BL 1. 2025-06-19 Analysedocument Parkenplan Lelystad

Analysedocument Parkenplan Lelystad

JUNI 2025

Colofon

Auteurs Strootman Landschapsarchitecten Opdrachtgever Gemeente Lelystad

In samenwerking met: Strootman Landschapsarchitecten Funenpark 1D 1018 AK Amsterdam bureau@strootman.net T. (310) 204 19 41 69

2

INHOUDSOPGAVE

01 Inleiding 04 02 Analyse 10 03 Conclusie 34 04 Vervolg 38 Bronvermelding 40

01 INLEIDING 4

INLEIDING Aanleiding en opgave Lelystad is volop in ontwikkeling en heeft ambitieuze doelen voor vergroening. Deze zijn onder andere vastgesteld in het raads-

inspanningen binnen deze programmalijn

klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid,

dragen bij aan het behalen van vijf kwalita-

beweging en ontmoeting. De gemeente heeft

tieve subdoelen:

er daarom voor gekozen om een integraal

•

Verbeteren van de kwaliteit van het

plan voor de parken te laten maken: het Par-

openbaar groen, zodat het bijdraagt aan

kenplan. Het doel van het Parkenplan is het

het vergroten van de biodiversiteit.

ontwikkelen van een ambitieus en gedurfd

Minder versnippering van bestaande

plan dat resulteert in een hoogwaardige, at-

groenstructuren door knelpunten in

tractieve en toegankelijke openbare ruimte.

het ecosysteem op te lossen en nieuwe

Een plan dat bijdraagt aan het welzijn van

knelpunten te voorkomen.

de gemeenschap en tevens de biodiversiteit

Lelystad in de top 5 van groenste steden

en klimaatbestendigheid verhoogt. De eerste

van Nederland.

stap van het Parkenplan is het maken van een

Toekomstbestendige groenstructuren

Analysedocument. Dit Analysedocument - dat

met een hogere natuurwaarde.

nu voor u ligt - vormt de basis voor het

Meer beleefbaar groen dat uitnodigt om

Parkenplan.

akkoord 2022-2026, de strategische agenda Lelystad Next Level (2019), het Koersdocument Lelystad 2040 (2020) en de Omgevingsvisie

•

Lelystad 2040 (2021). In deze documenten wordt de nadruk gelegd op natuur als een essentiële pijler voor de verdere ontwikkeling van de stad. In lijn met deze ambitie is de Agenda Natuur (2023) vastgesteld, die bestaat uit een strategie en een programma. Hierin heeft de gemeente haar visie (‘hoofdstad van de nieuwe natuur’), uitgangspunten en doelen vastgesteld. De Agenda Natuur vormt de basis van vier programmalijnen. De programmalijn Stadsnatuur heeft als voornaamste doelstelling: ‘groenontwerp, inrichting, realisatie en beheer van openbare ruimte zijn gericht op een robuust stedelijk ecosysteem’. De

• • •

er gebruik van te maken. De raad heeft eind 2021 gevraagd om een aanvullende visie groenbeheerplan parken, als opvolger van de beheervisie uit 2015. Parken hebben in toenemende mate een belangrijke functie binnen de stad voor o.a.

5

Uitgangspunten

Biodiversiteit: De parken moeten

•

Gevraagd is om de volgende parken op te nemen als onderdeel van de opgave: 1.

Woldpark

2.

Voorhofpark

3.

Stadspark

4.

Bultpark

5.

Kustpark

6.

Hondenkop

•

•

Groenblauw raamwerk: Het Parkenplan

natuurwaarde toevoegen en de

sluit aan op het groenblauw raamwerk

biodiversiteit versterken.

en de bijbehorende functie van de

Gebruikswaarde/ recreatieve waarde:

parken op stad-, buurt- of wijkniveau.

Aspecten zoals sport en ontspanning, gezondheid, mobiliteit, veiligheid en sociale cohesie zorgen voor een positieve ervaring van bezoekers.

De parken van de Warande 7.

Olmenpark

8.

Elzenpark

9.

Esdoornpark

Daarbij wordt het Woldpark gezien als een prioriteitspark dat fungeert als voorbeeld voor de implementatie van het plan. Voor het maken van het Parkenplan zijn de

01 Woldpark 02 Voorhofpark 03 Stadspark 04 Bultpark 05 Kustpark 06 Hondenkop 07 Olmenpark 08 Elzenpark 09 Esdoornpark

03

05

04

02

volgende uitgangspunten geformuleerd: •

Aantrekkelijkheid en karakter:

01

De parken zijn door hun inrichting aantrekkelijk voor hun gebruikers en dus van grote betekenis voor Lelystad. Ieder

06

park heeft een eigen karakter, waardoor de positie wordt versterkt. •

De parken moeten bestand zijn tegen

08

klimaatverandering, met aandacht voor waterbeheer en het tegengaan van hittestress.

09

07

Klimaatbestendigheid:

0

1

2km

Huidige situatie met aanduiding van de verschillende parken

6

Er zijn vaak geen goede aansluitingen van de omgeving op de parken

Er is weinig diversiteit in beplanting en natuurtypen

De parken zijn niet herkenbaar maar onderdeel van de doorlopende groenstructuur

Er zijn weinig plekken met veel gebruiks- of verblijfswaarde

7

Proces en leeswijzer

Een eigen uitgebreider participatieproces op

hoe de kwaliteit van de parken kan worden

parkniveau zal een belangrijk onderdeel zijn

versterkt tot een kwalitatief hoogwaardig en

Dit Analysedocument is gemaakt door Stroot-

van dergelijk ontwerpproces.

toekomstgericht parksysteem. Daarbij is

man Landschapsarchitecten met bijdragen

er ook aandacht voor de financierings- en

van OAK consultants. We hebben daarbij

Dit Analysedocument is het eerste onderdeel

nauw samengewerkt met de gemeente. Zo

van het Parkenplan. Het Analysedocument is

van dat Parkenplan kunnen nadere uitwerkin-

is bijvoorbeeld het project gestart met een

bedoeld om een beeld te schetsen van de hui-

gen per park worden gemaakt.

gezamenlijke fietsexcursie langs de parken en

dige situatie en de belangrijke opgaven van

zijn er twee Denktank-bijeenkomsten georga-

de parken en hun relatie met landschappelij-

niseerd. Tijdens deze Denktank-bijeenkom-

ke en stedelijke structuren. Het vervolg van

sten heeft het gemeentelijke kernteam samen

het Analysedocument is een uitwerking in

met andere specialisten van de gemeente en

een Parkenplan met een visie en maatrege-

diverse stakeholders belangrijke (en inhou-

len. De opbouw van dit rapport is gebaseerd

delijke) input geleverd voor het proces. In

op het onderscheid in schaalniveaus tussen

de Denktank-bijeenkomsten stond het benoe-

stads- en parkniveau. In het volgende hoofd-

men van kwaliteiten, knelpunten, kansen en

stuk wordt er gestart met een analyse van het

potenties centraal. Vervolgens is er gebrain-

parkensysteem op stadsniveau. Hierbij gaat

stormd over ideeën die de gebruiks- en

het om de ambities, (potentiële) betekenis en

belevingswaarde van de belangrijkste parken

identiteit van de parken als onderdeel van

(Woldpark, Stadspark, Bultpark en Kustpark)

de totale groenstructuur van Lelystad. Deze

zouden kunnen verbeteren. Ook hebben we

analyse heeft geresulteerd in een integrale

een online digitaal prikbord gestart: ‘Parken-

benadering van de parken als onderdeel van

praat. Dit digitale prikbord is breed gedeeld

een samenhangend parksysteem. Op basis

en maakte het voor iedereen mogelijk om

van de bestaande situatie en de plek en

door het beantwoorden van vragen zijn of

betekenis in het totale parksysteem zijn voor

haar ideeën en wensen om de parken beter

deze analyse conclusies en aanbevelingen

en mooier te maken te delen.

geformuleerd.

Het Analysedocument omvat inhoudelijke

In de volgende stap - het Parkenplan - zal

bevindingen en ambities. De uitwerking van

worden ingegaan op de manier waarop de

het Parkenplan vindt plaats in het vervolg.

opgaven voor de parken een plek krijgen en

8

uitvoeringsstrategie op hoofdlijnen. Op basis

Parkenpraat (26-11-2024)

Denktank 1 (8-10-2024)

Denktank 2 (26-11-2024)

Fietsexcursie (20-08-2024)

9

02 ANALYSE 10

ANALYSE 2.1 Groenstructuur De relatief jonge ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling op basis van een integraal plan voor de totale stad, maken Lelystad bijzon-

De natuur en het groen zijn op de rijke bodem in de afgelopen zeventig jaar hard gegroeid en geven Lelystad unieke kwaliteiten en potenties.

der. Onderdeel van het integrale plan is een ruime en waardevolle groenstructuur. Het ontwerp van de functionalistische polderstad Lelystad door de Rijksdienst IJsselmeerpolder (RIJP) onder invloed van Van Eesteren,

Oostvaardersplassen

bestaat uit een stedelijke structuur met vijf woonwijken die van elkaar worden gescheiden door hoofdwegen in de vorm van ruim opgezette dreven. De rand van de stad wordt gevormd door bos- en recreatiegebieden. Deze zijn verbonden met de hoofdgroenstructuur van de stad. Het is dan ook logisch dat het typerende resultaat van het gelijktijdig ontwerpen van stad en landschap in de Omgevingsvisie wordt gezien als een belangrijk onderdeel van het DNA van Lelystad. Stad en

Structuurplan Lelystad 1978 (bron: RIJP, 1980) Gelderse Hout

landschap zijn verweven is als een ruimtelijk hoofdprincipe in de omgevingsvisie opgenomen. In hoofdlijnen kunnen de volgende hoofdtypen van de groenstructuur worden onderscheiden (zie afbeelding): •

Natuurgebieden met veel rietland en moeras

•

Natuurgebieden met veel bos

•

Recreatiegebieden met veel bos

•

De dreven

•

Overige groenstructuur met de parken

Ruimtelijk hoofdprincipe: stad en landschap zijn verweven (bron: Omgevingsvisie Lelystad 2040, 2021)

Zuigerplasbos

11

01 Woldpark 02 Voorhofpark 03 Stadspark 04 Bultpark 05 Kustpark 06 Hondenkop 07 Olmenpark 08 Elzenpark 09 Esdoornpark

Houtribbos

Visvijverbos

Zuigerplasbos

Overijsselse Hout

03

Natuurgebieden met veel rietland en moeras

05

Natuurgebieden met veel bos

04

02

Recreatiegebieden met veel bos Overige groenstructuur met de parken

01 06

09

07 08

Oostvaardersplassen

Gelderse Hout

Verbindingszone Lage Vaart

Natuurpark Lelystad

Hollandse Hout

Burchtkamp Larserbos

N 0

12

1

2km

2.2 De parken van Lelystad

met het ‘metropolitan park system’ van Greater Boston, eind

‘Park’ is een breed begrip. Kijk in Lelystad bijvoorbeeld maar eens naar de enorme verschillen tussen Nationaal Park Nieuw Land (Oostvaardersplassen), Natuurpark Lelystad, het Woldpark en het Zilverpark. De Lelystadse parken zijn heel bijzonder omdat ze relatief jong zijn en feitelijk verbijzonderingen van een veel groter groensysteem, waarvan ze deel uitmaken. Het zijn dus geen klassieke stadsparken zoals het Vondelpark in Amsterdam. De situatie in Lelystad is meer vergelijkbaar

19e eeuw ontworpen door de bekende Amerikaanse landschapsarchitect Frederick Law Olmsted Sr. Toch hebben de Lelystadse parken ook veel overeenkomsten met de oorspronkelijke opzet en betekenis van stadsparken. Het recreatieve en gezonde gebruik, het menselijke contact met gecultiveerde/ gestuurde natuur en het openbare karakter zijn belangrijke eigenschappen van parken die als schaal- en tijdloos kunnen worden beschouwd en daarom van grote waarde voor de toekomst en dus voor het Parkenplan zijn.

Algemene kenmerken van de klassieke stadsparken (voorbeeld Vondelpark):

Besloten rand van bebouwing en groen met een open middengebied

Doorgaande rondgang wordt gebruikt als hoofdroute

Duidelijke entrees

Ruimtelijke variatie en zichtlijnen geaccentueerd door opgaand groen

Organisch vormgegeven waterpartijen

Organisch vormgegeven paden

13

Net als in de klassieke stadsparken zijn ook

vertrekpunt vormen van de opgave voor het

Op basis hiervan zijn de negen parken als

in de parken van Lelystad bos, boomgroepen,

Parkenplan (zie afbeelding).

volgt te typeren:

solitairen, heesters, weides (grasvelden),

(Potentiële) stadsparken:

water en fiets- en wandelpaden de

Sommige parken in Lelystad hebben bete-

•

Woldpark

belangrijkste ingrediënten van het ontwerp.

kenis voor alle inwoners, andere vooral

•

Bultpark

Het Bultpark en het Woldpark hebben nog

voor wijkbewoners. We onderscheiden voor

•

Stadspark

het meest de kenmerken van een klassiek

de betekenis van de Lelystadse parken de

•

Kustpark

stadspark. Veel van de overige algemene

volgende indeling:

kenmerken ontbreken vaak of zijn niet

•

duidelijk aanwezig. Zoals in het vorige hoofdstuk al duidelijk werd, worden de

•

parken slecht en eenzijdig gebruikt. Vooral

Wijkparken:

en bezoekers van de stad of stadsdeel

•

Voorhofpark

Wijkpark: vooral gebruikt door de

•

Hondenkop

bewoners van de aangrenzende wijk(en)

•

Parken van de Warande: Olmenpark,

van het park

de ruime stedenbouwkundige opzet met veel groen zorgt voor een sterk afwijkende

Stadspark: gebruikt door alle inwoners

•

Elzenpark en Esdoornpark

Buurtpark: vooral gebruikt door de

context ten opzichte van bekende en

bewoners van de aangrenzende buurt

Omdat de nadruk van het Parkenplan ligt op

succesvolle stadsparken. Daarnaast hebben

van het park

de parken met betekenis op stads- en wijk niveau worden de buurtparken in dit plan

de parken geen duidelijke randen en entrees. De parken zijn veelal onderdeel

Het gaat daarbij overigens niet over de om-

van de doorlopende groenstructuur. In

vang van de parken. Een wijkpark kan groter

de vorige paragraaf is aangegeven dat de

zijn dan een stadspark.

inrichting, het programma en de kwaliteit blijkbaar weinig uitnodigend zijn en niet stimuleren om vaker en langer in de parken te verblijven. Omdat de parken vaak niet duidelijk herkenbaar zijn roept het ook de vraag op waarom alleen de gevraagde negen parken het

14

verder buiten beschouwing gelaten.

Hiërarchie van parken

(Potentieel) stadspark

Wijkpark

betekenis voor alle bewoners en bezoekers van de stad

vooral betekenis voor de wijk

N

0

1

2km

15

2.3 Parksysteem Zoals eerder aangegeven zijn veel van de parken in Lelystad niet duidelijk begrensd maar vaak veel meer een onderdeel van een aaneengesloten parksysteem. Daar zal in het Parkenplan dus ook een belangrijk accent op liggen. De parken hebben niet alleen betekenis voor recreatief gebruik door de inwoners maar

Het fietsnetwerk is gekoppeld aan de groenstructuur

Parken zijn onderdeel van het groenblauwe netwerk

ook voor tal van andere maatschappelijke doelen. De handreiking Groen en gezond leven in de stad, netwerken met meer ruimte voor natuur bewegen en ontmoeten, van het Rijksprogramma Mooi.nl, geeft een mooi overzicht van verschillende waarden van samenhangende groenblauwe netwerken in stedelijke gebieden, waar we hier graag op aansluiten (zie afbeelding). Het gaat daarbij om het parkensysteem als een: •

Klimaatadaptief netwerk

•

Gezond netwerk

•

Sociaal netwerk

•

Herkenbaar netwerk

•

Zacht mobiliteitsnetwerk

•

Ecologisch netwerk

Groenblauw netwerk als integrale benadering voor verschillende doelstellingen (bron: programma Mooi.nl)

16

Groenblauw netwerk Parksysteem Dreven Water

N 0

1

2km

17

Naast het parksysteem kan de structuur van de dreven worden gezien als belangrijk onderdeel van het groenblauwe netwerk. Veel gemeenten zijn op zoek naar de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een dergelijk groenblauw netwerk. Dat blijkt in de praktijk moeilijk. Als gevolg van de bijzondere stadsplanning en ontwikkeling van Lelystad ligt de basis er hier echter al. Dat is vrij uniek, enorm waardevol en verdient alle waardering, bescherming en ontwikkeling. Gezien het belang van de parken in Lelystad als onderdeel van het parksysteem en het hoofdprincipe ‘Stad en landschap zijn verweven’ uit de omgevingsvisie, moet in het Parkenplan de nadruk liggen op een systeembenadering.. We beschouwen de groenstructuur daarbij als het ‘groene goud’ dat vanuit het landschap doorloopt tot ver in de verschillende wijken. Een ambitieuze kwaliteitsimpuls van dit groenblauwe netwerk kan sterk bijdragen aan de profilering van Lelystad als een aantrekkelijk hoofd- en woonstad van de nieuwe natuur. Meer contrast door het verdichten van bestaand stedelijk gebied, zal naar verwachting bijdragen aan een nog betere waardering en gebruik van het parksysteem.

18

Er zijn veel hoogteverschillen in de parken en bij de bruggen over de dreven (Bron: AHN)

N 0

1

2km

19

2.4 Deelgebieden van het parksysteem

moeten kunnen verwachten of weten dat het bos aaneengesloten doorloopt naar de rand van de stad en de bekende en goed bezochte

Op basis van de onderscheidende (toekom-

bos- en natuurgebieden: het Overijsselse

stige) stedenbouwkundige context en be-

Hout, het Gelderse Hout, Natuurpark Lelystad

staande karakteristieken onderscheiden we

en Zuigerplasbos.

verschillende deelgebieden van het parksysteem, waarvan de vier parken (Woldpark, Stadspark, Bultpark en Kustpark) onderdeel zijn. Dit onderscheid sluit aan bij de verschillende gebiedstypen van Lelystad conform de Kwaliteitscatalogus Lelystad (juli 2023), als basis voor toekomstige ontwikkelingen (zie afbeelding op pag. 24). Het spoor en de daaraan gekoppelde Centrum- Campuszone vormen een scheiding tussen het Westelijk en Oostelijk parksysteem.

Het Westelijk parksysteem In het Westelijk parksysteem is de aanwezigheid van veel water en openheid typerend. Water is als een doorlopende structuur opgenomen langs en door de Woonerfwijken. Het Bultpark en Kustpark zijn onderdeel van deze structuur. Net zoals het Stadspark en Woldpark zijn dit de ‘hotspots’ en repre-

Locatie hoofdentree van het Oostelijk parksysteem bij het Woldpark

sentatieve entreegebieden van het Westelijk parksysteem. Het Bultpark zou een betere

Het Oostelijk parksysteem

aansluiting en entree moeten krijgen nabij

Het Oostelijk parksysteem wordt getypeerd

kan er aan de Houtribweg een entree komen

door de aanwezigheid van veel bos. Het sluit

die er tevens zorgt voor een betere overgang

aan op de westelijke en noordelijke bossen

naar de Stedelijke Kustzone.

de Centrum- Campuszone. Bij het Kustpark

aan de rand van de stad. Het Woldpark en Stadspark zijn ‘hotspots’ en representatieve entreegebieden van dit parksysteem. Voor de herkenbaarheid en oriëntatie is het van belang dat er daarom bij Lelycentre, voor het Stadspark, en bij het Stadshart, voor het Woldpark, goede aansluitingen en entrees worden gemaakt. De bossfeer moet direct bij de entrees beleefbaar zijn. Bezoekers

20

Locatie hoofdentree van het Westelijk parksysteem bij het Kustpark

Het Zuidelijk parksysteem Zuiderhage is een grote landschappelijke en stedenbouwkundige ontwikkeling, gepland tussen de stedelijke bebouwing in het zuiden van de gemeente en de natuurgebieden Oostvaardersplassen en Hollandse Hout. Het ambitieuze plan voor dit nieuwe stadsdeel voor ruim 25.000 nieuwe inwoners is gebaseerd op een vergaande integrale benadering van natuur en wonen. Het gebiedsconcept van de mastervisie bestaat uit een ruim opgezette groenblauwe hoofdstructuur met daarin compacte buurtschappen. Deze natuurlijke groenstructuur is het derde (toekomstige) deelgebied van het parksysteem.

Deelgebieden Oostelijk parksysteem

N 0

1

2km

Westelijk parksysteem Toekomstig zuidelijk parksysteem

21

Verbinding tussen de deelgebieden Hoewel de deelgebieden een eigen sfeer en karakteristiek hebben, is het belangrijk om in het Parkenplan te onderzoeken hoe ze onderling zo goed mogelijk verbonden kunnen worden. Hierbij gaat het om ecologische verbindingen en om functionele verbindingen tussen het Oostelijke en Westelijke parksysteem. De Centrum-Campuszone zou daar met een eigen groenstructuur

In het Westelijk parksysteem is water kenmerkend

In het Oostelijk parksysteem is bos kenmerkend

Bultpark

Woldpark

Kustpark

Stadspark

van aan elkaar gekoppelde groene plekken een belangrijke rol in kunnen spelen. Met het stadshart - waar ook wordt gewerkt aan een flinke vergroeningsopgave - als belangrijk ‘knooppunt’ in het fietsnetwerk.

Een brug bij de spoorzone

Een tunnel bij de spoorzone

22

2.5 Gebruik, inrichting en waardering

Meer recent is de Inwonerspeiling Groene stad (januari 2023) gedaan. Voor dit onderzoek is er aan 1194 inwoners gevraagd welke

In 2019 is er onderzoek gedaan naar de

natuurgebieden of parken ze waardevol

groenbeleving In Lelystad (Tabellenboek

vinden; waarom ze deze waardevol vinden;

groenbeleving 2019). Uit dit onderzoek komt

welke ze hebben bezocht en waarom. Op

het volgende naar voren over het gebruik en

basis van dat onderzoek kunnen de volgende

de waardering van de parken:

aanvullende conclusies worden getrokken:

•

•

•

•

•

•

Het Woldpark en Bultpark worden het

De grote natuur- en bosgebieden

best bezocht. Maar dan nog komt een

(Natuurpark, Zuigerplasbos,

groot aantal mensen (ca 58%) er (bijna)

Oostvaardersplassen, Gelderse Hout)

nooit.

rondom de stad worden gezien als

Het Kustpark en Voorhofpark worden het

meer waardevol dan het Bultpark en

slechts bezocht. Ca. 78% komt er (bijna)

Woldpark. Het Natuurpark wordt het

nooit.

meest waardevol gevonden. De redenen

De parken worden voornamelijk gebruikt

voor deze hogere waardering zijn

als onderdeel van een doorgaande

de betere recreatiemogelijkheden in

fiets- en wandelroute naar een andere

de vorm van wandelen (30%), fietsen

bestemming.

(12%), sporten (3%), spelen (1%) en

Wandelen door het park en de hond

andere (10%). Het ontmoeten van andere

uitlaten zijn de andere belangrijkste

mensen wordt maar weinig genoemd

redenen om de parken te bezoeken.

(1%).

De parken worden weinig bezocht voor

•

Weergave waardevolle natuurgebieden en parken (bron: Groene Stad, Inwonerspeiling, januari 2023)

De belangrijkste redenen om een

ander gebruik (ontspanning, ontmoeting,

natuur- of parkgebied te bezoeken zijn:

spelen, sporten en groenbeleving). Het

om te wandelen (86%), om te ontspannen

Bultpark scoort relatief het best m.b.t.

(78%), om van het groen te genieten

ander gebruik.

(74%) of om er gewoon even uit te zijn (71%).

Dit onderzoek is inmiddels wat verouderd. Het is bekend dat het gebruik en de waardering van parken tijdens en na de coronacrisis is toegenomen.

23

Ook onze fietsexcursie(s) in de parken, de

typerende hoogteverschillen ter plaatse

Denktank-bijeenkomsten en de resultaten van het digitale prikbord ‘Parkenpraat’ geven

van de bruggen over de dreven. •

Het wandelnetwerk heeft regelmatig

een goed beeld van het huidige gebruik

onlogische of slecht onderhouden

en waardering. Op basis daarvan kunnen

aansluitingen en overgangen. In

aanvullend en aansluitend op bovengenoemde

combinatie met de hoogteverschillen

conclusies de volgende algemene opvallende

zorgt dat voor een slechte en/of

punten worden benoemd:

onaantrekkelijke toegankelijkheid voor gebruikers van rolstoelen, rollators en

Gebruik en recreatief netwerk •

Kinderen spelen vaak niet in de

•

een goede verbinding met de parken,

speelplekken of schoolpleinen. De

door o.a. het ontbreken van duidelijke

speelplekken liggen vaak buiten de

parkgrenzen en entrees. •

Er liggen veel scholen aan de parken,

van het groene netwerk. •

parken. •

•

Er zijn geen duidelijke parkgrenzen en entrees.

In de parken bevinden zich regelmatig monofunctionele afgescheiden functies

Inrichting en beheer

van een aanzienlijke omvang zoals

•

Er is veel gesloten, opgaand en uniform

bijvoorbeeld kinderboerderijen,

groen. Dit zorgt voor (een gevoel van)

hondentrainingsvelden en

onveiligheid en een slechte oriëntatie.

paardenweitjes.

Het verbeteren van de sociale veiligheid

Momenteel is er weinig programma in de parken. Er is behoefte aan

Kinderen spelen vaak op naastgelegen speelplekken en niet in de parken

is een uitdaging. •

In het ontwerp van de parken komen

meer (mobiele) horecavoorzieningen,

vaak hoogteverschillen voor in de vorm

activiteiten en evenementen voor

van in het ontwerp opgenomen heuvels.

verschillende doelgroepen. •

De parken zijn niet goed herkenbaar en worden veelal beschouwd als onderdeel

die vaak geen goede ruimtelijke en functionele relatie hebben met de

De parken worden veel gebruikt om doorheen te fietsen

Het Stadshart en Lelycentre missen

parken maar op in de buurt gelegen

parken. •

scootmobielen.

•

Er is weinig diversiteit in beplanting en

De parken zijn vaak gekoppeld aan het

natuurtypen. Er is veel gras; er zijn veel

fietsnetwerk dat is gescheiden van het

brandnetels, bramen en riet en er zijn

autoverkeer op de dreven. Dit zorgt voor

24

Er zijn geen duidelijke parkgrenzen en entrees

weinig bloemen. Ook het bomenbestand is onderhevig aan ziekte en uitval door

van niet-openbare functies in de parken. •

ouderdom. •

•

verblijfskwaliteit en meer betekenis van

Het meubilair, de bruggen en verhardingen zijn vaak sleets en/of

Het sterk verbeteren van gebruiks- en de parken als ontmoetingsplek.

•

Gevarieerde/bloemrijke natuur en

verouderd.

biodiversiteit om van te genieten

Er zijn weinig afvalbakken en bij

en te leren. Samenhangend op alle

bankjes is regelmatig afval te vinden.

schaalniveaus en aaneengesloten: van tuin, straat, buurtgroen, de

De aanwezigheid van water wordt gewaar-

hoofdgroenstructuur met parken, bossen

deerd om de belevingswaarde, gebruikswaar-

en recreatiegebieden aan de stadsrand

de en natuurwaarde.

tot en met het omliggende landschap. •

Inrichting en beheer met kwaliteit die

Opgaven voor het Parkenplan

zorgt voor herkenbaarheid, veiligheid

Bovenstaand overzicht van het huidige

en inclusiviteit. Toegankelijk en

gebruik, de inrichting en waardering leiden

aantrekkelijk voor alle Lelystedelingen.

tot de volgende uitgangspunten voor het

•

Ontwerpen van duidelijke entrees.

Parkenplan met een ambitie die uitgaat

•

Vernieuwen van meubilair, bruggen en

voor maximale kwaliteit voor verbinden en verblijven: •

•

Verbeteren van de oriëntatiemogelijkheden en het gevoel

parken als onderdeel van het functionele

van veiligheid. •

Meer diversiteit in het soort groen en in de gebruiksmogelijkheden.

•

paden. •

Vergroten van de betekenis van de fiets-, wandel, en sportnetwerk.

Aantrekkelijker maken van de parken

Gesloten groen zorgt voor (gevoel van) onveiligheid en slechte oriëntatie

Verbeteren van het beheer en

Het meubilair is vaak sleets en/of verouderd

onderhoud. •

Gebruik maken van hoogteverschillen als specifiek kenmerk.

voor kinderen. •

Betere verbinding tussen scholen en de parken.

•

Verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk.

•

Verminderen van de barrièrewerking

De veelheid van elementen zijn vaak niet in stijl op elkaar afgestemd

25

2.6 Verbinden en verblijven voor mens en dier Mens en dier staan centraal in de toekomstige ontwikkeling van het parksysteem. Dit gegeven vormt het startpunt en kader voor het Parkenplan. Bij de inrichting en het gebruik van de parken zal veel aandacht zijn voor het creëren van natuurwaarden en natuurbeleving. Bijvoorbeeld door vaak te kiezen voor ecologisch waardevolle beplanting, natuurlijk materiaalgebruik voor meubilair en verharding, en natuurgerelateerd programma. Dit zorgt voor herkenbare samenhangende identiteit van het parksysteem en een belangrijke

Mooie natuur om van te genieten

Natuur om te onderzoeken en te ontdekken

Natuur om in te wandelen en fietsen

Natuur om in te spelen

bijdrage aan de ambitie van Lelystad als Hoofdstad van de Nieuwe Natuur. Daarnaast sluit het goed aan bij de typering en waardering die er is voor de natuurgebieden aan de rand van stad (Natuurpark, Zuigerplasbos, Oostvaardersplassen, Gelderse Hout). Maatregelen voor de transformatie van de parken en het groenblauwe netwerk moeten gericht worden op het creëren van goede leefgebieden voor een aantal soorten (amfibieën, reptielen, zoogdieren, vissen, vogels en insecten). Het parksysteem vormt een aaneengesloten ecologische structuur vanuit de stad naar de omliggende landschap en vice versa.

26

Het parksysteem moet worden geoptimali-

Vanuit ecologisch oogpunt zou het beheer van

seerd als een gezond en aantrekkelijk leef-

het parksysteem, met uitzondering van enkele

gebied voor de natuur en de Lelystedeling,

bijzondere plekken, zoveel mogelijk extensief

gericht op verbinden en verblijven:

moeten worden. Naar verwachting zullen grote oppervlaktes openbaar groen daarmee

•

Natuur om van te genieten

ook een stuk goedkoper beheerd kunnen wor-

•

Natuur om in te bewegen

den. Daarnaast zou het mooi zijn om scholen,

•

Natuur om te onderzoeken en te

bewoners, vrijwilligers, natuurorganisaties,

ontdekken

verenigingen, etcetera te betrekken bij het

•

Natuur om in te spelen

beheer, zoals bijvoorbeeld nu al gebeurt in

•

Natuur om elkaar te ontmoeten

het Bultpark door de Stichting Bultparkco-

Heemtuin, Stadspark

mité. Hierbij is er geen sprake van hiërarchie maar synergie tussen mens en natuur. Hiervan zijn nu al voorbeelden te vinden. Zo heeft de heemtuin in het Stadspark als doel om de bezoekers te laten genieten van de soortenrijkdom van de inheemse flora. Er is een rijkdom aan vegetatie en er zijn diverse voorzieningen voor de fauna. Daarnaast heeft de tuin een belangrijke sociale betekenis. De Spettertuin bij het Woldpark is een

Spettertuin, nabij het Woldpark

ander voorbeeld. De natuurlijke inrichting van deze plek draagt bij aan zowel speelkwaliteit als biodiversiteit.

Leefpark ‘Bij de Ooievaar’ als onderdeel van het parksysteem

27

2.7 Gezond en sociaal parksysteem

Sport en bewegen Zoals eerder benoemd worden de parken nu intensief gebruikt door fietsers als

Basiskwaliteit en inclusiviteit Het is bekend en bewezen dat ‘groen’ een belangrijke bijdrage levert aan de gezondheid van mensen. Daarom is het belangrijk dat het parksysteem voor alle Lelystedelingen voldoende basiskwaliteit heeft en aantrekkelijk en goed toegankelijk is. Dit zijn daarvoor de voorwaarden: •

Meubilair en inrichting zijn schoon, heel en veilig. Zo staan er bijvoorbeeld op logische plekken afvalbakken die regelmatig worden geleegd en wordt zoveel mogelijk voorkomen dat er afval te vinden is.

•

De toegankelijkheid is goed op orde voor iedereen. Hellingbanen, breedtes van paden, materialisering en hoogteverschillen voldoen aan de daarvoor gestelde normen en eisen.

•

Er wordt gezorgd voor een goede oriëntatie. Niet alleen door voorzieningen zoals bewegwijzering maar ook door voldoende zicht en de logica van de padenstructuur en aansluitingen.

•

Het is veilig. Waar nodig is er voldoende verlichting en onoverzichtelijke situaties bij intensief gebruikte routes worden zoveel mogelijk voorkomen.

28

onderdeel van de route naar een andere bestemming en wordt er ook veel gewandeld. Inrichting, ontwerp en beheer worden er de komende jaren op gericht om deze activiteiten zo goed mogelijk te faciliteren. Daarvoor zijn diverse aanpassingen nodig. In het Parkenplan zullen voorstellen worden opgenomen voor het invullen van ontbrekende schakels in de netwerken. Het recreatieve netwerk moet veel mogelijkheden bieden voor het maken van verschillende aan elkaar verbonden rondjes en lusjes. Een

Sporten en bewegen in het park (Bultpark).

goed op de omgeving aangesloten netwerk met veel keuzemogelijkheden in routes en afstanden zal het netwerk extra aantrekkelijk maken voor een brede doelgroep. Zo maken sommige Lelystedelingen nu al regelmatig het zogenaamde ‘rondje Lelystad’, een route van ongeveer 30 km rondom Lelystad langs de verschillende landschappen en bos- en recreatiegebieden. Door de aan en in het parksysteem gelegen sportfaciliteiten en functies goed te koppelen aan dit netwerk zal het gebruik van de fiets naar deze bestemmingen worden gestimuleerd. Naast fietsen en wandelen zal het Parkenplan er ook op zijn gericht mensen op andere manieren te activeren.

Sporten en bewegen in het park (Woldpark).

Educatie en ontmoeten Openbaarheid, diverse gebruiksmogelijk-

Ruimte, openbaarheid en collectiviteit

heden, educatie, betrokkenheid van bewo-

Zoals eerder beschreven zijn parken ont-

ners en groepen, horeca, een stadstrand

worpen vanuit het ideaal om voor iedereen

en een heemtuin zijn allemaal aspecten en

in de stad gezonde en aantrekkelijke groen-

voorbeelden van de wijze waarop een goed

gebieden te maken om te recreëren en te

parksysteem in combinatie met een betrokken

ontmoeten. Het is echter niet vanzelfspre-

gemeente, bewoners en ondernemers sociale

kend dat dit door iedereen zo wordt gezien.

activiteiten en ontmoeting kan activeren en

Daarom is het belangrijk om het belang van

faciliteren. Maar bovenal moeten er aan-

het parksysteem goed te verankeren in beleid

trekkelijke plekken zijn voor meer toevallige

en het collectieve bewustzijn. Dit betekent

ontmoetingen.

bijvoorbeeld: •

Begrenzen en beschermen.

•

Geen grote, dominante en/of geprivatiseerde monofunctionele

Vaak hebben scholen geen goede aansluiting op de parken (Woldpark)

functies en gebieden in het parksysteem.

Een omheind trapveldje (Kustpark)

29

2.8 Natuurlijk parksysteem

dierenroutes de stad, omdat parkachtige

Water & Bodem

situaties een grote variëteit aan habitats

Lelystad heeft een uniek DNA, gevormd door

zijn. De verbindingen van water en groen in

voedselrijke kleigronden en hoge water-

de stad - de groenblauwe dooradering - zijn

standen die herinneren aan de voormalige

van cruciaal belang voor een gezond en goed

Zuiderzeebodem en de inpoldering. Deze

functionerend ecosysteem.

gronden komen veel voor in ons laagland,

Om een sterke basiskwaliteit natuur te

maar zijn doorgaans bestemd voor agrarisch

behouden en te ontwikkelen moet er worden

gebruik. Dat er in Lelystad natuurgebieden

ingezet op een water- en bodemsturende

zijn op deze bodems maakt dit landschap

aanpak. Dit betekent dat er wordt gekeken

uniek. De voedselrijke gronden bevorderen

naar het landschap als systeem, en hoe op

een snelle vegetatieontwikkeling, wat zicht-

een groter niveau omstandigheden worden

baar is in de bossen rondom Lelystad. Deze

gecreëerd voor bepaalde natuurtypen. Aan de

groeien aanzienlijk sneller dan de bossen

hand van deze abiotische randvoorwaarden

op bijvoorbeeld de Veluwe, waar de bodem

willen we natuur initiëren die bij het gebied

armer is aan voedingsstoffen.

past en zo automatisch toekomstbestendig en

bieden die voor veel soorten interessant

Kamgrasweide met bloemrijk/kruidenrijk grasland

klimaatrobuust is.

De natuur van Lelystad

In het oosten van Lelystad domineren bos-

De natuur van Lelystad kan worden gekarakte-

soorten zoals eik en beuk. In gebieden met

riseerd als een delta en overgangsgebied. Dit

hogere waterstanden komen ook soorten

komt tot uiting in een gradiënt van oost naar

zoals wilg en vlier voor. De bosranden, die

west, waar bosgebieden geleidelijk overgaan

een mix van struiken, bomen en kruidachtige

in waterrijke zones. De bosrijke gebieden in

planten bevatten, vormen de meest biodi-

het oosten behoren tot de meest biodiverse

verse zones van het bos. Hier komen veel

van Nederland, met een rijke variëteit aan

insecten, vogels en kleine zoogdieren voor.

bomen en struiken, terwijl de verschillende

Daarnaast bieden grasvelden ruimte voor

waterpartijen elk hun eigen unieke biotoop

een rijke kruidengemeenschap, die van groot

vormen. Tussen het bos en de waterrijke

belang is voor (bestuivende) insecten.

gebieden liggen tal van lagen en overgangen,

In het westen van Lelystad speelt water een

die essentieel zijn voor de natuur. Juist op

belangrijke ecologische rol: Hier vinden we

deze plekken vinden veel plant- en diersoor-

verschillende soorten kikkers, padden, libel-

ten hun thuis. Bovendien doorkruisen vele

len, vissen en slangen. Waterpartijen zorgen

30

gemeenschappen, met op de hogere delen

ook voor unieke plantengemeenschappen.

Bos met eik als dominante boomsoort

Bos met wilg als dominante boomsoort

De focus voor het natuurbeheer in Lelystad

Tabel met soorten die van nature voorkomen

ligt op de volgende elementen:

in het landschapstype van Flevoland (bron:

•

synbiosys)

Het versterken van het groenblauwe netwerk binnen en tussen de parken en het omliggende groen.

•

Het benutten van de natuurlijke landschapstypen die kenmerkend zijn voor de omgeving, met de nadruk op de gradiënt van bos- naar watergebied. De ecologische waarde ligt vooral in de overgangszones tussen deze gebieden.

•

Het verbeteren van de ecologische schakels op parkniveau, om zo het ecosysteem van Lelystad als geheel te versterken.

Boom- en struweelsoorten Het is van belang om boom- en struweelsoorten te kiezen die bij het landschap horen en succesvol tot ontwikkeling komen en die zijn gebaseerd op het bodemsturende principe. In tabel hiernaast wordt een overzicht gegeven van deze soorten. Door enkele dominante soorten (die ecologisch zeer waardevol zijn) te kiezen zoals wilg voor de nattere delen en eik voor de drogere delen ontstaat er ook samenhang in de verschijningsvorm van het parksysteem. Dit draagt bij aan de hekenbaarheid.

Typische boomsoorten

Typische onderbegroeiing/struweel

Gewone es

Gewone vlier

Gewone esdoorn

Vogelkers

Gladde Iep

Eenstijlige meidoorn

Haagbeuk

Sleedoorn

Beuk

Gelderse roos

Eik

Dauwbraam

Wilg

Hondsroos

Zoete kers

Grote brandnetel

Matig voedselrijke graslanden

Voorbeeld amfibieënpoel met rijke vegetatie (bron: Permaculturemagazine, Frank Anrijs).

Door de voedselrijke omstandigheden van de bodem zijn er mogelijkheden om bijvoorbeeld een kamgrasweide te ontwikkelen. Hierin komen algemene soorten voor zoals boterbloemen, witte en rode klaver, madeliefje, paardenbloem en pinksterbloem. Op plekken waar pionierscondities worden gecreëerd kunnen soorten zoals witte krodde, echte kamille, vogelmuur, ereprijs en verschillende distelsoorten ontstaan. Deze soorten zullen een voedselbron zijn voor een groot aantal meer algemenere bestuivers. Ook open plekken zijn belangrijk voor bodem-broedende insecten zoals graafbijen. Voor elk park zijn er specifieke maatregelen

Bloemrijk grasland dat rijk is aan kleine fauna (bron: Cruydt-hoek).

te nemen die gericht zijn op het versterken van de natuur die past bij het omliggende landschap.

31

2.9 Klimaatadaptief parksysteem Evenals andere steden staat ook Lelystad voor de opgave van klimaatadaptatie. Het gaat hierbij om het reduceren van hittestress en wateroverlast. Het parksysteem heeft hierin een betekenisvolle rol.

Koel netwerk Wat duidelijk zichtbaar is op de kaart met hittestress, is dat vooral opgaand groen (bomen en struiken) een sterk verkoelend effect heeft. Door opgaand groen toe te voegen en te ontwerpen als een zoveel mogelijk aaneen-

Hittestress: gevoelstemperatuur op een zomerse dag (bron: Atlas Leefomgeving)

gesloten systeem, zorgt het parksysteem voor een koel netwerk in de stad. Tevens sluit dit goed aan bij het optimaliseren van het ecologische netwerk.

Water bergen en vasthouden Door klimaatverandering worden piekbuien in Lelystad steeds heviger. Daarmee neemt de kans op wateroverlast toe. Het is van belang om meer ruimte te creëren in het parksysteem voor het bergen en vasthouden van water. De kaart toont de wateroverlast bij een piekbui van 70mm gedurende 2 uur met een de kans van 1/100 jaar. Het maakt o.a. de wateroverlast in het Woldpark goed duidelijk. De wateroverlast in het westelijk deel (inclusief het Bultpark en Kustpark) met veel oppervlaktewater is minder groot.

32

Wateroverlast bij een piekbui van 70mm gedurende 2 uur icm groenstructuur (bron: Atlas Leefomgeving)

2.10 Het zachte mobiliteitsnetwerk van het parksysteem

Een fijnmazig en aantrekkelijk wandelnetwerk Het wandelnetwerk van het parksysteem moet goed worden verbonden met de aangrenzende wijken. Binnen het parksysteem moet het

Een bijzonder goed ontwikkeld fietsnetwerk Een goed fiets- en wandelnetwerk (het zachte mobiliteitsnetwerk) is een cruciale laag in het parksysteem. Dat blijkt nu al uit het huidige gebruik van de parken maar wordt met het streven naar een gezonde en duurzame mobiliteitsshift van autogebruik naar meer wandelen en fietsen, alleen maar belangrijker.

netwerk worden geoptimaliseerd op basis van logische looplijnen en veel keuzemogelijkheden voor (de lengte van) de routing en parkbeleving (ruimtelijke variatie, zicht, sferen en natuurbeleving). Door een hiërarchie met hoofdwandelpaden, secundaire wandelpaden en struinpaden kan de routing en oriëntatie worden verbeterd en kan er goed worden aangesloten op verschillende

Recreatief fietsnetwerk

voorzieningen en sferen.

Het gescheiden systeem van het fietsnetwerk en het doorgaande autoverkeer van de dreven is typerend voor Lelystad. Naast het voordeel om door het groen, los van het autoverkeer te fietsen, zijn er ook nadelen aan dit systeem. Zoals: •

Het (gevoel van) veiligheid. Zeker als het

•

Een moeilijke oriëntatie.

•

Veel hoogteverschillen door het kruisen

donker is.

van de dreven door bruggen.

Functioneel fietsnetwerk

33

03 CONCLUSIE 34

CONCLUSIE

Dit Analysedocument biedt de basis voor het

Woldpark en Bultpark, goed worden gebruikt,

Verhoging van gebruiks- en belevings-

Parkenplan en vormt een belangrijk vertrek-

blijft de algehele waardering en gebruiks-

waarde

punt voor een aantrekkelijke en toekomstbe-

waarde van de parken achter. Veel inwoners

Momenteel worden de parken voornamelijk

stendige inrichting van de stedelijke parken.

zien de grotere natuurgebieden aan de

gebruikt als doorgaande fiets- of wandelrou-

Deze analyse benadrukt de noodzaak om het

stadsrand als waardevoller dan de parken in

te. Andere gebruiksvormen, zoals ontspan-

Parkenplan te ontwikkelen als een ambitieus

de gemeente. Er ligt een kans om de stedelij-

ning, ontmoeting, sporten, en spelen, komen

plan dat resulteert in een hoogwaardige, at-

ke parken aantrekkelijker en functioneler te

weinig voor. De parken moeten aantrekke-

tractieve en toegankelijke openbare ruimte.

maken. Om deze uitdagingen aan te pakken,

lijker worden gemaakt om in te verblijven

De analyse benadrukt dat Lelystad de kans

zijn er in het document uitgangspunten en

en voor uiteenlopende activiteiten, zoals

heeft om een gezond leefklimaat te bieden

aanbevelingen geformuleerd die bijdragen

ontspanning, sport, spel, en sociale interac-

aan zowel mens als dier wanneer de stad de

aan een integrale en ambitieuze aanpak.

tie. Dit vraagt om de inrichting van diverse recreatieve functies, zoals wandel- en

jonge stedelijke en landschappelijke structuur versterkt met een stevig groenblauw

Versterking van het groenblauwe netwerk

fietsroutes, speelplekken, en horecavoorzie-

netwerk dat stad en landschap verbindt. Het

De parken in Lelystad zijn onderdeel van een

ningen.

document belicht zowel de unieke moge-

grote geheel: het parksysteem. Dit is een

Door een gebrek aan onderhoud is het

lijkheden van de Lelystadse parken als de

aaneengesloten groenblauwe structuur met

meubilair in de parken vaak sleets en/of

uitdagingen die moeten worden overwonnen

daarin de parken als verbijzonderde plekken

verouderd, wat de parken onaantrekkelijk en

om een robuust en samenhangend parksys-

in het netwerk. Het verbinden van parken

niet uitnodigend maakt.

teem te creëren dat aansluit op de behoeften

met elkaar en met omliggende natuurgebie-

Ook uit oogpunt van gezondheid is het

van bewoners en natuur.

den is essentieel voor zowel ecologische

belangrijk de parken aantrekkelijk te maken:

waarde als recreatief gebruik. Dit vereist

groen levert immers een belangrijke bijdra-

De huidige parken in Lelystad worden geken-

een systeembenadering waarin water, groen

ge aan de gezondheid (sociale verbinding

merkt door een gebrek aan herkenbaarheid,

en mobiliteit hand in hand gaan. De parken

en beweging) van mensen. Daarom is het

te weinig diversiteit in beplanting, gebrek

moeten benaderd worden als een onderdeel

belangrijk dat het parksysteem voor alle Le-

aan verblijfskwaliteiten en ontbrekende

van een samenhangend netwerk waarin groe-

lystedelingen voldoende basiskwaliteit heeft

verbindingen met de omliggende paden-

ne en blauwe structuren worden versterkt.

en aantrekkelijk en goed toegankelijk is.

structuur. Hoewel sommige parken, zoals het

35

Verbinden van mens en natuur

een betekenisvolle rol. Door opgaand groen

bewegwijzering en oriëntatiepunten binnen

en verhogen van biodiversiteit

toe te voegen en te ontwerpen als een zoveel

de parken.

Bij de inrichting en het gebruik van de par-

mogelijk aaneengesloten systeem, zorgt

ken zal veel aandacht zijn voor het creëren

het parksysteem voor een koel netwerk in

Met deze integrale aanpak kan Lelystad haar

van natuurwaarden en natuurbeleving. Een

de stad. Naast de stijging van hittestress

ambitie waarmaken om niet alleen een van

kwaliteitsimpuls voor de natuur en biodi-

worden piekbuien steeds heviger. Daarmee

de groenste steden van Nederland te worden,

versiteit in het parksysteem is van groot

neemt de kans op wateroverlast toe. Het is

maar ook een voorbeeld te zijn van hoe ste-

belang. Momenteel hebben de parken weinig

van belang om meer ruimte te creëren in het

delijke ontwikkeling hand in hand kan gaan

variatie in beplanting. Er is vooral intensief

parksysteem voor het bergen en vasthouden

met ecologie en gemeenschapswelzijn. Het

gemaaid gras, maar een gebrek aan bloem-

van hemelwater.

Parkenplan zal daarom niet alleen een groe-

rijke vegetatie en inheemse planten. De

nere stad opleveren, maar ook bijdragen aan

vruchtbare kleigronden van Lelystad bieden

Herkenbaarheid, identiteit en toeganke-

een uitstekende basis voor een snelle vege-

lijkheid

tatieontwikkeling en diversiteit van flora. Er

Elk park heeft een uniek karakter en sfeer

is een duidelijke noodzaak om de biodiversi-

die aansluit bij het specifieke deelgebied van

teit te vergroten door het introduceren van

het parksysteem. Omdat de parken onderdeel

bloemrijke graslanden, inheemse planten en

zijn van een doorlopende groenstructuur

diverse boomsoorten. Dit zal zorgen voor een

zonder duidelijke grenzen of entrees, worden

herkenbare samenhangende identiteit van

ze niet duidelijk herkend als afzonderlijke

het parksysteem en Lelystad als hoofdstad van

ruimtes met specifieke functies en kwalitei-

de nieuwe natuur.

ten. Duidelijke begrenzingen, markeringen en een familie van elementen kunnen de

Klimaatadaptieve parken

eigen en unieke identiteit en herkenbaarheid

Evenals andere steden staat ook Lelystad voor

versterken. Naast herkenbaarheid moeten de

de opgave van klimaatadaptatie. Het gaat

parken beter bereikbaar worden voor alle

hierbij om het reduceren van hittestress en

inwoners. Dit vraagt om logische wandel- en

wateroverlast. Het parksysteem heeft hierin

fietsroutes, duidelijke entrees, en verbeterde

36

de kwaliteit van leven voor alle inwoners.

04 VERVOLG 38

VERVOLG

De parkenanalyse vormt de basis voor de

het robuust natuurlijk raamwerk welke ook is

parkenplan de input levert voor een nadere

verdere ontwikkeling van het Parkenplan. In

opgenomen in de Omgevingsvisie.

integrale afweging voor eventuele inbrei-

de analyse is alle verzamelde informatie van

Gedurende de analysefase zijn parken als

dingslocaties. Deze keuze wordt onderbouwd

inwoners, organisaties, beleidsmakers en

potentiële inbreidingslocaties zeer actueel

door de conclusies uit de parkenanalyse.

experts verwerkt tot een eerste denkrichting.

geworden. Er wordt echter geadviseerd om

Er ligt straks een richtinggevend document

Op basis van deze analyse wordt voorgesteld

geen inhoudelijke uitspraken te doen over

dat zowel inhoudelijke keuzes onderbouwt

om de vier stadsparken gedetailleerd uit te

woningbouw binnen het Parkenplan. Dit

als helderheid biedt over het proces en de

werken: het Woldpark, Stadspark, Bultpark

thema vraagt om een integrale afweging

bestuurlijke afwegingen die nodig zijn voor

en Kustpark. Deze uitwerking omvat concrete

inclusief aanvullend onderzoek naar de

realisatie.

maatregelen met inhoudelijke voorstellen

wenselijkheid van bebouwing in parken, al

voor inrichting en gebruik en een financi-

dan niet geschikte locaties voor bebouwing.

ële onderbouwing op hoofdlijnen. Hiermee

Onderzoek naar potentiële locaties voor

wordt ingezet op een gerichte kwaliteitsim-

woningbouw in parken was geen onderdeel

puls: het versterken van de gebruikswaarde,

van de initiële opdracht. Hier is tijdens

de ecologische samenhang en de ruimtelijke

participatiemomenten dan ook niet over

identiteit van deze parken als kernonderde-

gecommuniceerd. De integrale afweging is

len van het parksysteem. Door de vertaling

noodzakelijk om goed onderbouwde keuzes te

hiervan naar toepasbare maatregelen wordt

kunnen maken. Het Parkenplan beoogd hier

het parkenplan concreet en bruikbaar.

wel de input voor mee te geven. Een besluit

Daarnaast is het nodig dat er in het par-

hierover zal op een later moment en in een

kenplan richting wordt gegeven aan een

breder ruimtelijk kader moeten plaatsvinden.

aantal algemene kaders voor de wijkpar-

Het advies is om vanuit het parkensysteem

ken. Buurtparken worden in deze fase niet

te redeneren en het vervolg in te steken op

meegenomen, omdat zij in andere beleids-

het concreter maken van de uitgangspunten

matige processen worden meegenomen. Denk

voor de wijkparken, de uitwerking van de

bijvoorbeeld aan de Basiskwaliteit Natuur en

vier grote stadsparken en te zorgen dat het

39

BRONVERMELDING Bronnen beeldmateriaal p. 1, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 15, 16, 17, 19, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 32, 33, 34, 37,

hout.nl/ontdek-het-almeerderhout/

38, 42: Eigen archief. Bronnen: Ard Middeldorp, Lisa Peters, Shahaf Strickmann, Karel

p. 24. Natuur om in te spelen. Bron: Belevenissenbos. Via: https://belevenissenbos.nl/

van Dompseler, 2024.

p. 28. Sporten en bewegen in het park (Woldpark). Bron: Sportservice Flevoland. Via:

p. 11: Oostvaardersplassen. Bron: Bio Wetenschap Maatschappij.

https://sportflevo.nl/sport-en-beweegmogelijkheden/

p. 11: Zuigerplasbos. Bron: All trails. Via: https://www.alltrails.com/netherlands/flevo-

p. 30. Kamgrasweide met bloemrijk/kruidenrijk grasland. Bron: Cruydt Hoeck Via: https://www.cruydthoeck.nl/openbare-ruimte/aanleg-en-beheer/meerjarig-bloemrijk-grasland.

land/lelystad/hiking. p. 11: Gelderse Hout. Onbekende bron. p. 11: Structuurplan Lelystad 1978. Bron: RIJP, 1980. p. 11: Ruimtelijk hoofdprincipe: stad en landschap zijn verweven. Bron: Omgevingsvisie Lelystad 2040, 2021. p. 13: Vondelpark luchtfoto. Bron: S. Swart. Luchtfoto Amsterdam Vondelpark. Via: https://www.siebeswart.nl/image/I0000isIkUjAg6gE p. 13: Vondelpark fietsers. Bron: BelVilla. Fietsroutes in Nederland. Via: https://www.belvilla.nl/blog/fietsroutes-nederland/ p. 13: Vondelpark entree. Bron: Monumenten. Via: https://www.monumenten.nl/monument/504766 p. 13: Vondelpark zichtlijn. Bron: Stad + Groen. Perspectief op parken in het hart van de stad. Via: https://www.stad-en-groen.nl/article/39624/perspectief-op-parken-in-hethart-van-de-stad p. 13: Vondelpark waterpartij. Bron: Monumenten. Via: https://www.monumenten.nl/ monument/504839 p. 13: Vondelpark ontwerp. Bron: Map Lab. Via: https://maplab.online/products/vondel-park p. 16: Groenblauw netwerk schema. Bron: programma Mooi.nl. p. 18: Hoogtekaart. Bron: AHN p. 23: Weergave waardevolle natuurgebieden en parken. Bron: Groene Stad, Inwonerspeiling, januari 2023. p. 26: Natuureducatie. Bron: Stadsbos Almeerderhout. Via: https://stadsbosalmeerder-

40

p. 30. Bos met wilg als dominante boomsoort. Bron: Het Flevo-landschap. Via: https:// www.flevo-landschap.nl/gebied/wilgeneiland p. 30. Bos met eik als dominante boomsoort. Bron: Pixers. Via: https://pixers.nl/fotobehang/eikenbos-in-de-zomer-35906493. p. 31. Amfibieënpoel. Bron: Permaculturemagazine, Frank Anrijs. p. 31. Bloemrijk grasland. Bron: Cruydt-hoeck. p. 32. Hittestress kaart. Bron: Atlas Leefomgeving. p. 32. Wateroverlast bij een piekbui van 70mm. Bron: Atlas Leefomgeving. p. 33. Functioneel fietsnetwerk. Bron: Google Street View.

42