verhogen. Op grond van de SDO-notitie ‘uitvoering controle aanbestedingsrechtmatigheid geldt hiervoor een publicatieplicht. Deze wijziging is niet gepubliceerd, waardoor sprake is van een formele rechtmatigheidsfout. Deze formele rechtmatigheidsfout weeg niet mee in ons oordeel maar dienen wij wel aan u te rapporteren.
Sociaal domein | gevolgen corona
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 8
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021, dat op 14 september 2021 ter kennisgeving is aangeboden aan de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Lelystad hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Lelystad uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben geen materiële controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat er geen sprake is van begrotingsoverschrijdingen die op grond van de kadernota meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij specialisten ingezet.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen. Dit betrof de waardering van de grondexploitatie Flevopoort en de totale programmering grondexploitaties bedrijventerreinen. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Bijlagen
Blz. 10
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Lelystad Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 11
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 16,154 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 5,090 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 21,243 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
2018
2017
Eigen vermogen per 1 januari
88.124
84.849
97.353
92.709
91.464
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 5.090 -/- 2.794 -/- 10.232
-/- 2.482
-/- 4.961
Gerealiseerd resultaat
21.243
6.069
-/- 2.272
7.126
6.205
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
16.154
3.275 -/- 12.504
4.644
1.244
Eigen vermogen per 31 december
104.277
88.124
97.353
92.709
84.849
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 23,2% van het balanstotaal (ultimo 2020: 21,3% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2020. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
23.614
Saldo mutaties reserves
5.090
Gerealiseerd resultaat
21.243
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
325.023
Totale lasten
-/- 308.869
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
16.154
Af: stortingen in reserves
Overige aangelegenheden
-/- 18.544
Bijlagen
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 16,154 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 7,288 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 21,243 miljoen. In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 20 15 10 5 (5) (10) (15)
2018
2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 12 10 8 6 4 2 -
2018
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 25 20 15 10 5 (5)
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2018
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Lelystad (begroot en werkelijk over de periode 2019-2021)
Solvabiliteit
25%
40%
20%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote
30%
15%
20%
10%
10%
5% 0%
2019
2020
Begroot
2021
0%
Werkelijk
Netto schuldquote 80%
4%
60%
3%
40%
2%
20%
1%
Begroot
2020
2021
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte 5%
2019
2020
Begroot
100%
0%
2019
2021
Werkelijk
0%
2019 Begroot
2020
2021
Werkelijk
19 17 15 13 11 9 7 5 3 1 (1) (3) (5) (7) (9) (11) (13) (15)
2019
Begroot
2020
Begroot na wijziging
2021 Werkelijk
GRONDEXPLOITATIEQUOTE, NETTO SCHULDQUOTE EN STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE 2021 NOG OP TE NEMEN IN FINALE VERSIE
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 21,243 miljoen (begroot: EUR 0,037 miljoen). De verschillen tussen begroting en realisatie zijn grotendeels te herleiden tot: •
Ontwikkelingen na de Begrotingsmonitor September 2021 (overdrachten Rijk zoals Buig-gelden van het Rijk en algemene uitkeringen);
•
Grondexploitatiewinsten (worden niet begroot);
•
COVID-19 (niet begroot); en
•
De situatie op de arbeidsmarkt die ervoor zorgt dat vacatures lastig zijn in te vullen en werkzaamheden (deels) niet zijn uitgevoerd.
De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te evalueren en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 20 15 10 5 (5) (10)
BegrotingRealisatieBegrotingRealisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 330 325 320 315 310 305 300 295 290
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 340 335 330 325 320 315 310 305 300
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is met 22,5% afgenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 36,4 miljoen (2020: € 42,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit
Uw weerstandscapaciteit van € 36,4 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 22,0 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag. De door de raad vastgestelde norm voor het weerstandsvermogen is bepaald op 1,5 maal het totaal van het benodigd risicobedrag, zijnde EUR 33,0 miljoen. De door de raad vastgestelde ondergrens voor het weerstandsvermogen komt uit op EUR € 26,4 miljoen (1,2 maal het benodigde risicobedrag) en de bovengrens komt uit op circa EUR 39,6 miljoen (1,8 maal het benodigde risicobedrag).
De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 22,0 miljoen (2020: € 19,8 miljoen). Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 2,2 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) 50 45 40 35 30 25 20 15
2019
2020
2021
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 2,75 2,50 2,25 2,00 1,75 1,50
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
2019
Bijlagen
2020
2021
Blz. 17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2021 ad € 73,6 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 211 miljoen en lasten ad € 106 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om 28 individuele projecten. De gemeente Lelystad schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 12,7 miljoen bedraagt (2020: € 11,7 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.
Deze voorziening is geheel in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
•
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
•
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 100,00 95,00 90,00 85,00 80,00 75,00
2019
2020
2021
Ontwikkeling boekwaarde
Uit deze figuur blijkt dat de boekwaarde en de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2021 licht zijn afgenomen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn gerealiseerde opbrengsten van EUR 22,6 miljoen waar investeringen ad EUR 14 miljoen en een winstname ad EUR 6,1 miljoen tegenover staan.
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen:
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.
•
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 6,1 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 3,0 miljoen).
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Bataviahaven, Warande (woningbouwlocaties) en Flevokust en Flevopoort (bedrijventerrein) de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn, waarbij wij de grondexploitatie Flevopoort voor onze controle op deelcomplexniveau hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Van deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Gezien de verhoogde complexiteit van bepaalde onderdelen binnen de grondexploitatie Flevopoort, hebben wij eveneens specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente. AANVULLEN ZODRA CONTROLE GRONDEXPLOITATIE IS AFGEROND
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 20
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel.
De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor de begrotingsrechtmatigheid kijken wij naar de lastenoverschrijdingen per cluster. In de figuur hieronder hebben wij de clusters met een lastenoverschrijding opgenomen. Lastenoverschrijdingen (x € 1.000) 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 8 VHROSV
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
7 Volksgezonheid en milieu
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. Voor wat betreft cluster 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing betreft het overschrijdingen van lasten die geheel of grotendeels wordt gecompenseerd door direct daaraan gerelateerde inkomsten. De overschrijding op cluster 7 Volkshuisvesting en milieu past binnen het bestaande beleid maar kon niet tijdig worden gesignaleerd. Op grond van de kadernota rechtmatigheid betreffen dit onrechtmatigheden die niet meenemen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. In 2021 is er voor EUR 1,1 miljoen geïnvesteerd in de in een deel van de omliggende openbare ruimte zoals renovatie van de brug, verschillende aanrijrouten en riolering van het Campus-gebied, net buiten de grondexploitatie Campus Eureka. Deze investeringen zijn niet in het oorspronkelijke krediet voor het Porteum opgenomen (Nieuwbouw SVOL Campuszone (Porteum)), omdat deze buiten de kadastrale grens van het Porteum liggen. Op het moment van de aanvraag van het krediet voor van de campus was nog niet duidelijk of deze kosten in de grondexploitatie zouden worden opgenomen. Inmiddels is duidelijk dat dit openbaar gebied buiten de grondexploitatie valt en apart geactiveerd is als materieel vast actief. Bij kleine onderhoudswerkzaamheden geldt dat deze kunnen worden onttrokken aan de onderhoudsvoorziening. In dit geval betreft het renovatiewerkzaamheden die als investering worden aangemerkt en waardoor een investeringskrediet aangevraagd had moeten worden.
De aanvraag van het benodigde krediet vindt achteraf plaats bij de besluitvorming van de jaarstukken 2021, nadat de investeringen reeds zijn gerealiseerd. Het betreft in dit geval kredietoverschrijdingen waarbij het college bij het doen van uitgaven wel binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven. Strikt genomen zijn deze krediet-overschrijdingen onrechtmatige uitgaven. Deze overschrijdingen zijn conform artikel 28 van het Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten herkenbaar in de jaarrekening opgenomen bij de toelichting op de balans. Dit overzicht in de jaarrekening is volledig. Vervolg opBijlagen de volgende slide.
Blz. 22
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid Door het vaststellen van de rekening door de raad waarin die uitgaven wel zijn opgenomen worden de desbetreffende uitgaven alsnog geautoriseerd en – onder de voorwaarde dat deze overschrijding alsnog wordt geautoriseerd vóór het vaststellen van de jaarstukken 2021 - hoeven wij op basis van de kadernota rechtmatigheid deze onrechtmatigheid niet te betrekken in ons rechtmatigheidsoordeel. Desondanks benadrukken wij het belang van het tijdig aanvragen van investeringskredieten bij de raad. Naast voorgenoemde investeringen waarbij voor de ontsluiting van het Campus-gebied in algemeenheid geen krediet was aangevraagd, lijkt ook sprake van een kredietoverschrijding Campus. In onderstaande tabel is de vergelijking opgenomen tussen het toegekende krediet en de totale investeringen. In EUR Toegekend krediet
64.592.333
Totale investering Campus
67.885.059
Verschil
3.292.726
Meerkosten a.g.v. stagnatie (zie ad1, verhalen op ontwerpteam )
2.500.000
Investering zonnepanelen (zie ad 2, baten tegenover)
1.179.900
Onderschrijding krediet
387.174
In 2019 is begonnen met de nieuwbouw van de campuszone, de bouw is in 2021 afgerond. De totale uitgaven op dit krediet (exclusief ontsluiting) zijn EUR 67.885.059. Het toegekende krediet betreft EUR 64.592.333. Hierna volgt een toelichting op een tweetal belangrijke onderdelen van de investering. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
1)
1) Stagnatie en wapeningskosten een verandering van de bouwwijze omdat tijdens de bouwwerkzaamheden is gebleken dat deze niet aan de euronorm voldeden. De extra inzet en de verandering van de bouwwijze hebben voor EUR 2.500.000 aan extra kosten met zich meegebracht. De aansprakelijkheidsclaim voor bouwkosten en stagnatiekosten is bij het externe ontwerpteam neergelegd. De verwachting is dat er medio 2022 duidelijkheid komt over een eventuele schadevergoeding voor de gemeente. De raad is hier middels een informatienota over geïnformeerd.
2)
Kosten zonnepanelen dekking uit SDE-subsidie de aanleg van zonnepanelen (ad EUR 1.409.805) zijn toegevoegd aan het ontwerp om de geëiste EPC-norm te kunnen behalen en een SDE-subsidie (ad EUR 1.179.900) te ontvangen voor de teruglevering van energie. Deze subsidie is ter dekking van de extra kapitaallasten zonnepanelen. De zonnepanelen waren in het oorspronkelijke krediet opgenomen voor een bedrag van EUR 0 aangezien tegenover de investering een subsidiebate staat. In de jaarrekening dient verslaggevingstechnisch onderscheid gemaakt te worden naar ‘investeringen’ en ‘bijdragen derden’. Het verschil tussen de investering en de ontvangen subsidie betreft het btw-component.
De uitgaven van de campus zijn binnen het door de raad uitgezette beleid gebleven en de raad is reeds middels een informatienota geïnformeerd over de stagnatie en wapeningskosten. Daar komt bij dat de hogere afschrijvingslasten door de aanschaf van de zonnepanelen wordt gedekt middels de SDE-subsidie waardoor beide kredietoverschrijdingen niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 23
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. De aanbevelingen specifiek ten aanzien van de interne frauderisicoanalyse zijn op moment van schrijven van deze managementletter nog niet opgepakt. De gemeente is momenteel bezig met het finaliseren van het Interne Controleplan 2022 ter voorbereiding op de komende rechtmatigheidsverantwoording.
Als onderdeel van de reguliere risicoanalyses in het kader van het IC-plan worden ook de frauderisico’s geëvalueerd en waar nodig aangevuld met risico’s op het gebied van oneigenlijk toe-eigenen van activa & frauduleuze verslaggeving, management override of controls, omkoping & corruptie en cybersecurityrisico’s. Het IC-plan inclusief de interne frauderisicoanalyse bespreken wij dit najaar met uw medewerkers.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw juridisch adviseur HRM. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 24
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij constateren over 2021 een verdere afname in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. In onderstaande tabel is de dalende trend van de afgelopen jaren zichtbaar. EU-aanbestedingsafwijking per jaar: Fout in EUR 2018
13.073.377
2019
4.002.934
2020
2.003.578
2021
1.435.373
Uw gemeente heeft de afgelopen jaren maatregelen getroffen om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel beter te borgen. Dit heeft zichtbaar geresulteerd in een afname van de totale fout. Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2021 heeft vrijwel geheel betrekking op fouten in de naleving van de Europese aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gemaakt, en waarvan de bestedingen nog doorlopen in het huidige boekjaar. Daarnaast zien we dat de gemeente reeds acties heeft ingezet – zoals het opstarten van een Europese aanbestedingsprocedure technische leveringen en (onderhouds)diensten – zodat onrechtmatige opdrachten niet verlengd hoeven worden. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Ondanks de getroffen maatregelen kan uw gemeente in • . Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) de praktijk, door de complexiteit van de materie en gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling personen, toch relatief gemakkelijk een verkeerde zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van aanbestedingsprocedure kiezen. Hierdoor blijft de de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze repressieve controle door Team Planning en Control van regeling gecontroleerd. Uw gemeente is, ondanks belang. Daarbij moet dit team in ieder geval expliciet een snelle invoering en de wijzigingen hierin, nagaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de gedurende 2021 in staat geweest aantoonbaar te markt’ is gezet. voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. Zowel uw interne controlewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst. COVID-19 • Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente: •
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
•
Subsidieverstrekkingen: uw college is in bepaalde gevallen niet overgegaan tot het terugvorderen van subsidies (in gevallen waarin de prestatie door de effecten van/maatregelen vanwege corona niet (geheel) geleverd is). De gemeenteraad is hierover geïnformeerd. Dit houdt in dat, ondanks het feit dat de gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, het college de subsidies op basis van dit besluit kan vaststellen en wij deze subsidies daarmee als rechtmatig vastgesteld beschouwen.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
Bijlagen
Blz. 25
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Lelystad
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Sociaal domein | Gevolgen corona Wij hebben in de management 2021 gerapporteerd over de bijzondere gevolgen van corona voor het sociaal domein. Hieronder voorzien wij u van een beknopte actualisatie. De financiële gevolgen voor de gemeente zien toe op de volgende onderdelen: •
Continueren van reguliere zorg: Voor zover mogelijk hebben de zorgverleners de reguliere zorg gecontinueerd en volstaat ter zake de interne beheersing die in afgelopen jaren voldoende heeft gefunctioneerd.
•
Leveren van alternatieve zorg: Voor zover zorgleveranciers de reguliere zorg niet konden continueren, mochten zij alternatieve zorg leveren. De verantwoording en afrekening hiervan vindt op dezelfde wijze plaats als de afrekening van reguliere zorg.
•
Verstrekken van continuïteitsbijdragen: over 2021 zijn geen continuïteitsbijdragen verstrekt. In 2021 is over 2020 wel voor een gering bedrag (circa EUR 10k) aan continuïteitsbijdragen wat op basis van voorschotten was verstrekt over 2020 teruggevorderd.
•
Vergoeden meerkosten corona: Deze kosten zien bijvoorbeeld toe op extra beschermingsmiddelen, zoals mondmaskers en handschoenen. Zorgaanbieders hebben bij de gemeente declaraties ingediend voor de meerkosten corona. De gemeente heeft deze declaraties beoordeeld en komt tot een uit te betalen bedrag van circa EUR 60.000.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij merken op dat de gemeente voldoende (extra) interne beheersmaatregelen heeft getroffen om de zorgverlening te continueren, en de (mogelijke) financiële effecten van corona voor het sociaal domein in beeld te brengen en te beheersen. Dit blijkt uit het feit dat de zorg is gecontinueerd en de verzoeken voor en de omvang van continuïteitsbijdragen en meerkosten corona qua omvang beperkt zijn.