BL Bijlage bij toelichting 11. Bezonningsstudie
Tekst van het document
Theaterk war t ier Bezonning s s t udie
Lelys t ad
PROJECT Bezonningsstudie Theaterkwartier Lelystad Lelystad Projectnummer: SR230017
INITIATIEFNEMER Gemeente Lelystad
OPSTELLER Buro SRO ‘t Goylaan 11 3525 AA Utrecht Contactpersoon: John van de Zand T
030 - 267 91 98
E
utrecht@buro-sro.nl
DATUM & STATUS 12 oktober 2023 CONCEPT
Inhoud 1.
Inleiding
5
1. 1.
Aanleiding
5
1. 2.
Landelijke normen
5
1. 3.
Opzet 3d model
5
1. 4.
TNO-norm
5
1. 5.
Beoordelingsmomenten(tijdstippen)
5
1. 6.
Plansituatie
6
2.
Bezonningsdiagrammen
7
3.
Conclusie
21
De Stelling 13
Stations
De Stelling 10
weg Agorabaan
VI
V Waagstraat
Woongebouw
weg
III
De Waag
s ag e
IV
s Waagpa
Stations
Kwikfit
Agoraplein
Agoratheater
Tankstation Gordiaan
Parkeergarage De Waag
Planlocatie van het Theaterkwartier, te Lelystad
4
Agorahof
1. Inleiding 1. 1. Aanleiding
De TNO-norm:
Het gebied Theaterkwartier in Lelystad wordt herontwikkeld.
gangspunten voor de mate van bezonning en tijdstippen die
De lichte TNO-norm houdt in dat er sprake is van voldoende
Voor een deel van het gebied, bouwveld III, zijn de plannen
algemeen gehanteerd worden. In deze studie wordt aangeslo-
bezonning bij ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag.
reeds in uitvoering. Voor de bouwvelden IV, V en VI is in een
ten bij deze norm.
Dit in de periode van 19 februari tot 21 oktober (gedurende
eerder fase een massastudie opgesteld. Deze geeft inzicht in
8 maanden) gemeten in de woonkamer op de begane grond,
de toekomstige situatie en inrichting van deze bouwvelden.
Er zijn meerdere mogelijkheden voor het uitwerken van een
aan de binnenkant van het raam in het midden van de ven-
De massastudie wordt vertaald in een bestemmingsplan.
bezonningsstudie. Onder andere een bezonningsdiagram, een
sterbank.
Om de effecten van eventuele schaduwhinder voor de directe
maquette op een bezonningstafel of door middel van een 3D
omgeving te bepalen is Buro SRO door de Gemeente Lelystad
computermodel.
gevraagd om een bezonningsstudie op te stellen. Daarmee
1. 5. Beoordelingsmomenten(tijdstippen) Om inzicht te geven in de toekomstige bezonningssituatie is de
wordt inzicht verkregen of er sprake is van schaduwhinder en
1. 3. Opzet 3d model
situatie op de maatgevende dagen van de 4 seizoenen van zowel
in welke mate.
Voor deze studie is gebruik gemaakt van een 3D computermo-
de huidige (bestaande) planologische situatie met de toekomstige
del. Daarbij is de bestaande planologische situatie en de toe-
planologische situatie vergeleken. Daarbij zijn de volgende dagen
1. 2. Landelijke normen
komstige planologische situatie in beeld gebracht. De situatie
gehanteerd:
Voor een bezonningsstudie gelden geen wettelijk vastgestelde
is geïmplementeerd in een 3D-omgeving rondom het betref-
▪ 19 februari: de eerste dag van de lichte ‘TNO-norm’
normen. In het kader van de Wet ruimtelijke ordening dient bij
fende plan. De 3D-omgeving is door Buro SRO gegenereerd in
▪ 21 maart: de dag dat de zon op ‘half’ staat, namelijk precies
wijziging van een planologische situatie, bijvoorbeeld ten be-
het programma Sketch-up.
hoeve van nieuwbouw, in het besluit gemotiveerd te worden of
tussen de stand van 22 december en 21 juni in; ▪ 21 juni: de zon staat het hoogst;
de wijziging ruimtelijk acceptabel is. De wet gebruikt hiervoor de
Als ondergrond van de 3D-omgeving is gebruik gemaakt van
term goede ruimtelijke ordening.
de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de Ka-
▪ 23 september: de dag dat de zon op ‘half’ staat, namelijk precies tussen de stand van 21 juni en 22 december in;
dastrale ondergrond. De bouwmassa’s in de omgeving van het
▪ 21 oktober: de laatste dag van de lichte ‘TNO-norm’;
Een planologisch besluit dan wel het plaatsen van een (vergun-
plangebied zijn op basis van gemaakte foto’s van de locatie,
▪ 22 december: de dag dat de zon het laagst staat;
ningsvrij) bouwwerk, dient beoordeeld te worden om te bepalen
luchtfoto’s en het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN)
of er sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Afhankelijk
bepaald.
van de opgave kan het wenselijk zijn om een bezonningsstudie
De tijdstippen 9:00 uur, 12:00 uur, 15:00 uur en 18:00 uur zijn relevant om de bezonning voldoende in beeld te krijgen, deze
1. 4. TNO-norm
tijdstippen geven een goed beeld van de stand van de zon gedu-
Er is een lichte- en een strenge- ‘TNO-norm’ geformuleerd.
rende de dag. Op 22 december is het tijdstip van 18:00 uur niet
Voor zowel de toepassing als de inhoud van een bezonnings-
Landelijk wordt enkel de lichte norm gehanteerd. De ‘TNO-
relevant, omdat op dat moment de zon al onder is. Op 21 juni is
studie bestaat geen directe wettelijke basis. Bezonningsstudies
normen’ geven een richtlijn of er sprake is van voldoende en
tevens naar de bezonning op het tijdstip van 20:00 uur gekeken,
worden toegepast om inzicht te krijgen op de bezonningseffec-
goede bezonning. De normen zijn in principe gericht op de be-
omdat de zon op die dag later ondergaat.
ten en vormen een onderdeel voor planschaderisicoanalyses.
zonning door een raam in de woonkamer. De norm is echter
uit te voeren.
ook te gebruiken om te bepalen of er voldoende bezonning is Voor de inhoud wordt landelijk gebruik gemaakt van de zo-
op balkons, tuinen en/of andere buitenruimtes.
genaamde ‘TNO-norm’. De ‘TNO-norm’ bevat een aantal uit-
5
1. 6. Plansituatie Het bestemmingsplan ‘Theaterkwartier’ laat de toekomstige invulling zien. Stedenbouwkundig is nadrukkelijk rekening gehouden met de inpassing van de nieuwe bebouwing ten opzichte van de bestaande bebouwing in de directe omgeving. Zo zijn de hogere massa’s meer op de hoeken van het plan geplaatst grenzend aan grotere openbare ruimtes. Daarmee is op voorhand rekening gehouden met het aspect schaduwhinder voor de omgeving. Uit de eerste beoordeling blijkt dat de woningen aan De Stelling 11 en 13 geen of nauwelijks schaduwhinder ondervinden. Alleen voor De Stelling 10, Waagstraat, De Waag en Waagpassage is er mogelijk sprake van schaduwhinder.
Bestaande planologische situatie 19 februari 9:00 uur
Daarom gaat deze bezonningsstudie alleen in op de woonbebouwing aan deze straten.
Nieuwe planologische situatie 19 februari 9:00 uur
6
2. Bezonningsdiagrammen 7
bestaande situatie 19 februari 9:00 uur
toekomstige situatie 19 februari 9:00 uur
bestaande situatie 19 februari 12:00 uur
toekomstige situatie 19 februari 12:00 uur
8
bestaande situatie 19 februari 15:00 uur
toekomstige situatie 19 februari 15:00 uur
bestaande situatie 19 februari 18:00 uur
toekomstige situatie 19 februari 18:00 uur 9
bestaande situatie 21 maart 9:00 uur
toekomstige situatie 21 maart 9:00 uur
bestaande situatie 21 maart 12:00 uur
toekomstige situatie 21 maart 12:00 uur
10
bestaande situatie 21 maart 15:00 uur
toekomstige situatie 21 maart 15:00 uur
bestaande situatie 21 maart 18:00 uur
toekomstige situatie 21 maart 18:00 uur
11
bestaande situatie 21 juni 9:00 uur
toekomstige situatie 21 juni 9:00 uur
bestaande situatie 21 juni 12:00 uur
toekomstige situatie 21 juni 12:00 uur
12
bestaande situatie 21 juni 15:00 uur
toekomstige situatie 21 juni 15:00 uur
bestaande situatie 21 juni 18:00 uur
toekomstige situatie 21 juni 18:00 uur
13
bestaande situatie 21 juni 20:00 uur
14
toekomstige situatie 21 juni 20:00 uur
bestaande situatie 23 september 9:00 uur
toekomstige situatie 23 september 9:00 uur
bestaande situatie 23 september 12:00 uur
toekomstige situatie 23 september 12:00 uur
15
bestaande situatie 23 september 15:00 uur
toekomstige situatie 23 september 15:00 uur
bestaande situatie 23 september 18:00 uur
toekomstige situatie 23 september 18:00 uur
16
bestaande situatie 21 oktober 9:00 uur
toekomstige situatie 21 oktober 9:00 uur
bestaande situatie 21 oktober 12:00 uur
toekomstige situatie 21 oktober 12:00 uur 17
bestaande situatie 21 oktober 15:00 uur
toekomstige situatie 21 oktober 15:00 uur
bestaande situatie 21 oktober 18:00 uur
toekomstige situatie 21 oktober 18:00 uur
18
bestaande situatie 22 december 9:00 uur
toekomstige situatie 22 december 9:00 uur
bestaande situatie 22 december 12:00 uur
toekomstige situatie 22 december 12:00 uur
19
bestaande situatie 22 december 15:00 uur
toekomstige situatie 22 december 15:00 uur
bestaande situatie 22 december 18:00 uur
toekomstige situatie 22 december 18:00 uur
20
3. Conclusie 21
Er is een lichte- en een strenge- ‘TNO-norm’ geformuleerd.
De nieuwe planologische situatie leidt tot een (beperkte) ver-
Waagpassage 1 t/m 13
Landelijk wordt enkel de lichte norm gehanteerd. De ‘TNO-
slechtering van de bezonningsituatie. Gedurende de maanden
Dit woonblok bestaat uit 5 grondgebonden woningen en 2 ap-
norm’ geeft een richtlijn of er sprake is van voldoende en goe-
september tot en met maart, met uitzondering van december, is
partementen. In de huidige planologische situatie is er sprake
de bezonning. Deze norm worden alleen toegepast op gevels
er in de ochtend en in de middag sprake van extra schaduwhin-
van veel schaduwhinder op de gevel van de woningen. Gedu-
die zon kunnen ontvangen. Noordgevels ontvangen immers -
der op delen van de gevels van de woningen. Dit levert een be-
rende alle maanden, behalve juni, komt er ongeveer 1 tot 1,5
hoogbouw of niet - nooit direct zonlicht. De norm is in principe
perkte verslechtering op. In de maand december is er dusdanig
uur zon op de gevel. Hierdoor voldoen de woningen niet aan
gericht op de bezonning door een raam in de woonkamer. De
veel schaduwhinder dat niet kan worden voldaan aan de beno-
de lichte TNO-norm.
norm is echter ook te gebruiken om te bepalen of er voldoende
digde bezonningsuren van de lichte TNO-norm. In de maand juni
bezonning is op balkons, tuinen en/of andere buitenruimtes.
is er geen sprake van schaduwhinder op de gevels.
De nieuwe planologische situatie leidt tot een min of meer vergelijkbare situatie ten opzichte van het huidige bestemmings-
Voor de beoordeling in hoeverre de bezonningssituatie ver-
Als de huidige planologische situatie met de nieuwe planologi-
plan. Er treedt een (beperkte) verslechtering op aan het einde
slechtert zijn de bouwvlakken en -hoogten uit het bestem-
sche situatie wordt vergeleken treedt er een verslechtering op.
van de middag in de maand juni.
mingsplan ‘Theaterkwartier’ samen met de omgeving in
De verslechtering treedt op in alle onderzochte maanden met
Sketch-up gemodelleerd. Schaduwen die al in de huidige
uitzondering van de maand juni. Ondanks de toename aan scha-
De onderzochte gevels voldoen zowel in de huidige planolo-
planologische situatie voorkomen zijn niet meegenomen in
duwhinder wordt er in de periode van 19 februari tot 21 oktober
gische situatie als in de toekomstige planologische situatie
de meting van schaduwwerking door veranderingen van het
voldaan aan 2 uur bezonning per dag op de beschouwde gevels.
niet aan de 2 uur zon per dag tussen september en maart.
bouwwerk.
Daarmee wordt er voldaan aan de lichte TNO-norm. In december
Daarmee wordt er niet voldaan aan de lichte TNO-norm. In juni
wordt er zowel in de huidige als de toekomstige planologische
wordt hier, ondanks de verslechtering aan het einde van de
De tijdstippen 09:00, 12:00, 15:00 en 18:00 uur en alleen
situatie niet voldaan aan de 2 uur bezonning per dag. Dit valt
middag, wel aan voldaan.
in juni 20:00 worden in alle maanden gehanteerd. De on-
echter buiten de periode waarvoor de lichte TNO-norm geldt. Waagstraat 1 t/m 77
derzochte tijdstippen zijn conform de landelijke standaard. Afhankelijk van het tijdstip veroorzaakt de nieuwe planologi-
De Waag 2 t/m 32,
In de huidige planologische situatie treedt er gedeeltelijk
sche situatie verslechteringen (rode kleur) ten opzichte van
De huidige planologische situatie veroorzaakt schaduwhinder op
schaduwhinder op, op de zuid- en zuidwestelijke gevel. Alleen
de huidige planologische situatie. In het vergelijk is uitgegaan
de westgevel van het bouwblok. In de toekomstige planologische
in de maand juni krijgt de gehele zuid- en zuidwest gevel zon
van de huidige planologische hoogtes (goot- en bouwhoogte)
situatie hebben deze woningen geen extra schaduwhinder ten
tot circa 18:00 uur.
ten opzichte van de hoogtes uit de nieuwe planologische si-
opzichte van de huidige planologische situatie. In de overige onderzochte maanden ondervinden met name
tuatie. Hierna volgt per straat een samenvattende conclusie. De woningen aan De Waag zijn georiënteerd op het zuiden. De
de meest zuidwestelijk gelegen appartementen op de begane
De Stelling 10, huisnummers 1 t/m 19.
westelijke gevel, waar de schaduwwerking optreedt, betreft een
grond en op de 1e etage gedeeltelijk of geheel schaduwhin-
De huidige planologische situatie veroorzaakt vanaf het plan-
gezamenlijk stijgpunt en hoeft niet te worden onderzocht op ba-
der. Deze woningen voldoen in de huidige situatie niet aan de
gebied (beperkte) schaduwhinder op de zuidelijke gevels van
sis van de eisen vanuit de lichte TNO-norm.
lichte TNO-norm.
deze woningen welke aan de Agorabaan zijn gelegen.
Op de zuidelijke gevel volgt er gedurende de dag geen hinder van-
In de maand december is er dusdanig veel schaduwhinder dat
uit beide planologische situaties. Daarmee voldoen de woningen
niet voldaan kan worden aan de lichte TNO-norm. De wonin-
aan de lichte TNO-norm.
gen voldoen op de overige tijdstippen en maanden wel aan de lichte TNO-norm.
22
Waagstraat 80 t/m 164
Algemene conclusie
De appartementen op de 1e verdieping ondervinden alleen
Het recent gebouwde appartementenblok bestaat uit een
Voor plannen binnen een hoogstedelijke omgeving is een be-
schaduwhinder in de maand oktober en de wintermaanden
halfverdiepte parkeerlaag met daarboven 4 bouwlagen met
perkte verslechtering acceptabel. Op basis van de huidige pla-
december en februari en voldoen dan niet aan de TNO-norm.
appartementen.
nologische bezonningssituatie kan worden geconcludeerd dat
In de overige maanden, maart tot en met september wordt er
In de huidige planologische situatie treedt er alle maanden
5 woningen aan de Waagstraat 1 t/m 77 en 3 woningen van
wel voldaan aan de TNO-norm.
schaduwhinder op. In de maand oktober treedt er bij de eer-
de Waagstraat 80 t/m 164 niet voldoen aan de Llichte TNO-
ste woonlaag halverwege de middag schaduwhinder op en vol-
norm. De woningen aan de Waagpassage 1 t/m 13 voldoen al
De overige hoger gelegen appartementen ondervinden alleen
doen deze woningen niet aan de lichte TNO-norm. In de maand
niet aan de lichte TNO-norm in de huidige situatie. In totaal be-
schaduwhinder in de wintermaanden december en februari en
december is er vroeg in de middag sprake van schaduwhinder
treft dit dus een verslechtering voor 8 woningen ten opzichte
voldoen dan niet aan de lichte TNO-norm. In de overige maan-
op alle woonlagen. Hierdoor voldoen alle woonlagen in decem-
van de huidige situatie.
den, maart tot en met oktober wordt er wel voldaan aan de
ber niet aan de lichte TNO-norm behalve de 4 woonlaag. In
lichte TNO-norm.
de overige maanden voldoen de woningen wel aan de lichte
Als de toekomstige planologische bezonningssituatie wordt
TNO-norm.
vergeleken met de bestaande planologische situatie is er
e
sprake van een toename aan schaduwhinder. De woningen
In de nieuwe planologische situatie ondervinden alle verdiepingen van het westelijke deel van het pand extra schaduw-
In de nieuwe planologische situatie treedt er eerder schaduw-
die al niet voldeden aan de lichte TNO-norm in de huidige pla-
hinder op elk gemeten tijdstip. Daarmee voldoen de woningen
hinder op dan in de huidige situatie. In de onderzochte maand
nologische situatie blijven niet voldoen. Dit worden in de toe-
aan deze van het pand niet aan de lichte TNO-norm. Alleen in
februari voldoet alleen de 4 woonlaag aan de lichte TNO-
komstige planologische situatie echter 8 woningen meer.
de zomermaand juni voldoen de woningen aan de lichte TNO-
norm. In de maanden maart, september en december voldoen
norm.
alleen de 3e en 4e woonlaag aan de lichte TNO-norm. In de
In het oostelijke deel ondervinden met name de appartemen-
maanden juni en oktober voldoen alleen de 3e en 4e woonlaag
ten op de begane grond en de eerste etage extra schaduwhin-
aan de lichte TNO-norm.
e
der. Door de toename aan schaduwhinder kunnen deze appartementen niet meer voldoen aan de lichte TNO-norm.
Als de huidige planologische situatie met de nieuwe planolo-
De hoger gelegen appartementen op de tweede en derde ver-
gische situatie wordt vergeleken treedt er een verslechtering
dieping voldoen aan de lichte TNO-norm in de zomermaanden
op. De verslechtering treedt op in alle onderzochte maanden.
maart tot en met september en beperkt in oktober. In de win-
Ondanks de toename aan schaduwhinder voldoen de 2e, 3e en
termaanden voldoen alleen de appartementen op de derde
4e woonlaag aan 2 uur bezonning per dag op de beschouwde
verdieping. Op de resterende tijdsmomenten voldoen de ap-
gevel. Daarmee wordt er op de 2e, 3e en 4e woonlaag voldaan
partementen aan de oostzijde niet aan de lichte TNO-norm.
aan de lichte TNO-norm. De 1e woonlaag voldoet door de toenemende schaduwhinder niet meer aan de lichte TNO-norm.
23
buro-sro.nl
stedenbouw
+
ruimtelijke ordening
+
ontwikkelingsmanagement