Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 3 MER deel B
Tekst van het document
Bron: Signaleringskaart-EV, online viewer. Geraadpleegd op 16 augustus 2023. Onderdeel van de vrijwaringszone zijn de oeverstrook en vrije ruimte. Voor deze zones gelden specifieke regels met betrekking tot beheer, onderhoud en begroeiing en bebouwing, zie paragraaf 3.12 in de Richtlijn Vaarwegen. In de huidige situatie bevinden zich enkel de ligplaatsvoorzieningen en vaarwegmarkeringen binnen de vrijwaringszone.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 137 11.4.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Voorlopig VKA Het uitgangspunt voor het realiseren van de landaanwinningen is dat er zand gewonnen wordt ten noorden van de vaarweg, op het Markermeer. Zie onderstaande figuur. Alhoewel aangenomen wordt dat het baggerschip op de winlocatie blijft en er gebruik gemaakt zal worden van een persleiding, moet er in de realisatie rekening gehouden worden met het kruisen van de vaarweg door de persleiding en andere werkschepen. De kruisende vaarbewegingen worden beschouwd binnen het criterium ‘Vaarverkeerssituatie’. De persleiding(en) heeft potentieel impact (- -) heeft op de doorgaande scheepvaart. Echter, dit effect kan worden gemitigeerd door de persleiding op diepte te leggen, waardoor de minimale vaarwegdiepte gegarandeerd kan blijven worden. De natuurontwikkeling aan de westzijde van de leidam (zie het groen gearceerde deel in onderstaande figuur) vergt werkschepen dicht op de vaarweg met een potentiële impact op de ruimte voor de vaarweg. Dit effect kan eventueel worden gemitigeerd door een afstandsmarge tussen de ‘zandkade’ en de vaarweg in te passen, waarin werkschepen kunnen werken zonder de ruimte voor de vaarweg in te perken. Toch is kruisend verkeer te verwachten, wat nader is beschouwd binnen het criterium ‘Vaarverkeerssituatie’.
Het conflict dat de landaanwinning voor het woongebied Meerdijkhaven heeft met de vaarweg (tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep) bestaat eveneens in de realisatie. Omdat de vaarweg tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep de werkzaamheden rond de landaanwinning voor Meerdijkhaven passeert, ontstaat hier potentieel de situatie dat werkschepen de vaarweg deels blokkeren. Het effect op de ruimte voor deze vaarweg is daarom als licht negatief (-) beoordeeld. De effecten voor het criterium ruimte voor de vaarweg zijn vanwege de mogelijke impact van de persleiding in de realisatiefase beoordeeld als sterk negatief (- -). 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 138 Figuur 11-6: Aanlegwerkzaamheden voor de landaanwinning van Meerdijkhaven en de nieuwe natuur. Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning wordt geen persleiding toegepast en wordt de ruimte voor de vaarweg niet beperkt. Wel identificeren wij het risico op uitvoeringsactiviteiten in de vaarweg, met name ter hoogte van het Bataviakwartier, zie het criterium ‘Vaarverkeersituatie’. De effectbeoordeling is neutraal (0). Varianten Variant zonder strand Het effect van de variant zonder strand is niet onderscheidend van het voorlopig VKA.
Variant grondverbetering In deze variant zal er ook een persleiding komen te lopen vanaf de landaanwinning Meerdijkhaven richting de nieuwe natuur waarbij de vaarweg Noordersluis – Oostvaardersdiep wordt gekruist. Verder zijn de effecten gelijk aan die van het voorlopig VKA. Variant zand uit vaarweg In deze variant ligt er gedurende enige weken een zandzuiger in de hoofdverbinding Amsterdam – Lemmer (Delfzijl) met een persleiding vanuit de vaargeul naar de landaanwinning. Er komt geen nieuwe natuurontwikkeling langs de leidam, maar wel een persleiding vanuit de vaargeul naar de landaanwinning. De uitvoeringsduur is korter, en daarmee ook de kruisende vaarbewegingen. Verder zijn de effecten gelijk aan die van het voorlopig VKA.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 139 Variant zand van de markt In deze variant wordt circa 1,6 tot 2 miljoen m3 zand voor de landaanwinning met schepen aangevoerd in een periode van vele maanden. Dat betekent dat in een korte periode een groot aantal schepen hun lading naar de landaanwinningslocatie komen brengen, waarbij de hoofdverbinding Amsterdam- Lemmer (Delfzijl) wordt gekruist. In deze variant is geen sprake van een persleiding die de vaargeul moet passeren. Er komt geen nieuwe natuurontwikkeling langs de leidam. De uitvoeringsduur is korter en daarmee ook de kruisende vaarbewegingen. Verder zijn de effecten gelijk aan die van het voorlopig VKA. Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling.
Tabel 11-3: Effectbeoordeling realisatie Criterium – ‘Ruimte voor de vaarweg’ Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Hoofdvaarweg - Houtribsluizen - - - - - - - - 0 0 Noordersluis – Oostvaardersdiep - - - - - 0 Eindbeoordeling - - - - - - - - - 0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen Om het effect van de vaarwegkruisende persleiding in de realisatie te mitigeren, zal deze buiten het minimum vaarwegprofiel moeten worden gehouden. Bij overdiepte kan de persleiding waarschijnlijk op de bodem liggen. Anders zal de persleiding ter plaatse van de vaarweg ingegraven moeten worden. Het effect op de vaarweg Noordersluis – Oostvaardersdiep kan relatief eenvoudig worden gemitigeerd door het vaarwater te beperken, eventueel met toepassing van betonning, zoals dat ook gedaan zal moeten worden in de eindsituatie. De vaarweg kan de landaanwinning van Meerdijkhaven ten noorden passeren (zie ook volgende paragraaf).
Het mogelijke effect op de beschikbare ruimte voor de vaarweg door werkschepen kan worden gemitigeerd door de uitvoering buiten de vaarwegbegrenzing te laten plaatsvinden, o f indien de ruimte het binnen de vaarweg toelaat, met toepassing van tijdelijke werkbetonning. Het effect van werkschepen op de verkeerssituatie is beschouwd binnen het criterium ‘Verkeerssituatie’. Compenserende maatregelen Niet van toepassing. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 140 Tabel 11-4: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Hoofdvaarweg - Houtribsluizen 0 0 0 0 0 0 Noordersluis – Oostvaardersdiep 0 0 0 0 0 0 Eindbeoordeling 0 0 0 0 0 0 Effecten eindsituatie Voorlopig VKA De ontwikkeling van het Waterfront, in alle alternatieven en varianten, reikt niet tot in de hoofdvaarweg, op een enkele hoek na, nabij de opstelplaatsen, zie onderstaande figuur. Het vervallen van deze hoek heeft in de praktijk naar verwachting geen effect op de doorvaarbaarheid. Wel is te adviseren de vaarwegbegrenzing in de legger aan te passen. Figuur 11-7: Uitsnede van de legger. De rode lijn geeft de huidige vaarwegbegrenzing aan.
De zwarte contouren geven de grenzen van de voorgenomen ontwikkeling ter hoogte van het Bataviakwartier aan. De geel omrande cirkel geeft de locatie aan waar de ontwikkeling tot in de vaarweg reikt.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 141 De ontwikkeling van het Waterfront aan het Bataviakwartier echter, zal reiken tot de vaarwegbegrenzing, en overlapt daarmee de vrijwaringszone, waar ook de oeverstrook en de benodigde vrije ruimte toe behoren. Volgens de Richtlijn Vaarwegen en het Besluit algemene regels ruimteli jke ordening (Barro), gelden er restricties voor wat er in deze zone ontwikkeld kan worden. De effectbeoordeling voor de hoofdvaarweg is: • Neutraal voor de hoofdvaarweg (0) • Negatief voor de vrijwaringszone (- -) De ontwikkeling van de woonwijk Meerdijkhaven conflicteert met de huidige CEMT II-vaarweg tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep. Met de ontwikkeling van de landaanwinning verkleint het beschikbare vaarwater en zal de verbinding buiten de landaanwinning om komen te liggen. Het effect van de ontwikkeling op het criteria Ruimte voor de Vaarweg is voor deze verbinding daarom beoordeeld als licht negatief (-). Uitgaande van een benodigde vaarwegbreedte zoals beschikbaar in de Lage Dwarsvaart (binnen de sluis), dient een vaarweg van circa 45 m breedte en voldoende vaarwegdiepte gereserveerd te worden rond het deelgebied Meerdijkhaven. Deze ruimte lijkt in principe aanwezig. Het conflict en de mogelijke aanpassing van het vaarweg-alignement is in onderstaande figuur weergegeven.
Bij het ontwerpen van de aanpassing dient rekening gehouden te worden met medegebruik van de vaarweg door recreatievaart, bochtstralen, zichtlijnen zoals voorgeschreven in de Richtlijn Vaarwegen. Volgens de Richtlijn Vaarwegen is de minimaal benodigde breedte voor een CEMT II normaal profiel vaarweg, inclusief een zijwindtoeslag, circa 30 meter. Figuur 11-8: Google Earth-overlay met Waterfront ontwikkeling in het V-VKA. De bestaande vaarweg tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep conflicteert met de landaanwinning voor het woongebied Meerdijkhaven. Het oranje vaarwegalignement is mogelijk een alternatieve route.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 142 Figuur 11-9: Beeld vanuit zuidwestelijke hoek, rechts is het woongebied Meerdijkhaven te zien, welke conflicteert met de huidige vaarweg tussen de Noordersluis en het Oostervaardersdiep. De rode lijn geeft een mogelijke verplaatsing van het vaarwegalignement. Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning ontstaat het conflict rond het gebied Meerdijkhaven niet en zijn er geen effecten voor de beschikbare ruimte voor de vaarweg geïdentificeerd. Varianten Variant zonder strand Het effect van de variant zonder strand is niet onderscheidend van het voorlopig VKA. Uitvoeringsvarianten De uitvoeringsvarianten zijn niet van toepassing op het criterium ‘Ruimte voor de vaarweg’.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 143 Effectbeoordeling eindsituatie Onderstaande tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling in de eindsituatie. Tabel 11-5: Beoordeling eindsituatie Criterium – ‘Ruimte voor de vaarweg’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Hoofdvaarweg - Houtribsluizen - - - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Ruimte voor de vaarweg 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Vrijwaringszone - - - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Noordersluis – Oostvaardersdiep - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Ruimte voor de vaarweg - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Eindbeoordeling - - - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Deze negatieve effecten kunnen worden gemitigeerd met maatregelen, zoals hieronder beschreven. Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen Maatregelen om het effect op de vrijwaringszone rond de hoofdvaarweg weg te nemen omvatten afspraken over het gebruik en beheer van de vrijwaringszone, met name ter hoogte van het Bataviakwartier. Onderdeel van de afspraken zal zijn dat er beperkt gebouwd kan worden in deze zone. Rijkswaterstaat heeft in het kader van haar reactie op het voorontwerpbestemmingsplan aangegeven dat een zone van 5 meter naast de hoofdvaarweg vrij moet blijven van obstakels.
Het zal gezien de aanloop naar de sluizen niet mogelijk zijn de vaarweg te verleggen. De vaarweg tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep zal moeten worden verlegd in de situatie met landaanwinning voor Meerdijkhaven. Hierbij zal rekening moeten worden gehouden met de eisen die er zijn voor het ontwerp van een CEMT II-vaarweg, inclusief een check op de benodigde (3,6 meter voor CEMT II) versus de beschikbare waterdiepte, ook inachtnemend eventuele aanzanding in het gebied door stortverliezen bij de realisatie van de landaanwinning. Hoewel er naar verwachting voldoende ruimte bestaat voor het verleggen van de vaarweg, zal de nieuwe situatie minder gunstig zijn dan de huidige situatie, waar zeer breed water beschikbaar is en de route korter is. De interactie met pleziervaart zal ook intensiever worden, maar gezien de lage aantallen beroepsvaart op deze vaarweg, wordt dit niet als een significant effect beschouwd. Compenserende maatregelen Niet van toepassing.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 144 Tabel 11-6: Beoordeling eindsituatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium – ‘Ruimte voor de vaarweg’ Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Hoofdvaarweg - Houtribsluizen 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Ruimte voor de vaarweg 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Vrijwaringszone 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Noordersluis – Oostvaardersdiep 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Ruimte voor de vaarweg 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Eindbeoordeling 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 145 11.5 Vaarverkeerssituatie 11.5.1 Beoordelingsmethodiek De maatlat is een kwalitatieve inschatting van de verkeerssituatie. Hierbij wordt gekeken naar de eventuele toe- of afname van kruisende of inmengende verkeersstromen en de verwachte intensiteit daarvan. Tabel 11-7: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘vaarverkeerssituatie’ Beoordeling Oordeel t.o.v. de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect Er treedt significant minder kruisend of inmengend verkeer op. + Positief effect Er treedt minder kruisend of inmengend verkeer op. 0 Geen effect Geen noemenswaardige verbetering of verslechtering.
- Negatief effect Er treedt meer kruisend of inmengend verkeer op. - - Sterk negatief effect Er treedt significant meer kruisend of inmengend verkeer op. 11.5.2 Referentiesituatie Huidige situatie De verkeerssituatie op het water in het projectgebied is complex. Naast de intensief gebruikte hoofdvaarweg, bevinden zich verschillende routes voor beroeps- en pleziervaart welke de hoofdvaarweg gebruiken en kruisen, zie ook de overzichtskaart in Figuur 11-3. Een lijst van de meeste relevante interacties: • Pleziervaart van/naar het Jachtengat kruist de hoofdvaarweg; • Afmeren van beroepsvaart aan ligplaatsen ter hoogte van het Bataviakwartier (deze kruisen regelmatig de vaarweg); • Samenkomst beroeps- en pleziervaart in de aanloop naar de sluis; • In- en uitvoegen van de riviercruise op de hoofdvaarweg van en naar de ligplaatsen aan de buitenkant van de Bataviahaven; • In- en uitvoegen beroepsvaart in het Oostvaardersdiep; • In- en uitvoegen/kruisen pleziervaart vanuit de Bataviahaven; • In- en uitvoegen/kruisen diverse schepen van de gemeentesteigers (Bataviakwartier): o KNRM; o Veerverbinding Marker Wadden; o Bunkerschepen OK Marine. • In- en uitvoegen/kruisen werkschepen van loswal Meerdijkhaven; • In- en uitvoegen/kruisen pleziervaart van/naar jachthaven Lelystad Haven.
Autonome ontwikkeling Uit de prognoses voor de ontwikkeling van het aantal passages van beroeps - en pleziervaart blijkt er groei mag worden verwacht in de beroeps- en passagiersvaart. De pleziervaart daarentegen neemt gestaag in aantallen vaarbewegingen af. Belangrijk op te merken is dat de pleziervaart sterk seizoensgebonden is. In het vaarseizoen (april – oktober) vindt het gros van de vaarbewegingen plaats. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 146 11.5.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Voorlopig VKA In de realisatie zal er voor het criterium ‘Vaarverkeerssituatie’ sprake zijn van meer vaarbewegingen door werkschepen ten opzichte van de referentiesituatie. Naar verwachting zal het deel van het materiaal en materieel dat over water wordt vervoerd, hoofdzakelijk gebruikmaken van de hoofdvaarweg. Eenmaal op bestemming, wordt aangenomen dat er buiten het hoofdvaarwater wordt gevaren. Toch is de verwachting dat de aanleg een bepaalde hoeveelheid inmengend verkeer tot gevolg heeft, welke de beroepsvaart kan hinderen. De baggeractiviteiten ten westen van de vaarweg zorgen daarnaast voor kruisend verkeer door de crewtransferschepen en het sleep- en werkschip dat helpt bij het manoeuvreren van de cutterzuiger. Dit effect geldt voor alle werkzaamheden aan het Waterfront welke verkeer over het water vragen.
Voor werkzaamheden dicht op de vaarweg, geldt het effect sterker, omdat de werkschepen dicht op de vaarweg zullen verblijven. Naast de beroepsvaart in de vaargeul, vaart er ook een groot aantal pleziervaartuigen in het gebied (in het vaarseizoen) en zijn er vaarbewegingen van KNRM, bunkerschepen, veerdiensten en riviercruiseschepen. Deze zullen ten tijde van de aanleg mogelijk tijdelijk niet de gebruikelijke routes kunnen varen. Voor de aanleg van met name het Waterfront van het Bataviakwartier, maar ook de Meerdijkhaven, zullen bestaande functies zich tijdelijk of permanent (als deze komt te vervallen in de eindsituatie) moeten aanpassen. Hieronder vallen: • De KNRM; • De huidige bunkeractiviteiten van OK Marine; • De veerdienst naar de Marker Wadden; • De riviercruiseligplaatsen; • De steiger aan de Saerdam (vissersschepen); • Activiteiten aan de loswal ter plaatse van Meerdijkhaven. De landaanwinning voor het woongebied Meerdijkhaven conflicteert zoals eerder vastgesteld met de vaarverbinding tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep. Dit effect is echter onder criterium ‘Ruimte voor de vaarweg’ meegenomen en wordt hier niet herhaald. De effectbeoordeling voor dit criterium in de realisatie is op basis van bovenstaande bepaald als licht negatief (-).
Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning zal het vervoer over het water en dus het aantal scheepsbewegingen door werkschepen beperkt zijn tot mogelijk enige aanvoer van bouwmaterialen. Dit zal geen noemenswaardig effect hebben op de vaarverkeersituatie. Het alternatief zonder landaanwinning is beoordeeld als neutraal (0). Varianten De varianten verschillen onderling in het aantal werkschepen, maar de effecten zijn niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA voor dit criterium. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 147 Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 11-8: Effectbeoordeling realisatie Criterium ‘Vaarverkeers- situatie’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Beroepsvaart - - - - - 0 Pleziervaart - - - - - 0 Riviercruise - - - - - 0 Overige vaarbewegingen - - - - - 0 Eindbeoordeling - - - - - 0 Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen Gesteld kan worden dat scheepvaartverkeer zich makkelijk schikt naar de (tijdelijke) beperkingen, mits deze voldoende zijn aangegeven en er waar mogelijk alternatieve routes beschikbaar zijn.
Een belangrijke mitigerende maatregel voor hinder op de vaarweg is het opstellen van tijdige communicatie over werkzaamheden aan de vaarweggebruikers, volgens richtlijnen van Rijkswaterstaat, zoals omschreven in het Handboek Communicatie van de Hinderaanpak Vaarwegen. Hierin staan de communicatiekaders voor vaarwegwerkzaamheden beschreven. Ten tijde van de werkzaamheden zal het gebied dat geen beroeps- of pleziervaart toelaat duidelijk aangemerkt moeten zijn, eventueel met betonning en bebording. Zeker pleziervaart kan ondanks tijdige communicatie niet goed op de hoogte zijn, en dient ter plaatse geïnformeerd te worden. Waar werkzaamheden aan het Waterfront bepaalde bestaande functies beperken, zullen deze functies tijdelijk naar een andere locatie verplaatsen (bijvoorbeeld KNRM, veerdienst, etc.). Wanneer de functie in de uiteindelijke situatie zal vervallen, kan ervoor worden gekozen de functie permanent te verplaatsen of te verwijderen (bijvoorbeeld de bunkeractiviteiten van OK Marine). In de huidige praktijk komt het reeds voor dat een ligplaats tijdelijk niet beschikbaar is, en er tijdelijk van een andere steiger/kade vertrok ken wordt. Compenserende maatregelen De tijdelijke verplaatsing van functies om de aanleg mogelijk te maken, kan worden gezien als compenserende maatregel.
Met de bovengenoemde maatregelen is onze verwachting dat het effect niet volledig, maar wel voldoende kan worden gemitigeerd om een neutrale effectbeoordeling te geven voor het criterium ‘Verkeerssituatie’. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 148 Tabel 11-9: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium ‘Verkeersituatie’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Beroepsvaart 0 0 0 0 0 0 Pleziervaart 0 0 0 0 0 0 Riviercruise 0 0 0 0 0 0 Overige vaarbewegingen 0 0 0 0 0 0 Eindbeoordeling 0 0 0 0 0 0 Effecten eindsituatie Voorlopig VKA De ontwikkeling van het Waterfront zoals in het voorlopig VKA heeft op verschillende punten langs het Waterfront effect op de vaarverkeerssituatie. Deze worden hieronder van noord naar zuid kort beschouwd. De verplaatsing van ligplaatsen voor beroepsvaart betekent in de aanloop van de sluis zowel een afname als een toename van kruisend verkeer van beroepsvaart. In de praktijk meert de beroepsvaart voor een overnachting bij voorkeur af voorbij de sluis, om bij continuering van de reis in de ochtend niet afhankelijk te zijn van de sluisbedieningstijden.
In dit opzicht passen de nieuwe ligplaatsen aan de westzijde beter, en betekent dit een afname van kruisende beroepsvaart, omdat de ligplaatsen voor zuidwaarts varende schepen aan de stuurboordzijde liggen. Het effect wordt in dit kader ingeschat op licht positief. De ontwikkeling van het Bataviakwartier introduceert een nieuwe potentiële groep gebruikers welke interacteert met de hoofdvaarweg: het hotel met passantenligplaatsen heeft een aantrekkende werking op pleziervaart. De aanduiding van het hotel geeft ook aan dat er ‘avondvertier’ plaats zal vinden, wat kan betekenen dat er in avonduren (donker) gevaren wordt. Het effect van pleziervaart op deze locatie schatten wij als sterk negatief in, te meer omdat beroepsvaart op deze locatie aan het manoeuvreren is om de sluis aan te lopen. Hierbij speelt ook dat een deel van de beroepsvaart volcontinu vaart en dus ook ’s avonds en ’s nachts. De nieuw in te richten ligplaatsen voor riviercruiseschepen aan de buitenkade van de Bataviahaven bevinden zich dicht op de hoofdvaarweg. In de voorgenomen oriëntatie van de ligplaatsen bestaat het risico dat deze schepen zullen moeten manoeuvreren in de hoofdvaarweg, zie onderstaande figuur. Dit kan een licht negatief effect betekenen voor de doorgaande beroepsvaart, omdat de vaarweg tijdelijk wordt geobstrueerd.
De verwachte toename van het aantal aankomsten en afvaarten van riviercruiseschepen in de toekomst versterkt het effect. Afhankelijk van de aankomst - en vertrekverdeling van riviercruises kan deze toename de mogelijkheden tot het afstemmen met opkomend verkeer beperken In de huidige situatie wordt ook aan de buitenkade afgemeerd, maar de oriëntatie in de huidige situatie vraagt minder manoeuvres in het vaarwater van de hoofdvaarweg. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 149 Figuur 11-10: Situatietekening riviercruiseligplaatsen ten opzichte van de hoofdvaarweg. Het rood omcirkelde gebied geeft de ruimte aan die benodigd is voor het in- en uitvaren van de ligplaatsen. Omdat het aantal ligplaatsen en vaarbewegingen voor pleziervaart in de eindsituatie niet zal verschillen ten opzichte van de referentiesituatie, zijn de interacties tussen pleziervaart en beroepsvaart niet opgenomen als effect in deze effectstudie. De ontwikkeling van het woongebied Meerdijkhaven zorgt voor een concentratie van varend verkeer tussen de Noordersluis/Jachthaven Lelystad Haven en het Oostvaardersdiep. Zoals benoemd binnen het criterium ‘Ruimte voor de vaarweg’, blijft er voldoende ruimte over voor een goede afwikkeling van het verkeer op deze locatie. Het effect van dit deel van de ontwikkeling is neutraal ingeschat voor het criterium ‘Vaarverkeerssituatie’.
Alternatief zonder landaanwinning De effecten van het alternatief zonder landaanwinning zijn gelijk aan die van het voorlopig VKA , met uitzondering van het effect op beroeps- en pleziervaart vanuit de Noordersluis en de jachthaven Haven Lelystad, omdat het woongebied Meerdijkhaven niet deel uitmaakt van het alternatief en het effect van concentrerend verkeer niet optreedt.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 150 Varianten Variant zonder strand Het effect van de variant zonder strand is niet onderscheidend van het voorlopig VKA. Uitvoeringsvarianten De uitvoeringsvarianten zijn niet van toepassing voor dit criterium. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 11-10: Beoordeling eindsituatie Criterium ‘Verkeerssituatie’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Ligplaatsen beroepsvaart + + n.v.t. n.v.t. n.v.t. + Bataviakwartier - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. - Ligplaatsen riviercruise - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. - Pleziervaart 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Meerdijkhaven 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Eindbeoordeling - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. - Deze negatieve effecten kunnen worden gemitigeerd met maatregelen, zoals hieronder beschreven. Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen Om de impact van de ontwikkeling van het Bataviakwartier op de verkeerssituatie te mitigeren, zijn verschillende maatregelen denkbaar: • Voorkomen van pleziervaart vanuit het Bataviakwartier dat zal interacteren met de hoofdvaarweg, door deze geen gebruik te laten maken van het vaarwegwater.
Mogelijk bestaat er (na aanleg ligplaatsen riviercruiseschepen) aan de oostzijde van de hoofdvaarweg voldoende ruimte (tussen de riviercruiseschepen en de vaarweg) om pleziervaart richting het Oostvaardersdiep te laten varen, in plaats van ter hoogte van het Bataviakwartier in te mengen/kruisen met de beroepsvaart. • Eisen stellen aan de pleziervaart dat hier aanmeert; verlichting voeren, varen enkel met professionele schipper, enkel tijdens daguren varen, etc. • De pleziervaart vervangen door een shuttle-dienst, afhankelijk van waar de gasten voor het hotel vandaan zullen komen. De shuttle-dienst zal gevaren worden door professionele schipper, wat de kans op risicovolle interacties met de beroepsvaart zal verkleinen. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 151 De riviercruiseschepen zullen meer manoeuvreren in het water van de hoofdvaarweg. Om dit effect te mitigeren zijn er eveneens meerdere maatregelen denkbaar, waarbij ervan uitgegaan wordt dat de vaarweg niet zal verplaatsen. • De riviercruiseschepen steken (met name bij het uitvaren) de vaarweg over, en draaien aan de westzijde van de vaarweg. Dit beperkt het doorgaande verkeer minder, maar zal nog steeds een negatief effect betekenen. • De ligplaatsen voor de riviercruiseschepen zouden anders georiënteerd/geplaatst kunnen worden om het recht in/uit de ligplaats varen minder effect te laten hebben.
Met inachtneming van de golf - en windrichting, wat de voornaamste reden is voor de voorgenomen ligplaatsenoriëntatie, zouden de schepen ofwel meer west-oost en meer oostelijk geplaatst kunnen worden, zodat de draai minder is, danwel meer zuid-noord en oostelijk, zodat het in- en uitvaren niet direct conflicteert met de vaarweg. Nadeel zou kunnen zijn dat er relatief meer geluidsoverlast ontstaat voor bewoners van de Saerdam. • In het gebruik van de ligplaatsen zouden de zuidelijke/oostelijke plaatsen de voorkeur kunnen krijgen boven de westelijke/noordelijke plaatsen, omdat deze meer ruimte laten tussen de ligplaats en de vaarweg. In deze praktijk zal op drukke dagen het effect echter niet minder zijn. Figuur 11-11: Indicatieve weergave van herinrichting manoeuvreergebieden en riviercruiseligplaatsen.
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 152 Compenserende maatregelen Niet van toepassing op dit effect. Tabel 11-11: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium ‘Verkeerssituatie’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning Ligplaatsen beroepsvaart + + n.v.t. n.v.t. n.v.t. + Bataviakwartier - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. - Ligplaatsen riviercruise - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. - Pleziervaart 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 Meerdijkhaven 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Totaalbeoordeling: - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. - 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 153 11.6 Interactie met het Waterfront 11.6.1 Beoordelingsmethodiek Op verschillende plaatsen langs het Waterfront worden in het voorlopig VKA waterzijdige activiteiten voorzien waarvan aangenomen wordt dat deze niet in de referentiesituatie aanwezig zijn. Deze activiteit en kunnen interacteren met de verschillende vaartuigen door gebruik te maken van hetzelfde water (bijvoorbeeld zwemmers en kleine waterrecreatie), wat in de basis een negatief effect heeft op de nautische veiligheid. Deze interactie wordt beoordeeld aan de hand van de inschatting van de mate waarin waterzijdige activiteiten plaatsvinden nabij het vaarwater.
Tabel 11-12: Maatlat voor de effectbeoordeling ‘interactie met het Waterfront’ Beoordeling Oordeel t.o.v. de referentiesituatie Toelichting + + Sterk positief effect In de voorgestelde situatie ontstaat een significante verbetering van de nautische veiligheid door inperking van mogelijke interacties met waterzijdige activiteiten aan het Waterfront. + Positief effect In de voorgestelde situatie ontstaat een verbetering van de nautische veiligheid door inperking van mogelijke interacties met waterzijdige activiteiten aan het Waterfront. 0 Geen effect In de voorgestelde situatie ontstaat een beperkte verbetering of verslechtering van de nautische veiligheid door interacties met waterzijdige activiteiten aan het Waterfront. - Negatief effect Waterzijdige activiteiten in de voorgestelde situatie hebben een negatief effect op de nautische veiligheid ten opzichte van de referentiesituatie. - - Sterk negatief effect Waterzijdige activiteiten in de voorgestelde situatie hebben een significant negatief effect op de nautische veiligheid ten opzichte van de referentiesituatie. 11.6.2 Referentiesituatie Huidige situatie In de huidige situatie vinden er zeer beperkt recreatieve waterzijdige activiteiten plaats, anders dan pleziervaart. Er zijn geen zwemstranden en er wordt nauwelijks van het water langs de waterkant gebruik gemaakt.
Enkele dagen in het jaar zijn hierop een uitzondering, bijvoorbeeld wanneer HISWA te water plaatsvindt in de Bataviahaven, waarop extra vaarbewegingen langs het Waterfront verwacht kunnen worden. Langs de Saerdam zijn twee steigervoorzieningen geplaatst welke zwemmen mogelijk maken. Hier wordt ruim gebruik van gemaakt. De steigers bevinden zich op grote afstand (circa 300 m) tot de vaarwegen. Autonome ontwikkeling Autonome ontwikkeling op het gebied van recreatieve waterzijdige activiteiten is naar verwachting gering. Er zijn geen plannen bekend voor het uitbreiden van waterzijdige (recreatie)voorzieningen. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 154 11.6.3 Effectbeschrijving en effectbeoordeling Effecten realisatie Voorlopig VKA De huidige voorzieningen voor waterrecreatie die in de planontwikkeling verdwijnen, zullen in de realisatie worden verwijderd. Hierdoor zal er een periode zijn waarin er geen waterrecreatie vanaf de kant zal kan plaatsvinden. In de periode van werkzaamheden mogen extra vaarbewegingen worden verwacht door werkschepen.
Deze verkeerstoename, gecombineerd met de verwachting dat deze schepen andere routes volgen dan het huidige verkeer, wat effecten kan hebben op de huidige interactie met activiteiten aan het Waterfront; • In de realisatie zullen verschillende activiteiten aan het Waterfront doorgaan, zoals de activiteiten van het KNRM, het afmeren van de riviercruiseschepen, de veerdienst naar de Marker Wadden en de huidige vaarbewegingen van de pleziervaart. Ook de steiger in deelgebied Meerdij khaven blijft bestaan, en dient toegankelijk te blijven in de periode van werkzaamheden. • Verschillende activiteiten zullen verdwijnen in de planontwikkeling. Activiteiten omvatten bijvoorbeeld het afmeren van visserijschepen aan de Graansteiger aan de Oostvaardersdijk en het gebruik van de gemeentelijke steigers ten noorden van de Bataviahaven (bunkeren). Deze activiteiten zullen moeten verplaatsen Voor dit effect wordt ook verwezen naar de effectbeoordeling binnen het criterium ‘Vaarverkeerssituatie’. De effectbeoordeling is overwegend neutraal door de beperkte omvang. Op specifieke plaatsen is de effectbeoordeling licht negatief, zoals voor het Bataviakwartier. Alternatief zonder landaanwinning De effecten voor dit alternatief zijn vergelijkbaar met de effecten geïdentificeerd voor het voorlopig VKA, echter vinden er minder werkzaamheden plaats, waardoor de effecten beperkter zullen zijn.
Varianten De varianten verschillen onderling in het aantal werkschepen maar de effecten zijn niet onderscheidend ten opzichte van het voorlopig VKA voor dit criterium. Effectbeoordeling realisatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 155 Tabel 11-13: Effectbeoordeling realisatie Criterium – ‘Interactie met het Waterfront’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinning 1: Meerdijkhaven - - - - - 0 2: Strand Meerdijkhaven 0 0 0 0 0 0 3: Strand Saerdam - - - - - - 4: Boulevards/ boardwalks 0 0 0 0 0 0 5a: Haventje - - - - - 0 5b: Bataviakwartier 0 0 0 0 0 0 6: Strand achter boulevard - - - - - - Eindbeoordeling - - - - - - Mitigerende en/of compenserende maatregelen realisatie Mitigerende maatregelen In algemene zin, voor alle alternatieven en varianten, dient het Waterfront waaraan gewerkt wordt, ontoegankelijk te zijn voor waterzijdige activiteiten, in verband met de bouwwerkzaamheden. Communicatie hierover is aanbevolen, tezamen met duidelijke afzettingen in de periode van werkzaamheden. Met toezicht op de bouwplaats kan worden voorkomen dat er ondanks het verbod activiteiten plaatsvinden die (onder andere) de nautische veiligheid beperken.
Compenserende maatregelen Eventueel kan ervoor worden gekozen de in de realisatie verminderde mogelijkheden voor waterrecreatie elders te compenseren. De steigers zijn mogelijk te herplaatsen. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 156 Tabel 11-14: Beoordeling realisatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium – ‘Interactie met het Waterfront’ Effectbeoordeling Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinnin g 1: Meerdijkhaven 0 0 0 0 0 0 2: Strand Meerdijkhaven 0 0 0 0 0 0 3: Strand Saerdam 0 0 0 0 0 0 4: Boulevards/ boardwalks 0 0 0 0 0 0 5a: Haventje 0 0 0 0 0 0 5b: Bataviakwartier 0 0 0 0 0 0 6: Strand achter boulevard 0 0 0 0 0 0 Eindbeoordeling 0 0 0 0 0 0 Effecten eindsituatie Voorlopig VKA In het voorlopig VKA zijn er verschillende plaatsen waar waterzijdige activiteiten worden voorgesteld. Ook zijn er plaatsen langs het Waterfront waar bezoekers dicht op het water komen en waar waterrecreatie beoogd wordt en ook verwacht mag worden. De belangrijkste geïdentificeerde plaatsen zijn (de nummering komt overeen met de cijfers aangegeven in onderstaande figuur): 1. Waterfront Meerdijkhaven; hier grenst de woonwijk direct aan het water.
Hoewel hier geen aanlegvoorzieningen zijn gepland, bestaat het risico dat er waterrecreatie zal plaatsvinden (zwemmen, vissen, kleine waterrecreatie (SUP, kano) etc.) 2. Strand Kop Meerdijkhaven; dit strand dicht op de voorgestelde woonwijken, voor zwemmers en andere waterrecreatie. 3. Strand centraal Meerdijkhaven; een langgerekt stuk strand, voor zwemmers en andere waterrecreatie. 4. Wandelpad op dam; hoewel deze dam bedoeld is voor wandelen en niet voor waterrecreatie, bestaat er wel een risico dat hier mensen in het water gaan zwemmen of varen. 5. Waterfront Bataviakwartier; a) Haventje ten noorden van de Bataviahaven; hier zal voornamelijk pleziervaart van gebruikmaken, naast de veerdienst naar de Markerwadden. Van enige waterrecreatie, anders dan vaartuigen (zoals zwemmers) in dit haventje wordt verwacht dat deze binnen de grenzen van het bassin zal blijven. b) ‘Inkassingen’ ten opzichte van de kadelijn (vaarwegbegrenzing); er is nog geen sprake van concrete invulling van deze locaties met betrekking tot activiteiten op het water. Het ligt zeer dicht op de vaarweg, in de aanloop naar de sluis. 6. Het strand ter hoogte van Saerdam dat achter de dam ligt. 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 157 Daarnaast kan waterzijdige activiteiten ook een aantrekkingskracht hebben op varende bezoekers of passanten.
Deze zouden tot dicht op het Waterfront kunnen varen, kunnen ankeren of aanmeren. Dit vergroot het effect dat waterzijdige activiteit kan hebben vanaf het Waterfront op de vaarweg. Ook bestaat hier een veiligheidsrisico tussen waterrecreanten en pleziervaart; zwemmers zijn slecht zichtbaar en kwetsbaar tegenover langsvarende boten met motoren. Figuur 11-12: Locaties van waterzijdige activiteiten Locaties 1, 2, 4 liggen dicht op de vaarweg tussen de Noordersluis/Jachthaven Lelystad Haven en het Oostvaardersdiep. Op deze locaties bestaat een verhoogd risico op interactie tussen waterrecreatie en de vaarweggebruikers, wat de nautische veiligheid negatief beïnvloedt. Dit effect is op deze locaties beperkt doordat er maar weinig beroepsvaart gebruikmaakt van deze vaarweg. Op locaties 2 en 3 zal op mooie dagen worden gezwommen. De potentiële interactie met beroeps - en pleziervaart introduceert een significant risico voor met name de zwemmers en wordt beoordeeld als een sterk negatief effect. Voor het strand dat achter de dam ligt, is dit risico verwaarloosbaar door de fysiek barrière van de dammen. Het gebruik van de dam is nog niet geheel afgebakend. In het kader van deze effectstudie, wordt gesignaleerd dat, als er sprake is van recreatie in het water aan westelijke zijde (open water), dat dit een negatief effect op de nautische veiligheid vormt.
Deel van de dammen ligt dicht op een (buiten)bocht in de vaarweg, wat de risico’s verder vergroot. Zwemmen moet hier worden vermeden. Voor het Bataviakwartier wordt ook een significante verslechtering van de nautische veiligheid geconstateerd op basis van een toegenomen kans op interactie tussen waterzijdig e activiteiten van het Waterfront en het scheepvaartverkeer. Hoewel het haventje (nummer 5a) een relatief beschermd bassin vormt, is het niet te garanderen dat er geen kleine waterrecreatie (kano, sup, zwemmers etc.) plaatsvindt buiten het bassin. Voor de locaties met nummer 5b geldt dat waterrecreatie heel snel een risico voor de nautische veiligheid betekent. De locaties liggen direct naast de vaarweg, wat naast de nautische veiligheid ook gevolgen heeft voor de zwemveiligheid in zuigend water en klotsend water, ook in de inkassing. Er passeert hier een groot aantal schepen, dat ter hoogte van het Bataviakwartier oplijnt voor de sluis, tijdelijk afmeert of anderszins bezig is met manoeuvreren. Ruimte voor het ontwijken van waterrecreanten is er nauwelijks. 1 1 1 2 3 4 4 4 5a 5b 5b 6 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 158 Pleziervaart dat het Waterfront vanaf het water bezoekt, heeft een negatief effect op de nautische veiligheid en de veiligheid van de waterrecreanten; het varen in delen waar ook gezwommen wordt brengt risico’s met zich mee.
Ook kan te dicht op de vaarweg ankeren van een pleziervaartuig voor problemen zorgen met passerende beroepsvaart. Op basis van bovenstaande is de effectbeoordeling voor het criterium ‘interactie met het Waterfront’ licht negatief (-). Alternatief zonder landaanwinning In het alternatief zonder landaanwinning, vervalt of verkleint een aantal van de geïdentificeerde effecten: • Langs het Bataviakwartier vinden geen wijzigingen plaats ten opzichte van de referentiesituatie; geen effect. • Langs de Saerdam en Meerdijkhaven wordt het Waterfront vernieuwd, waarbij eveneens een stadsstrand waar gezwommen kan worden wordt gerealiseerd. Deze blijft echter op grotere afstand van de vaarweg, wat de kans op negatieve interactie verkleint en het effect verkleint. • De landaanwinning van Meerdijkhaven wordt in het alternatief zonder landaanwinning niet gerealiseerd, waarmee de effecten zijn geïdentificeerd in het voorlopig VKA komen te vervallen. Figuur 11-13: Stedenbouwkundige verbeelding van het alternatief zonder landaanwinning. Uitgaande van een toename van waterzijdige activiteiten langs Saerdam en Meerdijkhaven, wordt het effect op de nautische veiligheid beoordeeld op licht negatief (-).
Varianten Variant zonder strand De risico’s van locaties 1,2 en 4 en de stranden op locaties 2 en 3 zoals weergegeven in Figuur 11- | 12 blijven bestaan in deze variant. De variant ‘zonder strand Saerdam’ betekent een reductie in de verwachte waterzijdige activiteit ten opzichte van het voorlopig VKA, door het komen te vervallen van het zwemstrand en de dammen en vergroot de afstand tussen de oever en de vaarweg, zie onderstaande figuur. Dit verkleint het risico op interactie met vaarweggebruikers. Figuur 11- | 14: Stedenbouwkundige verbeelding van de inrichtingsvariant 'zonder strand bij Saerdam'. Uitvoeringsvarianten De uitvoeringsvariant zijn niet van toepassing op de eindsituatie van dit aspect. Effectbeoordeling eindsituatie De tabel geeft de samenvatting van de effectbeoordeling. Tabel 11- | 15: | Beoordeling eindsituatie Effectbeoordeling Criterium – | Alternatief ‘Interactie met het | Voorlopig | Variant | Variant | Variant | Variant | zonder Waterfront’ | VKA | zonder strand | grond- | zand uit | zand van | landaanwinnin Saerdam | verbetering | vaarweg | de markt | g 1: Meerdijkhaven | - | - | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 2: Strand | - | - | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | - Meerdijkhaven 3: Strand Saerdam | - | 0 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | - 4: Boulevards/ | - | 0 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. boardwalks 5a: Haventje | - | - | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t.
| n.v.t. 5b: Bataviakwartier | - | - | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Eindbeoordeling | - | - | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | - 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 159 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 160 Mitigerende en/of compenserende maatregelen eindsituatie Mitigerende maatregelen Voor stranden (locaties 2 en 3) is een effectieve maatregel het plaatsen van een boeienlijn, welke zwemmers afzondert van vaarverkeer. Dit voorkomt dat zwemmers het vaarwater in zwemmen en ook dat pleziervaart te dicht op de kant komt en gevaar vormt voor zwemmers. Voor kades zoals langs het woongebied Meerdijkhaven, geldt de aanbeveling om geen zwemgelegenheden te realiseren (steigers, zwemvlonders) en waterzijdige activiteit actief in te perken. Dit kan wel op plaatsen waar meer ruimte bestaat (zoals in het haventje van Meerdijkhaven) en er een veilige zone ingesteld kan worden. Voor de dammen, is het risico te mitigeren door de buitenzijde van de dammen onaantrekkelijk te maken voor zwemmers (stortsteen, zoals het ontwerp aangeeft) en het aanbieden van veilige zwemfaciliteiten nabij. Er kan worden gedacht aan het plaatsen van verbods- of waarschuwingsborden, of het plaatsen van een reling. Echter, hier is moeilijk op te handhaven en zal het risico beperkt worden gemitigeerd.
In ieder geval wordt aanbevolen geen specifieke voorzieningen te plaatsen die wateractiviteiten faciliteren, zoals zwemsteigers of afmeergelegenheden. Het risico voor de nautische veiligheid door de inkassingen (5b) in het Bataviakwartier kunnen worden gemitigeerd door hier geen activiteiten in/op het water toe te staan en daar ook geen voorzieningen voor te plaatsen. Voor het haventje (5a) geldt de aanbeveling om duidelijkheid te scheppen aan de recreatievaart over de wenselijke route langs/door de hoofdvaarweg, met name in zuidelijke richting, aangezien hier de ruimte met de toevoeging van de riviercruiseligplaatsen beperkt wordt (zie ook de effectanalyse binnen het criterium ‘Vaarverkeerssituatie’). Compenserende maatregelen Niet van toepassing op dit effect. Tabel 11-16: Beoordeling eindsituatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen Criterium – ‘Interactie met het Waterfront’ Effectbeoordeling met mitigerende en/of compenserende maatregelen Voorlopig VKA Variant zonder strand Saerdam Variant grond- verbetering Variant zand uit vaarweg Variant zand van de markt Alternatief zonder landaanwinnin g 1: Meerdijkhaven 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 2: Strand Meerdijkhaven 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 3: Strand Saerdam 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 4: Boulevards/ boardwalks 0 0 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 5a: Haventje - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
5b: Bataviakwartier - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Eindebeoordeling - - n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 161 11.7 Conclusie nautische veiligheid Het effect van de planontwikkeling op de nautische veiligheid is beoordeeld op drie criteria: ‘Voldoende ruimte voor de vaarweg’, ‘Vaarverkeerssituatie’ en ‘Interactie met het Waterfront’. In algemene zin kan worden gesteld dat de nautische situatie niet verbetert ten opzichte van de referentiesituatie; er is minder (vaar)water beschikbaar en het risico op negatieve interacties tussen waterzijdige activiteiten vanaf het Waterfront en het varend verkeer vergroot. Hoewel er ook in de huidige situatie reeds veel sprake is van kruisen en inmengend vaarverkeer, door zowel beroeps- als pleziervaart, zal de situatie ook op dit vlak licht verslechteren. Er zijn verschillende maatregelen denkbaar om het (sterk of licht) negatieve effect te mitigeren of weg te nemen.
De belangrijkste zijn: • Het respecteren van de wettelijk verplichte vrijwaringszone langs de hoofdvaarweg; met name voor het Bataviakwartier betekent dit een aanpassing van het huidige plan (in het voorlopig VKA); • Het verdiepen van de persleiding welke het baggermateriaal naar het plangebied transporteert, zodat deze de minimaal beschikbare waterdiepte in de vaarwegen niet beperkt; • Het nagaan van het benodigde vaarwegprofiel voor de vaarverbinding tussen de Noordersluis en het Oostvaardersdiep, aangezien het beschikbar vaarwater beperkt wordt door de landaanwinning van Meerdijkhaven. Eventueel dient deze vaarweg aangegeven te worden door vaarwegmarkeringen, om voldoende separatie met de woonwijk en aanverwante activiteiten te realiseren. Onderdeel van de check op het vaarwegprofiel is de beschikbare diepte na eventuele aanzanding door stortverliezen • Het aangeven van gewenste vaarroutes van/naar het nieuw te ontwikkelen haventje, direct ten noorden van de Bataviahaven. Dit geldt met name voor de route tussen het haventje en de Bataviahaven of de jachthaven. • Het optimaliseren van de ligging en oriëntatie van de ligplaatsen voor de cruiseschepen, om tijdelijke obstructie van de hoofdvaarweg voor doorgaande scheepvaart zo veel mogelijk te voorkomen.
• Het instellen van maatregelen in de eindsituatie om waterzijdige activiteiten alleen te faciliteren / toe te staan op plaatsen waar het risico op negatieve interacties met het vaarverkeer voorkomen kan worden. Daarnaast kunnen boeienlijnen worden geplaatst, om het vaarverkeer te scheiden van zwemmers en kleine waterrecreatie (SUP, kano, etc.). Voor de realisatie geldt dat hinder op de scheepvaart zoveel mogelijk voorkomen dient te worden, middels heldere communicatie met de schippers, en het werken buiten de vaargeul. In de realisatie dient waterzijdige activiteit op/nabij bouwterreinen niet te worden toegestaan. De varianten van het voorlopig VKA zijn voor het aspect nautische veiligheid weinig van toepassing. Enkel de aanwezigheid van het strand bij Saerdam heeft een impact, waarbij het weglaten van het strand het negatieve effect hiervan wegneemt. Voor het alternatief zonder landaanwinning zijn de effecten slechts deels van toepassing. Waar van toepassing, worden dezelfde maatregelen aanbevolen. Met de voorgestelde maatregelen worden de geïdentificeerde maatregelen sterk gemitigeerd. Waar het voorlopig VKA licht tot sterk negatief is beoordeeld, kan de beoordeling als neutraal/licht negatief worden beoordeeld na toepassing van de genoemde maatregelen.
Tabel 11- | 17: | Samenvatting effectbeoordeling | realisatie Beoordeling | Met mitigerende/compenserende maatregelen Criterium Voldoende ruimte voor de | - - | - - | - - | - - | - | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vaarweg Vaarverkeers- | - | - | - | - | - | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 situatie Interactie met | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 het Waterfront Tabel 11- | 18: | Samenvatting effectbeoordeling eindsituatie Beoordeling | Met mitigerende/compenserende maatregelen Criterium Voldoende ruimte voor de | - - | - - | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | - - | 0 | 0 | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | 0 vaarweg Vaarverkeers- | - | - | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | - | - | - | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | - situatie Interactie met | - | - | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | - | - | - | N.v.t. | N.v.t. | N.v.t. | 0 het Waterfront 11.8 | Leemten in kennis en/of informatie In het ontwerp van het Waterfront zijn nog niet alle zaken en activiteiten volledig geconcretiseerd. In deze effectrapportage hebben wij hiervoor aannamen gedaan. Mocht het ontwerp significant anders zijn dan in deze effectstudie aangenomen, dan kan de effectbeoordeling anders zijn. 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 162 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 163 11.9 Aanzet voor monitoring Of de effecten in de praktijk daadwerkelijk optreden zal moeten blijken uit monitorings -onderzoek.
De belangrijkste zaken om te onderzoeken zijn; • Monitoring van de vaarverkeerssituatie ter hoogte van het plangebied. • Monitoring van waterzijdige activiteit (op zonnige dagen) langs het gehele Waterfront; in hoeverre vindt deze plaats, wat voor activiteiten vinden er plaats, en tot hoever uit de waterkant komt deze gebruikersgroep (recreanten)? Vindt er interactie plaats tussen de waterzijdige activiteit en het vaarverkeer? • Monitoring van riviercruise-manoeuvres; welke manoeuvres zijn gebruikelijk, en waar vinden deze plaats? Heeft dit invloed op de doorstroming in de hoofdvaarweg? 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 164 12 Natuur 12.1 Inleiding Dit hoofdstuk beschrijft de effecten van het Waterfront op het thema natuur. De effectbeoordeling van dit thema is gebaseerd op de volgende criteria: • Natura 2000 (N2000) • Natuurnetwerk Nederland (NNN) • Beschermde soorten • Biodiversiteit. 12.2 Beleid, wet- en regelgeving In de tabel staan de kaders vanuit relevante wet- en regelgeving die van belang zijn voor de effectbeschrijving en -beoordeling van het thema. Tabel 12-1: Wetgeving, beleid en richtlijnen Wet of beleidsstuk Toelichting Wet natuurbescherming Hoofdstuk 2 Natura 2000-gebieden Het onderdeel Gebiedsbescherming (H2) van de Wet natuurbescherming regelt de bescherming van de Nederlandse Natura 2000-gebieden.
Wet natuurbescherming Hoofdstuk 3 Soorten De Wnb kent drie algemene beschermingsregimes waarin de voorschriften van de Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn en twee verdragen (Bern en Bonn) zijn geïmplementeerd en waarin aanvullende voorschriften zijn gesteld voor de dier- en plantensoorten die niet onder die specifieke voorschriften vallen, maar wel bescherming nodig hebben. Voor alle in het wild levende planten en dieren (dus ook voor soorten die niet zijn opgenomen in de Wnb) geldt de algemene zorgplicht volgens Wnb artikel 1.11. Deze plicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht moet nemen voor alle in het wild levende planten en dieren en hun leefomgeving. Wet natuurbescherming Hoofdstuk 4 Houtopstanden In de Wnb is de bescherming van houtopstanden geregeld. Het doel van de regels met betrekking tot houtopstanden onder de Wnb is de instandhouding van het bosareaal. Om deze doelstelling te realiseren blijven de meldplicht, herplantplicht en mogelijke oplegging van een kapverbod ingeval van houtkap bestaan. De kap dient daarbij wel nog steeds een bepaalde omvang en locatie te hebben. Enkel houtopstanden groter dan 10 are of 20 rijbomen en gelegen buiten de bebouwde kom worden gereguleerd.
Omgevingsverordening provincie Flevoland Natuurnetwerk Nederland Het ruimtelijk beleid voor het Natuurnetwerk Nederland, is gericht op behoud, herstel en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden van een gebied en het effectief functioneren van de ecologische verbindingszones. 12.3 | Natura 2000 12.3.1 | Beoordelingsmethodiek Het gaat om de gevolgen van de | ontwikkeling op de instandhoudingsdoelstellingen van omliggende Natura 2000- gebieden. Tabel 12-2 | : Maatlat voor de effectbeoordeling ‘Natura 2000’ Beoordeling | Oordeel t.o.v. de referentiesituatie | Toelichting + + | Sterk positief effect op de instandhoudingsdoelen | Grote bijdrage aan gunstige staat van instandhouding + | Positief effect op de instandhoudingsdoelen | Kleine bijdrage aan gunstige staat van instandhouding 0 | Geen effect | Geen bijdrage aan gunstige staat van instandhouding Negatieve effecten op - | Negatieve effecten op de instandhoudingsdoelen | instandhoudingsdoelstellingen, mitigatie is mogelijk. Mogelijk significante effecten op de - - | Sterk negatieve, mogelijk significante effecten op de | instandhoudingsdoelen t.o.v. de instandhoudingsdoelen | referentiesituatie, complexe opgave voor mitigatie en/of compensatie nodig. 12.3.2 | Referentiesituatie Huidige situatie Het plangebied is deels gelegen binnen het Natura 2000- | gebied Markermeer & IJmeer.
In de nabijheid liggen de Natura 2000- | gebieden IJsselmeergebied (circa 1 km ten noorden van Bataviakwartier) en Oostvaardersplassen (circa 800 m ten zuiden van Meerdijkhaven en Saerdam). 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231027-0840 | 165 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 166 Figuur 12-1: Ligging plangebied (rode lijn) ten opzichte van omliggende Natura 2000-gebieden Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer Het Markermeer & IJmeer is aangewezen op grond van de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. De Habitatrichtlijngebieden zijn de Gouwzee en de kustzone bij Muiden. Het Habitatrichtlijngebied is op meer dan 20 kilometer van plangebied gelegen. Het gebied ter hoogte van Lelystad heef t alleen de status Vogelrichtlijngebied. In luwere en ondiepere delen van het Markermeer, zoals de Gouwzee (het deelgebied tussen het eiland Marken en het vasteland van Noord-Holland dat is aangewezen onder de Habitatrichtlijn) en de kustzone Muiden zijn kranswierbegroeiingen ontstaan. Momenteel bevat het zuidelijk deel van de Gouwzee de grootste oppervlakte aan kranswiervegetatie met sterkranswier in ons land. De kranswieren vormen in de zomer en de herfst een belangrijke voedselbron voor o.a. krooneenden.
Het Natura 2000-gebied is van belang voor visetende (fuut, aalscholver, nonnetje, grote zaagbek, dwergmeeuw, zwarte stern), mosseletende (kuifeend, tafeleend, topper) en waterplantenetende (krooneend, meerkoet, tafeleend) watervogels. Voor de soorten van de eerste twee categorieën zijn de omstandigheden in de jaren negentig verslechterd door afname van de driehoekmossel in het Markermeer
22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 167 en afname van de spiering in zowel het IJsselmeer als het Markermeer. Het eerste proces is verbonden aan afname van de voedselrijkdom na de aanleg van de Houtribdijk in combinatie met de hoge sliblast, het tweede proces is mogelijk klimaat gerelateerd. Ondanks afname is vooral het aantal kuifeenden en het aantal nonnetjes nog steeds van internationale en grote nationale betekenis. De betekenis van het gebied voor grote concentraties ruiende watervogels is niet verminderd. De Gouwzee heeft een bijzondere betekenis door het voorkomen van een groot veld sterkranswier, waarop door grote aantallen duikende herbivoren (krooneend, tafeleend, meerkoet) wordt gefoerageerd 18. Kernopgaven In het Natura 2000 doelendocument zijn voor het Natura 2000 landschap afgesloten zeearmen, waartoe het Markermeer behoort, zogeheten ‘kernopgaven’ geformuleerd. Deze kernopgaven verwijzen naar de ontwikkeling van een volledig en robuust ecosysteem, namelijk a) evenwichtig systeem; b) rust - en ruiplaatsen; c) moerasranden; d) plas-dras situaties (Ministerie van LNV, 2006).
Deze 4 kernopgaven staan hieronder verder uitgelegd: Evenwichtig systeem: nastreven van een meer evenwichtig systeem met goede waterkwaliteit voor waterplanten, vissen en schelpdieren (met name in kranswierwateren en meren met krabbenscheer en fonteinkruiden) mede ten behoeve van vogels zoals de kleine zwaan, tafeleend, kuifeend en nonnetje (4.01). Rust- en ruiplaatsen: voldoende open water met ruiplaatsen en rustgebieden voor watervogels zoals fuut, ganzen, slobeend en kuifeend (4.02). Moerasranden: moerasvorming aan de randen van de meren voor land-water interactie, paaigebied vis, noordse woelmuis en voor moerasvogels als roerdomp en grote karekiet (4.03). Plas-dras situaties: plas-dras situaties voor smienten en broedvogels, zoals kemphaan (4.04) Instandhoudingsdoelstellingen Markermeer & IJmeer In het aanwijzingsbesluit voor het Natura 2000 gebied Markermeer & IJmeer zijn in 2009 de instandhoudingsdoelstellingen vastgesteld. Het Wijzigingsbesluit Habitatrichtlijngebieden door aanwezige waarden (het ‘veegbesluit’) is op 25 november 2022 door de minister vastgesteld. Dit betekent dat het aanwijzingsbesluit is gewijzigd van verschillende Natura 2000-gebieden. Bepaalde habitattypen en - soorten die wel aanwezig zijn, maar niet in het aanwijzingsbesluit waren opgenomen, zijn toegevoegd.
Voor Markermeer & IJmeer heeft dit tot gevolg dat aanvullend instandhoudingsdoelen zijn geformuleerd voor habitatsoort H1149 (kleine modderkruiper) en habitattype H3150 (Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden). 18 Informatiepagina Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer (https://www.natura2000.nl/gebieden/flevoland/markermeer-ijmeer) 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 168 Tabel 12-3: Instandhoudingsdoelstellingen voor habitattypen, -soorten, broed- en niet-broedvogels van het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer. Habitattype en soort Doelst. opp. Doelst. kwal. Doelst. pop. Draagkracht # vogels Draagkracht # broedparen Functie Habitattypen H3140 Kranswierwateren = = H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden = = Habitatrichtlijnsoorten H1149 Kleine modderkruiper = = = H1163 Rivierdonderpad = = = H1318 Meervleermuis = = = Broedvogels A017 Aalscholver = = 8000* A193 Visdief = = 630 Niet-broedvogels A005 Fuut = = 170 F A017 Aalscholver = = 2600 S, R en F A034 Lepelaar = = 2 F A043 Grauwe gans = = 510 S, R en F A045 Brandgans = = 160 S, R en F A050 Smient = = 15600 S, R A051 Krakeend = = 90 F A056 Slobeend = = 20 F A058 Krooneend = = behoud F A059 Tafeleend = = 3200 F A061 Kuifeend = = 18800 F A062 Toppereend = = 70 F A067 Brilduiker = = 170 F A068 Nonnetje = = 80 F A070 Grote zaagbek = = 40 F A125 Meerkoet = = 4500 F A177 Dwergmeeuw = = behoud F A197 Zwarte stern =
= behoud S, R *: duidt op een regionaal doel: dit doel geldt voor meerdere gebieden =: behoudsdoelstelling F: foerageergebied R: rustplaats S: slaapplaats 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231027-0840 169 Voorkomen habitattypen nabij plangebied De oppervlakten van de habitattypen zijn overgenomen uit de Natuurthermometer Markermeer -IJmeer 2020 (Sweco, 2021). Deze zijn vastgesteld aan de hand van het voorkomen van kenmerkende soorten van de bij het habitattype horende vegetatietypen. Deze informatie is afkomstig van de karteringen die elke drie jaar worden uitgevoerd in het kader van Monitoring Waterstaatkundige Toestand des Lands (MWTL). Deze karteringen worden elke 3 jaar gedaan, de oppervlakte voor de huidige situatie is bepaald op basis van de karteringen uit 2019 (bron: Fytogis RWS). Figuur 12-2: Voorkomen H3140 Kranswierwateren en H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden in het Markermeer & IJmeer in 2016 en 2019 (Sweco, 2021) ten opzichte van het plangebied (rode cirkel).