CConstaterende datLelystad
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlagen bij het warmteprogramma

Raadsvergadering 8 september 2026, gemeente LelystadBij agendapunt: 26.346 Definitief warmteprogramma: Intrekken Transitievisie Warmte30.998 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

• Wie beheert de warmtebron straks? En waar komt de warmtebron? o HVC heeft een opsporingsvergunning voor de geothermiebron, dus het recht om als eerste te proberen om een geothermiebron te slaan. Het warmtebedrijf gaat het warmtenet beheren en kan daarvoor de warmte inkopen bij HVC. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat de beheerder van de bron en het warmtebedrijf dezelfde partij zijn. De bron komt in Lelystad-Zuid, waar nu de biomassacentrale staat. • Focust de gemeente zich op één bron of komen er meerdere bronnen? o De focus ligt op de geothermiebron, omdat de onderzoeken tot nu toe laten zien dat de kans op een goed werkende bron in Lelystad heel groot is. Maar er zijn ook back - upplannen, zoals aquathermie uit het Markermeer. Vanaf 50 centimeter diepte zit er stabiele warmte in het water. Die kun je eruit halen. • Wordt aquathermie ook elders in Nederland gebruikt als bron? o Jazeker. Bijvoorbeeld in Muiden en Den Helder. • Kan het warmtenet straks ook koelen? o Nee, met geothermie kun je niet koelen. In het Stadshart kan dat straks wel, omdat we daar het warmtenet willen combineren met WKO’s (warmte-koudeopslag). • Wat gebeurt er met het warmtenet als de elektriciteit uitvalt? o Dan gaat er een noodvoorziening in werking. Het warmtebedrijf moet daarin voorzien, omdat ze een bepaalde leveringszekerheid moeten kunnen garanderen.

• Kijken jullie ook naar wat andere gemeenten doen? BIJLAGE 3 - VERSLAG BIJEENKOMST MEEDENKGROEP28

o Jazeker, we spreken regelmatig met andere gemeenten om ervaringen uit te wisselen. Daarnaast krijgen we veel hulp van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie. Deel 3 – Opmerkingen en tips van de meedenkgroep • Tips over communicatie: gebruik ook de Flevopost en de borden die langs de dreven staan om te communiceren over de warmtetransitie. En stuur brieven. Folders en mooi opgemaakte nieuwsbrieven worden als reclame gezien en ongelezen weggegooid. En check het journaal in makkelijke taal. Dat is het niveau waarop je moet communiceren in Lelystad. Andere opties voor communicatie: via supermarkten (Lidl?), sportverenigingen, kerken/moskeeën en audio (radio) voor mensen die niet (goed) kunnen lezen. • Tip voor de Warmtegids: zorg dat de kaarten goed leesbaar zijn. De kaarten van de volgorde van wijken waren slecht leesbaar. • Opmerking over vragenlijst Boswijk (nulmeting): na de vragenlijst hebben bewoners niks meer gehoord. De resultaten zijn teruggekoppeld in een papieren nieuwsbrief. Het kan zijn dat inwoners deze nieuwsbrief als reclame zien en ‘m daarom niet lezen. • Opmerking over het inzetten van de aanwijsbevoegdheid: als het tijdig wordt aangekondigd en er een redelijke overgangstermijn is, lijkt het een goede optie om aardgasvrij te worden. Er moet dus wel een langere periode zijn om de overstap te maken.

• Opmerking over solidariteit: bewaak goed dat iedereen gelijke kansen krijgt. Mensen met een kleine portemonnee moeten ook mee kunnen doen. Je zou het principe van de zorgverzekering kunnen hanteren: iedereen betaalt evenveel als vast tarief en aansluitingstarief. Voor mensen met lage inkomens zou daar eventueel nog een regeling bij kunnen komen (net als de zorgtoeslag). Of je moet de hogere inkomens meer laten betalen naar inkomen en/of vermogen. Deel 4 – Afspraken • We delen de presentatie en het verslag van de avond met alle deelnemers van de meedenkgroep. • Als er meer informatie is over het warmtebedrijf, delen we dat. • We sturen de link van de raadsbrief over de wijzigingen in de fasering naar aanleiding van de nieuwe CEGOIA-run mee met het verslag. • We sturen een link naar de website van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie: een website om gemeenten te ondersteunen om hun regierol voor de lokale warmtetransitie beter te kunnen vervullen. BIJLAGE 3 - VERSLAG BIJEENKOMST MEEDENKGROEP29

Warmtetechnieken in Lelystad Evaluatie warmtetechnieken op kosten en CO₂-besparing BIJLAGE 4 - TOELICHTING CEGOIA 30 BIJLAGE 4 - TOELICHTING CEGOIA

BIJLAGE 4 - TOELICHTING CEGOIA31 1 210294 - Warmtetechnieken in Lelystad – November 2021 Warmtetechnieken in Lelystad Evaluatie warmtetechnieken op kosten en CO₂-besparing Dit rapport is geschreven door: Emma Koster, Marianne Teng en Florian Hesselink Delft, CE Delft, november 2021 Publicatienummer: 21.210294.132 Gemeenten / Beleid / Energievoorziening / Warmte / Evaluatie / Kosten / Kooldioxide / Reductie VT: Warmtetechnieken Opdrachtgever: Gemeente Lelystad Uw kenmerk: opdrachtnummer 820002046 Alle openbare publicaties van CE Delft zijn verkrijgbaar via www.ce.nl Meer informatie over de studie is te verkrijgen bij de projectleider Emma Koster (CE Delft) © copyright, CE Delft, Delft CE Delft Committed to the Environment CE Delft draagt met onafhankelijk onderzoek en advies bij aan een duurzame samenleving. Wij zijn toon- aangevend op het gebied van energie, transport en grondstoffen. Met onze kennis van techniek, beleid en economie helpen we overheden, NGO’s en bedrijven structurele veranderingen te realiseren. Al 40 jaar werken betrokken en kundige medewerkers bij CE Delft om dit waar te maken.

BIJLAGE 4 - TOELICHTING CEGOIA32 4 210294 - Warmtetechnieken in Lelystad – November 2021 Managementsamenvatting De gemeente Lelystad is bezig met het opstellen van haar transitievisie warmte (TVW). In deze transitievisie geeft de gemeente weer welke alternatieven er zijn om te verwarmen zonder (directe) CO2-uitstoot, en in welke buurten zij als eerste aan de slag wil gaan. Om deze vragen te beantwoorden en een weloverwogen keuze te maken, heeft de gemeente Lelystad aan CE Delft gevraagd om een update te geven van de relevante gegevens, zoals kosten en duurzaamheid, en om meer inzicht te geven om de volgorde te bepalen van wijken die van het aardgas afgaan. Onderzoeksopzet In deze rapportage geven we een update van de berekening van de laagste na tionale kosten (de kosten voor de maatschappij als geheel), de kosten voor de eindgebruiker en hoeveel CO2-besparing dit oplevert. Daarnaast hebben we deze nieuwe gegevens gebruikt om de gemeente te ondersteunen bij de vraag: ‘in welke buurt gaan we als eerste aan de slag?’ Deze afweging maken we met behulp van een afwegingskader waarin de verschillende criteria onderling tegen elkaar afgewogen worden. Omdat de toekomst onzeker is, kijken we naar verschillende omstandigheden en welke invloed deze hebben op de techniekkeuze en de kosten. We onderzoeken de warmtetechniekkeuze en berekenen de nationale kosten met het CEGOIA-model.

CEGOIA brengt op buurtniveau de nationale kosten in kaart van verschil - lende warmtetechnieken over de gehele keten: productie — transport — besparing — consumptie. Deze technisch-economische aanpak van nationale kosten sluit aan bij het Klimaatakkoord. Het Klimaatakkoord vraagt gemeenten de warmtetechniek te kiezen met de laagste nationale kosten, of anders te onderbouwen waarom zij hiervan afwijkt. In de berekening van nationale kosten beschouwt CEGOIA onder andere het energieverbruik, de benodigde investeringen en onderhoudskosten van de verwarmingsinstallatie, eventuele isolatie, eventuele netverzwaringen en het verwijderen van het gasnetwerk. Ook houden we rekening met bestaande warmtenetten en nieuwbouwplannen. Op basis van de nationale kosten, geeft CEGOIA per buurt de warmtetechniek die laagste nationale kosten voor Lelystad als geheel oplevert. Hierbij houdt het model rekening met een beperkte beschik- baarheid van energie. Zo heeft Lelystad de ambitie om energieneutraal te worden. Het elektriciteitsgebruik mag de toekomstige duurzame elektriciteitsopwek dus niet overstijgen. Het eindbeeld is een optimale toewijzing, per buurt, van de warmtetechniek met de laagst mogelijke nationale kosten waarbij niet meer energie gebruikt wordt dan beschikbaar is. We hebben met het CEGOIA-model vier scenario’s voor Lelystad doorgerekend.

Deze scenario’s onderzoeken de effecten van het gemeentebeleid. Het huidige beleid werkt naar een energieneutraal Lelystad toe, waarbij alle woningen goed zijn geïsoleerd. Dit is daarom het hoofdscenario. Het gevolg van een energieneutrale gemeente, is dat de verbruikte energie ook lokaal moet worden opgewekt. Dit betekent dat de hoeveelheid beschikbare elektriciteit beperkt is door de hoeveelheid wind, zon en andere duurzame elektriciteitsopwekking binnen de gemeentegrenzen. Lelystad voorziet geen groengas - of waterstofproductie. De scenario’s zijn dat ook volledig gasvrij.

BIJLAGE 4 - TOELICHTING CEGOIA33 5 210294 - Warmtetechnieken in Lelystad – November 2021 De vier scenario’s zijn: 1. Hoofdscenario: minimaal isoleren naar label B (50 kWh/m2). De gemeente is in dit scenario energieneutraal. 2. Energieneutraal zonder isolatieminimum. Hierin worden woningen, in tegenstelling tot het hoofdscenario, niet verplicht naar label B1 te isoleren. 3. Onbeperkt elektriciteit. Dit scenario laat de ambitie van een energieneutrale gemeente los, en er is geen isolatieminimum. 4. Minimaal isoleren naar label A (30 kWh/m2). In plaats van isoleren naar label B doet de gemeente een stap extra: alle woningen isoleren verplicht naar label A toe. De gemeente is tevens energieneutraal. Naast de nationale kosten onderzoeken we ook wat van het aardgas af gaan kost of oplevert voor bewoners. Dit zijn de eindgebruikerskosten. Deze zijn berekend met het CEKER-model. Het model berekent de kosten voor bewoner-eigenaren en particuliere en sociale huurders, en houdt rekening met subsidies, financieringskosten en belastingen. Daarnaast brengt deze studie de impact van de verduurzaming van de gebouwde omgeving op de CO2-uitstoot in beeld. Naast de totale CO2-besparing per buurt, kijkt de studie naar de kosten per bespaarde kg CO2. Daarnaast becijfert het de CO2-reductiekosten wanneer een woning alleen isoleert naar label B, en dus een gasketel blijft gebruiken.

Resultaten en conclusies De berekeningen leverden voor elk van de scenario’s een voorkeurstechniek per buurt op en de nationale kosten, eindgebruikerskosten en CO2-besparing die daarbij horen. In alle vier de scenario’s komen twee voorkeurstechnieken naar voren: de elektrische warmtepomp en het collectieve warmtenet. Zowel bodem- als luchtwarmtepompen worden gebruikt. De collectieve warmtenetten gebruiken hoog- en middentemperatuurwarmte, afkomstig uit de biomassacentrale van Vattenfall en nieuw te ontwikkelen geothermie. De verhoudingen tussen deze technieken verschillen sterk per scenario en dat heeft gevolgen voor nationale kosten, eindgebruikerskosten en CO2-besparing: — Hoofdscenario: minimaal isoleren naar label B (50 kWh/m2). Iets meer dan de helft van de woningen gebruikt in dit scenario een warmtepomp. Dit zijn veelal woningen in recent gebouwde wijken en buitengebieden. De overige buurten hebben een warmtenet dat voornamelijk met geothermie verwarmt. — Energieneutraal zonder isolatieminimum. In dit scenario isoleren er minder woningen. Woningen isoleren alleen als dit nodig is voor de warmtetechniek of als met de energie - besparing door isolatie de isolatiekosten worden terugverdiend. Hierdoor liggen de totale kosten lager dan in het hoofdscenario: de nationale kosten met 15%, de eind- gebruikerskosten 33%. In dit beeld krijgt de helft van de woningen een warmtenet.

De woningen gebruiken hierdoor wel meer energie. Op dit moment leveren het gebruik van warmte en elektriciteit CO2-emissies op. Totdat de elektriciteitsmix en warmte- netten volledig verduurzaamd zijn in 2050, is de CO2-uitstoot in dit scenario het hoogst. De uitstoot is wel veel lager dan in de huidige situatie. — Onbeperkt elektriciteit. Dit scenario is het goedkoopste scenario, zowel vanuit het nationale- als eindgebruikersperspectief. De eindgebruikerskosten zijn de helft van de kosten in het hoofdscenario. In totaal gebruiken ongeveer 60% van de woningen een warmtepomp; meer dan in het hoofdscenario. Om dit scenario te realiseren moet Lelystad meer elektriciteit opwekken dan zij nu voorziet, of elektriciteit van buiten de gemeentegrenzen importeren. ________________________________ 1 Dit is label B volgens de labelsystematiek die tot 1 januari 2021 werd gehanteerd.

BIJLAGE 4 - TOELICHTING CEGOIA34 6 210294 - Warmtetechnieken in Lelystad – November 2021 — Minimaal isoleren naar label A (30 kWh/m2). In dit scenario gebruiken bijna alle buurten een elektrische warmtepomp. De extra isolatie t.o.v. het hoofdscenario heeft echter grote gevolgen voor de kosten. De nationale kosten zijn 25% hoger en de eindgebruikers - kosten bijna twee keer hoger dan in het hoofscenario. Door de hoge isolatiegraad is de uitstootreductie in dit scenario het grootst. De kosten per bespaarde ton CO2 zijn echter ook het hoogst. Het algemene beeld dat uit deze resultaten komt is als volgt. De nationale kosten zijn het laagst in de scenario’s Geen isolatieminimum en onbeperkte elektriciteit. Als elektriciteit beperkt is tot Lelystads opwekambities (beperkt elektriciteit), zijn deze kosten een paar procentpunten hoger. In het scenario isolatieminimum van label B zijn de kosten structu- reel hoger, en bij een minimum van label A stijgen de kosten aanzienlijk. Als we kijken naar de kosten voor de eindgebruiker, zien we hetzelfde beeld als bij de nationale kosten, maar dan versterkt. Ook de CO2-reductiekosten volgen dit beeld. Onder alle omstandig- heden heeft een aardgasvrije techniek hogere kosten voor de eindgebruiker dan verwarming met aardgas. De transitie is dus nog niet woonlastenneutraal.

In de vier scenario’s zijn er veel buurten die steeds op dezelfde techniek uitkomen. Dit noemen we een robuuste uitkomst. Naar aanleiding van stakeholderfeedback onderzochten we wat andere modelaannames doen met deze techniekuitkomsten in een set botsproeven. De botsproeven onderzoeken hoe eerder gehanteerde isolatiepakketten zich verhouden tot de isolatiestandaard van het Rijk. Ook namen we de kosten en noodzaak tot netverzwaring die netbeheerder Liander inschat. Het beeld van robuuste buurten hierin blijft vergelijkbaar met de hoofddoorrekening, waaruit we concluderen dat de resultaten representatief zijn. De nieuwe resultaten voor nationale-, eindgebruikers- en CO2-besparingskosten zijn per buurt meegenomen in het afwegingskader. De resultaten hiervan zijn weergegeven in de rapportage. De onderlinge weging, die aangeeft hoe belangrijk elk criterium is, maakt de gemeente later. Deze rapportage maakt daarom geen afweging over mogelijke startbuurten.

Update CEGOIA Lelystad Ligt de gemeente Lelystad nog steeds op koers in de warmtetransitie? BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA 35 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 1 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Inhoud 1 Doel en context 2 2 Resultaten 5 3 Conclusies en aanbevelingen 9 A CEGOIA-model 11 Literatuur 13 36 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 2 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 1 Doel en context 1.1 Context In 2023 is de Klimaatwet van kracht geworden, waarin het doel is opgenomen dat Nederland uiterlijk in 2050 de netto-uitstoot van broeikasgassen tot nul reduceert. Hieruit vloeit onder andere voort dat de warmtevoorziening richting 2050 aardgasvrij dient te zijn. Deze opgave komt deels bij gemeentes terecht. De gemeente Lelystad heeft in 2021 de Transitievisie Warmte opgesteld. Hierin zijn doelen en kaders beschreven en is de volgorde geschetst waarin wijken de warmte- transitie gaan doorlopen en met welke warmtevoorziening. De volgorde van de wijken werd weergegeven op een zogenoemde fasekaart, met fase 1 tot 2032, fase 2 tot 2040 en fase 3 richting 2050, zie Figuur 1. Fase 1 had vooral betrekking op woonwijken gelegen in het centrum en richting het oosten van Lelystad; fase 2 op de dichtbebouwde woonwijken in de overige delen van Lelystad en de bedrijventerreinen; en fase 3 op wijken waar een individuele oplossing het meest voor de hand ligt. 37 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 3 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Figuur 1 – Fasekaart gemeente Lelystad In 2026 zal de gemeente een nieuw warmteprogramma opstellen, waarin wordt voort- gebouwd op de Transitievisie Warmte. Voor dit warmteprogramma is het zinvol om de destijds gemaakte aannames aan te vullen of te updaten met nieuwe gegevens op het gebied van technieken en prijzen. Zo kunnen inzichten met betrekking tot de fasekaart worden geactualiseerd en winnen conclusies aan robuustheid. 1.2 Doel Het doel van voorliggend project is een technische en economische onderbouwing van het Warmteprogramma. Zo kan het ondersteuning bieden bij het nemen van de volgen- de stappen in de warmtetransitie en richting geven bij het beleidsproces van de gemeente. 38 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 4 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 1.3 Onderzoeksvraag De hoofdvraag van dit project is als volgt geformuleerd: Is het eindbeeld van de Fasekaart uit 2021 van de gemeente Lelystad in 2050 nog actueel? Een vervolgvraag die wordt uitgewerkt, is hierbij: Hoe robuust is het eindbeeld in de buurten? Hiermee bedoelen we: hoe groot zijn de verschillen tussen de technieken? Is er een duidelijke richting, of liggen de verschillen dicht bij elkaar? 39 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 5 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 2 Resultaten CEGOIA is een door CE Delft ontwikkeld rekenmodel waarmee de nationale kosten van duurzame warmteopties berekend kunnen worden op buurtniveau. In CEGOIA worden alle kosten die gemaakt worden meegenomen, onafhankelijk van wie deze kosten betaalt. Ook de kosten die gesocialiseerd worden, zoals netkosten elektriciteit en gas zijn in de berekening opgenomen. Belastingen worden echter niet meegenomen, waar- door de nationale kosten die CEGOIA berekent niet overeenkomen met de kosten per huishouden. In 2021 heeft CE Delft deze berekening uitgevoerd voor Lelystad, waaruit de eerste fasekaart is voortgekomen. Sindsdien zijn de prijzen van energie, warmtenetten en installaties veranderd. Daarnaast zijn de isolatie-eisen voor MT-netten versoepeld. Ook is de aansluitwaarde van een elektrische warmtepomp veranderd. Over het algemeen hebben de veranderingen geleid tot een redelijk robuust beeld ten opzichte van de eerdere fasekaart, zie Figuur 1. Per fase zal dieper worden ingegaan op de veranderingen. De jaartallen van de drie fases zijn gelijk gebleven (2032, 2040 en 2050). De nieuwe analyse heeft twee varianten opgeleverd, die zijn weergegeven in Figuur 2 en Figuur 3. Bij blauw is een warmtenet goedkoper en bij geel is een warmtepomp goedkoper.

In de eerste variant is geothermie relatief goedkoper en in de tweede variant is dit juist iets verhoogd. 40 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 6 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Figuur 2 – Resultaten CEGOIA (aanname geothermie relatief goedkoper) Figuur 3 – Resultaten CEGOIA (aanname geothermie relatief duurder) 41 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 7 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Het verschil tussen Figuur 2 en Figuur 3 is dat de kosten van geothermie zijn aangepast in Figuur 3: in Figuur 3 zijn de kosten verhoogd, omdat er is aangenomen dat er een collectieve warmtepomp wordt ingezet bij de geothermiebron. Dit leidt tot een hogere investering en hogere productiekosten (vanwege het extra elektriciteitsverbruik van de warmtepomp).1 In welke mate een collectieve warmtepomp nodig is, is afhankelijk van de temperatuur van de diepe ondergrond, wat nog onzeker is. 2.1 Fase 1 Fase 1 blijft robuust in vergelijking met de fasekaart uit 2021 (Figuur 1). In bijna alle buurten is een warmtenet overtuigend het meest kosteneffectief. Het warmtenet is ech- ter sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van een warmtebron. Zowel bij geothermie als alternatieven, zoals aquathermie, zijn er nog onzekerheden over de toepasbaarheid. Zonder warmtebron komt in veel buurten de warmtepomp als voorkeursoptie naar voren. Alleen voor twee buurten in het zuidoosten van fase 1 ‒ de sikkelvormige gele buurten bij De Landerijen – is een warmtepomp kosteneffectief. Deze buurten, met veel vrijstaande woningen, hadden ook in de eerdere analyse uit 2021 een lichte voorkeur voor warmtepompen. 2.2 Fase 2 Fase 2 (2032-2040) geeft een wisselender beeld. De kostenverschillen tussen technie- ken zijn hier kleiner.

De energetische kwaliteit van de woningen blijkt hierbij bepalend. Bij matige isolatie is een warmtenet vaak goedkoper, maar als gebouwen voldoen aan verbeterde isolatie (recent gebouwde label A-/B-woningen of nageïsoleerde woningen), dan zijn warmtepompen in veel buurten een goedkopere oplossing. In de nieuwe ana- lyse valt dus op dat voor sommige buurten met veel recente, goed geïsoleerde wonin- gen, in fase 2 een warmtepomp toch overtuigend kosteneffectief is. 1 De basisbedragen van geothermie zonder warmtepomp bedragen 5ct/kWh en met warmtepomp 12,5ct/kWh (PBL, 2024). 42 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 8 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Ook hier is de beschikbaarheid van een geschikte warmtebron een belangrijke randvoorwaarde. 2.3 Fase 3 Fase 3 blijft redelijk robuust: voor de meeste buurten blijft de uitkomst hetzelfde. De buurten die in deze fase nog zonder duurzame warmteoplossing zitten, gaan naar een individuele all-electric oplossing. In fase 3 zijn er in het zuidwesten en noorden en- kele buurten waarvoor een warmtenet een kosteneffectieve oplossing is. Deze kunnen aansluiten bij de ontwikkeling van de Fase 2-buurten. 2.4 Scenario’s en onzekerheid Uit enkele scenario-aanpassingen in CEGOIA en de daaruit volgende veranderingen in de fases komen een aantal observaties naar voren. • Ten eerste is een geschikte warmtebron een belangrijke randvoorwaarde voor de uitbreiding van het warmtenet, wat dus voor Lelystad bij een groot deel van de buurten als meest kosteneffectieve oplossing uit de bus komt. • Ten tweede heeft een mogelijke beperking van netcapaciteit geen effect op de resultaten: als er door problemen op het elektriciteitsnet toch minder elektriciteit beschikbaar is in Lelystad, verandert dat niets aan de uitkomsten. • Ten derde heeft isolatie een groot effect. Als woningen geïsoleerd worden naar de (nieuwe) isolatiestandaard, zijn warmtepompen in bijna alle buurten een goedkoper alternatief. Dit geldt vooral voor fase 2.

maar ook voor buurten die in fase 1 aan de beurt kwamen voor verduurzaming van de warmtevraag. De CEGOIA-analyse houdt geen rekening met de beschikbaarheid van duurzaam gas voor Lelystad. 43 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 9 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 3 Conclusies en aanbevelingen De hoofdvraag ‘Is het eindbeeld van de fasekaart uit 2021 nog actueel?’ kan groten- deels bevestigend worden beantwoord. Het globale beeld is hetzelfde, maar per fase is een aantal nuances aan te brengen. Deze nuances kunnen met de verdere ontwikkeling van beleid worden meegenomen. Aanbeveling is dan ook om de huidige koers voort te zetten en de nadruk te leggen op de uitvoering van fase 1, met of zonder de ‘sikkel- vormige gele buurten’ bij De Landerijen, die wel meegenomen worden in fase 1. Bij de uitrol van fase 2 moet beoordeeld worden of de wijken van fase 2 waar een warmtepomp het meest kosteneffectief is, en de wijken van fase 3 waar een warmtenet het meest kosteneffectief is, worden meegenomen. Bij fase 3 blijft ondersteuning van bewoners en bedrijven op individueel niveau het belangrijkst. 44 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 10 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Bijlagen 45 BIJLAGE 5 - ACTUALISA TIE CEGOIA

Inhoud 11 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 A CEGOIA-model Een overzicht van alle parameters is opgenomen in de parameterbijlage. De analyse met het CEGOIA-model is gedaan met twee varianten van geothermie: 1. Geothermie zonder collectieve warmtepomp met een investering van € 1.818 per kW. 2. Geothermie met collectieve warmtepomp, met een investering van € 2.750 per kW. Het elektriciteitsverbruik van de warmtepomp wordt berekend met een COP van 4,4. 46 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

Inhoud 12 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Colofon Delft, CE Delft, Oktober 2025 Deze publicatie is geschreven door: Fenneke van de Poll Publicatienummer: 25.240189.198a Opdrachtgever: Gemeente Lelystad Alle openbare CE-publicaties zijn verkrijgbaar via www.ce.nl © copyright, CE Delft, Delft CE Delft – Committed to the Environment CE Delft draagt met onafhankelijk onderzoek en advies bij aan een duurzame samenleving. Wij zijn toonaangevend op het gebied van energie, transport en grondstoffen. Met onze kennis van techniek, beleid en economie helpen we overheden, ngo’s en bedrijven structurele veranderingen te realiseren. Al sinds 1978 werken betrokken en kundige medewerkers bij CE Delft om dit waar te maken. 47 BIJLAGE 5 - ACTUALISA TIE CEGOIA

Inhoud 13 Update CEGOIA Lelystad Oktober 2025 Literatuur PBL. (2024). Eindadvies Basisbedragen SDE++ 2024. 48 BIJLAGE 5 - ACTUALISATIE CEGOIA

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING 49 BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING www.anteagroup.nl projectnummer 0501866.100 definitief 22 oktober 2025 Mededeling plan-mer- beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING50

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING51 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Plan-mer-beoordeling en deze mededeling 4 1.3 Toetsingscriteria plan-mer-beoordeling 5 1.4 Leeswijzer 6 2. Plangebied en methodiek plan-mer-beoordeling 7 2.1 Plangebied 7 2.2 Methodiek plan-mer-beoordeling; drie stappen 7 3. Warmtetechnieken Lelystad 11 3.1 Alternatief 1: middelhoge temperatuur warmtenet 11 3.1.1 Bestaande warmtenet Lelystad 11 3.2 Alternatief 2: individuele lucht-water-warmtepomp 12 4. Kenmerken potentiële milieueffecten 13 4.1 Geluid en trillingen 13 4.1.1 Effectbeschrijving cumulatieve geluidshinder 14 4.1.2 Effectbeschrijving trillingen 18 4.2 Bodem 20 4.2.1 Effectbeschrijving bodemkwaliteit 23 4.2.2 Effectbeschrijving ondergrond en grondwater 26 4.2.3 Effectbeschrijving ondergronds ruimtegebruik 27 4.3 Natuur en biodiversiteit 28 4.3.1 Effectbeschrijving beschermde gebieden 31 4.3.2 Effectbeschrijving beschermde soorten 31 4.3.3 Effectbeschrijving stikstofdepositie op Natura-2000 gebieden 32 4.4 Archeologie en cultuurhistorie 33 4.4.1 Effectbeschrijving archeologische waarden 33 4.4.2 Effectbeschrijving cultuurhistorische waarden 35 4.5 Hittestress 37 4.5.1 Effectbeschrijving hittestress 38 4.6 Water 39 4.6.1 Effectbeschrijving drinkwater 40 4.7 Omgevingsveiligheid 43 4.7.1 Effectbeschrijving externe veiligheid 46 4.8 Overige thema’s en aspecten 47 4.8.1

Elektromagnetische straling 47 4.8.2 Lucht 47 4.8.3 Oppervlaktewater 48 4.8.4 Circulariteit 48 4.8.5 Ruimtelijke kwaliteit 48 4.8.6 Verkeer 49 5. Conclusie 50 6. Bijlage 51 6.1 Methodiek buurttypen 51

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING52 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 4 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Gemeente Lelystad stelt een warmteprogramma op, als uitwerking van haar Transitievisie Warmte in het kader van de Wet gemeentelijke instrumenten Warmtetransitie (Wgiw) 1. In het warmteprogramma kijkt de gemeente vooruit tot 2050 en legt zij voor de komende 5 jaar vast hoe ze gefaseerd het gebruik van aardgas afbouwt en de woningen en bedrijfspanden van duurzame warmte voorziet. Het Warmteprogramma is een verdere uitwerking van de Transitievisie Warmte (2021) 2. In de kaart ‘volgorde van wijken’ is op een kaart per buurt een voorstel gedaan voor de fase waarin elke buurt van het aardgas wordt afgekoppeld 3. Deze kaart is weergegeven in Figuur 1.1. Figuur 1.1 volgorde van wijken aardgasvrij (Lelystad maps ArcGIS) 1.2 Plan-mer-beoordeling en deze mededeling In het kader van het Warmteprogramma wordt een zogeheten plan -mer-beoordelingsprocedure doorlopen. In de plan-mer-beoordelingsprocedure moet het bevoegde gezag (in dit geval de gemeente Lelystad) nagaan of de ontwikkelingen in het Warmteprogramma kunnen leiden tot aanzienlijk (negatieve) milieueffecten, die het doorlopen van een (uitgebreide) plan -mer-procedure voor het Warmteprogramma noodzakelijk maken.

Deze mededeling plan-mer-beoordeling biedt het bevoegde gezag de benodigde informatie voor deze afwegi ng. 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 2 Kadernota Op weg naar nieuwe energie in Lelystad juni 2021 3 Volgorde van wijken

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING53 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 5 Daarnaast geeft deze mededeling een analyse van mogelijk te verwachten effecten van de warmtetechnieken zoals deze worden gepresenteerd in het Warmteprogramma . Het geeft daarmee aandachtspunten voor de uitwerking van het Warmteprogramma. Er zijn diverse manieren om aardgasvrij te worden als gemeente. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in collectieve oplossingen en individuele oplossingen. Collectieve oplossingen zijn oplossingen waarbij meerdere gebruikers met één techniek van warmte worden voorzien. Een collectieve oplossing is met name geschikt voor wijken/buurten met een hoge dichtheid van gebruikers en als er al een collectieve warmtevoorziening is (bijvoorbeeld een warmtenet) die gebruikt en uitgebreid kan worden of er voldoende ruimte is om een collectieve voorzieningen aan te leggen en een warmtebron dichtbij ligt. Een voorwaarde is dat huizen goed geïsoleerd zijn of kunnen worden. Individuele oplossingen zijn oplossingen waarbij niet collectief maar voor elke gebruiker apart een warmtetechniek wordt ingezet.

Dit is een optie voor wijken/buurten waar een collectieve oplossing niet mogelijk is door bijvoorbeeld de afwezigheid van een warmtenet, geen ruimte om een warmtenet aan te leggen en/of huizen moeilijk geïsoleerd kunnen worden. Het warmteprogramma van gemeente Lelystad richt zich op twee oplossingen: een collectieve oplossing en een individuele oplossing. De collectieve oplossing betreft een middelhoge temperatuur warmtenet (hierna MT - warmtenet). De individuele oplossing is een lucht -waterwarmtepomp. Deze oplossingen zijn bedoeld voor bestaande bouw. In hoofdstuk 3 worden deze warmtetechnieken en de bijbehorende bronnen, infrastructuur en huisaansluitingen toegelicht. 1.3 Toetsingscriteria plan-mer-beoordeling Bij het beoordelen of er sprake is van aanzienlijk (negatieve) milieueffecten moeten de toetsingscriteria worden gehanteerd uit bijlage II van de Europese SMB-richtlijn. Hierin zijn twee categorieën benoemd, elk met een aantal kenmerken. Tabel 1.1 geeft weer waar in het bijzonder op wordt gelet.

Tabel 1.1 Toetsingscriteria uit bijlage II van de SMB-richtlijn voor het beoordelen van aanzienlijke milieueffecten Kenmerken van plannen en programma’s Kenmerken van de effecten en van de gebieden die kunnen worden beïnvloed - De mate waarin het plan of programma een kader vormt voor projecten en andere activiteiten met betrekking tot de ligging, aard, omvang en gebruiksvoorwaarden alsmede wat betreft de toewijzing van hulpbronnen; - De mate waarin het plan of programma andere plannen en programma’s met inbegrip van die welke deel zijn van een hiërarchisch geheel, beïnvloedt; - De relevantie van het plan of programma voor de integratie van milieuoverwegingen, vooral met het oog op de bevordering van duurzame ontwikkeling; - Milieuproblemen die relevant zijn voor het plan of programma; - De relevantie van het plan of programma voor de toepassing van de milieuwetgeving van de Gemeenschap (bijv. plannen en programma’s in verband met afvalstoffenbeheer of waterbescherming). - De waarschijnlijkheid, duur, frequentie en omkeerbaarheid van de effecten; - De cumulatieve aard van de effecten; - De grensoverschrijdende aard van de effecten; - De risico’s voor de menselijke gezondheid of het milieu (bijv.

door ongevallen); - De orde van grootte en het ruimtelijk bereik van de effecten (geografisch gebied en omvang van de bevolking die getroffen kan worden); - De waarde en kwetsbaarheid van het gebied dat kan worden beïnvloed gelet op: o Bijzondere natuurlijke kenmerken of cultureel erfgoed o De overschrijding van de milieukwaliteitsnormen of van grenswaarden; o Intensief grondgebruik; - De effecten op gebieden en landschappen die door een lidstaat, door de Gemeenschap, dan wel in internationaal verband als beschermd gebied zijn erkend. In de Omgevingswet staan geen inhoudelijke eisen ten aanzien van een mededeling plan-mer-beoordeling, wel ten aanzien van een project-mer-beoordeling (artikel 11.10 Omgevingsbesluit): In ieder geval een beschrijving van: • a. het project, met in ieder geval een beschrijving van: 1°. de fysieke kenmerken van het gehele project en, als dat van toepassing is, van de sloopactiviteiten; 2°. de locatie van het project, met bijzondere aandacht voor de kwetsbaarheid van het milieu in de gebieden waarop het project van invloed kan zijn; • b. de mogelijk aanzienlijke milieueffecten van het project; en • c. voor zover er informatie over deze effecten beschikbaar is: de mogelijk aanzienlijke milieueffecten van het project als gevolg van:

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING54 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 6 1°. de verwachte residuen en emissies en de productie van afvalstoffen; en| 2°. het gebruik van natuurlijke bronnen, waaronder bodem, land, water en biodiversiteit. Deze kunnen ook gehanteerd worden voor een plan-mer-beoordeling4. In de Nederlandse werkpraktijk wordt aan een plan-mer-beoordeling (vergelijkbaar met de eisen aan een project -mer-beoordeling5) een derde criterium toegevoegd: de plaats van het plan of programma (zie verder hoofdstuk 2). De criteria uit de Europese richtlijn en de Omgevingswet zijn naar de Nederlandse werkpraktijk vertaald, wat geaccepteerd is door de Raad van State. 1.4 Leeswijzer Voorliggend rapport is de mededeling plan-mer-beoordeling bij het warmteprogramma voor de gemeente Lelystad. De mededeling beschrijft de verwachte effecten van twee mogelijke alternatieven voor het aardgasvrij verwarmen van woningen en gebouwen in Lelystad. De mededeling is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 1 gaat in op de aanleiding voor deze mededeling en de gehanteerde toetsingscriteria. • Hoofdstuk 2 gaat in op het plangebied en de toegepaste methodiek.

• Hoofdstuk 3 gaat in op de te gebruiken warmtetechnieken • Hoofdstuk 4 gaat in op de effectbeschrijvingen per milieuthema; • Hoofdstuk 5 bevat een bondige conclusie; • Hoofdstuk 6 bevat de bijlage. 4 De eisen aan een plan-mer-beoordeling (bijlage II Europese SMB richtlijn) en project-mer-beoordeling (bijlage III Europese mer-richtlijn) zijn tekstueel enigszins anders. In jurisprudentie is echter al gesteld dat beide inhoudelijk vergelijkbaar zijn.

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING55 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 7 2. Plangebied en methodiek plan-mer-beoordeling In dit hoofdstuk worden de aanpak van de plan-mer-beoordeling en de kenmerken van het plangebied toegelicht. 2.1 Plangebied Het plangebied omvat de buurten weergegeven in Figuur 2.1. O verige buurten binnen Lelystad zijn geen woonwijk, nieuwbouwwijken of al aardgasvrij. Voor deze buurten worden twee mogelijke warmtetechnieken onderzocht: het MT -warmtenet en de individuele luchtwarmtepomp . D eze warmtetechnieken worden in hoofdstuk 3 verder toegelicht. Figuur 2.1 Plangebied plan-mer-beoordeling Lelystad 2.2 Methodiek plan-mer-beoordeling; drie stappen De plan-mer-beoordeling is uitgevoerd aan de hand van drie onderzoeksstappen. Stap 1: Opstellen beoordelingskader Op basis van wat er speelt in Lelystad én op basis van ervaringen elders zijn de relevante thema’s geïnventariseerd die beoordeeld moet worden. In Tabel 2.1 zijn deze thema’s nader uitgewerkt tot het beoordelingskader. De effectbeschrijvingen zelf worden in hoofdstuk 4 beschreven. Op basis van ervaringen elders zijn de thema’s elektromagnetische straling, lucht, water, circulariteit, ruimtelijke kwaliteit en verkeer niet opgenomen in het beoordelingskader6.

Deze thema’s blijken niet van wezenlijke invloed op de vraag of er een mer-plicht ontstaat. Voor sommige van deze thema’s geldt dat op dit moment nog niet kan worden vastgesteld hoe dat thema invulling krijgt (bijv. circulariteit). Voor andere thema’s geldt dat ze niet leiden tot aanzienlijk (negatieve) milieueffecten. In paragraaf 4.7 wordt deze onderbouwing per thema toegelicht. 6 Milieueffectrapport incl. aanvulling beleidsnota warmte en warmteprogramma gemeente Utrecht incl. bijlagen

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING56 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 8 Tabel 2.1 Beoordelingskader plan-mer-beoordeling Lelystad Thema Aspect Indicator Aanleg- en/of gebruiksfase Geluid en trillingen Cumulatieve geluidshinder Toename geluidsbelasting Aanleg- en gebruiksfase Trillingen Hinder of schade door trillingen Aanlegfase Bodem Bodemkwaliteit (netwerklaag) Impact op de biologische, chemische en fysische kwaliteit van de bodem in de netwerklaag. Aanleg- en gebruiksfase Ondergrond en grondwater De hydrologische, chemische, biologische en thermische impact op de ondergrond en grondwaterkwaliteit en -kwantiteit Aanleg- en gebruiksfase Ondergronds ruimtegebruik Inpasbaarheid in de ondergrond Aanleg- en gebruiksfase Natuur en biodiversiteit Beschermde gebieden Impact op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden Aanlegfase Beschermde soorten Impact op beschermde soorten Aanleg- en gebruiksfase Stikstofdepositie op Natura 2000- gebieden Stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen in Natura 2000-gebieden Aanlegfase Oppervlaktewater Thermisch effect op waterleven Gebruiksfase Archeologie en cultuurhistorie Archeologische waarden Behoud archeologische waarden, onder andere door toepassing (grootschalige) bodemenergie en energie-infrastructuur Aanlegfase

Cultuurhistorische waarden Behoud cultuurhistorische waarden, onder andere door toepassing (grootschalige) bodemenergie en energie-infrastructuur Aanleg- en gebruiksfase Hittestress Effect van warmteopwekking of koeling op hittestress Mate van verandering in hittestress in verschillende wijken na introductie alternatieve warmtetechniek Gebruiksfase Water Drinkwater Impact op de kwaliteit van het drinkwater in nabijgelegen leidingen van benoemde technieken Gebruiksfase Omgevingsveiligheid Externe veiligheid Aandachtsgebieden, activiteiten met gevaarlijke stoffen en plaatsgebonden risico Aanleg- en gebruiksfase Stap 2: Nuancering naar buurttype De impact van elk van de alternatieven (zowel warmtenet als luchtwarmtepomp) kan verschillen per buurttype. Daarom worden de milieueffecten (waar mogelijk) gerelateerd aan een buurttypologie om langs die weg eventuele verschillen inzichtelijk te maken. In de bebouwde omgeving van Nederland kunnen 14 buurttypen worden onderscheiden (gebaseerd op Kleerekoper 2016 - zie ook bijlage 1). Aan de hand van kenmerken, zoals het bouwjaar van de woningen, opbouw van de straten en het type bebouwing (zoals rijtjeshuizen of appartementen) , kunnen ook de buurten in de gemeente Lelystad ingedeeld worden in een bepaald type. Niet alle 14 typen zijn van toepassing in Lelystad. In overleg met de gemeente zijn de volgende 7 buurttypen onderscheiden: 1.

Naoorlogse woonwijk 2. Tuinstad laagbouw 3. Hoogbouw 4. Bloemkoolwijk 5. Vinex-wijk 6. Villawijk 7. Bedrijven Figuur 2.2 geeft een beeld van deze buurttypen. De grijze en de groene gebieden in Figuur 2.2 zijn geen woonwijken, nieuwbouwwijken of al aardgasvrij. Deze worden daarom niet meegenomen in de plan -mer- beoordeling. Bedrijventerreinen worden ook meegenomen in de buurttype aanpak. Voor een aantal bedrijven op bedrijventerreinen stelt de gemeente Lelystad echter een maatwerk aanpak voor , in aanvulling op deze

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING57 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 9 mededeling. Bij de maatwerk aanpak gaat het om ‘collectief waar het kan, individueel als het moet’. De buurten waar deze specifieke bedrijven in liggen worden in zijn geheel dus wel meegenomen in de effectbeschrijving en buurttype beschrijving. Figuur 2.2 Buurttypen Lelystad In Tabel 2.2 worden de kenmerken van de buurttypen beschreven.

Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad Tabel 2. 2 | Kenmerken buurttypen Lelystad Straatbeeld | Oppervlakte in buurt | Gevoeligheid in buurt | Overig Naoorlogse | na | Gesloten bouwblok, 2 tot 3 | Breed | Klinkers, | Hoog | 33% 19% | 14% | Hoog | Middel Middel Middel | Woonfunctie woonwijk | 1945 | eengezinswoning: 2 | betontegels onder 1 kap of vrijstaand Tuinstad | 1945- | Eengezinswoningen 2 tot 3 | Breed | Klinkers, | Hoog | 39% 22% | 18% | Middel Middel Middel Zeer | Woonfunctie laagbouw | 1960 | betontegels | Hoog Hoogbouw | na | Verspreide | 6 tot 20 | Middel Klinkers, | Laag | 11% 7% | 4% | Hoog | Laag | Middel Middel | Woonfunctie, 1960 | bebouwing, | betontegels, | werkfunctie appartementen | asfalt Bloemkool- | 1970- | Eengezinswoningen, 3 tot 5 | Smal | Klinkers, | Hoog | 36% 22% | 14% | Middel Middel Laag | Laag | Woonfunctie wijk | 1990 | strokenbouw en | betontegels open bouwblok Vinex-wijk | 1990- | Eengezinswoningen: 3 tot 10 | Breed | Klinkers, | Hoog | 41% 24% | 17% | Hoog | Middel Laag | Middel | Woonfunctie 2010 | rijtjeshuizen, 2 | betontegels, onder 1 kap, | asfalt appartementen, vrijstaand Villawijk | Van | Verspreide | 1 tot 4 | Breed | Klinkers | Hoog | 52% 40% | 12% | Laag | Laag | Laag | Hoog | Woonfunctie alle | bebouwing, 2 onder tijden | 1 kap, vrijstaand

Bedrijven- | Van | Verspreide | 2 tot 3 | Breed | Betontegels, | n.v.t.. 9- | n.v.t.. | n.v.t.. Hoog | Laag | Laag | Hoog | Werkfunctie terrein | alle | bebouwing, dichte | asfalt | 35% tijden | blokkendozen in vrije ruimte Stap 3: Lelystad specifieke, geografische informatie: Locatiespecifiek Aspecten die een specifieke geografische component met zich meebrengen, oftewel die buurttype overstijgend zijn, zijn op gemeenteniveau onderzocht (het plangebied). Zo is er gekeken naar: - | Cultuurhistorische elementen - | Archeologische waarden - | Beschermde gebieden: Natuurnetwerk Nederland - | Beschermde gebieden: Natura 2000- | gebieden Langs deze drie stappen (beoordelingskader, buurttypen, locatiespecifieke zaken) is de plan-mer-beoordeling uitgevoerd voor een tweetal alternatieven. Die worden in het volgende hoofdstuk nader toegelicht. 10 58 | BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING59 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 11 3. Warmtetechnieken Lelystad In dit hoofdstuk worden de twee alternatieven, het MT-warmtenet en de individuele lucht-water-warmtepomp, behandeld. Elk alternatief wordt verder uitgewerkt met aandacht voor warmtebronnen, benodigde infrastructuur en de aansluiting op woningen en gebouwen.

3.1 Alternatief 1: middelhoge temperatuur warmtenet Een warmtenet is een infrastructuur van ondergrondse, geïsoleerde buisleidingen waar warm water wordt getransporteerd van een centrale warmtebron naar de afnemers, zoals particulieren of bedrijven. Een stadsbreed warmtenet op midden-temperatuur (MT) levert warmte van 55 tot 75 °C aan gebruikers in een groot gebied, zoals een hele stad of stadsdelen. Warmtebronnen Er zijn meerdere mogelijke warmtebronnen voor een MT -warmtenet. Lelystad voorziet gebruik te maken van de volgende warmtebronnen ten behoeve van een MT-warmtenet: - Warmte uit diepe bodem (geothermie) - Warmte uit ondiepe bodem (collectieve warmte-koude opslag (WKO)) - Warmte uit een biomassacentrale (alleen onder hele strenge eisen luchtkwaliteit) . De gemeente is momenteel bezig met onderzoek naar geothermie als warmtebron . Ook bestaan er al twee warmtenetten welke warmte onttrekken uit biomassa, dit wordt verder toegelicht in paragraaf 3.1.1. Benodigde infrastructuur en aanleg De warmte-infrastructuur voor het stadsbrede warmtenet bestaat uit verschillende onderdelen: - (minimaal) 2-pijps warmtenet, met: o Transportleidingen o Distributieleidingen o Huisaansluitingen - Warmteoverdrachtstations - Hulpwarmteketels - Warmteonderstations - (eventueel) warmtebuffers.

Aansluiting woningen en gebouwen Voor aansluiting op MT -warmtenet is isolatie van woningen en gebouwen tot energielabel C (of beter) noodzakelijk voor optimale functionering van de MT-verwarming. Dit betekent voor woningen en gebouwen met een lager energielabel dan D dat hun isolatie moet worden verbeterd, vernieuwd of vervangen. Binnenshuis, om een MT-warmtenet aan te sluiten moet een afgifteset (warmtewisselaar) geïnstalleerd worden (dit kan meestal in de meterkast). Afgifte van warmte in de woning kan via de bestaande radiatoren of vloe rverwarming. Bij appartementen met een collectieve warmtevoorziening wordt op een vergelijkbare manier deze voorziening vervangen door een collectieve warmtewisselaar. Als ieder appartement nu een eigen cv -ketel heeft, is de aansluiting op het warmtenet ee n stuk complexer en moet er veel intern leidingwerk worden aangelegd. Het elektriciteitsnet hoeft voor deze variant niet verzwaard te worden. 3.1.1 Bestaande warmtenet Lelystad In de gemeente Lelystad zijn momenteel twee warmtenetten aanwezig. Het oudste (1981) is van Vattenfall en voorziet grotendeels de zuidelijke wijken van de gemeente van warmte. De wijk Warande wordt voorzien door warmte door Ennatuurlijk. Beide warmtenetten worden verwarmd uit biomassa. Daarvoor zijn twee centrales beschikbaar: de eerste is van Vattenfall (2001) en de tweede van Primco (2011) .

De biomassacentrale van Vattenfall levert warmte aan het warmtenet van Vattenfall. De biomassacentrale van Prim co levert warmte aan het warmtenet van Ennatuurlijk en voorziet in de pi eklast van Vattenfall. Deze bronnen zijn op dit moment voldoende toereikend voor het warmteprogramma.

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING60 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 12 De biomassacentrale van Vattenfall is echter zowel economisch als technisch afgeschreven. Dit is reden voor Vattenfall om een nieuwe warmtevoorziening voor te bereiden. Hiervoor doet de gemeente onderzoek naar geothermie als warmtebron. Hiervoor wordt een aparte mer -procedure doorlopen, omdat nog niet definitief is waar de geothermiebron komt en in welke vorm. De potentiële effecten van de geothermiebron op verschillende aspecten binnen deze plan-mer-beoordeling zijn daarom niet kaderstellend voor het warmteprogramma. De gemeente heeft geen WKO’s ge ïnstalleerd vooruitlopend op het warmtenet. Het stadhuis en een aantal andere grote kantoren in het stadshart hebben elk een eigen WKO, maar deze worden niet op een collectief WKO voor het stadshart aangesloten. 3.2 Alternatief 2: individuele lucht-water-warmtepomp Met een individuele lucht-water-warmtepomp worden woningen en gebouwen verwarmd zonder een aansluiting op een warmtenet. Met een buitenunit kan warmte uit de lucht worden gehaald en met de warmtepomp naar het gewenste temperatuurniveau worden opgewaardeerd . Via een warmtewisselaar wordt het water voor de verwarming en tapwater opgewarmd.

In Lelystad wordt de lucht-waterwarmtepomp uitsluitend toegepast in een all-electric uitvoering. Warmtebronnen Een lucht-waterwarmtepomp gebruikt de buitenlucht als bron om warmte te onttrekken door middel van een koelmiddel en condensor. De warmte wordt opgewaardeerd naar het juiste temperatuurniveau met behulp van elektriciteit. Benodigde infrastructuur en aanleg Elke woning die wordt voorzien van een lucht-waterwarmtepomp moet een buiten- en binnenunit laten plaatsen. Afhankelijk van de plaatsing is er mogelijk noodzaak voor graafwerkzaamheden. De units worden per woning/gebouw voorzien van stroom. Aansluiting woningen en gebouwen Woningen en gebouwen die voor een individuele lucht -waterwarmtepomp in aanmerking komen moeten minimaal schillabel B geïsoleerd zijn. Afhankelijk van de woning of het gebouw moeten hiervoor aanpassingen worden uitgevoerd. Naast isoleren is er een aantal veranderingen nodig, zo wordt de buitenunit van de lucht - water-warmtepomp gemonteerd aan de buitenkant van de woning of het gebouw. Binnenshuis wordt de lucht - water-warmtepomp aangesloten op de bestaande verwarmingsleidingen van radiatoren of vloerverwarming . Voor de opwarming van tapwater is een boiler nodig en daarnaast nog een buffervat van ca. 150 liter. Ook moet de binnenunit worden aangesloten op een stroomtoevoer.

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING61 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 13 4. Kenmerken potentiële milieueffecten In dit hoofdstuk wordt per thema beschreven wat de te verwachten effecten zijn van de twee warmte - alternatieven. 4.1 Geluid en trillingen Geluid en trillingen die vrijkomen bij de werkzaamheden die benodigd zijn voor de alternatieven naar aardgasvrij kunnen tot hinder leiden. Onderstaande paragraaf beschrijft de effecten met betrekking tot het thema geluid en trillingen. Hierbij zijn de cumulatieve geluidshinder en mate van trillingen maatgevend. Tabel 4.1 Beoordelingskader geluid en trillingen Thema Aspect Indicator Aanleg- en/of gebruiksfase Geluid en trillingen Cumulatieve geluidshinder Toename geluidsbelasting Aanleg- en gebruiksfase Trillingen Hinder of schade door trillingen Aanlegfase De geplande groei van woningen in de gemeente Lelystad7 betekent een toename van het aantal geluidsgevoelige objecten en daarmee ook een toename van mogelijke geluidshinder. De groei van het aantal inwoners brengt ook een groei van mobiliteit met zich mee , en daarmee verkeersgeluid. In Figuur 4.1 is de geluidsbelasting (Lden, 2021) voor wegen weergeven en Figuur 4.2 geeft de geluidsbelasting voor spoorwegen (Lden, 2021).

De figuren tonen dat de geluidsbelasting rondom drukke verkeersaders en spoorwegen hoog is. Figuur 4.1 Geluidsbelasting (Lden) wegverkeer (RIVM, 2022) 7 Woonvisie 2022-2027 herijkte versie 2024

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING62 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 14 Figuur 4.2 Geluidsbelasting (Lden) treinverkeer (RIVM, 2022) Bij specifieke vormen van industrie, zwaar vrachtverkeer en treinverkeer treedt al trillinghinder op. Trillinghinder door verkeer is sterk afhankelijk van de staat van het wegdek. Ook kan bij constructiewerkzaamheden trillinghinder optreden bij het heien of door de aan- en afvoer van bouwmaterialen. 4.1.1 Effectbeschrijving cumulatieve geluidshinder Alternatief 1 – MT warmtenet De aanleg van een MT -warmtenet brengt werkzaamheden met zich mee waar mogelijk geluidshinder bij komt kijken. Voor het MT-warmtenet worden op verschillende locaties binnen de gemeente installaties aangelegd. In hoofdstuk 3 is beschreven dat er een geothermiebron, installatie voor warmte -koude opslag en een biomassacentrale benodigd zijn. Bij de aanleg hiervan vindt mogelijk geluidshinder plaats. Deze is echter tijdelijk van aard en geconcentreerd in en rondom de gebieden waar de installaties terecht komen . Daarnaast wordt er bij de aanleg van de transport - en distributieleidingen van een warmtenet gebruik gemaakt van machines die geluidshinder opleveren. Binnen een buurt moet in elke straat een distributieleiding voor het warmtenet worden aangelegd.

Gedurende deze periode kunnen omwonenden geluidshinder ondervinden van deze werkzaamheden. De geluidsemissie van het warmtetransport door de distributieleiding heeft geen significante geluidshinder tot gevolg in de gebruiksfase . De installaties die benodigd zijn voor de warmtebron , zoals een geothermiecentrale, kunnen in de gebruiksfase wel een geluid uitstoten. Voor deze installaties moet bij de gemeente een vergunning worden aangevraagd waar ook wordt getoetst of de uitstoot van geluid aan de geldende richtlijnen voldoet. De installaties zijn grootschaliger en worden op strategische plaatsen bi nnen de gemeente geplaatst. Indien nodig kunnen er extra maatregelen worden genomen om geluidshinder te voorkomen. Alternatief 2 – Individuele lucht-water-warmtepomp Bij de aanleg van individuele lucht -waterwarmtepompen worden werkzaamheden aan het huis van bewoners uitgevoerd. Voor deze werkzaamheden is geen zwaar materieel en transport benodigd, Dit geeft geen significante toename van geluidshinder ten opzichte van bestaande verkeersbewegingen. Het elektriciteitsnet moet voor dit

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING63 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 15 alternatief verzwaard worden, waarvoor transformatorhuisjes en elektriciteitskabels benodigd zijn. De werkzaamheden bij de aanleg hiervan kunnen tot geluidshinder kan leiden, maar zijn relatief kort van duur. De ventilator van de lucht-water-warmtepomp die bij iedere woning wordt geïnstalleerd veroorzaakt geluid. Hoe lager de omgevingstemperatuur of hoe hoger de gewenste binnentemperatuur, hoe harder de lucht-water- warmtepomp moet draaien om warmte uit de buitenlucht te halen . Lucht-water-warmtepompen kunnen ook worden ingezet om de woning te koelen. In dat geval draait de lucht -water-warmtepomp ook in de zomer en emitteert daarmee geluid. Nationale wetgeving stelt een grens van maximaal 40 dB , gemeten op de erfgrens, voor lucht-water-warmtepompen. Om aan deze eis te kunnen voldoen zijn er speciaal ontworpen, stillere varianten van lucht-water-warmtepompen op de markt. Daarnaast kan met het kiezen van een geschikte locatie voor de lucht-water-warmtepomp en/of met het plaatsen van een geluidskap, het geluidsniveau van lucht-water- warmtepompen worden verlaagd.

Een studie uit 20248 waarin het cumulatieve geluidsniveau van de plaatsing van de buitenunits van lucht -water- warmtepompen in een wijk in Londen is gemodelleerd, toont aan dat zelfs onder de meest ongunstige aannames, de cumulatieve geluidsimpact van meerdere lucht-water-warmtepompen niet significant groter is dan de impact van een enkele lucht -water-warmtepomp in de tuin van de dichtstbijzijnde buur. Er is verder nog weinig onderzoek gedaan naar de cumulatieve geluidsniveaus en de subjectieve geluidservaring bij de grootschalige inzet van lucht -water-warmtepompen in verschillende stedelijke leefomgevingen. Los van de hoogte van het cumulatieve geluidsniveau moet worden geconclud eerd dat bij toepassing van de lucht-water-warmtepomp als voorkeursoplossing voor alle woningen in een buurt het cumulatieve geluidsniveau bij gelijktijdige inschakeling van deze warmtepompen voor een continue geluidsbelasting van 40 dB op de omgeving zorg t, wanneer de richtlijnen worden nageleefd. Lucht -water-warmtepompen draaien niet continu, wat in de praktijk een vermindering van het cumulatieve geluidsniveau oplevert. Daarnaast zijn moderne buitenunits vaak uitgerust met een stille modus waarbij minder geluid wordt geproduceerd en zijn er maatregelen mogelijk om de geluidshinder van een buitenunit te verminderen door deze te isoleren.

Naast de mogelijk (lichte) geluidshinder door de extra transformatorhuisjes voor de verzwaring van het elektriciteitsnet zijn er in de gebruiksfase geen aanzienlijke effecten op geluid te verwachten. Buurttypen Aanlegfase Voor de aanleg van een warmtenet is het uitgangspunt dat er één distributieleiding per straat wordt aangelegd. Daarmee is het aantal meters straat per buurttype bepalend voor dit deel van de geluidsoverlast tijdens de aanlegfase. Bepalend voor de mate van geluidshinder is het aantal meters warmtenet wat moet worden aangelegd. Hiervoor wordt het onderscheidende kenmerk weglengte per hectare gebruikt. Buurttypen met hoog aantal meters straat per hectare, moeten relatief meer werkzaamheden voor de aanleg van een warmtenet worden uitgevoerd en hebben daarmee een groter risico op geluidshinder gedurende de aanlegfase, zie Figuur 4.3. Buurten met het type bloemkoolwijk en Vinex wijk hebben een hoger risico. 8 APEX Acoustics (2024) Cumulative noise impact risk from ASHPs

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING64 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 16 Figuur 4.3 Gemiddelde weglengte in meters per hectare als indicator voor risico op geluidshinder Daarnaast speelt de afstand tot de werkzaamheden aan het warmtenet een rol bij de aanleg van een warmtenet. Om dit effect mee te wegen wordt het onderscheidende kenmerk straatbreedte gebruikt. Buurten met smallere straten hebben een hoger risico op geluidshinder gedurende de aanlegfase van het warmtenet, zie Figuur 4.4. Buurten met het buurttype bloemkoolwijk hebben een hoger risico. Voor alternatief 2 worden voor het aspect geluid geen specifieke effecten verwacht per buurttype verwacht.

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING65 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 17 Figuur 4.4 Straatbreedte als indicator voor risico op geluidshinder Gebruiksfase In de gebruiksfase kunnen bij beide alternatieven installaties zoals warmteoverdrachtstations en transformatorhuisjes (lichte) geluidshinder geven. Uitgangspunt is dat hierbij aan de richtlijnen en de richtafstanden voor deze installaties kan worden voldaan. Deze installaties moeten worden ingepast in de leefomgeving. In sommige buurten is daarvoor weinig ruimte, waardoor richtafstanden en richtlijnen om geluidshinder te voorkomen soms lastig uit te voeren zijn. Daarom is in de nuancering naar buurttype gebruikt gemaakt van het onderscheidende kenmerk openbare ruimte per buurttype , zie Figuur 4.5. Buurten met weinig openbare ruimte hebben een hoger risico op geluidshinder in de gebruiksfase. Buurten met het buurttype naoorlogse woonwijk hebben een hoog risico.

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING66 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 18 Figuur 4.5 Percentage openbare ruimte als indicator voor risico op geluidshinder Locatiespecifiek Er zijn voor het aspect geluid geen locatiespecifieke aandachtspunten binnen de gemeente Lelystad. Conclusie In de aanlegfase zijn bij alternatief 1 relatief meer effecten te verwachten dan bij alternatief 2. In bloemkoolwijken wordt dit effect mogelijk versterkt doordat er meer en smallere straten zijn waarin een warmtenet aangelegd moet worden. Deze effecten zijn echter tijdelijk van aard. In de gebruiksfase leidt alternatief 2 naar verwachting tot meer cumulatieve geluidshinder . Een aandachtspunt met betrekking tot het cumulatieve geluidsniveau van de individuele lucht-water-warmtepomp ligt met name aan waar deze geplaatst wordt. In naoorlogse woonwijken is dit een aandachtspunt omdat hier minder openbare ruimte beschikbaar is. Deze effecten zijn te mitigeren door bijvoorbeeld een geluidskap te plaatsen. Vanuit het aspect cumulatieve geluidshinder zijn er dus geen aanzienlijke milieueffecten die aanleiding geven tot het opstellen van een plan-MER.

Aandachtspunt Een aandachtspunt is dat er op dit moment weinig bekend is over de impact van meerdere buiten units op het cumulatieve geluidsniveau in dichtbevolkte buurten met meerder e woonlagen en de verschillen in subjectieve geluidservaring. Er kunnen mitigerende maatregelen getroffen worden om de eventuele geluidhinder te minimaliseren. 4.1.2 Effectbeschrijving trillingen Alternatief 1 – MT warmtenet Bij de aanleg van de installaties die in de basis - en pieklast van het MT -warmtenet voorzien worden allerlei machines gebruikt en moet materieel van en naar de locatie worden vervoerd. Juist het (zwaar) transport over ongelijke ondergrond leidt tot trillingen in de omgeving. Om de effecten op trillingen tijdens de a anlegfase per alternatief vast te stellen is daarom gekeken naar welke machinerie en transport in de aanlegfase benodigd is.

BIJLAGE 6 - PLAN-MER-BEOORDELING67 Mededeling plan-mer-beoordeling warmteprogramma Gemeente Lelystad projectnummer 0501866.100 22 oktober 2025 Gemeente Lelystad 19 Voor de aanleg van een MT -warmtenet zijn m achines nodig voor het aanleggen van de transport - en distributieleidingen en installaties. De straat moet open voor de aanleg van de leidingen, hier is machinerie voor benodigd maar ook transport van benodigd materieel. Nadat de werkzaamheden zijn afgeron d word t bij het egaliseren van straatdelen vaak een trilplaat gebruikt. Deze werkzaamheden kunnen tijdelijk voor trillinghinder zorgen. In de gebruiksfase zijn er geen trillingen te verwachten bij dit alternatief. Alternatief 2 – Individuele lucht-water-warmtepomp In de aanleg van individuele lucht-water-warmtepompen is weinig machinerie en zwaar transport benodigd. Voor de installatie van lucht -water-warmtepompen zijn enkel de werkbusjes benodigd waarmee installateurs naar woningen rijden. Daarnaast moet ook hier e en groot aantal transformatorhuisjes gebouwd worden waar machinerie en transport voor nodig zijn. Deze werkzaamheden en de benodigde machinerie is echter relatief kleinschalig waardoor het risico op hinder door trillingen voor dit alternatief in de aanlegfase klein is. Lucht-water-warmtepompen kunnen zorgen voor trillingen door de werking van de compressor en ventilator.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://lelystad.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fe234211-62d0-4147-8593-8c2e6a372059?agendaItemId=85f8a796-0e66-4076-9236-92c260a09267