BL 2 Afdoening toezegging commissie 13 januari 2026 – seizoensprogrammering actieplan stadshart Lelystad incl bijlage
Tekst van het document
NOTITIE Aan Van Datum Kenmerk Onderwerp
De raad van de gemeente Lelystad Bureau Agenda 30 januari 2026 Afdoening toezegging commissie 13 januari 2026 – seizoensprogrammering actieplan stadshart Lelystad
Kopie aan
Geachte leden van de raad, Op 13 januari 2026 is in de commissie Ruimte Beheer, Energie en Duurzaamheid de volgende toezeggingen gedaan; Wethouder Grimbergen zegt toe met een schriftelijke reactie te komen over hoe het thema tot stand is gekomen. Reactie Dit document geeft inzicht in hoe het thema voor het stadshart en de seizoensprogrammering tot stand is gekomen, wie daarbij betrokken waren en welke keuzes onderweg zijn gemaakt. Najaar 2024 – start verkenning Binnen het kader van het door de raad vastgestelde Actieplan Stadshart is gestart met een verkenning van het Stadshart, gericht op gebruik, beleving en kansen. Daarbij is gekeken naar de huidige functie van het centrum en de wens om het Stadshart levendiger, aantrekkelijker en betekenisvoller te maken. Najaar 2024 – gesprekken en ophalen input In deze fase zijn gesprekken gevoerd met een brede groep ondernemers, culturele instellingen, maatschappelijke partners en bewoners. Hun inzichten vormden de basis voor het ideeënboek “Samen maken we de stad – van pioniers naar stadmakers”. Uit deze gesprekken kwam een duidelijke rode draad naar voren: liever niet iets voor het stadshart bedénken, maar iets dat samen gemaakt kan worden. Eind 2024 – conceptontwikkeling en keuzes Op basis van deze analyse en de opgehaalde input is gekozen voor een gebiedsgerichte activatieaanpak.
De kernopgave voor het Stadshart bleek niet het ontbreken van een stedelijk verhaal, maar het gebrek aan levendigheid en verbondenheid. Het Stadshart wordt vooral functioneel gebruikt, terwijl bewoners en partners juist willen bijdragen aan een plek waar zij trots op kunnen zijn en graag verblijven. Daarom is gekozen voor een thema dat niet beschrijft waar Lelystad als stad voor staat, maar dat gedrag activeert (meedoen, blijven en ergens aan bijdragen). Dit resulteerde in het thema ‘Samen maken we de stad': een uitnodiging tot meedoen en samenwerken binnen het stadshart. Het thema verwoordt dus feitelijk wat de betrokken zelf aangaven. Begin 2025 – vertaling naar programmering Het thema is vervolgens vertaald naar concrete seizoensprogrammering en placemaking, zoals de ijsbaan, het stadsstrand en gezamenlijke activiteiten. Deze programmering is tot stand gekomen in samenwerking met ondernemers en partners en sluit aan bij de wens om verblijf, ontmoeting en betrokkenheid in het Stadshart te vergroten. 2e helft 2025 – nadere afbakening naar gebiedsniveau In de tweede helft van 2025 is het thema genuanceerd naar ‘Samen maken we het hart van Lelystad’. Hiermee wordt duidelijk dat het gaat om een uitvoeringsgericht gebiedsthema dat samenwerking en activatie in het Stadshart ondersteunt, maar geen bredere stedelijke positionering is.
Hoe is geborgd dat de programmering past bij Lelystad Het is een bijzondere uitdaging om een programmering te bedenken die écht “alleen in Lelystad kan”. Het stadshart is immers een plek waar veel steden vergelijkbare opgaven hebben (zoals leegstand, verblijfskwaliteit, reuring en een mix aan doelgroepen) en waar veel vormen van activiteiten en evenementen ook elders voorkomen. In de programmering is zeker nagedacht over hoe geborgd wordt dat wát er in het Stadshart gebeurt, past bij het karakter van Lelystad. De programmering is daarom getoetst aan de merkwaarden van Lelystad (gedurfd, groeien en genieten), zoals beschreven in de visie op marketing die in april 2025 is vastgesteld. Waarom niet gekozen is voor een thema als ‘Hoofdstad van de nieuwe natuur’ of ‘kindvriendelijke stad’ Stedelijke paraplu’s zoals ‘Lelystad, hoofdstad van de nieuwe natuur’ zijn geschikt als langetermijnpositionering op stadsniveau en geven richting aan het verhaal en de uitstraling van Lelystad als geheel. Zij zijn minder geschikt als inhoudelijk kader voor gebiedsgerichte programmering. Toepassing als thema voor het Stadshart zou betekenen dat een stedelijke positioneringskeuze wordt vertaald naar één gebied, terwijl het Stadshart meerdere functies heeft en meerdere doelgroepen bedient.
Ook ‘kindvriendelijke stad’ beschrijft vooral een kwaliteit of uitwerking (voor wie activiteiten geschikt zijn), maar niet zozeer de kernopgave of werkwijze van het gebied. Kindvriendelijkheid komt in de programmering nadrukkelijk terug, maar dan als eigenschap van activiteiten en niet als overkoepelend thema. Samenvatting Het thema ‘Samen maken we het hart van Lelystad’ is stapsgewijs ontwikkeld vanuit het Actieplan Stadshart, gevoed door gesprekken met ondernemers, partners en inwoners. Omdat de kernopgave draait om eigenaarschap, betrokkenheid en verblijf én omdat deze behoefte expliciet uit het proces naar voren kwam, is gekozen voor een uitvoeringsgericht gebiedsthema waarvan de programmering past bij de merkwaarden. Het draagt bovendien bij aan andere ambities van de stad, zoals aantrekkelijkheid voor kinderen en het stimuleren van sport en bewegen. Daarmee versterkt de programmering de levendigheid van het Stadshart en het beeld van het centrum als een plek waar daadwerkelijk iets gebeurt.
Lelystad heeft altijd de mentaliteit gehad vanuit het niets, iets te maken. Gebouwd op de zeebodem werd de stad een plek om te wonen en werken, maar de ziel in het
stadshart
waarin
ontbreekt.
verschillende
Met
dit
plan,
placebranding
en
placemaking concepten zijn opgenomen, willen we bewoners inspireren om opnieuw de innovatieve geest van hun ouders op te pakken door samen te bouwen aan een stadshart dat trots, lef en verbinding uitstraalt. Kortom samen een plek creëren waar bewoners én bezoekers graag naartoe gaan en willen verblijven. Jeroen Everaert | Mothership Rotterdam januari 2025
Inhoudsopgave Introductie 6 Opdracht 8 Het onderzoekproces 10 Conclusie en doelstellingen 12 Van gesprekken naar conceptontwikkeling
14
Witte-vlekkenplan 15 Verbinden van Lelystedelingen 16 Bewegen en ontmoeten 28 Kunst in de openbare ruimte
36
Gevelkunst: een nieuw jasje 48 Vergroenen en verblauwen 64 Ruimte voor kunst en cultuur
72
Resumé 78
5
Introductie Dit
voorstel
is
primair
opgesteld
als
een
rebranding-strategie voor het stadshart van Lelystad gebruikmakend van placebranding en
placemaking.
Placebranding
richt
zich
op de externe uitstraling en economische aantrekkingskracht van een stad door middel van strategische positionering, het versterken van het imago en het aantrekken van bezoekers, ondernemers en investeerders. Placemaking richt zich op de fysieke en sociale beleving van een stad en betrekt de lokale gemeenschap actief bij het verbeteren en activeren van de openbare ruimte. Hoewel placebranding en placemaking verschillende doelen
dienen,
zijn
ze
nauw
met
elkaar
verbonden: placemaking creëert de basis voor een sterk merk, terwijl placebranding helpt om deze identiteit zichtbaar en herkenbaar te maken.
6
De in dit plan beschreven kansen en interventies
Dit
zijn ontwikkeld met als doel zowel de interne als
functioneel is, maar ook een dynamische en
externe aantrekkingskracht van het stadshart te
inspirerende plek waar mensen graag verblijven.
creëert
een
stadshart
dat
niet
alleen
versterken. Ze omvatten een mix van tijdelijke en
permanente
ingrepen,
variërend
van
Door iconische kunstwerken, groene structuren en
kunstinstallaties tot evenementen op plekken in
participatieve projecten te combineren, bouwen
het stadhart die hun betekenis hebben verloren
we aan een stadshart dat verbindt, trots uitstraalt
en/of op nieuwe plekken. Door creatieve ingrepen
en nieuwe kansen biedt.
in de openbare ruimte krijgt Lelystad niet alleen een aantrekkelijker en duurzamer stadshart, maar
Dit document laat zien hoe de voorgestelde
ontstaat ook een plek waar bewoners zelf aan
interventies
bijdragen en waar bezoekers nieuwsgierig naar
tot
permanente
installaties
worden.
uit
gesprekken
met
–
van
tijdelijke –
experimenten zijn
ontstaan
Lelystedelingen
en
stakeholders, en hoe ze samen bijdragen aan een Deze interventies richten zich op het vergroten
toekomstbestendig stadshart dat zijn identiteit
van de trots onder inwoners én het genereren
versterkt en verder uitdraagt.
van positieve aandacht voor Lelystad op lokaal en nationaal niveau. De kracht van het plan ligt in samenwerking: bewoners en stakeholders worden niet alleen gehoord, maar ook actief betrokken in het ontwerp- en realisatieproces. 7
Opdracht De gemeente Lelystad heeft de ambitie om het Stadshart te transformeren tot een bruisend en aantrekkelijk centrum dat past bij het merkverhaal van de stad en de dagelijkse beleving van haar inwoners en bezoekers. Dit vraagt om een op maat gemaakte thematische en artistieke aanpak die verder gaat dan alleen functionele verbeteringen; het gaat om het creëren van een Stadshart dat inspireert, uitnodigt en verbindt. Om deze ambitie te realiseren, heeft de gemeente
Mothership
gevraagd
een
te
met
placebranding-plan
op
een
potentiële
overzicht
van
stellen,
creatieve
interventies. Dit plan neemt de vorm aan van een witte-vlekkenplan, waarin kansen voor het Stadshart in kaart worden gebracht.
8
Het witte-vlekkenplan is geen vastomlijnde visie, maar een verzameling van strategische locaties en mogelijke ingrepen die voortkomen uit
gesprekken
met
en
stakeholders.
Het
biedt
concrete
om
het
Stadshart
aanknopingspunten te
verrijken
met
kunst,
Lelystedelingen
vergroening
en
dynamisch
en
participatieve projecten. Het
resultaat
is
een
toekomstbestendig Stadshart dat niet alleen aantrekkelijker en levendiger wordt, maar ook een plek waar bewoners zich actief mee verbonden voelen.
9
Gebruik en beleving van het stadshart
Groen, duurzaamheid en diversiteit
Samenwerking en eigenaarschap
Het
Het versteende karakter van het stadshart
Betrokkenheid van bewoners, scholen en
functioneel gebruikt, bijvoorbeeld om heel
belemmert
Veel
lokale ondernemers is essentieel voor de
doelgericht een aankoop te doen of even de
stakeholders benadrukken het belang van
toekomst van het stadshart. Participatieve
zaterdagmarkt te bezoeken. Men gaat (te)
vergroening en water in het centrum om
projecten, zoals workshops en gezamenlijke
weinig naar het stadshart om gezellig een
de sfeer te verbeteren en bij te dragen aan
activiteiten, versterken het eigenaarschap en
dagdeel te winkelen en langer te verblijven.
duurzaamheid. Daarnaast verdient Lelystad’s
de verbinding met de stad. Bovendien kan
Het ontbreekt aan levendigheid, mede door
multiculturele rijkdom meer aandacht. Met
samenwerking helpen om de multiculturele
de vele leegstaande panden. Veel inwoners
meer dan 150 nationaliteiten biedt de stad een
diversiteit van Lelystad beter zichtbaar te
wijken uit naar omliggende gezelligere steden
unieke diversiteit, maar deze komt momenteel
maken en bij te dragen aan een inclusiever
zoals Almere, Harderwijk, Amsterdam of Zwolle.
onvoldoende tot uiting in het stadshart.
centrum.
stadshart
wordt
momenteel
vooral
het
verblijfsklimaat.
Tegelijkertijd is er een groeiende behoefte aan een centrum dat meer biedt dan alleen retail: een plek voor rgezelligheid, recreatie, kunst, cultuur en verhalen die de stad tot leven brengen.
11
1.
De trots van de Lelystedeling versterken door kunst en creativiteit
2
Lelystedelingen zijn trots op hun stad, hun woonomgeving en de unieke mentaliteit die
Verhogen van de verblijfsduur in het stadshart en het aantrekken van mensen: redenen creëren, plekken activeren
3.
het
essentieel
creëren
van
aantrekkelijke
Bijdrage leveren aan het vergroenen en verblauwen van het stadshart
Meer groen en water in het centrum zijn
Lelystad kenmerkt: relativerend, eigenzinnig
Door
en met lef. En willen ook trots kunnen
ontmoetingsplekken,
worden/ zijn op hun stadshart. Door kunst
prettige sfeer worden Lelystedelingen en
Het
en creatieve ingrepen in te zetten, willen
bezoekers verleidt naar het stadshart te komen
niet alleen bij aan de beleving, maar ook
we deze trots versterken en tegelijkertijd
en langer te blijven. Dit versterkt niet alleen de
aan
de stad dynamischer maken. Interactieve
beleving, maar stimuleert ook economische
toekomstbestedingheid van het stadshart.
kunstprojecten en verrassende ingrepen in de
activiteit en sociale interacties
activiteiten
en
een
voor
een
prettiger
verblijfs-
klimaat en een aantrekkelijkere uitstraling. vergroenen de
en
verblauwen
duurzaamheid,
draagt
gezondheid
en
openbare ruimte zorgen voor een stadshart dat reuring brengt, out of the box denkt en elke dag opnieuw inspireert.
13
Van gesprekken naar conceptontwikkeling Tijdens
de
gesprekken
met
bewoners
en
Het witte-vlekkenplan biedt een overzicht
Deze
stakeholders werd duidelijk dat de kracht
aan kansen met daarbij de potentiële
gesprekken met bewoners en stakeholders
van het stadshart ligt in samenwerking en
locaties
en sluiten aan bij de behoeften en identiteit
betrokkenheid. Inwoners willen een stad waar
ingrepen gerealiseerd kunnen worden.
van Lelystad.
ze zelf aan kunnen bouwen en mee verbonden
Het plan laat zien hoe het stadshart een
De gekozen categorieën weerspiegelen
kunnen zijn.
mooier, groener en levendiger centrum
verschillende
Het ontwerp- en uitvoeringsproces is gericht op
kan worden. Het witte-vlekkenplan is
zijn
het actief betrekken van Lelystedelingen, zodat
meer dan een verzameling aan ideeën,
samenwerking,
het centrum écht van hen wordt.
het is een blauwdruk voor een stadshart
recreatie en cultuur.
in
het
stadshart
waar
deze
interventies
zijn
gebaseerd
op
ze trots op kunnen zijn, maar ook een stad waar
voor
aspecten
een
die
essentieel
aantrekkelijk
stadshart:
kunst,
vergroening,
dat door en voor Lelystedelingen wordt De ideeën in dit plan variëren van kleine, snel uitvoerbare
projecten
–
het
laaghangend
Door deze thema’s te combineren, ontstaat een stadshart dat zowel functioneel als
fruit – tot meer permanente kunstwerken en
De projecten op deze kaart zijn gebaseerd
inspirerend is, en waar iedereen zich
vergroening.
op de proactieve houding, lef en innovatieve
welkom voelt.
Elk idee is ontworpen om bewoners op een
geest van de Lelystedeling. Elk idee, hoe
leuke en interactieve manier te betrekken,
groot of klein, is ontworpen om bewoners
van
actief te betrekken en hun trots op de stad
het
organiseren
van
de
Nederlands
kampioenschappen Fatbike- en Scootmobiel races tot het maken van mozaïeken. 14
getransformeerd.
te versterken.
17
29
Door
vooraf
workshops
verkeersveiligheid,
te
organiseren
techniek
en
over
onderhoud
leren deelnemers verantwoord omgaan met voertuigen. Lokale ondernemers, verkeers- en verzekeringsorganisaties kunnen hierin een rol spelen, bijvoorbeeld door onderhoudsworkshops en technische ondersteuning te bieden. Langs het parcours zorgen foodtrucks, muziek en andere festiviteiten voor een feestelijke sfeer die toeschouwers uitnodigt om langer in het centrum te blijven. Dit maakt het evenement niet alleen sportief en verbindend, maar ook een impuls voor de levendigheid van het stadshart.
Potentiële locaties: •
Voorkeur:
route
slingerend
door
het
stadshart met herkenbare plekken zoals de Neringpassage en het Agoraplein •
bovenste De Waag
parkeerdek
van
parkeergarage
37
49
73
Kunstenaars en ontwerpers werken samen
Vergelijkbare
initiatieven
hebben
met ambachtslieden, fotografen en andere
andere
laten
hoe
creatieven, wat bijdraagt aan een innovatief en
verzamelgebouwen een aanjager zijn en een
aanpakken, maar ook economische en sociale
verbindend ecosysteem. De begane grond kan
positieve impact hebben op de ontwikkeling
waarde toevoegen. Ze trekken bezoekers aan,
ingericht worden als café, een laagdrempelige
van het omringende gebied:
bieden ruimte voor innovatieve initiatieven en
ontmoetingsplek voor zowel de huurders
•
steden
zien
in
creatieve
Deze voorbeelden illustreren hoe creatieve verzamelgebouwen
niet
alleen
leegstand
De Gruyterfabriek, ’s-Hertogenbosch: Een
creëren een bruisend stadsleven. Door het te
als bezoekers. Het café functioneert als een
oude fabriek die nu onderdak biedt aan
vullen met creatieve ondernemers, ontstaat
centrale plek waar bezoekers een koffie
honderden ondernemers en creatieven,
een plek die bijdraagt aan de levendigheid en
kunnen drinken, werken met een laptop
waardoor het één van de belangrijkste
aantrekkingskracht van het stadshart.
of in contact komen met de creatieve
creatieve hubs van de regio is geworden. Het Honigcomplex, Nijmegen: Een oude
Potentiële locaties:
kleine exposities maken het een uitnodigende
fabriek veranderde in een bruisende plek
•
entree naar het creatieve hart van het gebouw.
voor
ondernemers.
Flexibele
werkplekken
en
•
ambachtslieden,
foodconcepten
en kunstinitiatieven, gecombineerd met
Voormalig PostNL-gebouw oa door zijn centrale ligging kan een sleutelrol spelen in de herontwikkeling van het stadshart
horeca en evenementen. •
Caballero Fabriek, Den Haag: Dit pand is nu een icoon van herbestemming, waar startups en creatieve ondernemers elkaar versterken
en
een
nieuwe
dynamiek
creëren in de wijk. 77