Bijlage bij raadsvoorstel Extra rijksmiddelen jeugdzorg

BIJLAGE BIJ RAADSVOORSTEL EXTRA MIDDELEN JEUGDZORG 1. Inleiding Het kabinet heeft voor 2021 een incidenteel bedrag van € 613 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten voor het oplossen van de acute problematiek in de jeugdzorg. Met deze middelen komt er o.a. ruimte om de crisiscapaciteit in de jeugd-ggz uit te breiden en wachttijden aan te pakken. Daarnaast heeft het Rijk inmiddels erkend dat er sprake is van een groter financieel probleem binnen de uitvoering van de jeugdzorg. Onafhankelijk onderzoek heeft dit bevestigd, waarop de VNG arbitrage heeft ingeroepen. Een zogeheten ‘commissie van wijzen’ heeft uitspraak gedaan en heeft de gemeenten grotendeels in het gelijk gesteld. Op basis hiervan heeft het demissionaire kabinet begin juli besloten in 2022 een aanvullend bedrag van € 1,31 miljard beschikbaar te stellen. Een besluit over een structurele uitbreiding van het jeugdzorgbudget (met ingang van 2023) zal door het nieuwe kabinet moeten worden genomen. Hieronder geven wij inzicht in de extra rijksmiddelen jeugdzorg voor de gemeente Lelystad en lichten we toe hoe we deze middelen in 2021 en 2022 willen inzetten.

2. Overzicht beschikbare middelen Middelen 2021: voor de acute problematiek in de jeugdzorg Het Rijk stelt voor 2021 € 613 miljoen beschikbaar voor de acute problematiek in de jeugdzorg – deels het gevolg van de corona pandemie – en de financiële druk die dit veroorzaakt, Van dit bedrag wordt het grootste gedeelte beschikbaar gesteld via de algemene uitkering, voor Lelystad € 2,74 miljoen1. Deze middelen via de algemene uitkering zijn onderverdeeld in drie delen: Inzet Wachttijden specialistische jeugdzorg Verdringing en (lichte) jeugdzorgproblematiek Praktijk Ondersteuners Huisartsenzorg (POH) Jeugd GGZ Totaal

Landelijk 255 miljoen2 228 miljoen 10 miljoen 493 miljoen

Lelystad 1,251 miljoen 1,426 miljoen 0,063 miljoen 2,74 miljoen

Daarnaast komen middelen beschikbaar via specifieke uitkeringen (SPUK): Landelijk Uitbreiden (ambulante en klinische) crisiscapaciteit jeugd ggz (grotere zorgvraag als gevolg van corona)

50 miljoen

Verkleinen woongroepen bij 3 milieuvoorzieningen Ombouwen separatieruimtes in gesloten jeugdhulp tot High Intensive Care Units Vereenvoudiging en verbetering Jeugdbeschermingsketen Totaal

50 miljoen

Via beperkt aantal gemeenten of jeugdzorgregio’s Regio Flevoland valt onder coördinerende gemeente Utrecht. Aanvraag is ingediend, uitvoering tussen 1 juli 2021 – 31 dec. 2022. Via SPUK voor vastgoedtransitie

5 miljoen

Via SPUK voor vastgoedtransitie

15 miljoen

Toevoeging doorbraakproject en pilots via SPUK

120 miljoen

1 Naast deze extra middelen jeugdzorg ontvingen gemeenten eerder in totaal € 95,5 miljoen uit steunpakketten voor jongeren in

het kader van corona, om laagdrempelige mentale ondersteuning te bieden, sociale activiteiten mogelijk te maken en kwetsbare doelgroepen te ondersteunen. De raad van Lelystad heeft met het Raadsvoorstel “Beschikbaar stellen compensatie coronamaatregelen gemeentefonds” deze Coronamiddelen reeds bestemd. Ook ontvangen gemeenten een bedrag van 300 miljoen uit het Nationaal Programma Onderwijs. Het budget is bedoeld om onderwijsvertragingen in te halen opliepen tijdens de coronapandemie. 2 Van deze 255 miljoen is er nu 200 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten en de resterende 55 miljoen volgt in de septembercirculaire.

Middelen 2022: ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg Het Rijk stelt voor 2022 € 1,314 miljard beschikbaar aan gemeenten ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Lelystad ontvangt indicatief € 8,19 miljoen3 (met de septembercirculaire 2021 volgt het definitieve bedrag). Voor de jaren 2023 en verder is er een afspraak gemaakt tussen de VNG, het Rijk en de provinciaal toezichthouders dat gemeenten uit mogen gaan van 75% van de bedragen zoals genoemd in het rapport van wijzen.

3. Voorstel voor inzet middelen jeugdzorg In het raadsvoorstel “Extra middelen jeugdzorg” wordt voorgesteld de extra middelen voor 2021 ter grootte van € 2,74 miljoen volledig in te zetten voor de uitvoering van de jeugdzorg en het versterken van de basis, in lijn met de gedachte waarmee het Rijk deze middelen beschikbaar heeft gesteld zoals voor de acute problematiek binnen de jeugdzorg. Eventueel niet benutte middelen in 2021 zullen worden doorgeschoven naar 2022. Voor wat betreft de te ontvangen extra middelen in 2022 en verder wordt voorgesteld in de begroting aansluiting te zoeken bij de totaal door het Rijk beschikbaar gestelde middelen– in lijn met de afspraken die daarover zijn gemaakt in het raadsprogramma. Ook is dit in lijn met de bij de behandeling van de kadernota 2022 – 2025 aangenomen motie (M20) over de besteding van de toegezegde extra middelen jeugdzorg in 2022. Het college heeft hier een positief preadvies over afgegeven, met daarbij de vermelding dat de totale rijksbijdrage die de gemeente ontvangt leidend zal zijn voor de uitvoering. Dit betekent dat extra middelen niet zonder meer worden toegevoegd aan het budget voor uitvoering van de jeugdzorg. In voorgaande jaren heeft de gemeente Lelystad voor de uitvoering jeugdzorg eigen middelen vanuit de algemene middelen toegevoegd aan de begroting jeugdzorg om het tekort op de jeugdzorg te dekken.

Een deel van de incidentele middelen jeugdzorg zullen teugvloeien naar de algemene middelen. Het zijn immers (grotendeels) middelen ter compensatie van het tekort, dat door de gemeente zelf al van dekking was voorzien door elders in de begroting bezuinigingen door te voeren. Dit betekent dat er in 2022 een bedrag van € 3,71 miljoen zal worden toegevoegd aan de budgetten ter uitvoering van de jeugdzorg en het versterken van de basis. Het restantbedrag ter grootte van € 4,48 miljoen zal in de programmabegroting 2022 – 2025 ten gunste komen van het begrotingssaldo 2022. Dit is feitelijk de compensatie voor het tekort, dat door de gemeente zelf al van dekking was voorzien door elders in de begroting bezuinigingen door te voeren. Kader: 1. Van de € 8,19 miljoen die de gemeente Lelystad extra krijgt in 2022 wordt op basis van motie M20 € 3,71 miljoen beschikbaar gesteld voor de jeugdzorg (om het beschikbare budget in de meerjarenraming 2022 aan te laten sluiten bij de rijksbijdrage). Een bedrag van € 4,48 miljoen is dan beschikbaar voor het begrotingssaldo 2022. In de passages hieronder wordt ingegaan op het voorstel om deze aanvullende middelen in te zetten in 2021 en 2022, aan de hand van de volgende onderdelen: 1. 2. 3. 4.

Dekking uitgaven jeugdzorg Aanpakken acute knelpunten Intensivering van de Aanpak Sociaal Domein Uitbreiding Jeugdprofessionals bij de huisartsen

Hieronder lichten we de diverse onderdelen toe.

Naast deze extra middelen laat de meicirculaire 2021 ook enkele taakgerelateerde mutaties zien op het gebied van de jeugdzorg. Zo is er met ingang van 1 januari 2022 sprake van wijzigingen omtrent het woonplaatsbeginsel. De middelen die hiervoor aanvullend beschikbaar worden gesteld zullen ook voor dit doel worden ingezet. Verwerking daarvan vindt plaats in de programmabegroting 2022 – 2025. 3

1. Dekking uitgaven jeugdzorg De budgetten jeugdzorg in de begroting zijn krap ingestoken. Dit wordt door het Rijk ook erkend. Het demissionaire kabinet heeft daarom besloten extra middelen voor de jeugdzorg beschikbaar te stellen. Deze extra middelen die we krijgen voor de uitvoering van de jeugdzorg zetten we daarvoor in door het ophogen van de beschikbare budgetten jeugdzorg in de begroting. Met de begrotingsmonitor 2021 zagen we al dat de budgetten onder druk staan. We verwachten € 765.000,- meer kosten op taakveld 6.72 en € 258.000,- op taakveld 6.82 in 2021 (stand augustus). Deze hogere uitgaven in 2021 zullen doorwerken in 2022. Daar bovenop is de verwachting dat de uitgaven in 2022 zullen stijgen met € 670.000,-. € 400.000,- ervan is het gevolg van het wijzigen van het woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022. Vanaf dat moment wordt de gemeente waar de jeugdige zelf woont financieel verantwoordelijk. Aaneengesloten zorg met verblijf vormt daarbij een belangrijke uitzondering: daar wordt de gemeente waar de jeugdige oorspronkelijk woonde financieel verantwoordelijk. Door deze wetswijziging gaat de financiële verantwoordelijkheid voor een groot aantal jeugdzorgtrajecten veranderen en zal er sprake zijn van een verschuiving van de kosten tussen gemeenten. Ook houden we vanaf 2022 rekening met hogere uitgaven i.v.m. het uitvoeren van de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2025.

Deze hervormingsagenda omvat maatregelen die passen binnen het huidige stelsel, aanpassingen van wet- en regelgeving (bij voorbeeld over de zgn. reikwijdte van de toegang tot de jeugdzorg, uitbreiding van de landelijke inkoop van gespecialiseerde jeugdzorg, de verwijzing naar zorg e.d.) en een structureel en verantwoord financiële kader. Daarnaast voorzien we hogere kosten voor de regionale jeugdhulp. Bij de jaarrekeningen 2021 en 2022 moet blijken wat de precieze uitgaven jeugdzorg zullen zijn. Inzet 2022 Doorwerking hogere uitgaven 2021 - Taakveld 6.72 - Taakveld 6.82 Impact woonplaatsbeginsel. Lelystad is nadeelgemeente Uitvoeren Hervormingsagenda Jeugd 2022-2025 Borging zorglandschap jeugd Flevoland, bijdrage Lelystad Totaal

Bedrag € 767.000,€ 260.000,€ 400.000,€ 170.000,€ 100.000,€ 1.697.000,-

Voorgesteld besluit: 1. Ter dekking van de uitgaven jeugdzorg een bedrag van € 767.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan taakveld “6.72 Maatwerkdienstverlening 18-“ in 2021 en een bedrag van € 1.437.000,- in 2022; 2. Ter dekking van de uitgaven jeugdzorg een bedrag van € 260.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan taakveld “6.82 Geëscaleerde zorg 18-” in 2021 en in 2022.

2. Aanpakken acute knelpunten De extra middelen worden ingezet om een aantal acute knelpunten in de jeugdzorg aan te pakken. Het merendeel wordt ingezet om de wachttijden voor specialistische jeugdzorg aan te pakken en te voorkomen, zodat kwetsbare kinderen de hulp tijdig krijgen die ze nodig hebben. Met name in de jeugd ggz zien we een grotere zorgvraag, die mede door corona is ontstaan. Dit vereist een actieve inzet in een goede samenwerking met zorgaanbieders. In bredere zin is sprake van grotere toestroom en/of meer complexe problematiek in de hele jeugdketen. Wachttijden leiden soms tot crisis of verergering van problematiek. Actieve inzet is nodig vanuit toegang en regie op het voorkomen van vertragingen, gedwongen maatregelen en uithuisplaatsingen en in de samenwerking met partners als Samen Veilig, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming. Extra sturing hiervoor is vereist vanuit contractmanagement en beleid.

Inzet Extra capaciteit contractmanagement en beleid Extra capaciteit Jeugd Lelystad (JEL) Wegwerken wachtlijsten, extra capaciteit etc. bij jeugdzorgaanbieders Totaal

Bedrag € 200.000,€ 250.000,€ 300.000,€ 750.000,-

Voorgesteld besluit: 3. Voor het aanpakken van acute knelpunten een bedrag van € 750.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan taakveld “6.72 Maatwerkdienstverlening 18-“ in 2021 en een bedrag van € 500.000,- in 2022; 4. Voor het aanpakken van acute knelpunten een bedrag van € 250.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan taakveld “6.2 Wijkteams”4 in 2022. 3. Intensivering van de Aanpak Sociaal Domein Met de Aanpak Sociaal Domein heeft de gemeente Lelystad diverse maatregelen doorgevoerd, met als doel de kosten meer in lijn te brengen met de rijksbijdrage. Een betaalbaar en kwalitatief sterk sociaal domein is nodig om bestaande en toekomstige inwoners van Lelystad te kunnen (blijven) ondersteunen. Een deel van de extra middelen jeugdzorg willen we inzetten om de maatregelen jeugd uit de Aanpak Sociaal Domein te intensiveren. Basis versterken Een maatregel uit het onderdeel jeugd van de Aanpak Sociaal Domein is het versterken van de basis als voorliggende voorziening om een groot deel van de ondersteuning op te kunnen vangen. Samen met de betrokken partners is gestart met de uitwerking van deze prioriteit. Er is gebleken dat binnen de huidige beschikbare middelen niet alle noodzakelijke versterking van de basis kan plaats vinden.

Inzet Intensiveren aanpak schoolverzuim Tijd/expertise verruimen bij partners basis om meer complexere casussen op te pakken met aangescherpte competenties. Uitbreiden Versterken van de basis, volgens de 4 opgaven: 1. Laagdrempelige informatie en advies voor opvoed- en opgroeivragen; 2. Versterken van de basisondersteuning in en rondom voorschoolse voorzieningen, primair en voortgezet onderwijs; 3. Preventieve ondersteuning voor kinderen en ouders in de wijk; 4. Vrij toegankelijke ondersteuning voor kwetsbare gezinnen. Totaal

2021 € 50.000,€ 100.000,-

2022 € 50.000,€ 200.000,-

€ 750.000,-

€ 950.000,-

€ 900.000,-

€ 1.200.000,-

Voorgesteld besluit: 5. Voor de intensivering van de Aanpak Sociaal Domein een bedrag van € 900.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan taakveld “6.72 Maatwerkdienstverlening 18-“ in 2021 en een bedrag van € 1,2 miljoen in 2022. 4. Uitbreiding Jeugdprofessional bij de huisartsen Als laatste hebben gemeenten middelen ontvangen om het aantal POH jeugd ggz uit te breiden. In de gemeente Lelystad zijn we in 2020 gestart met een pilot Jeugdprofessional bij de huisarts (JPH). De middelen voor POH jeugd ggz kunnen we gebruiken om de JPH uit te breiden met 0,59 fte. Nog niet alle huisartsenpraktijken hebben een JPH.

4 Omdat JEL niet zelf hulp verleent is het budget voor JEL vanaf 2022 overgeheveld van taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening

18- naar taakveld 6.2 Wijkteams.

Voorgesteld besluit: 6. Voor het uitbreiden van de JPH een bedrag van € 63.000,- beschikbaar te stellen en toe te voegen aan taakveld “6.72 Maatwerkdienstverlening 18-“ voor 2021 en voor 2022.

Samengevat: