Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 2 MER deel A
Tekst van het document
Figuur 14: | Principe dijkprofiel 7: Meerdijkhaven ter plaatse van zuidpunt harde rand De kruinhoogten (hydraulische belastingniveaus) zijn voor alle profielen hetzelfde. Dit komt door het feit dat de golven op het buitentalud worden opgevangen, waardoor de benodigde kruinhoogte gelijk is aan de waterstand bij de ondergrensnorm. Tabel 3 geeft een overzicht. Tabel 2 Hydraulische belastingniveaus (HBN) voor de principe profielen bij de ondergrensnorm (1/10.000 per jaar) Profiel | Huidig klimaat | 2075 1 (Bataviahaven) | 1,54 | 1,77 2 (Bataviahaven) | 1,54 | 1,77 3 (Bataviahaven) | 1,54 | 1,77 4 (Bataviahaven) | 1,54 | 1,77 5 (Saerdam) | 1,54 | 1,77 6 (Meerdijkhaven) | 1,54 | 1,77 7 (Meerdijkhaven) | 1,54 | 1,77 5 | Analyse van uitbreidbaarheid en toekomstig ruimtebeslag Over het algemeen worden versterkingen van waterkeringen ontworpen met een tijdshorizon van 50 jaar. Wanneer dit wordt aangehouden voor het project Waterfront dan betekent volgens de huidige ontwerpregels dat er een klimaattoeslag van orde 0,25m dient te worden toegepast. Dit is het verschil tussen de ontwerphoogte van het huidig klimaat en het zichtjaar 2075. Tegelijkertijd zijn er veel ontwikkelingen gaande waar de impact op dit moment niet goed te overzien is. Een voorbeeld hiervan is de kamerbrief Water en Bodem Sturend.
Een paar elementen die in deze brief worden genoemd hebben betrekking op uitbreidbaarheid en de zorg voor 4727.10• 2 juni 2023 | 12 13 4727.10 • 2 juni 2023 voldoende reservering voor waterkeringen en het belang van de strategische zoetwatervoorraad in het IJsselmeergebied. Zonder exact te berekenen wat het effect van bovenstaande is op de ontwerphoogte van waterkeringen, is gekeken wat het effect is van een meter klimaattoeslag in plaats van de gebruikelijke klimaattoeslag. Dit levert een ontwerphoogte van 2,55m NAP op. Voor de verschillende deelgebieden kan op de volgende wijze invulling gegeven worden aan de extra robuustheid: • Op locaties waar voldoende breedte is (Saerdam en Meerdijkhaven) is de extra ontwerphoogte gemakkelijk te realiseren door voor de kruinhoogte 3,0m NAP aan te houden. Dit is conform de huidige ontwerpschetsen en sluit aan bij de huidige kruinhoogte van de waterkeringen ter hoogte van deze deelgebieden. • Voor Bataviahaven en de zuidpunt van Saerdam zal een keuze moeten worden gemaakt over de aanleghoogte van de damwand. Als uitgangspunt voor de aanleg van constructieve elementen wordt over het algemeen een levensduur van 100 jaar aangehouden. Het lijkt daarom raadzaam om bij aanleg al rekening te houden met toekomstige uitbreidbaarheid en meerpeilstijgingen.
Dit kan door de bovenkant van de damwand bij aanleg al op een hoger niveau aan te leggen, maar ook door de damwand constructief voldoende zwaar uit te voeren, zodat meegroeien mogelijk is. Het meegroeien zou bijvoorbeeld kunnen betekenen dat er een grotere deksloof op de damwand wordt bevestigd. 22 november 2023 MER WATERFRONT LELYSTAD BJ1923-RHD-XX-XX-RP-X-0001 84 A3 Passende Beoordeling RAPPORT Passende beoordeling Waterfront Lelystad Passende beoordeling behorend bij het planMER Klant: Gemeente Lelystad Referentie: BJ1923-MI-RP-231121-1717 Status: Definitief/1 Datum: 22 november 2023 Projectgerelateerd HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. Jonkerbosplein 52 6534 AB Nijmegen Netherlands Water & Maritime +31 88 348 70 00 | T info@rhdhv.com | E royalhaskoningdhv.com | W Titel document: | Passende beoordeling Waterfront Lelystad Sub titel: Passende beoordeling behorend bij het planMER Referentie: | BJ1923-MI-RP-231121-1717 Status: | Definitief/1 Datum: | 22 november 2023 Projectnaam: | MER Waterfront Lelystad Projectnummer: | BJ1923 Classificatie Projectgerelateerd Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V.
aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderzins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | ii Projectgerelateerd Inhoudsopgave 1 | Inleiding | 1 1.1 | Doel van het rapport | 1 1.2 | Leeswijzer | 1 2 | Toetsingskader Wet natuurbescherming | 2 3 | Voorgenomen ontwikkeling | 4 3.1 | Ligging Waterfront | 4 3.2 | Beschrijving eindsituatie | 5 3.3 | Beschrijving realisatie | 9 4 | Beschrijving Natura 2000- gebied Markermeer & IJmeer | 12 4.1 | Algemeen | 12 4.2 | Instandhoudingsdoelstellingen | 12 4.3 | Voorkomen habitattypen nabij plangebied | 14 4.4 | Voorkomen habitatrichtlijnsoorten nabij plangebied | 16 4.5 | Voorkomen broedvogels nabij plangebied | 18 4.6 | Voorkomen niet-broedvogels nabij plangebied | 19 4.7 | Samenvatting | 21 5 | Effectbepaling Natura 2000- | gebied Markermeer & IJmeer | 23 5.1 | Oppervlakteverlies en - winst | 23 5.2 | Versnippering | 23 5.3 | Verontreiniging | 24 5.4 | Verzuring en vermesting | 24 5.5 | Verdroging,
verandering stroomsnelheid, overstromingsfrequentie, dynamiek van substraat | 24 5.6 | Verstoring (geluid, licht, trilling en optisch) | 24 5.7 | Vertroebeling | 29 5.8 | Samenvatting | 30 6 | Effectbeoordeling Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer | 32 6.1 | Meervleermuis | 32 6.2 | Visdief (broedvogel) | 36 6.3 | Aalscholver (broedvogel en niet-broedvogel) | 38 6.4 | Lepelaar (broedvogel omliggende Natura 2000-gebieden) | 41 6.5 | Grauwe gans (niet-broedvogel) | 43 6.6 | Grote zaagbek (niet-broedvogel) | 45 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | iii Projectgerelateerd 6.7 | Fuut (niet-broedvogel) | 47 6.8 | Krakeend (niet-broedvogel) | 49 6.9 | Zwarte stern (niet-broedvogel) | 50 6.10 | Cumulatie | 52 7 | Effectbeoordeling Natura 2000-gebied Veluwe | 53 7.1 | Beschrijving Natura 2000- gebied Veluwe | 53 7.2 | Effectbepaling stikstofdepositie | 54 7.3 | Uitgangspunten effectbeoordeling stikstofdepositie | 56 7.4 | Effectbeoordeling habitattypen eindsituatie | 63 7.5 | Effectbeoordeling habitatrichtlijnsoorten eindsituatie | 71 7.6 | Effectbeoordeling vogelrichtlijnsoorten eindsituatie | 71 7.7 | Effectbeoordeling realisatie | 78 7.8 | Mitigerende maatregelen | 79 7.9 | Cumulatie | 79 8 | Conclusie | 81 8.1 | Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer | 81 8.2 | Natura 2000-gebied Veluwe | 82 8.3 | Samenvattend | 83 9 | Referentie | 84 Bijlagen Bijlage 1: Uitgangspunten
AERIUS-berekening 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | iv Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 1 1 Inleiding 1.1 Doel van het rapport Lelystad wil de komende decennia fors groeien. Eén van de gebieden die de gemeente in dat kader wil ontwikkelen is het gebied tussen Lelystad-Haven en de Markerwaarddijk: het Waterfront, waarbij natuurontwikkeling ook een belangrijk onderdeel van is. Hierdoor wil de gemeente in het Waterfront aantrekkelijke stedelijke kustzone realiseren, die de stad met het Markermeer en de natuurgebieden van het Nationaal Park Nieuw Land verbindt. Voor de aanleg en het gebruik van het Waterfront is een nieuw bestemmingsplan nodig. Hiervoor is ook een planMER opgesteld. Uit het planMER is gebleken dat op voorhand niet is uitgesloten dat de voorgenomen ontwikkeling van Waterfront leidt tot significant negatieve gevolgen voor omliggende Natura 2000-gebieden. Daarom is het uitvoeren van een passende beoordeling nodig. In deze passende beoordeling is het voorlopig voorkeursalternatief (VKA) beoordeeld. Hierbij is gekeken of de maximale mogelijkheden die het bestemmingsplan mogelijk maakt gevolgen heeft voor de instandhoudingsdoelstellingen van omliggende Natura 2000-gebieden. Hierbij is de huidige feitelijke situatie de referentiesituatie.
Dit verschilt ten opzichte van de referentiesituatie in het planMER, die bestaat uit de huidige situatie en de autonome ontwikkeling. 1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 is het wettelijk kader van de Wet natuurbescherming beschreven. De voorgenomen ontwikkeling van het voorlopig voorkeursalternatief is uiteengezet in hoofdstuk 3. Het plangebied van Waterfront ligt deels binnen het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer. De beschrijving van dit Natura 2000-gebied staat in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 is vervolgens bepaald welke invloeden vanuit Waterfront relevant zijn voor de passende beoordeling, kijkend naar de aanwezige Natura 2000- waarden (effectbepaling). In hoofdstuk 6 volgt de effectbeoordeling van het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer. Het plan ook leidt tot een toename van stikstofdepositie binnen Natura 2000- gebied Veluwe. De gevolgen hiervan zijn in hoofdstuk 7 beoordeeld. Hoofdstuk 8 is de conclusie. Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 2 2 Toetsingskader Wet natuurbescherming De juridische kaders die volgen uit de Wet natuurbescherming en hier relevant zijn, hebben betrekking op het onderdeel Gebiedsbescherming uit deze wet. Dit onderdeel van de Wet natuurbescherming regelt de bescherming van de Nederlandse Natura 2000-gebieden.
Dit betekent dat effecten beoordeeld moeten worden voor natuurwaarden binnen de grenzen van deze gebieden ten aanzien waarvan zogenoemde instandhoudingsdoelstellingen zijn geformuleerd. Deze instandhoudingdoelstellingen - vastgelegd in de aanwijzingsbesluiten voor Natura 2000-gebieden en nader uitgewerkt in een beheerplan- gelden als toetsingskader. Uitgaande van de instandhoudingsdoelstellingen dient nagegaan te worden of sprake is van conflicten met het duurzaam behalen van geformuleerde instandhoudingsdoelstellingen en zo ja, of de wezenlijke kenmerken en waarden van een Natura 2000-gebied in het geding zijn. Hierbij is ook zogenoemde externe werking van belang. Dat wil zeggen dat ook beschouwd moet worden in hoeverre effecten veroorzaakt door activiteiten buiten Natura 2000-gebieden negatieve effecten hebben op binnen deze gebieden geldende instandhoudingsdoelstellingen. Voorgaande geldt sinds 29 mei 2019 ook weer onverkort voor effecten ten gevolge van depositie van stikstof. De generieke Passende Beoordeling voor het Programma aanpak Stikstof (PAS), waarin rekening werd gehouden met de verschillende bron- en herstelmaatregelen, is niet langer bruikbaar als beoordelingskader.
Ook voor effecten op instandhoudingsdoelstellingen die volgen uit depositie van stikstof is dan ook weer per Natura 2000-gebied een eigenstandige habitat-, leefgebied- of soortspecifieke beoordeling noodzakelijk. Projecten of plannen die significante gevolgen kunnen hebben op Natura 2000 en bijbehorende instandhoudingsdoelen zijn conform artikel 2.7 van de Wnb in beginsel niet toegestaan. Een voortoets in de oriëntatiefase kan uitsluitsel geven of het plan geen (significant) negatieve gevolgen heeft (en derhalve geen vergunning is benodigd op grond van artikel 2.7 Wnb) of dat er een passende beoordeling vereist is als er kans bestaat op significant negatieve gevolgen en er dus een vergunning op grond van artikel 2.7 Wnb is vereist. Deze rapportage voorziet in een combinatie van een voortoets en passende beoordeling. In de voortoets worden de relevante storingsfactoren en het mogelijk effect daarvan bepaald, in cumulatie met overige vergunde projecten, die gevolgen hebben voor dezelfde instandhoudingsdoelstellingen. Van belang is de vraag in hoeverre sprake (significant) negatieve effecten op voorhand kunnen worden uitgesloten. Wanneer de instandhoudingsdoelstellingen als gevolg van de voorgenomen activiteit (mogelijk) niet gehaald worden, kan sprake zijn van significant negatieve gevolgen.
Wanneer uit de Passende Beoordeling blijkt dat significant negatieve effecten niet zijn uit te sluiten, dient eerst gekeken te worden of mitigerende maatregelen of saldering mogelijk zijn om deze effecten op te heffen. Zijn mitigerende of salderingsmaatregelen niet mogelijk, dan volgt de ADC-toets. Dat alles is geen onderdeel van deze rapportage. Projectgerelateerd Significantie bij beoordeling van gevolgen voor Natura 2000-gebieden Er is sprake van significante gevolgen als de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000- | gebied worden aangetast in het licht van de bijbehorende instandhoudingsdoelstellingen | 1. Wanneer de instandhoudings- doelstellingen door menselijk handelen of een project (mogelijk) niet gehaald worden, is mogelijk sprake van significant negatieve gevolgen. Aantasting van instandhoudingsdoelen kan, bijvoorbeeld, door direct verlies aan areaal of van populatieomvang alsook via afname in kwaliteit. Wijzigingsbesluit Habitatrichtlijngebieden vanwege aanwezige waarden Het Wijzigingsbesluit Habitatrichtlijngebieden vanwege aanwezige waarden (het ‘veegbesluit’) is op 25 november 2022 door de minister vastgesteld. Dit betekent dat ook aan de hierin opgenomen habitattypen en Habitatrichtlijnsoorten | getoetst moet worden.
Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering (Wsn) Met de inwerkingtreding van de Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering (Wsn) geldt een partiële vrijstelling van de natuurvergunningsplicht voor de stikstofemissie van de aanleg- / of sloopfase van projecten. Op 22 november 2022 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State geoordeeld dat de partiële bouwvrijstelling niet voldoet aan het Europese natuurbeschermingsrecht . Dat betekent dat voor de stikstofeffecten van realisatie | en sloop van projecten die nog niet vergund zijn (omgevingsvergunning en/of natuurvergunning Wnb) niet op de partiële bouwvrijstelling geleund kan worden. Voor de dijkversterking betekent dit dat de stikstofdepositie als gevolg van de realisatie beoordeeld moet worden. 1 Leidraad bepaling significantie Nadere uitleg van het begrip ‘significante gevolgen’ uit de Natuurbeschermingswet, Steunpunt Natura 2000, 7 juli 2009 & interpretatiedocument van de Europese Commissie, 2000. Beheer van “Natura 2000”-gebieden. De bepalingen | van artikel 6 van de habitatrichtlijn (Richtlijn 92/43/EEG) & Factsheet nr. 25 Significantie bij beoordeling van gevolgen voor Natura 2000- | gebieden. Commissie m.e.r., 2010.
22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | 3 Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 4 3 Voorgenomen ontwikkeling 3.1 Ligging Waterfront Het plangebied is deels gelegen binnen het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer, dat hier is aangewezen als Vogelrichtlijngebied. De Habitatrichtlijngebieden van dit Natura 2000- gebied zijn de Gouwzee en Kustzone Muiden, op grote afstand van het plangebied. In de nabijheid van Waterfront liggen de Natura 2000-gebieden IJsselmeergebied (ca. 1 km ten noorden van Bataviakwartier) en Oostvaardersplassen (ca. 800 m ten zuiden van Meerdijkhaven en Saerdam). Figuur 3-1: Ligging plangebied (rode lijn) ten opzichte van omliggende Natura 2000-gebieden.
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 5 3.2 Beschrijving eindsituatie Het plangebied van het bestemmingsplan Waterfront Stedelijke Kust Lelystad beslaat een lengte van 3,2 km en is onderverdeeld in de gebieden Meerdijkhaven en Saerdam en Bataviakwartier. In onderstaande paragrafen is beschreven wat het toekomstige gebruik is van deze deelgebieden conform het voorlopig voorkeursalternatief uit het planMER. 3.2.1 Meerdijkhaven en Saerdam Het braakliggende terrein van Meerdijkhaven is ooit opgespoten als zanddepot tijdens de aanleg van de dijk en is geleidelijk aan begroeid met duindoornstruiken en grasvlaktes. De Oostvaardersdijk vormt de harde grens tussen water en land, behalve aan de zijde van Lelystad-Haven, waar een loswal aansluit op het werkterrein van Rijkswaterstaat. In het zuidoosten liggen enkele delen van het plangebied op het gezoneerde bedrijventerrein Noordersluis, waar bedrijven zijn toegestaan tot en met milieucat egorie 4.1. Deze terreinen liggen momenteel braak of zijn bebost. Op basis van het Stedenbouwkundig Masterplan wordt Meerdijkhaven een gecombineerd woon- en recreatielandschap dat op en over de bestaande dijk heen wordt gebouwd. Er wordt voortgebouwd op de landschappelijke kwaliteit van het zanddepot en de natuurwaarden van het Nationaal Park Nieuw Land.
Naast wonen, biedt het plan ook veel ruimte voor sport, bewegen, ontmoeten en ontspannen aan stadsstranden, tussen de duinen en in de natuur. Figuur 3-2: Eindsituatie van Meerdijkhaven en Saerdam met woonbuurten en recreatiegebieden Woningen en voorzieningen Het Stedenbouwkundig Masterplan gaat uit van 2.400 woningen, maar om flexibiliteit in het bestemmingsplan in te bouwen gaan het MER en bestemmingsplan uit van maximaal 3.000 woningen. De woningen komen in 4 woonbuurten (10% maisonettes, 17% grondgebonden w oningen en 73% appartementen). Ook zijn voorzieningen zoals een school, supermarkt en medische functies voorzien. Buurt 1 Vrijstaande woningen Buurt 2 Lineaire woon- gemeenschappen Buurt 3 Woonbuurt met klein winkelcentrum Buurt 4 Woonhoven Stadsstrand met strandpaviljoen, sport- en speelvoorzieningen Klein strand Nieuwe natuur Jachthaven Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 6 Natuurontwikkeling De ruimte langs het water en tussen de woningen wordt natuurinclusief ingericht, zodat het Waterfront een schakel wordt tussen de Oostvaardersplassen en de Marker Wadden. De woonbuurten liggen in een glooiend landschap met afwisselend bosstructuren, kruiden en struikenvegetatie. T ussen de woonbuurten komen brede valleien, met glooiend open duinlandschap en in de lage delen k welnatuur.
Parkeren en bereikbaarheid Passend bij de filosofie van Lelystad worden verkeersstromen voor langzaam verkeer (fietsers en voetgangers) en autoverkeer gescheiden. De groenstructuren grenzend aan het Waterfront vallen samen met de belangrijkste bestaande ontsluitingsroutes van autowegen, fiets- en voetpaden van Lelystad. Er komen wandel- en fietspaden naar de kust. De fiets- en wandelboulevard vormt de noord-zuid verbinding langs de kust en verbindt de woonbuurten met Saerdam en Bataviakwartier. De boulevard is breed opgezet met een breed voetpad en een breed fietspad. Elke woonbuurt krijgt een toegang naar de Houtribweg. Uitgangspunt is één parkeerplaats per woning in de nabijheid van de woning (maximaal 100 meter). Aan de zuidzijde van de Houtribweg komen collectieve parkeervoorzieningen voor bezoekersparkeren, deelmobiliteit en een tweede auto. De bereikbaarheid met OV wordt verbeterd door naast de bestaande bushalte Oostvaardersbrug, ter hoogte van Saerdam, voor dezelfde buslijn twee extra haltes bij de woonclusters te situeren. 3.2.2 Leisuregebied Bataviakwartier In Bataviakwartier staat vrijetijdsbesteding centraal. Het gebied strekt zich uit vanaf de toren van Cellnex tot en met Bataviahaven. De huidige gebiedspartijen (Bataviastad, Batavialand en Bataviahaven) krijgen ruimte om te groeien.
Nieuwe voorzieningen voor leisure, horeca, cultuur, hotels en sport moeten zorgen voor een langere verblijfsduur en overnachtingsmogelijkheden. Het programma wordt doorgetrokken tot aan de waterlijn. Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 7 Figuur 3-3: Eindsituatie van Bataviakwartier met leisure, horeca, hotels en sport Programma Uitbreiding bestaande functies: • Bataviastad Fashion Outlet krijgt de ruimte om te groeien. • De onderdelen van Batavialand worden op één perceel samengebracht en er worden een entreegebouw en het nationaal scheepvaart archeologisch depot aan toegevoegd. • Bataviahaven is momenteel een passantenhaven voor de recreatievaart, thuishaven voor de bruine vloot, vertrekhaven voor de veerdienst naar Marker Wadden, evenemententerrein voor nautische evenementen zoals de HISWA en (turn around) haven voor riviercruiseschepen. Voor de groei van de haven komen er meer voorzieningen en een goede bereikbaarheid. De bestaande afmeervoorziening voor riviercruiseschepen wordt vervangen met een andere oriëntatie. Nieuwe functies: • De boulevard wordt omgevormd tot een Boardwalk om de verbinding met het water te realiseren en de omgevingskwaliteit te verbeteren. Dit wordt een zone langs het water met horeca, shoppen, ‘pay by ride’-attracties en entertainment.
Ook culturele voorzieningen krijgen hier een plek zoals expositieruimtes/ateliers, muziekkoepel en amfitheater. • Extreme adventure park rondom de Cellnextoren. Hier gaat het om een combinatie van extreme sporten en extreme ervaringen met indoor en outdoor activiteiten. • Indoor entertainment. Het perceel ligt tussen Bataviastad en de Cellnextoren. Voor dit perceel is indoor entertainment voorzien, maar is nog geen programma bekend. Dit kan op verschillende manieren invulling krijgen. Als uitgangspunt geldt dat er een soort attractiepark wordt gerealiseerd, met een maximum omvang van 200.000 bezoekers per jaar. • Hotel met avondentertainment (hoog segment (vier/ vijf sterren)). Qua klasse en doelgroep sluit dit hotel aan bij de gasten voor de riviercruises. Qua omvang gaat het om 80-150 kamers. Extreme adventure park Park zone Board walk Indoor enter- tainment Park zone Front Bataviastad Batavialand Bataviastad Waterpark hotel Hotel met avond entertainment Riviercruise steigers 200m meerpalen en 200 m wachtsteiger Projectgerelateerd • | Nieuw: Waterparkhotel (middensegment (drie/vier sterren)) of hotel in combinatie met een ander thema. Uitgangspunt is dat het veel gasten trekt (circa 350.000 /jaar) waarvan een relatief hoog percentage blijft overnachten (>75%); elke nacht verblijven er zo’n 700- | 1.000 gasten.
Parkeren en bereikbaarheid Het is de bedoeling om de waterzijde van het plangebied autoluw te maken, tot een voetgangersgebied met een fietspad over de Oostvaardersdijk. Momenteel zijn er circa 3.000 parkeerplaatsen in Bataviakwartier. Voor de ambities is een groei van het aantal parkeerplekken nodig. De bestaande collectieve parkeerterreinen aan de oostzijde van Bataviastad worden uitgebreid en krijgen twee toegangen naar de Houtribweg. De parkeervoorzieningen blijven voor een groot deel op het maaiveld. Nieuwe parkeerdekken zorgen voor de extra benodigde capaciteit, het gaat om circa 900 extra parkeerplaatsen in parkeerdekken. Evenementen De gemeente wil evenementen in Bataviakwartier (blijven) faciliteren. In de huidige situatie vindt er jaarlijks een aantal grotere en kleine evenementen plaats. In de toekomst verwacht de gemeente een toename van het aantal evenementen. De gemeente staat evenementen volgens het gemeentelijke evenementenbeleid vanaf een bepaalde omvang toe op daarvoor aangewezen terreinen met een aparte evenementenvergunning. Daarin wordt met de organisator vastgelegd hoe en onder welke voorwaarden het evenement kan plaatsvinden. In Bataviakwartier krijgen de Lelybaan, de Boardwalk en de Bataviahaven een gebiedsaanduiding ‘evenemententerrein’.
Wachtplaatsen en overnachtingsplaatsen binnenvaart Bij het Bataviakwartier zijn in de huidige situatie wachtplaatsen voor de sluis en ligplaatsen om enkele dagen af te meren. Uitgangspunt is dat het aantal ligplaatsen en het gebruik door het plan niet wijzigt ten opzichte van de referentiesituatie, maar de ligplaatsen komen wel op een andere plek. In de nieuwe situatie wordt de nieuwe kade van Bataviakwartier zwaar genoeg uitgevoerd om schepen af te meren. Uitgangspunt is dat over 200 m de kade als wachtplaatssteiger voor de sluis dienst gaat doen. Het resterende deel van de kademuur wordt geschikt voor incidenteel afmeren, bijvoorbeeld wanneer er stremmingen zijn voor de sluis. Aan de overkant van het vaarwater wordt de daar al bestaande drijvende afmeervoorziening uitgebreid met de drijvende steiger die nu voor Bataviakwartier ligt en circa 6 meerpalen. Deze afmeervoorziening (overnachtingsplaatsen) krijgt in het plan walstroom en wordt voor de schippers per auto bereikbaar via de toegang naar het sluizencomplex. 3.2.3 | Natuurontwikkeling Langs de leidam wordt een nieuw natuurgebied gerealiseerd met het Holocene materiaal uit de zandwinput. Het gaat om 25 hectare overstroombare natuur (plasdras/zeer ondiep water) die bijdraagt aan de ecologische verbetering van het Markermeer. Hiervoor is vanuit de gemeente de richtlijn van 5- 20% land en 80- | 95% open water meegegeven.
Dit is echter niet in het bestemmingsplan afgekaderd en daarmee staat de inrichting van de natuurontwikkeling niet vast. In deze passende beoordeling zullen daarom randvoorwaarden voor de inrichting meegegeven worden. De ruimte langs het water en tussen de woningen in Meerdijkhaven wordt natuurinclusief ingericht. Dit betekent dat de inrichting van de openbare ruimte ‘ecologisch functioneert’. Het gaat om 4 hectare oeverland (plasdras/ zeer ondiep water) langs het water en 18 hectare natuurlijke landvegetaties (zandige natuur met gradiënten van droog naar nat) in het duinlandschap van Meerdijkhaven. 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | 8 Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 9 Figuur 3-4: Natuurinclusieve inrichting plan Waterfront 3.3 Beschrijving realisatie De manier waarop Waterfront wordt aangelegd en de fasering van de werkzaamheden zijn nog niet precies bekend. Om in het MER toch een goede beoordeling van de milieueffecten van de aanlegwerkzaamheden te kunnen maken, is in deze paragraaf een mogelijke aanpak voor de realisatie van het voorlopig VKA beschreven. Deze beschrijving is gebaseerd op ervaring van onder andere de Marker Wadden, woningbouwprojecten en redelijke aannames van de gemeente. Ze is geen blauwdruk voor de daadwerkelijke uitvoering. De marktpartijen zullen te zijner tijd hun eigen uitvoeringsstrategie bepalen.
Daar waar risico’s op significant negatieve gevolgen op Natura 2000-doelen door de realisatie worden verwacht, zullen randvoorwaarden benoemd worden die meegenomen moeten worden bij de verdere uitwerking van de realisatie. De realisatie van Bataviakwartier staat in principe los van de ontwikkeling van Meerdijkhaven; maar het uitgangspunt is dat de ontwikkelingen in Bataviakwartier gelijktijdig starten met de realisatie van Meerdijkhaven. Naar verwachting gaat de realisatie van het Waterfront ongeveer 15 jaar duren. Voor de effectbepaling in het jaar 2040 wordt uitgegaan van het eindbeeld van het plan. Voor 2030 wordt uitgegaan dat 30% van het programma is gerealiseerd.
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 10 Figuur 3-5: Mogelijke fasering van de uitvoering Waterfront voor het voorlopig VKA 3.3.1 Landaanwinning en nieuwe waterkering Het ontgraven van holoceen materiaal en zand van de meerbodem kan met hoge producties en relatief weinig uitstoot en vertroebeling onder andere met cutter- of winzuigers en een persleiding. Uitgangspunt voor het MER is dat gebruik wordt gemaakt van een cutterzuiger en persleiding (in dit geval een zinkerleiding over de meerbodem en over de bodem van de vaargeul). Een cutterzuiger verbruikt meer brandstof dan een winzuiger en is daarmee de worst case. Op de landaanwinning zorgen een graafmachine, bulldozer en shovel voor het verplaatsen van de persleiding, het maken van perskades waartussen het zand wordt gestort, het profileren van het zandlichaam en uitrijden van het water. De bulldozer en shovel profileren het zand van de nieuwe waterkering en het duinlandschap in de valleien en de toekomstige woonbuurt en. Duwbakken en sleepboten zorgen voor de aanvoer van zand voor de aanleg van de zandkade langs het nieuwe natuurgebied en werkschepen zorgen voor het ontgraven en storten van stortstenen en het intrillen van de damwanden op de kop van Meerdijkhaven en Bataviakwartier. Na aanleg moet de landaanwinning zetten totdat er een draagkrachtig land ontstaat.
Dat wil zeggen dat het zandlichaam verdicht doordat water en lucht langzaam uit het zandlichaam worden gedrukt en dat de holocene deklaag onder het zandlichaam samendrukt. De inschatting is dat de zettingsperiode 5 jaar duurt. In deze periode kan er nog niet op de landaanwinning worden gebouwd. Op de landaanwinning is gedurende de zettingsperiode al wel natuurontwikkeling en recreatie mogelijk. Daartoe worden paden en beplanting aangelegd. De boulevard wordt gerealiseerd en de stranden worden ingericht. Na de zettingsperiode van 5 jaar start de woningbouw op de landaanwinning van Meerdijkhaven.
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 11 3.3.2 Woningbouw in Meerdijkhaven Uitgangspunt is dat het materiaal en materieel voor woningen, leisure en openbare ruimtes via de weg wordt aangevoerd. De hoofdontsluitingsroutes lopen via de Houtribweg en de Visarenddreef en Houtribdreef. Voor de woningbouw in Meerdijkhaven geldt dat meteen in jaar 1 wordt gestart met het bouwrijp maken van de woonbuurten 1,2,3 op het bestaande land van Meerdijkhaven. Het bouwrijp maken betekent dat het terrein met graafmachines en shovels wordt opgeschoond en de faciliteiten voor de bouw worden aangelegd. Uitgangspunt, redenerend vanuit de ‘worst case’ qua effecten, is dat voortvarend wordt gestart met de woningbouw en dat 10% van het programma in Meerdijkhaven in jaar 2 wordt gerealiseerd. Dit komt neer op 300 woningen in dat jaar. In de jaren daarna ligt het bouwtempo lager. Naar verwachting wordt de laatste woning op het bestaande land van Meerdijkhaven na 10 jaar opgeleverd. Uitgangspunt is dat de nieuwbouw onderheid moet worden. Innovatieve en circulaire bouwmethoden zijn gewenst maar nog onvoldoende geborgd. Tegelijk met de woningbouw wordt de landschappelijke inrichting en beplanting in de buurten en valleien gemaakt. Ook worden de wegen, paden, openbare ruimtes en voorzieningen aangelegd.
3.3.3 Ontwikkeling van het leisure programma in Bataviakwartier De ontwikkeling van het leisure programma in Bataviakwartier is niet zo goed te programmeren als woningbouw. Daarom is hier een beste inschatting gegeven vanuit de grondgedachte van de gemeente: “we pakken het voortvarend aan, vanwege het belang voor de stad”. Voor de gedeeltes op het bestaande land wordt meteen met het bouwrijp maken begonnen. Uitgangspunt is dat 20% van de horeca en winkels in jaar 2 wordt gerealiseerd. In de jaren daarna ligt het bouwtempo lager. Op het bestaande land worden de volgende leisure voorzieningen ontwikkeld: verdere ontwikkeling Batavia Stad, Batavialand, nieuwbouw van het waterparkhotel, extreme adventure park en indoor theater. Na een zettingsperiode van 5 jaar kan de bouw van de leisure voorzieningen op de landaanwinning v an Bataviakwartier starten. De parkzones die al in de zettingsperiode waren aangelegd worden verder ingericht en de Boardwalk wordt gecompleteerd. Naar verwachting van de gemeente wordt het front van Bataviastad in een jaar na de zettingsperiode gerealiseerd en wordt het hotel met avondentertainment in jaar 10 opgeleverd na twee jaar bouwtijd. 3.3.4 Uitvoeringsvariant grondverbetering Het waterschap adviseert om de nieuwe dijk op een zandcunet aan te leggen.
Wanneer de nieuwe dijk op een zandcunet wordt aangelegd, moet een deel van de holocene deklaag op de meerbodem worden uitgegraven en worden opgevuld met zand. Dit gebeurt voordat de landaanwinning wordt opgebracht. Het extra uitgegraven holocene materiaal kan worden gebruikt bij de nieuwe natuur langs de le idam. Figuur 3-6: Opbouw dijken Flevoland met klei- en zandkern en zandcunet In deze variant is er meer grondverzet dan in het voorlopig VKA. De Holocene deklaag wordt met een cutterzuiger uitgegraven en met een persleiding naar het nieuwe natuurgebied verpompt. Deze uitvoeringsvariant is daarom relevant als ‘worst case’ voor met name de AERIUS -berekeningen ten behoeve van de stikstofdepositie.
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 12 4 Beschrijving Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer 4.1 Algemeen Het Markermeer & IJmeer is aangewezen op grond van de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. De Habitatrichtlijngebieden zijn de Gouwzee en de kustzone bij Muiden. Het Habitatrichtlijngebied is op meer dan 20 kilometer van plangebied gelegen. Het gebied ter hoogte van Lelystad heeft alleen de status Vogelrichtlijngebied. In luwere en ondiepere delen van het Markermeer, zoals de Gouwzee (het deelgebied tussen het eiland Marken en het vasteland van Noord-Holland dat is aangewezen onder de Habitatrichtlijn) en de kustzone Muiden zijn kranswierbegroeiingen ontstaan. Momenteel bevat het zuidelijk deel van de Gouwzee de grootste oppervlakte aan kranswiervegetatie met sterkranswier in ons land. De kranswieren vormen in de zomer en de herfst een belangrijke voedselbron v oor o.a. krooneenden. Het Natura 2000-gebied is van belang voor visetende (fuut, aalscholver, nonnetje, grote zaagbek, dwergmeeuw, zwarte stern), mosseletende (kuifeend, tafeleend, topper) en waterplantenetende (krooneend, meerkoet, tafeleend) watervogels. Voor de soorten van de eerste twee categorieën zijn de omstandigheden in de jaren negentig verslechterd door afname van de driehoekmossel in het Markermeer en afname van de spiering in zowel het IJsselmeer als het Markermeer.
Het eerste proces is verbonde n aan afname van de voedselrijkdom na de aanleg van de Houtribdijk in combinatie met de hoge sliblast, het tweede proces is mogelijk klimaat gerelateerd. Ondanks afname is vooral het aantal kuifeenden en het aantal nonnetjes nog steeds van internationale en grote nationale betekenis. De betekenis van het gebied voor grote concentraties ruiende watervogels is niet verminderd. De Gouwzee heeft een bijzondere betekenis door het voorkomen van een groot veld sterkranswier, waarop door grote aantallen duikende herbivoren (krooneend, tafeleend, meerkoet) wordt gefoerageerd 2. 4.2 Instandhoudingsdoelstellingen In het aanwijzingsbesluit voor het Natura 2000 gebied Markermeer & IJmeer zijn in 2009 de instandhoudingsdoelstellingen vastgesteld. Het Wijzigingsbesluit Habitatrichtlijngebieden vanwege aanwezige waarden (het ‘veegbesluit’) is op 25 november 2022 door de minister vastgesteld. Dit betekent dat het aanwijzingsbesluit is gewijzigd van verschillende Natura 2000-gebieden. Bepaalde habitattypen en -soorten die wel aanwezig zijn, maar niet in het aanwijzingsbesluit waren opgenomen, zijn toegevoegd. Voor Markermeer & IJmeer heeft dit tot gevolg dat aanvullend instandhoudingsdoelen zijn geformuleerd voor habitatsoort H1149 (kleine modderkruiper) en habitattype H3150 (Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden).
Tabel 4-1 Instandhoudingsdoelstellingen voor habitattypen, -soorten, broed- en niet-broedvogels van het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer. Habitattype en soort Doelst. opp. Doelst. kwal. Doelst. pop. Draagkracht # vogels Draagkracht # broedparen Functie Habitattypen H3140 Kranswierwateren = = H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden = = Habitatrichtlijnsoorten H1149 Kleine modderkruiper = = = H1163 Rivierdonderpad = = = 2 Informatiepagina Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer (https://www.natura2000.nl/gebieden/flevoland/markermeer-ijmeer) Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 13 H1318 Meervleermuis = = = Broedvogels A017 Aalscholver = = 8000* A193 Visdief = = 630 Niet-broedvogels A005 Fuut = = 170 F A017 Aalscholver = = 2600 S, R en F A034 Lepelaar = = 2 F A043 Grauwe gans = = 510 S, R en F A045 Brandgans = = 160 S, R en F A050 Smient = = 15600 S, R A051 Krakeend = = 90 F A056 Slobeend = = 20 F A058 Krooneend = = behoud F A059 Tafeleend = = 3200 F A061 Kuifeend = = 18800 F A062 Toppereend = = 70 F A067 Brilduiker = = 170 F A068 Nonnetje = = 80 F A070 Grote zaagbek = = 40 F A125 Meerkoet = = 4500 F A177 Dwergmeeuw = = behoud F A197 Zwarte stern = = behoud S, R *: duidt op een regionaal doel: dit doel geldt voor meerdere gebieden =: behoudsdoelstelling F: foerageergebied R: rustplaats S: slaapplaats Kernopgaven In het Natura
2000-doelendocument zijn voor het Natura 2000 landschap afgesloten zeearmen, waartoe het Markermeer behoort, zogeheten ‘kernopgaven’ geformuleerd. Deze kernopgaven verwijzen naar de ontwikkeling van een volledig en robuust ecosysteem. Deze 4 kernopgaven staan hieronder verder uitgelegd: • Evenwichtig systeem: nastreven van een meer evenwichtig systeem met goede waterkwaliteit voor waterplanten, vissen en schelpdieren (met name in kranswierwateren en meren met krabbenscheer en fonteinkruiden) mede ten behoeve van vogels zoals de kleine zwaan, tafeleend, kuifeend en nonnetje (4.01). • Rust- en ruiplaatsen: voldoende open water met ruiplaatsen en rustgebieden voor watervogels zoals fuut, ganzen, slobeend en kuifeend (4.02). • Moerasranden: moerasvorming aan de randen van de meren voor land-water interactie, paaigebied vis, noordse woelmuis en voor moerasvogels als roerdomp en grote karekiet (4.03). • Plas-dras situaties: plas-dras situaties voor smienten en broedvogels, zoals kemphaan (4.04) Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 14 4.3 Voorkomen habitattypen nabij plangebied De oppervlakten van de habitattypen zijn overgenomen uit de Natuurthermometer Markermeer -IJmeer 2020 (Sweco, 2021). Deze zijn vastgesteld aan de hand van het voorkomen van kenmerkende soorten van de bij het habitattype horende vegetatietypen.
Deze informatie is afkomstig van de karteringen die elke drie jaar worden uitgevoerd in het kader van Monitoring Waterstaatkundige Toestand des Lands (MWTL). Deze karteringen worden elke 3 jaar gedaan, de oppervlakte voor de huidige situat ie is bepaald op basis van de karteringen uit 2019 (bron: Fytogis RWS). In Figuur 4-1 is te zien dat nabij het plangebied de habitattypen H3140 Kranswierwateren en H 3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden niet voorkomen. In 2016 was nog een klein areaal H3150 in de luwte van de jachthaven aanwezig, maar in 2019 is dit niet meer aangetroffen. Het plangebied is ook niet geschikt voor grote oppervlakten waterplanten vanwege de steile oevers, grote waterdiepte en gebruik als haven. Het zwaartepunt van het voorkomen van deze habitattypen is aan de west - en zuidoever van het Markermeer. Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 15 Figuur 4-1: Voorkomen H3140 Kranswierwateren en H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden in het Markermeer & IJmeer in 2016 en 2019 (Sweco, 2021) ten opzichte van het plangebied (rode cirkel).
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 16 4.4 Voorkomen habitatrichtlijnsoorten nabij plangebied Het Markermeer & IJmeer is aangewezen voor drie habitatrichtlijnsoorten: kleine modderkruiper, rivierdonderpad en de meervleermuis. Kleine modderkruiper In de natuurthermometer is het leefgebied van de kleine modderkruiper gedefinieerd als voldoende ondiep water (0,1 tot 1,5 meter) met voldoende bedekking van waterplanten (>15%). Geschikte leefgebieden zijn op een beperkt aantal plekken in met name de oeverzones van het meer te vinden. Ter hoogte van het plangebied is, vanwege de grote diepte en het ontbreken van waterplanten, geen geschikt leefgebied van de kleine modderkruiper aanwezig, zie Figuur 4-2). Figuur 4-2: Voorkomen geschikt leefgebied kleine modderkruiper in het Markermeer & IJmeer (Sweco, 2021)
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 17 Rivierdonderpad In de Nationale Databank Flora en Fauna zijn geen waarnemingen opgenomen van rivierdonderpad in het Markermeer. Wel is de concurrerende zwartbekgrondel op diverse plekken langs de Markermeerkust waargenomen. Verder zijn zwartbekgrondel, Kesslers grondel, marmergrondel, Pontische stroomgrondel, Kaukasische dwerggrondel op onder andere de Marker Wadden vastgesteld, en hun verspreiding zal tegenwoordig waarschijnlijk een groot deel van het Markermeer & IJmeer omvatten. Dit sluit aan op de bevindingen van Wageningen Marine Research waar uit monitoring blijkt dat de soort nagenoeg uit het Markermeer is verdwenen (Tien et al., 2019). Meervleermuis De meervleermuis is een kwalificerende Natura 2000-soort voor onder meer het Markermeer en is mede afhankelijk van nabijgelegen stedelijke gebied, waaronder Lelystad. Verblijfplaatsen Op basis van informatie uit het Soortmanagementplan (SMP) van gebouwbewonende soorten in Lelystad (RHDHV, 2023) is duidelijk dat in het plangebied meervleermuizen voorkomen. In Lelystad is een bekend kraamverblijf aanwezig in Lelystad-Haven en mogelijk ook in andere wijken van de stad. Foerageergebied en vliegroutes Vanuit de stad naar de omgeving zijn verschillende vliegroutes aanwezig. Het Markermeer heeft uitsluitend tijdens windstille perioden de functie van foerageergebied.
Zie hiervoor onderstaande Figuur 4-3 en Figuur 4-4. Figuur 4-3: Voorkomen van de meervleermuis in Lelystad (RHDHV, 2023)
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 18 Figuur 4-4: Essentiele vliegroutes van de meervleermuis (links) en waterdiepte binnen het foerageergebied van de meervleermuis in Lelystad (grijs = ondiep <90 cm, oranje = diep 90-300 cm, en rood = dieper dan 300 cm) (Haarsma et al., 2018) De populatie meervleermuizen in Lelystad heeft in het Markermeer vooral diep water tot hun beschikking, wat alleen tijdens windstil weer geschikt is als foerageergebied. Ook door het ontbreken van geleidelijke land-waterovergangen is de kwaliteit van het foerageergebied hier matig. Deze omstandigheden zijn niet gunstig voor een optimale voedselbeschikbaarheid in de vorm van insecten, zoals muggen. Daardoor zijn juist de wateren van de Oostvaardersplassen van essentieel belang voor de kolonies in Lelystad (en Almere), zoals blijkt uit onderzoek van Haarsma (2018) uitgevoerd voor de moerasreset van de Oostvaardersplassen. Hier wordt geconcludeerd dat voor de kolonies in Lelystad slechts 1,4% van het foerageergebied (ondiep water) buiten de Oostvaardersplassen ligt. Wat betekent dat 98,6% van het foerageergebied dus gevormd wordt door de Oostvaardersplassen. Het oostelijk deel van de Oostvaardersplassen vormt daarmee het belangrijkste foerageergebied voor de dieren uit het zuidelijk deel van Lelystad.
Het plangebied van Waterfront wordt slechts incidenteel gebruikt, tijdens windstille dagen, door een beperkt aantal dieren en is daarmee beperkt van belang voor de meervleermuis (mond. med. J. Reinhold, Landschapsbeheer Flevoland). 4.5 Voorkomen broedvogels nabij plangebied Voor Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer zijn de aalscholver en de visdief als broedvogel aangewezen. Van der Winden (2023) heeft in opdracht van gemeente Lelystad een verkennende studie uitgevoerd naar de kansen en knelpunten voor met name vogels van het Markermeer in het plangebied van Waterfront. Onderstaande beschrijving van het voorkomen van broedvogels in het plangebied is hieraan ontleend. De gegevens zijn daarnaast aangevuld met recente telgegevens van Rijkswaterstaat. Aalscholver De instandhoudingsdoelstelling voor de broedvogel aalscholver is geformuleerd als een regiodoelstelling voor alle Natura 2000-gebieden rondom het IJsselmeergebied gezamenlijk, namelijk het IJsselmeer, Markermeer & IJmeer, Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen. Het Markermeer & IJmeer heeft voor de aalscholvers vooral een functie als foerageer-, slaap- en broedgebied. De aalscholver broedt niet in het plangebied, maar deze vogels kunnen wel in het hele Markermeer foerageren. Ook vanuit broedkolonies in Oostvaarderplassen is het plangebied bereikbaar voor aalscholvers.
Visdief Het Markermeer & IJmeer heeft ook voor de visdief een functie als foerageer-, slaap- en broedgebied. De visdief foerageert op kleine vissen over het gehele Markermeer & IJmeer, De visdief broedt alleen op kale
Projectgerelateerd of schaars begroeide grond, bij voorkeur op eilanden. Nabij het plangebied broedt de soort ter hoogte van de Houtribsluizen, ten noorden van het plangebied. De soort foerageert tot meer dan 40 km afstand van de broedplaats. De belangrijkste foerageerlocaties liggen nabij de sluizen en achter boten. Het plangebied ligt binnen het bereik van voornoemde broedende visdieven in het Natura 2000- | gebied Markermeer & IJmeer. Lepelaar Bijzonder is de lepelaarkolonie | op de strekdammen van Bataviahaven. In 2021 broedden hier ongeveer 50 paar. De lepelaar is niet aangewezen als broedvogel van het Natura 2000- | gebied Markermeer & IJmeer, wel als niet-broedvogel. Deze plek wordt ook als rustplaats gebruikt door lepelaars die foerageren in het Natura 2000- gebied Markermeer & IJmeer en de nabije Natura 2000- gebieden, zoals de Oostvaardersplassen. Figuur 4-5: Ligging lepelaarkolonie (rode ster) en visdiefkolonie (roze ster) ten opzichte van het plangebied Waterfront (rode stippellijn), met de deelgebieden Bataviakwartier (blauw) en Meerdijkhaven en Saerdam (groen). 4.6 | Voorkomen niet-broedvogels nabij plangebied In het IJsselmeergebied worden jaarlijks watervogelgegevens verzameld door Rijkswaterstaat. In de nabijheid van het plangebied liggen vijf relevante telgebieden (147, 148, 149, 152, 153), zie Figuur | 4-6.
Deze telgegevens zijn geanalyseerd voor de beoordeling van effecten op de niet-broedvogels die voorkomen in of nabij het plangebied. De aantallen zijn opgenomen in Tab el 4-2. In deze tabel is ook aangegeven wat het relatieve belang van het plangebied is voor soorten die hier voorkomen en of de aantallen in het Natura 2000- gebied onder of boven het doelaantal zitten. 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | 19 Projectgerelateerd Figuur 4-6: Telgebieden voor watervogels in het Markermeer & IJmeer (Van Rijn & Van Eerden, 2021)) Tabel 4-2: Totaal aantal aanwezige watervogels in of nabij het plangebied voor de verschillende telgebieden en totaal voor het Markermeer&IJmeer, seizoensgemiddelde over de periode 2017- | 2022 Gemiddeld | Relatief Vogelaantallen in het | aantal in | belang | Onder of Doel- | plangebied per telgebied | Markermeer | plangebied | boven Niet-broedvogels | aantal | Functie | (2017- | 2022)1 | & IJmeer | (%) | doelaantal3 (2017-2021)2 147 | 148 | 149 | 152 | 153 A005 | Fuut | 170 | F | 2 | 6 | 3 | 1 | 5 | 291 | 5,8% | Boven A017 | Aalscholver | 2600 | S, R en F | 6 | 0 | 0 | 4 | 1 | 1700 | 0,6% | Onder A034 | Lepelaar | 2 | F | 23 | 0 | 0 | 9 | 0 | 71 | 45,1% | Boven A043 | Grauwe gans | 510 | S, R en F | 24 | 18 | 5 | 25 | 75 | 1320 | 11,1% | Boven A045 | Brandgans | 160 | S, R en F | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | 1251 | 0,6% | Boven A050 | Smient | 15600 | S, R
| 0 | 1 | 2 | 0 | 1 | 9221 | 0,0% | Onder A051 | Krakeend | 90 | F | 0 | 2 | 1 | 2 | 3 | 581 | 1,2% | Boven A056 | Slobeend | 20 | F | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - A058 | Krooneend | behoud | F | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - A059 | Tafeleend | 3200 | F | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - A061 | Kuifeend | 18800 | F | 2 | 27 | 7 | 5 | 13 | 7963 | 0,7% | Onder A062 | Toppereend | 70 | F | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - A067 | Brilduiker | 170 | F | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - A068 | Nonnetje | 80 | F | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - A070 | Grote zaagbek | 40 | F | 0 | 2 | 0 | 0 | 3 | 52 | 9,6% | Boven 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | 20 Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 21 A125 Meerkoet 4500 F 3 10 4 4 17 11873 0,3% Boven A177 Dwergmeeuw behoud F 0 0 0 0 0 - - - A197 Zwarte stern behoud S, R 0 0 0 0 0 - - - 1: gegevens van RWS, bewerkt door Van Rijn, Deltamilieu 2: gegevens op basis van Van Rijn et al., 2021 3: gegevens op basis van sovon.nl Uit de telgegevens van Rijkswaterstaat blijkt dat het plangebied met name van belang is voor fuut, lepelaar, grauwe gans, krakeend en grote zaagbek. Van der Winden (2023) heeft aanvullend aangegeven dat ook de aalscholver, zwarte stern en visdief veelvuldig in het gebied worden aangetroffen. De visdief is voor dit gebied alleen aangewezen als broedvogel en wordt daar beschreven.
De fuut en grote zaagbek zullen hier foerageren op vissen. Voor de grauwe gans en krakeend gaat het vooral om rustende en foeragerende vogels in de luwte van de verschillende strekdammen. De stortstenen en dijktaluds zijn begroeid met algen (onder water) en deels met gras en zijn daarom geschikt foerageergebied voor planteneters. De lepelaar broedt in het plangebied en het plangebied heeft geen belangrijke betekenis voor de soort als niet-broedvogel. De brandgans, smient, kuifeend en meerkoet worden ook in het plangebied aangetroffen, maar de aantallen zijn zo laag (< 1% van de Markermeerpopulatie) dat het plangebied niet van relevante betekenis als leefgebied. Daarmee is het plangebied niet relevant voor de draagkracht van het gebied om de doelaantallen te halen.
4.7 Samenvatting Op basis van bovenstaande informatie kan geconcludeerd worden dat de volgende soorten een belangrijk deel van hun leefgebied ter hoogte van het plangebied hebben en daarom worden meegenomen in deze passende boordeling: • Meervleermuis • Aalscholver (broedvogel en niet-broedvogel) • Fuut (niet-broedvogel) • Grauwe gans (niet-broedvogel) • Grote zaagbek (niet-broedvogel) • Krakeend (niet-broedvogel) • Lepelaar (broedvogel omliggende Natura 2000-gebieden) • Visdief (broedvogel) • Zwarte stern (niet-broedvogel) De overige instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer komen niet (of nauwelijks) voor in en in de directe omgeving van het plangebied en kan op voorhand worden uitgesloten dat negatieve gevolgen optreden.
Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 22 Tabel 4-3: Voorkomende soorten en habitattypen in en nabij het plangebied Habitattype en soort Komt voor in of nabij het plangebied? Habitattypen H3140 Kranswierwateren Nee H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden Nee Habitatrichtlijnsoorten H1149 Kleine modderkruiper Nee H1163 Rivierdonderpad Nee H1318 Meervleermuis Ja Broedvogels A017 Aalscholver Ja A193 Visdief Ja Niet-broedvogels A005 Fuut Ja A017 Aalscholver Ja A034 Lepelaar Ja A043 Grauwe gans Ja A045 Brandgans Nee A050 Smient Nee A051 Krakeend Ja A056 Slobeend Nee A058 Krooneend Nee A059 Tafeleend Nee A061 Kuifeend Nee A062 Toppereend Nee A067 Brilduiker Nee A068 Nonnetje Nee A070 Grote zaagbek Ja A125 Meerkoet Nee A177 Dwergmeeuw Nee A197 Zwarte stern Ja Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 23 5 Effectbepaling Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer Door aanleg en gebruik van het plan Waterfront kunnen de volgende type effecten optreden: • oppervlakteverlies en -winst door met name de landaanwinning • versnippering van leefgebied • verontreiniging door gebiedsvreemde stoffen • verzuring en vermesting door stikstofdepositie • verdroging, verandering stroomsnelheid, overstromingsfrequentie en dynamiek substraat door ingrepen in het Markermeersysteem • verstoring door menselijke activiteiten in zowel de eindsituatie als tijdens
de realisatie • vertroebeling door activiteiten in het water De relevantie van deze activiteiten in relatie tot het voorkomen van Natura 2000-soorten is in onderstaande paragrafen beschreven. Hierbij is ook aangegeven of het effect optreedt tijdens de realisatie en/of eindsituatie. 5.1 Oppervlakteverlies en -winst Verlies van oppervlakte leidt tot verkleining en in sommige gevallen tot versnippering van het leefgebied van soorten. Door afname van het beschikbare oppervlak neemt mogelijk ook het aantal individuen van een soort af. Daarnaast is er mogelijk sprake van vergroting van leefgebied door de natuurontwikkeling. Bij de ontwikkeling van Waterfront Lelystad is er sprake van ruimtebeslag door landaanwinning en aanleg van een zandwinput in het Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer. Het gaat om: • 30 ha landaanwinning in deelgebied Meerdijkhaven • 2 ha landaanwinning in deelgebied Bataviakwartier • 16 ha zandwinput • 25 ha natuurontwikkeling langs de Leidam Dit kan zowel gevolgen hebben door zowel oppervlakteverlies als door versnippering omdat de verbindingen langs de dijk en tussen binnen- en buitendijksgebied aangetast worden. De gevolgen van oppervlakteverlies treedt vooral op tijdens de realisatie maar heeft permanente gevolgen en is daarom bij de eindsituatie beschreven. Alleen tijdelijk ruimtebeslag (of winst) is beschreven bij de realisatie.
Deze storingsfactor treedt op binnen het leefgebied van broedvogels, niet-broedvogels en meervleermuis. 5.2 Versnippering Versnippering kan zowel tijdelijk tijdens de realisatie als permanent tijdens de eindsituatie relevant zijn. Door versnippering kunnen bepaalde delen van het leefgebied van een soort niet meer bereikt worden. Vooral verstoring van vliegroutes van de meervleermuis als gevolg van verlichting is hierbij belangrijk. Dit effect is verder beschreven bij verstoring. Voor de aanwezige vogels zijn geen gevolgen van versnippering aan de orde omdat deze soorten hun leefgebied na realisatie van Waterfront kunnen bereiken. Ook hebben de betreffende vogelsoorten geen belangrijke binding met het binnendijks stedelijk gebied. Deze storingsfactor treedt op binnen het leefgebied van de meervleermuis en is integraal beoordeeld onder verstoring. Projectgerelateerd 22 november 2023 BJ1923-MI-RP-231121-1717 24 5.3 Verontreiniging De bodem van het Markermeer is niet verontreinigd, verspreiding van verontreiniging vanuit de bodem doet zich dan ook niet voor. Er worden geen verontreinigde stoffen toegepast of in het gebied gebracht. De werkzaamheden vinden plaats conform de geldende milieunormeringen. Er is geen sprake van verontreiniging. Deze storingsfactor treedt niet op en wordt verder niet meegenomen in deze passende beoordeling.
5.4 Verzuring en vermesting Verzuring en vermesting worden veroorzaakt door stikstofdepositie uit de lucht. Omdat de voorgenomen ontwikkeling leidt tot extra verkeersbewegingen, en tijdens de realisatie tot inzet van materieel, is er sprake van een toename van stikstofdepositie. Stikstofdepositie heeft mogelijk een negatief effect op instandhoudingsdoelstellingen van stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Het Natura 2000-gebied Veluwe ligt binnen de 25 km-rekenafstand van AERIUS en de gevolgen van stikstofdepositie op dit gebied zijn nader beoordeeld. Deze storingsfactor is relevant voor het Natura 2000-gebied Veluwe. 5.5 Verdroging, verandering stroomsnelheid, overstromingsfrequentie, dynamiek van substraat De ontwikkelingen van Waterfront hebben geen verdrogende invloed binnen het Markermeer, want het waterpeil in het Markermeer zal niet wijzigen. Wel zal logischerwijs de landaanwinning tot boven het waterpeil worden gerealiseerd. Dit is verder beoordeeld bij oppervlakteverlies. De ontwikkelingen van Waterfront hebben ook geen invloed op de stroomsnelheden in het grotere Markermeersysteem die vooral beïnvloed worden door windwerking en de sluizen tussen het Markermeer en IJsselmeer. Ook zal er geen sprake zijn van verandering van overstromingsfrequentie omdat het waterpeil niet wijzigt.
De aanleg van nieuwe natuur bij de Leidam zorgt wel voor nieuwe arealen met een ander substraat en met ondiep water die af en toe droog kunnen vallen. Ook zal lokaal de stromingen wijzigen do or aanleg van eilanden en de omliggende kering. Deze gevolgen zijn integraal beoordeeld onder oppervlakteverlies waar ruimtelijke ontwikkelingen binnen de Natura 2000-begrenzing aan de orde komt. De storingsfactoren verdroging en overstromingsfrequentie treden niet op. Verandering stroomsnelheid en dynamiek substraat treden op binnen het leefgebied van de meervleermuis, broedvogels en niet - broedvogels en wordt meegenomen bij de integrale beoordeling van oppervlakteverlies. 5.6 Verstoring (geluid, licht, trilling en optisch) Verstoring kan optreden tijdens de realisatie door geluid, licht, trilling en optische verstoring door de werkzaamheden. Ook in de eindsituatie is verstoring aan de orde door bijvoorbeeld gevelverlichting en recreatie zowel op land als op water. Verstoring kan leiden tot vluchtgedrag van dieren. Bepaalde vis-, macrofauna- en vogelsoorten reageren bijvoorbeeld op beweging omdat een potentiële vijand wordt verwacht. Projectgerelateerd Een verstoringsbron leidt meestal tot verschillende vormen van verstoring door bijvoorbeeld geluid, licht en beweging. Daarom is het moeilijk om een absolute verstoringsafstand te koppelen aan bepaalde activiteiten.
Daarnaast is verstoring van onder andere vogels ook afhankelijk van de verstoringsduur, - intensiteit en moment in het jaar. 5.6.1 | Optische verstoring Optische verstoring leidt vooral tot vluchtgedrag van dieren. De soort reageert bijvoorbeeld op beweging omdat een potentiële vijand wordt verwacht. Andersom kan optische verstoring juist ook het uitzicht van soorten beperken waardoor zij potentiële vijanden niet zien naderen. De daadwerkelijke effecten zijn zeer soortspecifiek en hangen van de schuwheid van de soort en de mate waarin gewenning optreedt. Optische verstoring treedt op tijdens de realisatie en in de eindsituatie, met name door de aanwezigheid van mensen (aanlegwerkzaamheden) en recreanten (op het strand en op het water). In onderstaande tabel is opgenomen met welke verstoringsafstanden voor vogels als gevolg van menselijke aanwezigheid (recreatie) rekening gehouden moet worden (Krijgsveld et al., 2022). Omdat recreatie meestal niet met veel geluid gepaard gaat, zal deze afstand vooral veroorzaakt worden door optische verstoring. Omdat recreatie op het water vaak onvoorspelbaar is, treedt er geen gewenning op bij vogels.
Tabel 5-1: Verstoringsgevoeligheid vogels op basis van Krijgsveld et al., 2022 Soort | Bufferzone* | Relevante aandachtspunt voor de inrichting Aalscholver | 250 m | Paden en vaarroutes op meer dan 200-300 m van foerageergebieden Fuut | 100 m | - 500 m bij grote groepen op open water Lepelaar | 250 m | Broedlocaties op ontoegankelijke plekken (broedvogel) | Paden en vaarroutes op meer dan 200- | 300 m van foerageergebieden Grauwe gans | 500 m voor grote rustende groepen | Paden en vaarroutes op meer dan 300-400 m van foerageergebieden Krakeend | 500 m voor rustende groepen | Paden en vaarroutes op meer dan 300-400 m van foerageergebieden Grote zaagbek | 1000 m | - Zwarte stern | 50 m bij foeragerende vogels | - Visdief | <250 m | Paden en vaarroutes op meer dan 200-300 m van broed- en rustgebieden * Minimale naderingsafstand waarmee verstorende effecten worden voorkomen 5.6.2 | Geluid Logischerwijs zijn alleen diersoorten gevoelig voor direct effecten van geluid. Geluid is een belangrijke factor in de verstoring van fauna. De verstoring door geluid wordt beïnvloed door het achtergrondgeluid en de duur, frequentie en sterkte van de geluidsbron zelf. Geluidsbelasting kan leiden tot stress en/of vluchtgedrag van individuen. Dit kan vervolgens weer leiden tot het verlaten van het leefgebied of bijvoorbeeld een afname van het reproductieproces.
In bepaalde gevallen kan ook gewenning optreden, in het bijzonder bij continu geluid. Realisatie In de passende beoordeling van Marker Wadden, met vergelijkbare aanlegwerkzaamheden, is voor geluidverstoring de 42 dB-contour als worst case aangehouden. Deze afstand varieert van ca. 500 m voor een bulldozer tot 590 m voor een cutterzuiger. Een combinatie van bronnen geeft een maximale 22 november 2023 | BJ1923-MI-RP-231121-1717 | 25 Projectgerelateerd gecumuleerde verstoringsafstand van 820 m voor de werkzaamheden in het water. Dit betekent niet automatisch dat binnen deze afstanden vogels het gebied volledig mijden. In de praktijk zullen veel vogels kunnen wennen aan voorspelbare bewegingen, zoals ook blijkt uit de lepelaarkolonie op de Leidam, direct langs de vaargeul. Ook is het plangebied afgeschermd van de rest van het Markermeer door de ligging van de verschillende strekdammen. Eindsituatie Voor geluid door verkeer is het geluidverstoord oppervlak berekend voor de verschillende situaties. Daaruit blijkt dat ten opzichte van de huidige situatie er sprake is van een toename van geluid (12,4 ha), die grotendeels wordt veroorzaakt door de autonome verkeersgroei. Het projecteffect (vergelijking ten opzichte van de referentiesituatie) waarbij deze autonome verkeersgroei niet in meegenomen is, betreft 1,15 ha.
Geluidverstoring in de eindsituatie | vanuit wegverkeer is daarmee | verwaarloosbaar en geen relevante invloed. Tabel 5-2: Geluidverstoord oppervlak voor de verschillende situaties door wegverkeer in de eindsituatie Geluidcontour | Geluidverstoord oppervlakte (ha) | Toename t.o.v. | Projecteffect t.o.v. dB(A) | huidig (ha) | referentie (ha) Huidig | Referentie | Voorlopig VKA 42- | 47 | 18,23 | 23,83 | 23,34 | 5,11 | -0,49 47- | 50 | 2,58 | 7,16 | 8,38 | 5,8 | 1,23 >50 | 1,39 | 2,47 | 2,88 | 1,49 | 0,41 TOTAAL (ha) | 22,20 | 33,45 | 34,60 | 12,4 | 1,15 5.6.3 | Licht Kunstmatige verlichting van de nachtelijke omgeving kan tot verstoring van het normale gedrag van soorten leiden. Naar mogelijke effecten is nog vrij weinig onderzoek gedaan. Veel kennis gaat daarom nog niet verder dan het kwalitatief signaleren van risico’s. Met name schemer- en nachtactieve dieren kunnen last hebben van verstoring door licht, doordat zij juist aangetrokken worden of verdreven door de lichtbron. Realisatie In de avond en nacht kan gebruik worden gemaakt van werkverlichting. Deze verlichting zal plaatsvinden met sterke bouwlampen en heeft ten doel het materieel en de directe omgeving daarvan te verlichten (illuminantie). Deze verlichting kan verstorend op vogels werken binnen de verstoringscontour van 0,1 lux (Van Dooren, 2007).