BL 1. 2025-06-19 Analysedocument Parkenplan Lelystad
Tekst van het document
Analysedocument Parkenplan Lelystad JUNI 2025 2 Strootman Landschapsarchitecten Funenpark 1D 1018 AK Amsterdam bureau@strootman.net T. (310) 204 19 41 69 Colofon Auteurs Strootman Landschapsarchitecten Opdrachtgever Gemeente Lelystad In samenwerking met:
INHOUDSOPGAVE 01 | Inleiding | 04 02 Analyse | 10 03 | Conclusie | 34 04 Vervolg | 38 Bronvermelding | 40 4 01 INLEIDING INLEIDING Aanleiding en opgave | inspanningen binnen deze programmalijn | klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid, Lelystad is volop in ontwikkeling en heeft | dragen bij aan het behalen van vijf kwalita- | beweging en ontmoeting. De gemeente heeft ambitieuze doelen voor vergroening. Deze | tieve subdoelen: | er daarom voor gekozen om een integraal zijn onder andere vastgesteld in het raads- | • | Verbeteren van de kwaliteit van het | plan voor de parken te laten maken: het Par- akkoord 2022-2026, de strategische agenda | openbaar groen, zodat het bijdraagt aan | kenplan. Het doel van het Parkenplan is het Lelystad Next Level (2019), het Koersdocument | het vergroten van de biodiversiteit. | ontwikkelen van een ambitieus en gedurfd Lelystad 2040 (2020) en de Omgevingsvisie | • | Minder versnippering van bestaande | plan dat resulteert in een hoogwaardige, at- Lelystad 2040 (2021). In deze documenten | groenstructuren door knelpunten in | tractieve en toegankelijke openbare ruimte. wordt de nadruk gelegd op natuur als een | het ecosysteem op te lossen en nieuwe | Een plan dat bijdraagt aan het welzijn van essentiële pijler voor de verdere ontwikke- | knelpunten te voorkomen. | de gemeenschap en tevens de biodiversiteit ling van de stad.
| • | Lelystad in de top 5 van groenste steden | en klimaatbestendigheid verhoogt. De eerste In lijn met deze ambitie is de Agenda Natuur | van Nederland. | stap van het Parkenplan is het maken van een (2023) vastgesteld, die bestaat uit een | • | Toekomstbestendige groenstructuren | Analysedocument. Dit Analysedocument - dat strategie en een programma. Hierin heeft | met een hogere natuurwaarde. | nu voor u ligt - vormt de basis voor het de gemeente haar visie (‘hoofdstad van de | • | Meer beleefbaar groen dat uitnodigt om | Parkenplan. nieuwe natuur’), uitgangspunten en doelen | er gebruik van te maken. vastgesteld. De Agenda Natuur vormt de basis | De raad heeft eind 2021 gevraagd om een van vier programmalijnen. De programmalijn | aanvullende visie groenbeheerplan parken, Stadsnatuur heeft als voornaamste doelstel- | als opvolger van de beheervisie uit 2015. ling: ‘groenontwerp, inrichting, realisatie | Parken hebben in toenemende mate een en beheer van openbare ruimte zijn gericht | belangrijke functie binnen de stad voor o.a. op een robuust stedelijk ecosysteem’. De 5 Uitgangspunten | • | Biodiversiteit: De parken moeten | • | Groenblauw raamwerk: Het Parkenplan Gevraagd is om de volgende parken op te | natuurwaarde toevoegen en de | sluit aan op het groenblauw raamwerk nemen als onderdeel van de opgave: | biodiversiteit versterken. | en de bijbehorende functie van de 1.
Woldpark | • | Gebruikswaarde/ recreatieve waarde: | parken op stad-, buurt- of wijkniveau. 2. Voorhofpark | Aspecten zoals sport en ontspanning, 3. Stadspark | gezondheid, mobiliteit, veiligheid 4. Bultpark | en sociale cohesie zorgen voor een 5. Kustpark | positieve ervaring van bezoekers. 6. Hondenkop De parken van de Warande 7. Olmenpark | 01 | Woldpark 8. Elzenpark | 02 | Voorhofpark 9. Esdoornpark | 03 | Stadspark | 03 04 | Bultpark Daarbij wordt het Woldpark gezien als een | 05 | Kustpark prioriteitspark dat fungeert als voorbeeld | 06 | Hondenkop | 05 | 04 | 02 voor de implementatie van het plan. | 07 | Olmenpark 08 | Elzenpark Voor het maken van het Parkenplan zijn de | 09 | Esdoornpark volgende uitgangspunten geformuleerd: • | Aantrekkelijkheid en karakter: | 01 De parken zijn door hun inrichting aantrekkelijk voor hun gebruikers en dus van grote betekenis voor Lelystad. Ieder | 06 park heeft een eigen karakter, waardoor de positie wordt versterkt. | 07 | 09 • | Klimaatbestendigheid: De parken moeten bestand zijn tegen | 08 klimaatverandering, met aandacht voor waterbeheer en het tegengaan van | 0 | 1 | 2km hittestress.
Huidige situatie met aanduiding van de verschillende parken 6 7 Er is weinig diversiteit in beplanting en natuurtypen Er zijn weinig plekken met veel gebruiks- of verblijfswaarde Er zijn vaak geen goede aansluitingen van de omgeving op de parken De parken zijn niet herkenbaar maar onderdeel van de doorlopende groenstructuur
8 Proces en leeswijzer Dit Analysedocument is gemaakt door Stroot- man Landschapsarchitecten met bijdragen van OAK consultants. We hebben daarbij nauw samengewerkt met de gemeente. Zo is bijvoorbeeld het project gestart met een gezamenlijke fietsexcursie langs de parken en zijn er twee Denktank-bijeenkomsten georga- niseerd. Tijdens deze Denktank-bijeenkom- sten heeft het gemeentelijke kernteam samen met andere specialisten van de gemeente en diverse stakeholders belangrijke (en inhou- delijke) input geleverd voor het proces. In de Denktank-bijeenkomsten stond het benoe- men van kwaliteiten, knelpunten, kansen en potenties centraal. Vervolgens is er gebrain- stormd over ideeën die de gebruiks- en belevingswaarde van de belangrijkste parken (Woldpark, Stadspark, Bultpark en Kustpark) zouden kunnen verbeteren. Ook hebben we een online digitaal prikbord gestart: ‘Parken- praat. Dit digitale prikbord is breed gedeeld en maakte het voor iedereen mogelijk om door het beantwoorden van vragen zijn of haar ideeën en wensen om de parken beter en mooier te maken te delen. Het Analysedocument omvat inhoudelijke bevindingen en ambities. De uitwerking van het Parkenplan vindt plaats in het vervolg. Een eigen uitgebreider participatieproces op parkniveau zal een belangrijk onderdeel zijn van dergelijk ontwerpproces. Dit Analysedocument is het eerste onderdeel van het Parkenplan.
Het Analysedocument is bedoeld om een beeld te schetsen van de hui- dige situatie en de belangrijke opgaven van de parken en hun relatie met landschappelij- ke en stedelijke structuren. Het vervolg van het Analysedocument is een uitwerking in een Parkenplan met een visie en maatrege- len. De opbouw van dit rapport is gebaseerd op het onderscheid in schaalniveaus tussen stads- en parkniveau. In het volgende hoofd- stuk wordt er gestart met een analyse van het parkensysteem op stadsniveau. Hierbij gaat het om de ambities, (potentiële) betekenis en identiteit van de parken als onderdeel van de totale groenstructuur van Lelystad. Deze analyse heeft geresulteerd in een integrale benadering van de parken als onderdeel van een samenhangend parksysteem. Op basis van de bestaande situatie en de plek en betekenis in het totale parksysteem zijn voor deze analyse conclusies en aanbevelingen geformuleerd. In de volgende stap - het Parkenplan - zal worden ingegaan op de manier waarop de opgaven voor de parken een plek krijgen en hoe de kwaliteit van de parken kan worden versterkt tot een kwalitatief hoogwaardig en toekomstgericht parksysteem. Daarbij is er ook aandacht voor de financierings- en uitvoeringsstrategie op hoofdlijnen. Op basis van dat Parkenplan kunnen nadere uitwerkin- gen per park worden gemaakt.
9 Fietsexcursie (20-08-2024) Denktank 1 (8-10-2024) Denktank 2 (26-11-2024) Parkenpraat (26-11-2024) 10 02 ANALYSE 11 ANALYSE De natuur en het groen zijn op de rijke bodem in de afgelopen zeventig jaar hard gegroeid en geven Lelystad unieke kwalitei- ten en potenties. 2.1 Groenstructuur De relatief jonge ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling op basis van een integraal plan voor de totale stad, maken Lelystad bijzon- der. Onderdeel van het integrale plan is een ruime en waardevolle groenstructuur. Het ontwerp van de functionalistische polderstad Lelystad door de Rijksdienst IJsselmeerpol- der (RIJP) onder invloed van Van Eesteren, bestaat uit een stedelijke structuur met vijf woonwijken die van elkaar worden geschei- den door hoofdwegen in de vorm van ruim opgezette dreven. De rand van de stad wordt gevormd door bos- en recreatiegebieden. Deze zijn verbonden met de hoofdgroenstruc- tuur van de stad. Het is dan ook logisch dat het typerende resultaat van het gelijktijdig ontwerpen van stad en landschap in de Om- gevingsvisie wordt gezien als een belangrijk onderdeel van het DNA van Lelystad. Stad en landschap zijn verweven is als een ruimtelijk hoofdprincipe in de omgevingsvisie opgeno- men.
In hoofdlijnen kunnen de volgende hoofdty- pen van de groenstructuur worden onder- scheiden (zie afbeelding): • Natuurgebieden met veel rietland en moeras • Natuurgebieden met veel bos • Recreatiegebieden met veel bos • De dreven • Overige groenstructuur met de parken Ruimtelijk hoofdprincipe: stad en landschap zijn verweven (bron: Omgevingsvisie Lelystad 2040, 2021) Structuurplan Lelystad 1978 (bron: RIJP , 1980) Oostvaardersplassen Zuigerplasbos Gelderse Hout 12 Oostvaardersplassen Hollandse Hout Gelderse Hout Verbindingszone Lage Vaart Overijsselse Hout Visvijverbos Houtribbos Zuigerplasbos Natuurpark Lelystad Larserbos Burchtkamp 01 03 020405 06 07 08 09 Natuurgebieden met veel rietland en moeras Recreatiegebieden met veel bos Natuurgebieden met veel bos Woldpark01 Stadspark03 Voorhofpark02 Bultpark04 Kustpark05 Hondenkop06 Olmenpark07 Elzenpark08 Esdoornpark09 Overige groenstructuur met de parken 0 1 2km N 13 2.2 De parken van Lelystad ‘Park’ is een breed begrip. Kijk in Lelystad bijvoorbeeld maar eens naar de enorme verschillen tussen Nationaal Park Nieuw Land (Oostvaardersplassen), Natuurpark Lelystad, het Wold- park en het Zilverpark. De Lelystadse parken zijn heel bijzon- der omdat ze relatief jong zijn en feitelijk verbijzonderingen van een veel groter groensysteem, waarvan ze deel uitmaken. Het zijn dus geen klassieke stadsparken zoals het Vondelpark in Amsterdam.
De situatie in Lelystad is meer vergelijkbaar met het ‘metropolitan park system’ van Greater Boston, eind 19e eeuw ontworpen door de bekende Amerikaanse land- schapsarchitect Frederick Law Olmsted Sr. Toch hebben de Lelystadse parken ook veel overeenkomsten met de oorspron- kelijke opzet en betekenis van stadsparken. Het recreatieve en gezonde gebruik, het menselijke contact met gecultiveerde/ gestuurde natuur en het openbare karakter zijn belangrijke eigenschappen van parken die als schaal- en tijdloos kunnen worden beschouwd en daarom van grote waarde voor de toekomst en dus voor het Parkenplan zijn. Besloten rand van bebouwing en groen met een open middengebied Doorgaande rondgang wordt gebruikt als hoofdroute Organisch vormgegeven waterpartijen Organisch vormgegeven paden Duidelijke entrees Ruimtelijke variatie en zichtlijnen geac- centueerd door opgaand groen Algemene kenmerken van de klassieke stadsparken (voorbeeld Vondelpark): 14 Net als in de klassieke stadsparken zijn ook in de parken van Lelystad bos, boomgroepen, solitairen, heesters, weides (grasvelden), water en fiets- en wandelpaden de belangrijkste ingrediënten van het ontwerp. Het Bultpark en het Woldpark hebben nog het meest de kenmerken van een klassiek stadspark. Veel van de overige algemene kenmerken ontbreken vaak of zijn niet duidelijk aanwezig.
Zoals in het vorige hoofdstuk al duidelijk werd, worden de parken slecht en eenzijdig gebruikt. Vooral de ruime stedenbouwkundige opzet met veel groen zorgt voor een sterk afwijkende context ten opzichte van bekende en succesvolle stadsparken. Daarnaast hebben de parken geen duidelijke randen en entrees. De parken zijn veelal onderdeel van de doorlopende groenstructuur. In de vorige paragraaf is aangegeven dat de inrichting, het programma en de kwaliteit blijkbaar weinig uitnodigend zijn en niet stimuleren om vaker en langer in de parken te verblijven. Omdat de parken vaak niet duidelijk herken- baar zijn roept het ook de vraag op waar- om alleen de gevraagde negen parken het vertrekpunt vormen van de opgave voor het Parkenplan (zie afbeelding). Sommige parken in Lelystad hebben bete- kenis voor alle inwoners, andere vooral voor wijkbewoners. We onderscheiden voor de betekenis van de Lelystadse parken de volgende indeling: • Stadspark: gebruikt door alle inwoners en bezoekers van de stad of stadsdeel • Wijkpark: vooral gebruikt door de bewoners van de aangrenzende wijk(en) van het park • Buurtpark: vooral gebruikt door de bewoners van de aangrenzende buurt van het park Het gaat daarbij overigens niet over de om- vang van de parken. Een wijkpark kan groter zijn dan een stadspark.
Op basis hiervan zijn de negen parken als volgt te typeren: (Potentiële) stadsparken: • Woldpark • Bultpark • Stadspark • Kustpark Wijkparken: • Voorhofpark • Hondenkop • Parken van de Warande: Olmenpark, Elzenpark en Esdoornpark Omdat de nadruk van het Parkenplan ligt op de parken met betekenis op stads- en wijk niveau worden de buurtparken in dit plan verder buiten beschouwing gelaten. 15 (Potentieel) stadspark betekenis voor alle bewoners en bezoekers van de stad vooral betekenis voor de wijk Wijkpark NHiërarchie van parken 0 1 2km 16 2.3 Parksysteem Zoals eerder aangegeven zijn veel van de parken in Lelystad niet duidelijk begrensd maar vaak veel meer een onderdeel van een aaneengesloten parksysteem. Daar zal in het Parkenplan dus ook een belangrijk accent op liggen. De parken hebben niet alleen betekenis voor recreatief gebruik door de inwoners maar ook voor tal van andere maatschappelijke doelen. De handreiking Groen en gezond leven in de stad, netwerken met meer ruimte voor natuur bewegen en ontmoeten, van het Rijksprogramma Mooi.nl, geeft een mooi overzicht van verschillende waarden van samenhangende groenblauwe netwerken in stedelijke gebieden, waar we hier graag op aansluiten (zie afbeelding).
Het gaat daarbij om het parkensysteem als een: • Klimaatadaptief netwerk • Gezond netwerk • Sociaal netwerk • Herkenbaar netwerk • Zacht mobiliteitsnetwerk • Ecologisch netwerk Het fietsnetwerk is gekoppeld aan de groenstructuur Parken zijn onderdeel van het groenblauwe netwerk Groenblauw netwerk als integrale benadering voor verschillende doelstellingen (bron: programma Mooi.nl) 17 0 1 2km N Parksysteem Groenblauw netwerk Dreven Water 18 Naast het parksysteem kan de structuur van de dreven worden gezien als belangrijk onderdeel van het groenblauwe netwerk. Veel gemeenten zijn op zoek naar de mogelijkhe- den voor het ontwikkelen van een dergelijk groenblauw netwerk. Dat blijkt in de praktijk moeilijk. Als gevolg van de bijzondere stads- planning en ontwikkeling van Lelystad ligt de basis er hier echter al. Dat is vrij uniek, enorm waardevol en verdient alle waarde- ring, bescherming en ontwikkeling. Gezien het belang van de parken in Lely- stad als onderdeel van het parksysteem en het hoofdprincipe ‘Stad en landschap zijn verweven’ uit de omgevingsvisie, moet in het Parkenplan de nadruk liggen op een sys- teembenadering.. We beschouwen de groen- structuur daarbij als het ‘groene goud’ dat vanuit het landschap doorloopt tot ver in de verschillende wijken.
Een ambitieuze kwali- teitsimpuls van dit groenblauwe netwerk kan sterk bijdragen aan de profilering van Lely- stad als een aantrekkelijk hoofd- en woon- stad van de nieuwe natuur. Meer contrast door het verdichten van bestaand stedelijk gebied, zal naar verwachting bijdragen aan een nog betere waardering en gebruik van het parksysteem. 0 1 2km NEr zijn veel hoogteverschillen in de parken en bij de bruggen over de dreven (Bron: AHN) 19
20 moeten kunnen verwachten of weten dat het bos aaneengesloten doorloopt naar de rand van de stad en de bekende en goed bezochte bos- en natuurgebieden: het Overijsselse Hout, het Gelderse Hout, Natuurpark Lelystad en Zuigerplasbos. Het Westelijk parksysteem In het Westelijk parksysteem is de aanwezig- heid van veel water en openheid typerend. Water is als een doorlopende structuur opgenomen langs en door de Woonerfwijken. Het Bultpark en Kustpark zijn onderdeel van deze structuur. Net zoals het Stadspark en Woldpark zijn dit de ‘hotspots’ en repre- sentatieve entreegebieden van het Westelijk parksysteem. Het Bultpark zou een betere aansluiting en entree moeten krijgen nabij de Centrum- Campuszone. Bij het Kustpark kan er aan de Houtribweg een entree komen die er tevens zorgt voor een betere overgang naar de Stedelijke Kustzone. 2.4 Deelgebieden van het parksysteem Op basis van de onderscheidende (toekom- stige) stedenbouwkundige context en be- staande karakteristieken onderscheiden we verschillende deelgebieden van het parksys- teem, waarvan de vier parken (Woldpark, Stadspark, Bultpark en Kustpark) onderdeel zijn. Dit onderscheid sluit aan bij de ver- schillende gebiedstypen van Lelystad conform de Kwaliteitscatalogus Lelystad (juli 2023), als basis voor toekomstige ontwikkelingen (zie afbeelding op pag. 24).
Het spoor en de daaraan gekoppelde Centrum- Campuszone vormen een scheiding tussen het Westelijk en Oostelijk parksysteem. Het Oostelijk parksysteem Het Oostelijk parksysteem wordt getypeerd door de aanwezigheid van veel bos. Het sluit aan op de westelijke en noordelijke bossen aan de rand van de stad. Het Woldpark en Stadspark zijn ‘hotspots’ en representatieve entreegebieden van dit parksysteem. Voor de herkenbaarheid en oriëntatie is het van belang dat er daarom bij Lelycentre, voor het Stadspark, en bij het Stadshart, voor het Woldpark, goede aansluitingen en entrees worden gemaakt. De bossfeer moet direct bij de entrees beleefbaar zijn. Bezoekers Locatie hoofdentree van het Oostelijk parksysteem bij het Woldpark Locatie hoofdentree van het Westelijk parksysteem bij het Kustpark 21 Het Zuidelijk parksysteem Zuiderhage is een grote landschappelijke en stedenbouwkundige ontwikkeling, gepland tussen de stedelijke bebouwing in het zuiden van de gemeente en de natuurgebieden Oostvaardersplassen en Hollandse Hout. Het ambitieuze plan voor dit nieuwe stadsdeel voor ruim 25.000 nieuwe inwoners is geba- seerd op een vergaande integrale benadering van natuur en wonen. Het gebiedsconcept van de mastervisie bestaat uit een ruim opgezet- te groenblauwe hoofdstructuur met daarin compacte buurtschappen.
Deze natuurlijke groenstructuur is het derde (toekomstige) deelgebied van het parksysteem. 0 1 2km NDeelgebieden Oostelijk parksysteem Westelijk parksysteem Toekomstig zuidelijk parksysteem 22 Verbinding tussen de deelgebieden Hoewel de deelgebieden een eigen sfeer en ka- rakteristiek hebben, is het belangrijk om in het Parkenplan te onderzoeken hoe ze onderling zo goed mogelijk verbonden kunnen worden. Hier- bij gaat het om ecologische verbindingen en om functionele verbindingen tussen het Oostelijke en Westelijke parksysteem. De Centrum-Cam- puszone zou daar met een eigen groenstructuur van aan elkaar gekoppelde groene plekken een belangrijke rol in kunnen spelen. Met het stads- hart - waar ook wordt gewerkt aan een fl inke vergroeningsopgave - als belangrijk ‘knooppunt’ in het fi etsnetwerk. In het Westelijk parksysteem is water kenmerkend In het Oostelijk parksysteem is bos kenmerkend StadsparkEen tunnel bij de spoorzone Een brug bij de spoorzone WoldparkBultpark Kustpark 23 2.5 Gebruik, inrichting en waardering In 2019 is er onderzoek gedaan naar de groenbeleving In Lelystad (Tabellenboek groenbeleving 2019). Uit dit onderzoek komt het volgende naar voren over het gebruik en de waardering van de parken: • Het Woldpark en Bultpark worden het best bezocht. Maar dan nog komt een groot aantal mensen (ca 58%) er (bijna) nooit.
• Het Kustpark en Voorhofpark worden het slechts bezocht. Ca. 78% komt er (bijna) nooit. • De parken worden voornamelijk gebruikt als onderdeel van een doorgaande fiets- en wandelroute naar een andere bestemming. • Wandelen door het park en de hond uitlaten zijn de andere belangrijkste redenen om de parken te bezoeken. • De parken worden weinig bezocht voor ander gebruik (ontspanning, ontmoeting, spelen, sporten en groenbeleving). Het Bultpark scoort relatief het best m.b.t. ander gebruik. Dit onderzoek is inmiddels wat verouderd. Het is bekend dat het gebruik en de waarde- ring van parken tijdens en na de coronacrisis is toegenomen. Meer recent is de Inwonerspeiling Groene stad (januari 2023) gedaan. Voor dit onder- zoek is er aan 1194 inwoners gevraagd welke natuurgebieden of parken ze waardevol vinden; waarom ze deze waardevol vinden; welke ze hebben bezocht en waarom. Op basis van dat onderzoek kunnen de volgende aanvullende conclusies worden getrokken: • De grote natuur- en bosgebieden (Natuurpark, Zuigerplasbos, Oostvaardersplassen, Gelderse Hout) rondom de stad worden gezien als meer waardevol dan het Bultpark en Woldpark. Het Natuurpark wordt het meest waardevol gevonden. De redenen voor deze hogere waardering zijn de betere recreatiemogelijkheden in de vorm van wandelen (30%), fietsen (12%), sporten (3%), spelen (1%) en andere (10%).
Het ontmoeten van andere mensen wordt maar weinig genoemd (1%). • De belangrijkste redenen om een natuur- of parkgebied te bezoeken zijn: om te wandelen (86%), om te ontspannen (78%), om van het groen te genieten (74%) of om er gewoon even uit te zijn (71%). Weergave waardevolle natuurgebieden en parken (bron: Groene Stad, In- wonerspeiling, januari 2023) 24 Ook onze fietsexcursie(s) in de parken, de Denktank-bijeenkomsten en de resultaten van het digitale prikbord ‘Parkenpraat’ geven een goed beeld van het huidige gebruik en waardering. Op basis daarvan kunnen aanvullend en aansluitend op bovengenoemde conclusies de volgende algemene opvallende punten worden benoemd: Gebruik en recreatief netwerk • Kinderen spelen vaak niet in de parken maar op in de buurt gelegen speelplekken of schoolpleinen. De speelplekken liggen vaak buiten de parken. • Er liggen veel scholen aan de parken, die vaak geen goede ruimtelijke en functionele relatie hebben met de parken. • In de parken bevinden zich regelmatig monofunctionele afgescheiden functies van een aanzienlijke omvang zoals bijvoorbeeld kinderboerderijen, hondentrainingsvelden en paardenweitjes. • Momenteel is er weinig programma in de parken. Er is behoefte aan meer (mobiele) horecavoorzieningen, activiteiten en evenementen voor verschillende doelgroepen.
• De parken zijn vaak gekoppeld aan het fietsnetwerk dat is gescheiden van het autoverkeer op de dreven. Dit zorgt voor typerende hoogteverschillen ter plaatse van de bruggen over de dreven. • Het wandelnetwerk heeft regelmatig onlogische of slecht onderhouden aansluitingen en overgangen. In combinatie met de hoogteverschillen zorgt dat voor een slechte en/of onaantrekkelijke toegankelijkheid voor gebruikers van rolstoelen, rollators en scootmobielen. • Het Stadshart en Lelycentre missen een goede verbinding met de parken, door o.a. het ontbreken van duidelijke parkgrenzen en entrees. • De parken zijn niet goed herkenbaar en worden veelal beschouwd als onderdeel van het groene netwerk. • Er zijn geen duidelijke parkgrenzen en entrees. Inrichting en beheer • Er is veel gesloten, opgaand en uniform groen. Dit zorgt voor (een gevoel van) onveiligheid en een slechte oriëntatie. Het verbeteren van de sociale veiligheid is een uitdaging. • In het ontwerp van de parken komen vaak hoogteverschillen voor in de vorm van in het ontwerp opgenomen heuvels. • Er is weinig diversiteit in beplanting en natuurtypen. Er is veel gras; er zijn veel brandnetels, bramen en riet en er zijn Er zijn geen duidelijke parkgrenzen en entrees De parken worden veel gebruikt om doorheen te fietsen Kinderen spelen vaak op naastgelegen speelplekken en niet in de parken 25 weinig bloemen.
Ook het bomenbestand is onderhevig aan ziekte en uitval door ouderdom. • Het meubilair, de bruggen en verhardingen zijn vaak sleets en/of verouderd. • Er zijn weinig afvalbakken en bij bankjes is regelmatig afval te vinden. De aanwezigheid van water wordt gewaar- deerd om de belevingswaarde, gebruikswaar- de en natuurwaarde. Opgaven voor het Parkenplan Bovenstaand overzicht van het huidige gebruik, de inrichting en waardering leiden tot de volgende uitgangspunten voor het Parkenplan met een ambitie die uitgaat voor maximale kwaliteit voor verbinden en verblijven: • Vergroten van de betekenis van de parken als onderdeel van het functionele fiets-, wandel, en sportnetwerk. • Meer diversiteit in het soort groen en in de gebruiksmogelijkheden. • Aantrekkelijker maken van de parken voor kinderen. • Betere verbinding tussen scholen en de parken. • Verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk. • Verminderen van de barrièrewerking van niet-openbare functies in de parken. • Het sterk verbeteren van gebruiks- en verblijfskwaliteit en meer betekenis van de parken als ontmoetingsplek. • Gevarieerde/bloemrijke natuur en biodiversiteit om van te genieten en te leren. Samenhangend op alle schaalniveaus en aaneengesloten: van tuin, straat, buurtgroen, de hoofdgroenstructuur met parken, bossen en recreatiegebieden aan de stadsrand tot en met het omliggende landschap.
• Inrichting en beheer met kwaliteit die zorgt voor herkenbaarheid, veiligheid en inclusiviteit. Toegankelijk en aantrekkelijk voor alle Lelystedelingen. • Ontwerpen van duidelijke entrees. • Vernieuwen van meubilair, bruggen en paden. • Verbeteren van de oriëntatiemogelijkheden en het gevoel van veiligheid. • Verbeteren van het beheer en onderhoud. • Gebruik maken van hoogteverschillen als specifiek kenmerk. De veelheid van elementen zijn vaak niet in stijl op elkaar afgestemd De parken worden veel gebruikt om doorheen te fietsen Gesloten groen zorgt voor (gevoel van) onveiligheid en slechte oriëntatie Het meubilair is vaak sleets en/of verouderd 26 2.6 Verbinden en verblijven voor mens en dier Mens en dier staan centraal in de toekomsti- ge ontwikkeling van het parksysteem. Dit ge- geven vormt het startpunt en kader voor het Parkenplan. Bij de inrichting en het gebruik van de parken zal veel aandacht zijn voor het creëren van natuurwaarden en natuurbele- ving. Bijvoorbeeld door vaak te kiezen voor ecologisch waardevolle beplanting, natuurlijk materiaalgebruik voor meubilair en verhar- ding, en natuurgerelateerd programma. Dit zorgt voor herkenbare samenhangende iden- titeit van het parksysteem en een belangrijke bijdrage aan de ambitie van Lelystad als Hoofdstad van de Nieuwe Natuur.
Daarnaast sluit het goed aan bij de typering en waar- dering die er is voor de natuurgebieden aan de rand van stad (Natuurpark, Zuigerplasbos, Oostvaardersplassen, Gelderse Hout). Maatregelen voor de transformatie van de parken en het groenblauwe netwerk moeten gericht worden op het creëren van goe- de leefgebieden voor een aantal soorten (amfibieën, reptielen, zoogdieren, vissen, vogels en insecten). Het parksysteem vormt een aaneengesloten ecologische structuur vanuit de stad naar de omliggende landschap en vice versa. Mooie natuur om van te genieten Natuur om in te wandelen en fietsen Natuur om te onderzoeken en te ontdekken Natuur om in te spelen 27 Het parksysteem moet worden geoptimali- seerd als een gezond en aantrekkelijk leef- gebied voor de natuur en de Lelystedeling, gericht op verbinden en verblijven: • Natuur om van te genieten • Natuur om in te bewegen • Natuur om te onderzoeken en te ontdekken • Natuur om in te spelen • Natuur om elkaar te ontmoeten Hierbij is er geen sprake van hiërarchie maar synergie tussen mens en natuur. Hiervan zijn nu al voorbeelden te vinden. Zo heeft de heemtuin in het Stadspark als doel om de bezoekers te laten genieten van de soortenrijkdom van de inheemse flora. Er is een rijkdom aan vegetatie en er zijn diverse voorzieningen voor de fauna. Daarnaast heeft de tuin een belangrijke sociale beteke- nis.
De Spettertuin bij het Woldpark is een ander voorbeeld. De natuurlijke inrichting van deze plek draagt bij aan zowel speelkwa- liteit als biodiversiteit. Vanuit ecologisch oogpunt zou het beheer van het parksysteem, met uitzondering van enkele bijzondere plekken, zoveel mogelijk extensief moeten worden. Naar verwachting zullen grote oppervlaktes openbaar groen daarmee ook een stuk goedkoper beheerd kunnen wor- den. Daarnaast zou het mooi zijn om scholen, bewoners, vrijwilligers, natuurorganisaties, verenigingen, etcetera te betrekken bij het beheer, zoals bijvoorbeeld nu al gebeurt in het Bultpark door de Stichting Bultparkco- mité. Natuur om te onderzoeken en te ontdekken Natuur om in te spelen Heemtuin, Stadspark Spettertuin, nabij het Woldpark Leefpark ‘Bij de Ooievaar’ als onderdeel van het parksysteem 28 2.7 Gezond en sociaal parksysteem Basiskwaliteit en inclusiviteit Het is bekend en bewezen dat ‘groen’ een belangrijke bijdrage levert aan de gezond- heid van mensen. Daarom is het belangrijk dat het parksysteem voor alle Lelystedelingen voldoende basiskwaliteit heeft en aantrekke- lijk en goed toegankelijk is. Dit zijn daarvoor de voorwaarden: • Meubilair en inrichting zijn schoon, heel en veilig. Zo staan er bijvoorbeeld op logische plekken afvalbakken die regelmatig worden geleegd en wordt zoveel mogelijk voorkomen dat er afval te vinden is.
• De toegankelijkheid is goed op orde voor iedereen. Hellingbanen, breedtes van paden, materialisering en hoogteverschillen voldoen aan de daarvoor gestelde normen en eisen. • Er wordt gezorgd voor een goede oriëntatie. Niet alleen door voorzieningen zoals bewegwijzering maar ook door voldoende zicht en de logica van de padenstructuur en aansluitingen. • Het is veilig. Waar nodig is er voldoende verlichting en onoverzichtelijke situaties bij intensief gebruikte routes worden zoveel mogelijk voorkomen. Sport en bewegen Zoals eerder benoemd worden de parken nu intensief gebruikt door fi etsers als onderdeel van de route naar een andere bestemming en wordt er ook veel gewan- deld. Inrichting, ontwerp en beheer worden er de komende jaren op gericht om deze activiteiten zo goed mogelijk te facilite- ren. Daarvoor zijn diverse aanpassingen nodig. In het Parkenplan zullen voorstellen worden opgenomen voor het invullen van ontbrekende schakels in de netwerken. Het recreatieve netwerk moet veel mogelijkheden bieden voor het maken van verschillende aan elkaar verbonden rondjes en lusjes. Een goed op de omgeving aangesloten netwerk met veel keuzemogelijkheden in routes en afstanden zal het netwerk extra aantrekkelijk maken voor een brede doelgroep.
Zo maken sommige Lelystedelingen nu al regelmatig het zogenaamde ‘rondje Lelystad’, een route van ongeveer 30 km rondom Lelystad langs de verschillende landschappen en bos- en recreatiegebieden. Door de aan en in het parksysteem gelegen sportfaciliteiten en functies goed te koppelen aan dit netwerk zal het gebruik van de fi ets naar deze bestem- mingen worden gestimuleerd. Naast fi etsen en wandelen zal het Parkenplan er ook op zijn gericht mensen op andere manieren te activeren. Sporten en bewegen in het park (Bultpark). Sporten en bewegen in het park (Woldpark). 29 Educatie en ontmoeten Openbaarheid, diverse gebruiksmogelijk- heden, educatie, betrokkenheid van bewo- ners en groepen, horeca, een stadstrand en een heemtuin zijn allemaal aspecten en voorbeelden van de wijze waarop een goed parksysteem in combinatie met een betrokken gemeente, bewoners en ondernemers sociale activiteiten en ontmoeting kan activeren en faciliteren. Maar bovenal moeten er aan- trekkelijke plekken zijn voor meer toevallige ontmoetingen. Ruimte, openbaarheid en collectiviteit Zoals eerder beschreven zijn parken ont- worpen vanuit het ideaal om voor iedereen in de stad gezonde en aantrekkelijke groen- gebieden te maken om te recreëren en te ontmoeten. Het is echter niet vanzelfspre- kend dat dit door iedereen zo wordt gezien.
Daarom is het belangrijk om het belang van het parksysteem goed te verankeren in beleid en het collectieve bewustzijn. Dit betekent bijvoorbeeld: • Begrenzen en beschermen. • Geen grote, dominante en/of geprivatiseerde monofunctionele functies en gebieden in het parksysteem. Vaak hebben scholen geen goede aansluiting op de parken (Woldpark) Een omheind trapveldje (Kustpark) 30 2.8 Natuurlijk parksysteem Water & Bodem Lelystad heeft een uniek DNA, gevormd door voedselrijke kleigronden en hoge water- standen die herinneren aan de voormalige Zuiderzeebodem en de inpoldering. Deze gronden komen veel voor in ons laagland, maar zijn doorgaans bestemd voor agrarisch gebruik. Dat er in Lelystad natuurgebieden zijn op deze bodems maakt dit landschap uniek. De voedselrijke gronden bevorderen een snelle vegetatieontwikkeling, wat zicht- baar is in de bossen rondom Lelystad. Deze groeien aanzienlijk sneller dan de bossen op bijvoorbeeld de Veluwe, waar de bodem armer is aan voedingsstoffen. De natuur van Lelystad De natuur van Lelystad kan worden gekarakte- riseerd als een delta en overgangsgebied. Dit komt tot uiting in een gradiënt van oost naar west, waar bosgebieden geleidelijk overgaan in waterrijke zones.
De bosrijke gebieden in het oosten behoren tot de meest biodiverse van Nederland, met een rijke variëteit aan bomen en struiken, terwijl de verschillende waterpartijen elk hun eigen unieke biotoop vormen. Tussen het bos en de waterrijke gebieden liggen tal van lagen en overgangen, die essentieel zijn voor de natuur. Juist op deze plekken vinden veel plant- en diersoor- ten hun thuis. Bovendien doorkruisen vele dierenroutes de stad, omdat parkachtige situaties een grote variëteit aan habitats bieden die voor veel soorten interessant zijn. De verbindingen van water en groen in de stad - de groenblauwe dooradering - zijn van cruciaal belang voor een gezond en goed functionerend ecosysteem. Om een sterke basiskwaliteit natuur te behouden en te ontwikkelen moet er worden ingezet op een water- en bodemsturende aanpak. Dit betekent dat er wordt gekeken naar het landschap als systeem, en hoe op een groter niveau omstandigheden worden gecreëerd voor bepaalde natuurtypen. Aan de hand van deze abiotische randvoorwaarden willen we natuur initiëren die bij het gebied past en zo automatisch toekomstbestendig en klimaatrobuust is. In het oosten van Lelystad domineren bos- gemeenschappen, met op de hogere delen soorten zoals eik en beuk. In gebieden met hogere waterstanden komen ook soorten zoals wilg en vlier voor.
De bosranden, die een mix van struiken, bomen en kruidachtige planten bevatten, vormen de meest biodi- verse zones van het bos. Hier komen veel insecten, vogels en kleine zoogdieren voor. Daarnaast bieden grasvelden ruimte voor een rijke kruidengemeenschap, die van groot belang is voor (bestuivende) insecten. In het westen van Lelystad speelt water een belangrijke ecologische rol: Hier vinden we verschillende soorten kikkers, padden, libel- len, vissen en slangen. Waterpartijen zorgen ook voor unieke plantengemeenschappen. Kamgrasweide met bloemrijk/kruidenrijk grasland Bos met eik als dominante boomsoort Bos met wilg als dominante boomsoort 31 De focus voor het natuurbeheer in Lelystad ligt op de volgende elementen: • Het versterken van het groenblauwe netwerk binnen en tussen de parken en het omliggende groen. • Het benutten van de natuurlijke landschapstypen die kenmerkend zijn voor de omgeving, met de nadruk op de gradiënt van bos- naar watergebied. De ecologische waarde ligt vooral in de overgangszones tussen deze gebieden. • Het verbeteren van de ecologische schakels op parkniveau, om zo het ecosysteem van Lelystad als geheel te versterken. Boom- en struweelsoorten Het is van belang om boom- en struweelsoor- ten te kiezen die bij het landschap horen en succesvol tot ontwikkeling komen en die zijn gebaseerd op het bodemsturende principe.
In tabel hiernaast wordt een overzicht gege- ven van deze soorten. Door enkele dominante soorten (die ecolo- gisch zeer waardevol zijn) te kiezen zoals wilg voor de nattere delen en eik voor de drogere delen ontstaat er ook samenhang in de verschijningsvorm van het parksysteem. Dit draagt bij aan de hekenbaarheid. Tabel met soorten die van nature voorkomen in het landschapstype van Flevoland (bron: synbiosys) Matig voedselrijke graslanden Door de voedselrijke omstandigheden van de bodem zijn er mogelijkheden om bijvoor- beeld een kamgrasweide te ontwikkelen. Hierin komen algemene soorten voor zoals boterbloemen, witte en rode klaver, ma- deliefje, paardenbloem en pinksterbloem. Op plekken waar pionierscondities wor- den gecreëerd kunnen soorten zoals witte krodde, echte kamille, vogelmuur, ereprijs en verschillende distelsoorten ontstaan. Deze soorten zullen een voedselbron zijn voor een groot aantal meer algemenere bestui- vers. Ook open plekken zijn belangrijk voor bodem-broedende insecten zoals graafbijen. Voor elk park zijn er specifieke maatregelen te nemen die gericht zijn op het versterken van de natuur die past bij het omliggende landschap.
Typische boomsoorten Typische onderbe- groeiing/struweel Gewone es Gewone vlier Gewone esdoorn Vogelkers Gladde Iep Eenstijlige meidoorn Haagbeuk Sleedoorn Beuk Gelderse roos Eik Dauwbraam Wilg Hondsroos Zoete kers Grote brandnetel Voorbeeld amfibieënpoel met rijke vegetatie (bron: Per- maculturemagazine, Frank Anrijs). Bloemrijk grasland dat rijk is aan kleine fauna (bron: Cruydt-hoek). 32 2.9 Klimaatadaptief parksysteem Evenals andere steden staat ook Lelystad voor de opgave van klimaatadaptatie. Het gaat hierbij om het reduceren van hittestress en wateroverlast. Het parksysteem heeft hierin een betekenisvolle rol. Koel netwerk Wat duidelijk zichtbaar is op de kaart met hittestress, is dat vooral opgaand groen (bo- men en struiken) een sterk verkoelend effect heeft. Door opgaand groen toe te voegen en te ontwerpen als een zoveel mogelijk aaneen- gesloten systeem, zorgt het parksysteem voor een koel netwerk in de stad. Tevens sluit dit goed aan bij het optimaliseren van het ecologische netwerk. Water bergen en vasthouden Door klimaatverandering worden piekbuien in Lelystad steeds heviger. Daarmee neemt de kans op wateroverlast toe. Het is van belang om meer ruimte te creëren in het parksysteem voor het bergen en vasthouden van water. De kaart toont de wateroverlast bij een piekbui van 70mm gedurende 2 uur met een de kans van 1/100 jaar. Het maakt o.a.
de wateroverlast in het Woldpark goed duidelijk. De wateroverlast in het westelijk deel (inclusief het Bultpark en Kustpark) met veel oppervlaktewater is minder groot. Hittestress: gevoelstemperatuur op een zomerse dag (bron: Atlas Leefomgeving) Wateroverlast bij een piekbui van 70mm gedurende 2 uur icm groenstructuur (bron: Atlas Leefomgeving)
33 2.10 Het zachte mobiliteitsnetwerk van het parksysteem Een bijzonder goed ontwikkeld fi etsnetwerk Een goed fi ets- en wandelnetwerk (het zachte mobiliteitsnetwerk) is een cruciale laag in het parksysteem. Dat blijkt nu al uit het hui- dige gebruik van de parken maar wordt met het streven naar een gezonde en duurzame mobiliteitsshift van autogebruik naar meer wandelen en fi etsen, alleen maar belangrij- ker. Het gescheiden systeem van het fi etsnet- werk en het doorgaande autoverkeer van de dreven is typerend voor Lelystad. Naast het voordeel om door het groen, los van het autoverkeer te fi etsen, zijn er ook nadelen aan dit systeem. Zoals: • Het (gevoel van) veiligheid. Zeker als het donker is. • Een moeilijke oriëntatie. • Veel hoogteverschillen door het kruisen van de dreven door bruggen. Recreatief fi etsnetwerk Functioneel fi etsnetwerk Een fi jnmazig en aantrekkelijk wandelnetwerk Het wandelnetwerk van het parksysteem moet goed worden verbonden met de aangrenzen- de wijken. Binnen het parksysteem moet het netwerk worden geoptimaliseerd op basis van logische looplijnen en veel keuzemoge- lijkheden voor (de lengte van) de routing en parkbeleving (ruimtelijke variatie, zicht, sferen en natuurbeleving).
Door een hiërar- chie met hoofdwandelpaden, secundaire wandelpaden en struinpaden kan de routing en oriëntatie worden verbeterd en kan er goed worden aangesloten op verschillende voorzieningen en sferen. 34 03 CONCLUSIE 35 Dit Analysedocument biedt de basis voor het Parkenplan en vormt een belangrijk vertrek- punt voor een aantrekkelijke en toekomstbe- stendige inrichting van de stedelijke parken. Deze analyse benadrukt de noodzaak om het Parkenplan te ontwikkelen als een ambitieus plan dat resulteert in een hoogwaardige, at- tractieve en toegankelijke openbare ruimte. De analyse benadrukt dat Lelystad de kans heeft om een gezond leefklimaat te bieden aan zowel mens als dier wanneer de stad de jonge stedelijke en landschappelijke struc- tuur versterkt met een stevig groenblauw netwerk dat stad en landschap verbindt. Het document belicht zowel de unieke moge- lijkheden van de Lelystadse parken als de uitdagingen die moeten worden overwonnen om een robuust en samenhangend parksys- teem te creëren dat aansluit op de behoeften van bewoners en natuur. De huidige parken in Lelystad worden geken- merkt door een gebrek aan herkenbaarheid, te weinig diversiteit in beplanting, gebrek aan verblijfskwaliteiten en ontbrekende verbindingen met de omliggende paden- structuur.
Hoewel sommige parken, zoals het Woldpark en Bultpark, goed worden gebruikt, blijft de algehele waardering en gebruiks- waarde van de parken achter. Veel inwoners zien de grotere natuurgebieden aan de stadsrand als waardevoller dan de parken in de gemeente. Er ligt een kans om de stedelij- ke parken aantrekkelijker en functioneler te maken. Om deze uitdagingen aan te pakken, zijn er in het document uitgangspunten en aanbevelingen geformuleerd die bijdragen aan een integrale en ambitieuze aanpak. Versterking van het groenblauwe netwerk De parken in Lelystad zijn onderdeel van een grote geheel: het parksysteem. Dit is een aaneengesloten groenblauwe structuur met daarin de parken als verbijzonderde plekken in het netwerk. Het verbinden van parken met elkaar en met omliggende natuurgebie- den is essentieel voor zowel ecologische waarde als recreatief gebruik. Dit vereist een systeembenadering waarin water, groen en mobiliteit hand in hand gaan. De parken moeten benaderd worden als een onderdeel van een samenhangend netwerk waarin groe- ne en blauwe structuren worden versterkt. Verhoging van gebruiks- en belevings- waarde Momenteel worden de parken voornamelijk gebruikt als doorgaande fiets- of wandelrou- te. Andere gebruiksvormen, zoals ontspan- ning, ontmoeting, sporten, en spelen, komen weinig voor.
De parken moeten aantrekke- lijker worden gemaakt om in te verblijven en voor uiteenlopende activiteiten, zoals ontspanning, sport, spel, en sociale interac- tie. Dit vraagt om de inrichting van diverse recreatieve functies, zoals wandel- en fietsroutes, speelplekken, en horecavoorzie- ningen. Door een gebrek aan onderhoud is het meubilair in de parken vaak sleets en/of verouderd, wat de parken onaantrekkelijk en niet uitnodigend maakt. Ook uit oogpunt van gezondheid is het belangrijk de parken aantrekkelijk te maken: groen levert immers een belangrijke bijdra- ge aan de gezondheid (sociale verbinding en beweging) van mensen. Daarom is het belangrijk dat het parksysteem voor alle Le- lystedelingen voldoende basiskwaliteit heeft en aantrekkelijk en goed toegankelijk is. CONCLUSIE 36 Verbinden van mens en natuur en verhogen van biodiversiteit Bij de inrichting en het gebruik van de par- ken zal veel aandacht zijn voor het creëren van natuurwaarden en natuurbeleving. Een kwaliteitsimpuls voor de natuur en biodi- versiteit in het parksysteem is van groot belang. Momenteel hebben de parken weinig variatie in beplanting. Er is vooral intensief gemaaid gras, maar een gebrek aan bloem- rijke vegetatie en inheemse planten. De vruchtbare kleigronden van Lelystad bieden een uitstekende basis voor een snelle vege- tatieontwikkeling en diversiteit van flora.
Er is een duidelijke noodzaak om de biodiversi- teit te vergroten door het introduceren van bloemrijke graslanden, inheemse planten en diverse boomsoorten. Dit zal zorgen voor een herkenbare samenhangende identiteit van het parksysteem en Lelystad als hoofdstad van de nieuwe natuur. Klimaatadaptieve parken Evenals andere steden staat ook Lelystad voor de opgave van klimaatadaptatie. Het gaat hierbij om het reduceren van hittestress en wateroverlast. Het parksysteem heeft hierin een betekenisvolle rol. Door opgaand groen toe te voegen en te ontwerpen als een zoveel mogelijk aaneengesloten systeem, zorgt het parksysteem voor een koel netwerk in de stad. Naast de stijging van hittestress worden piekbuien steeds heviger. Daarmee neemt de kans op wateroverlast toe. Het is van belang om meer ruimte te creëren in het parksysteem voor het bergen en vasthouden van hemelwater. Herkenbaarheid, identiteit en toeganke- lijkheid Elk park heeft een uniek karakter en sfeer die aansluit bij het specifieke deelgebied van het parksysteem. Omdat de parken onderdeel zijn van een doorlopende groenstructuur zonder duidelijke grenzen of entrees, worden ze niet duidelijk herkend als afzonderlijke ruimtes met specifieke functies en kwalitei- ten. Duidelijke begrenzingen, markeringen en een familie van elementen kunnen de eigen en unieke identiteit en herkenbaarheid versterken.
Naast herkenbaarheid moeten de parken beter bereikbaar worden voor alle inwoners. Dit vraagt om logische wandel- en fietsroutes, duidelijke entrees, en verbeterde bewegwijzering en oriëntatiepunten binnen de parken. Met deze integrale aanpak kan Lelystad haar ambitie waarmaken om niet alleen een van de groenste steden van Nederland te worden, maar ook een voorbeeld te zijn van hoe ste- delijke ontwikkeling hand in hand kan gaan met ecologie en gemeenschapswelzijn. Het Parkenplan zal daarom niet alleen een groe- nere stad opleveren, maar ook bijdragen aan de kwaliteit van leven voor alle inwoners.
38 04 VERVOLG 39 VERVOLG De parkenanalyse vormt de basis voor de verdere ontwikkeling van het Parkenplan. In de analyse is alle verzamelde informatie van inwoners, organisaties, beleidsmakers en experts verwerkt tot een eerste denkrichting. Op basis van deze analyse wordt voorgesteld om de vier stadsparken gedetailleerd uit te werken: het Woldpark, Stadspark, Bultpark en Kustpark. Deze uitwerking omvat concrete maatregelen met inhoudelijke voorstellen voor inrichting en gebruik en een financi- ele onderbouwing op hoofdlijnen. Hiermee wordt ingezet op een gerichte kwaliteitsim- puls: het versterken van de gebruikswaarde, de ecologische samenhang en de ruimtelijke identiteit van deze parken als kernonderde- len van het parksysteem. Door de vertaling hiervan naar toepasbare maatregelen wordt het parkenplan concreet en bruikbaar. Daarnaast is het nodig dat er in het par- kenplan richting wordt gegeven aan een aantal algemene kaders voor de wijkpar- ken. Buurtparken worden in deze fase niet meegenomen, omdat zij in andere beleids- matige processen worden meegenomen. Denk bijvoorbeeld aan de Basiskwaliteit Natuur en het robuust natuurlijk raamwerk welke ook is opgenomen in de Omgevingsvisie. Gedurende de analysefase zijn parken als potentiële inbreidingslocaties zeer actueel geworden.
Er wordt echter geadviseerd om geen inhoudelijke uitspraken te doen over woningbouw binnen het Parkenplan. Dit thema vraagt om een integrale afweging inclusief aanvullend onderzoek naar de wenselijkheid van bebouwing in parken, al dan niet geschikte locaties voor bebouwing. Onderzoek naar potentiële locaties voor woningbouw in parken was geen onderdeel van de initiële opdracht. Hier is tijdens participatiemomenten dan ook niet over gecommuniceerd. De integrale afweging is noodzakelijk om goed onderbouwde keuzes te kunnen maken. Het Parkenplan beoogd hier wel de input voor mee te geven. Een besluit hierover zal op een later moment en in een breder ruimtelijk kader moeten plaatsvinden. Het advies is om vanuit het parkensysteem te redeneren en het vervolg in te steken op het concreter maken van de uitgangspunten voor de wijkparken, de uitwerking van de vier grote stadsparken en te zorgen dat het parkenplan de input levert voor een nadere integrale afweging voor eventuele inbrei- dingslocaties. Deze keuze wordt onderbouwd door de conclusies uit de parkenanalyse. Er ligt straks een richtinggevend document dat zowel inhoudelijke keuzes onderbouwt als helderheid biedt over het proces en de bestuurlijke afwegingen die nodig zijn voor realisatie. BRONVERMELDING Bronnen beeldmateriaal p.
1, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 15, 16, 17, 19, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 32, 33, 34, 37, | hout.nl/ontdek-het-almeerderhout/ 38, 42: Eigen archief. Bronnen: Ard Middeldorp, Lisa Peters, Shahaf Strickmann, Karel | p. 24. Natuur om in te spelen. Bron: Belevenissenbos. Via: https://belevenissenbos.nl/ van Dompseler, 2024. | p. 28. Sporten en bewegen in het park (Woldpark). Bron: Sportservice Flevoland. Via: p. 11: Oostvaardersplassen. Bron: Bio Wetenschap Maatschappij. | https://sportflevo.nl/sport-en-beweegmogelijkheden/ p. 11: Zuigerplasbos. Bron: All trails. Via: https://www.alltrails.com/netherlands/flevo- | p. 30. Kamgrasweide met bloemrijk/kruidenrijk grasland. Bron: Cruydt Hoeck Via: land/lelystad/hiking. | https://www.cruydthoeck.nl/openbare-ruimte/aanleg-en-beheer/meerjarig-bloemri- p. 11: Gelderse Hout. Onbekende bron. | jk-grasland. p. 11: Structuurplan Lelystad 1978. Bron: RIJP, 1980. | p. 30. Bos met wilg als dominante boomsoort. Bron: Het Flevo-landschap. Via: https:// p. 11: Ruimtelijk hoofdprincipe: stad en landschap zijn verweven. Bron: Omgevingsvisie | www.flevo-landschap.nl/gebied/wilgeneiland Lelystad 2040, 2021. | p. 30. Bos met eik als dominante boomsoort. Bron: Pixers. Via: https://pixers.nl/foto- p. 13: Vondelpark luchtfoto. Bron: S. Swart. Luchtfoto Amsterdam Vondelpark. Via: | behang/eikenbos-in-de-zomer-35906493.
https://www.siebeswart.nl/image/I0000isIkUjAg6gE | p. 31. Amfibieënpoel. Bron: Permaculturemagazine, Frank Anrijs. p. 13: Vondelpark fietsers. Bron: BelVilla. Fietsroutes in Nederland. Via: | p. 31. Bloemrijk grasland. Bron: Cruydt-hoeck. https://www.belvilla.nl/blog/fietsroutes-nederland/ | p. 32. Hittestress kaart. Bron: Atlas Leefomgeving. p. 13: Vondelpark entree. Bron: Monumenten. Via: https://www.monumenten.nl/monu- | p. 32. Wateroverlast bij een piekbui van 70mm. Bron: Atlas Leefomgeving. ment/504766 | p. 33. Functioneel fietsnetwerk. Bron: Google Street View. p. 13: Vondelpark zichtlijn. Bron: Stad + Groen. Perspectief op parken in het hart van de stad. Via: https://www.stad-en-groen.nl/article/39624/perspectief-op-parken-in-het- hart-van-de-stad p. 13: Vondelpark waterpartij. Bron: Monumenten. Via: https://www.monumenten.nl/ monument/504839 p. 13: Vondelpark ontwerp. Bron: Map Lab. Via: https://maplab.online/products/von- del-park p. 16: Groenblauw netwerk schema. Bron: programma Mooi.nl. p. 18: Hoogtekaart. Bron: AHN p. 23: Weergave waardevolle natuurgebieden en parken. Bron: Groene Stad, Inwonerspei- ling, januari 2023. p. 26: Natuureducatie. Bron: Stadsbos Almeerderhout. Via: https://stadsbosalmeerder- 40
42