-Bijlage 6 NNN Toets Uitkijktoren Hollandse Hout 20251023 definitief verwerking zienswijze compensatie optie 2

NNNtoets Uitkijktoren Hollandse Hout

DEFINITIEF 23 oktober 2025

Colofon Dit document is samengesteld in opdracht van gemeente Lelystad Contactpersoon:

De heer Niels Back

Door:

Eco Consult – Groen, Monitoring & Management BV Agro Businesspark 22, 6708 PW Wageningen

Telefoon:

+3185 3038 627

E-mail:

info@ecoconsult-gmm.nl

Website:

www.ecoconsult-gmm.nl

Samenstelling:

ing. Ron Theunisz (senior-ecoloog)

Foto’s:

Eco Consult-GMM

Datum: 23 oktober 2025

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de samensteller en in overleg met de opdrachtgever. Deze uitgave is met grote zorgvuldigheid samengesteld. Noch de samenstellers, noch de opdrachtgever zijn aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van onjuistheden en/of onvolkomenheden ten gevolge van het gebruik van deze uitgave.

NNN TOETS

Uitkijktoren Hollandse Hout

DEFINITIEF 23 oktober 2025

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

INHOUD INHOUD

4

1.

INLEIDING

5

1.1.

Aanleiding

5

1.2.

Doel van deze natuurtoets

6

2.

3.

BELANGEN

6

2.1.

Belang Uitkijktoren

6

Omschrijving bouwwerk

6

Werkzaamheden

8

2.2.

Natura 2000

8

2.3.

Hollandse Hout (overig NNN)

9

Wezenlijke kenmerken en waarden

10

2.4.

Houtopstanden

12

2.5.

Relevante soorten Hollandse Hout

14

EFFECTBEOORDELING

19

3.1 Aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden

19

3.1. Effectenindicator

19

Ruimtegebruik

19

Verontreiniging tijdens de bouw en in beheerfase

20

Vervuiling in verband met structureel gebruik

21

3.2. Effect op relevante soorten

4.

21

Verstoring door geluid tijdens werkzaamheden

21

Verstoring door geluid tijdens gebruiksfase

21

Verstoring door licht tijdens werkzaamheden

22

Verstoring door licht tijdens gebruik

22

Optische verstoring tijdens gebruiksfase

22

Verstoring door mechanische effecten

22

CONCLUSIE

23

4.1.

Compensatie en mitigatie

23

Mitigatie

23

Compensatie

23

Advies

25

4.2.

BRONNENLIJST

26

BIJLAGE I: TEKST OMGEVINGSPLAN GEMEENTE LELYSTAD

27

Uitkijktoren Hollandse Hout

27

pagina 4 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

1.

INLEIDING 1.1. Aanleiding Staatsbosbeheer, de beheerder van het Hollandse Hout en de gemeente Lelystad zijn bezig met het toetsen en toelaten van initiatieven voor het realiseren van onder andere recreatieve ontwikkelingen binnen het Hollandse Hout dat onderdeel uitmaakt van Nationaal Park Nieuwland. Deze ontwikkelingen moeten passen bij het Hollandse Hout en mogen de wezenlijke kenmerken en waarden niet dusdanig schaden dat er op aanwezige en beoogde soorten en habitats een structureel negatief effect optreedt. Indien dat wel gebeurd moet gecompenseerd en/of gemitigeerd worden. In het Hollandse Hout wordt onder andere een extra slenk, kanovoorzieningen, een natuurcamping en een uitkijktoren gerealiseerd. Dit rapport dient ter toetsing van de realisatie van een uitkijktoren aan de natuurwetgeving en het natuurbeleid. Er is al een rapportage met ontwerp en technische berekeningen van de uitkijktoren voorhanden.

Afbeelding 1, impressie ontwerp van de uitkijktoren

pagina 5 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

1.2.

Doel van deze natuurtoets De uitkijktoren met bijbehorende voetgangersbruggen wordt gebouwd, neemt ruimte in gebruik en gaat langdurig gebruikt worden binnen het Natuurnetwerk Flevoland. Daarom moet dit aan de voorwaarden van het in stand houden van het Natuurnetwerk en de natuurwetgeving voldoen. De effecten op het Hollandse Hout en de daarin aanwezige flora en fauna en oplossingen ten aanzien van mitigatie en/of compensatie worden beschreven in deze toetsing.

2.

BELANGEN

2.1.

Belang Uitkijktoren De gemeente Lelystad (opdrachtgever voor deze toetsing), gemeente Almere en Staatsbosbeheer willen binnen Nationaal Park Nieuwland voldoende recreatieve voorzieningen bieden voor haar inwoners en bezoekers. De steden breiden uit. Het Hollandse Hout (grondgebied gemeente Lelystad), biedt rust en ontspanning en de mogelijkheid tot sportieve activiteiten. Verblijf in het bos heeft een bewezen gunstige invloed op lichaam en geest. Het belang van volksgezondheid en maatschappelijk belang zijn hier van toepassing. Het aantrekkelijker maken van natuurgebieden voor (verblijfs-) recreanten in minder kwetsbare delen helpt mee om het beheer van de kwetsbare delen beter te kunnen uitvoeren (het generen van extra inkomsten). Uitkijktorens zijn aantrekkelijke objecten en een welkome aanvulling op een gevarieerd aanbod aan recreatieve voorzieningen. Het is Staatsbosbeheer en de gemeente Lelystad er ook om te doen om mensen weer meer met natuur in contact te brengen. Met recreatieve voorzieningen in de stad wordt dat doel niet bereikt. Natuurkennis en het besef dat men onderdeel uitmaakt van de natuur is van groot belang om de huidige grote problemen op het gebied van klimaat en biodiversiteit met een grotere groep van mensen te kunnen aanpakken. Dit kan alleen bereikt worden met mensen die de natuur als een onderdeel van zichzelf zien.

Uiteraard mogen deze voorzieningen niet ten koste gaan van aanwezige kwetsbare (beschermde) en beoogde habitats en (beschermde) dier- en plantensoorten.

Omschrijving bouwwerk Hoogte uitkijktoren

Ca 30 meter

Diameter aan de voet

Ca 15 meter

Benodigde oppervlakte uitkijktoren, verblijf-

Totaal ca 900 m2

ruimte rond de toren en wandelbrug in het bos (ca 60x3=180 m2 meter) Lengte loopbrug/kanosteiger richting slenk

Ca 35x3 meter = 105 m2

Lengte wandelbrug naar het eiland in de

Ca 40x3 meter = 120 m2

slenk

pagina 6 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Totaal ruimtebeslag

1.125 m2

Levensduur

50 jaar

Materiaal

Hout (larix, eik, douglas) en roestvrij staal

Afbeelding 2, situering uitkijktoren met bruggen bovenaanzicht

pagina 7 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Afbeelding 3, situering uitkijktoren met bruggen zijaanzicht (op voorgrond aanlegsteiger, op achtergrond loopbrug naar eiland in de slenk)

Het ruimtebeslag voor de uitkijktoren, verblijfruimte rond de toren, de zuidoostelijke loopbrug binnen de bestaande jonge populierenaanplant, inclusief de 2 andere loopbruggen die zich boven de slenk bevinden bedraagt ca 1.125 m2

Werkzaamheden De uit te voeren werkzaamheden bestaan uit: • • • • • • • • • • •

2.2.

Ecologisch onderzoek; Bodemonderzoek (reeds uitgevoerd?); Kappen van jonge populieren; Grondverzet; Aanvoer van hout en roestvrij staal; Het funderen en bouwen van de uitkijktoren; Het funderen en aanbrengen van de 3 loopbruggen (2 loopbruggen vallen voor een groot deel qua werkgebied binnen project slenk); Aanbrengen informatievoorzieningen; Eventueel aanbrengen van raster (aangeven beschermingszone); Mitigerende maatregelen; Compensatiemaatregelen.

Natura 2000 Er is voor gekozen de uitkijktoren niet in of aan de rand van Nature 2000 gebied Oostvaardersplassen aan te brengen. De beoogde locatie voor de uitkijktoren ligt hier 1,1 kilometer van verwijderd en valt grotendeels weg binnen het bos. Daardoor is de toren vanuit het open gebied Oostvaardersplassen niet zichtbaar, waardoor er geen optische verstoring en geen storing door geluid optreedt binnen het Natura 2000 gebied.

pagina 8 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Afbeelding 4, afstand tussen uitkijktoren en grens van Natura 2000 gebied Oostvaardersplassen is ca 1,1 kilometer. Bron: Pdokviewer

2.3.

Hollandse Hout (overig NNN) Het gebied ‘Hollandse Hout’ heeft de status Natuurnetwerk (Flevoland) maar maakt geen onderdeel uit van een Natura 2000 gebied. Dit houdt in dat in ieder geval de wezenlijke kenmerken en waarden niet mogen afnemen.

Afbeelding 5, situering uitkijktoren in het NNN (doorzichtig grijs ingekleurd) deel van het Hollandse Hout. Het natura 2000 gebied Oostvaardersplassen (westzijde) is minder doorzichtig ingekleurd. Bron: Pdokviewer

pagina 9 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Wezenlijke kenmerken en waarden De wezenlijke kenmerken en waarden van het Hollandse Hout zijn: • • • • •

Boskern in noordwestelijk Flevoland; Leefgebied voor bos- en struweelvogels en overige bossoorten; Aanwezigheid van vaarten als natte verbindingsroute door het gebied; Lokale wezenlijke kenmerken en waarden; In het bosgebied ligt een bosreservaat.

Context: Het Hollandse Hout is een 850 ha groot bosgebied, tussen Lelystad en de Oostvaardersplassen. De Knardijk scheidt het Hollandse Hout van de Oostvaardersplassen. Het gebied bestaat voornamelijk uit bos en vormt een boskern in het noordwestelijk deel van Flevoland. Bij de aanleg is veel populier geplant die grotendeels wordt omgevormd naar duurzaam gemengd loofhout. Aanwezige loofhoutsoorten zijn onder meer zomereik, beuk en zoete kers.

Een klein deel van het bos bestaat uit naaldhout. Daarnaast ligt binnen het bosgebied een in 1995 aangewezen bosreservaat met als PNV Droog Essen-Iepenbos. Hier is het voor Flevoland zeldzame struikmos aangetroffen. Het bos vormt leefgebied voor bos- en struweelvogels en overige bossoorten als ree, verschillende marterachtigen (boommarter, hermelijn, bunzing en wezel) en boombewonende vleermuizen, zoals rosse vleermuis.

In het bos ten zuiden van de Torenvalkweg wordt een slenk aangelegd ter verhoging van de biodiversiteit en versterking van de landschappelijke en ecologische aansluiting met het Oostvaardersplassengebied. Tussen de Lage Vaart en de A6 ligt een strook voormalig agrarisch gebied waar natuurontwikkeling plaatsvindt. Verder wordt rondom de Buizerdweg de ontwikkeling van een poortgebied voor het Nationale Park Nieuw Land voorzien.

Door het Hollandse Hout lopen twee doorgaande waterlopen: de Lage Dwarsvaart en de Torenvalktocht. De Lage Dwarsvaart takt aan op de Lage Vaart, die langs de zuidzijde van het bosgebied loopt. Deze functioneren als natte verbindingszone voor o.a. soorten zoals meervleermuis, bever en ringslang. Daarnaast liggen er enkele poelen en twee plassen in het gebied. De Lage Dwarsvaart wordt gebruikt door de scheepvaart.

Het gebied wordt doorsneden door de spoorlijn Amsterdam-Lelystad en de Torenvalkweg en Buizerdweg. Het spoortracé is uitgerasterd. Middels de aanwezige fietstunnels is uitwisseling van kleine fauna en reeën mogelijk. Bron: flevoland.nl

pagina 10 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Afbeelding 6, situering uitkijktoren (gele ster) binnen NNN natuurbeheertype ‘Vochtig bos met produktie’ (bruin ingekleurd) aan de rand van de toekomstige slenk (al door de provincie ingetekend). Bron: Provincie Flevoland.

pagina 11 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

2.4. Houtopstanden Binnen de omgevingswet valt ook het vellen van houtopstanden. Meldingsplicht is niet nodig wanneer het populierenopstanden betreft, mits er wordt herbeplant, wat hier van toepassing is. Vanwege het niet herbeplanten ter plaatse is compensatie elders nodig.

Afbeelding 7, onderzoeksgebied ecologie ten zuidoosten van de huidige tocht (toekomstige slenk) (zwarte lijn) op en rondom beoogde locatie uitkijktoren in jonge populierenopstand (gele ster). Bron NDFF

Beoogde locatie uitkijktoren in jonge populierenaanplant

Situering beoogde loopbrug vanaf pad zuidoostzijde en uitkijktoren. Dit pad komt uit op de huidige tocht/toekomstige slenk

pagina 12 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

De bosrand is al verwijderd voor de verbreding van de slenk, rechts werkpad, uiterst rechts huidige Torenvalktocht

Pad met rechts grens van onderzoeksgebied gemengd bos en bosrand met rijke vegetatie

Grens onderzoeksgebied (links) bospercelen met gemengd loofhout waaronder beukenbos

Grens onderzoeksgebied, gemengd loofbos

Afbeeldingen 8 t/m 13, impressie van de beoogde locatie en omringende bospercelen

pagina 13 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

2.5. Relevante soorten Hollandse Hout In het Hollandse Hout komen wettelijk beschermde soorten (Omgevingswet), rode lijstsoorten en anderszins belangrijke soorten voor: hieronder een overzicht van beschikbare soortendata en vermoedelijke aanwezigheid van wettelijk beschermde soorten op beoogde bouwlocatie, binnen het onderzoeksgebied of in de nabijheid maar zich mogelijk verplaatsend naar het onderzoeksgebied of beoogde locatie. Voor deze met groen aangeduide soorten wordt nader ecologisch onderzoek aanbevolen. Beschermde planten of minder algemene rode lijst plantensoorten zijn binnen het onderzoeksgebied niet aangetroffen in de beschikbare data en worden ook niet verwacht in de jonge populierenaanplant op de beoogde locatie voor de bouw van de uitkijktoren.

Soort-

Soort

groep

Verblijfplaats binnen

Verblijfplaats op beoogde loca-

onderzoeksgebied

tie jonge populierenaanplant of

Status

Datum

Waarnemer

NDFF

binnen beschermingszone 60 meter Dag-

Grote weer-

Waarschijnlijk op wil-

Aangetroffen individu op ca 100

Nationaal be-

Dichtst bij-

vlin-

schijnvlinder

gen binnen onder-

meter van beoogde locatie. Moge-

schermd

zijnd op

zoeksgebied. Aan de

lijk ook op waardplant wilg binnen

tocht/ slenk zijn al bo-

de jonge populierenaanplant

ders

20-7-2025

men gemarkeerd Dag-

Mogelijk overwinte-

Aangetroffen individu op ca 600

Nationaal be-

Dichtst bij-

vlin-

rend in oudere holle

meter van beoogde locatie. Moge-

schermd

zijnd op

ders

bomen.

lijk ook op waardplant wilg. iep en

Grote Vos

Waarschijnlijk op waardplanten iep, zoete kers, wilgen binnen onderzoeksge-

NDFF

22-3-2025

zoete kers onwaarschijnlijk vanwege tragere groei. Oudere exemplaren niet aanwezig binnen de jonge populierenaanplant

bied. Aan de slenk zijn al bomen gemarkeerd

Reptielen

Ringslang

In de nabijheid op di-

Op ca 550 meter van beoogde lo-

Nationaal be-

Dichtst bij-

verse plekken aange-

catie aangetroffen. Geen broed-

schermd

zijnd op

troffen

hoop aanwezig maar natuurlijke

21-06-

verblijfplaats niet uit te sluiten

2023

NDFF

pagina 14 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Soort-

Soort

groep

Verblijfplaats binnen

Verblijfplaats op beoogde loca-

onderzoeksgebied

tie jonge populierenaanplant of

Status

Datum

Waarnemer

1-1-2022

NDFF, waar-

binnen beschermingszone 60 meter Vogels

Havik

Nest binnen kilome-

Ruim buiten beschermingszone

Europees be-

ter-hok (NDFF).

60 meter. Maar nest kan ver-

schermd, jaarrond

plaatst zijn in tussentijd

beschermd nest

Nest binnen kilome-

Niet in jonge populierenaanplant.

Europees be-

31-12-

NDFF, waar-

terhok (NDFF). Waar-

Buiten beschermingszone 60 me-

schermd, jaarrond

2022

neming.nl

neming.nl laat geen

ter (ca 250 meter). Maar nest kan

beschermd nest

nestlocatie binnen on-

verplaatst zijn in tussentijd tot bin-

derzoeksgebied zien

nen beschermingszone

In de nabijheid neste-

Ruim buiten beschermingszone

Europees be-

17-07-

NDFF

lend

broedend (op ca 1,2 kilometer)

schermd, jaarrond

2028

maar nest kan verplaatst zijn tot

beschermd nest

Waarne-ming.nl laat

neming.nl

geen nest-locatie binnen onderzoeksgebied zien Vogels

Vogels

Buizerd

Wespendief

binnen beschermingszone of het betreft een ander broedpaar Vogels

Ransuil

In Oostvaardersplas-

Ruim buiten beschermingszone

Europees be-

Nest/roest-

sengebied nestelend.

broedend maar ander broedpaar

schermd, jaarrond

plaats: 1-

Mogelijk ook binnen

kan binnen beschermingszone

beschermd nest en

1-2021

onderzoeksgebied

nestelen. Niet in jonge populieren

beschermde rust-

NDFF

plaats in winterperi-

nestelend of roestend

ode Vogels

Algemene

Ja

broedvogels

Ja, maar meer dan voldoende al-

Europees be-

Diverse

ternatieve nestlocaties met een

schermd

datums

15-2-2025

NDFF

hogere kwaliteit in nabijheid aanwezig Zoog-

Otter

dieren

Zoogdieren

Bever

Geen verblijfplaats.

Geen verblijfplaats in jonge popu-

Nationaal be-

Individu aangetroffen

lierenaanplant. Aangetroffen op

schermd

aan de Lage Dwars-

ca 1200 meter van beoogde loca-

vaart

tie (Lage Dwarsvaart)

Ter plaatse aangetrof-

Geen verblijfplaats in jonge popu-

Nationaal be-

fen maar geen verblijf-

lierenaanplant. Aangetroffen op

schermd

plaats.

ca 250 meter van beoogde locatie

Landschapsbeheer Flevoland

15-6-2022

NDFF

pagina 15 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Soort-

Soort

groep

Verblijfplaats binnen

Verblijfplaats op beoogde loca-

onderzoeksgebied

tie jonge populierenaanplant of

Status

Datum

Waarnemer

Niet verblijvend in jonge populie-

Vrijgesteld in Flevo-

Dichtstbij-

Ecoconsult

renaanplant? Bewoond hol is mo-

land

zijnd op

binnen beschermingszone 60 meter Zoog-

Vos

dieren

Geen verblijfplaats? Is net buiten onderzoeksgebied diverse

19-04-

gelijk = zorgplicht.

2022

malen waargenomen. Verblijf is mogelijk. Zoog-

Kleine mar-

Op ca 70 meter van beoogde lo-

Nationaal be-

Uitwerpse-

dieren

ter bunzing,

catie aangetroffen maar kan ook

schermd

len: 5-8-

hermelijn of

verblijfplaats op beoogde locatie

wezel (uit-

hebben

Mogelijk.

Ecoconsult

2025

werpselen) Zoog-

Ree (hoef-

dieren

sporen)

Ja

Foerageergebied (er is weinig

Vrijgesteld in Flevo-

dekking). Verblijf is mogelijk maar

land

5-8-2025

Ecoconsult

15-9-2022

Landschaps-

niet essentieel Zoog-

Ruige

Mogelijk zomer, win-

Geen zomer, winter-, paarverblijf-

Europees be-

dieren

dwergvleer-

ter-, paarverblijfplaats.

plaats in jonge populierenaan-

schermd

muis

(kraamverblijven in

plant.

Oost Europa) Zoog-

Wezel

dieren

beheer Flevoland

(Kraamverblijven in Oost Europa)

Buiten onderzoeksge-

Op ca 50 meter van beoogde lo-

Nationaal be-

bied

catie aangetroffen maar kan ook

schermd

20-9-2021

NDFF

15-9-2022

Landschaps-

verblijfplaats op beoogde locatie hebben Zoog-

Gewone

dieren

dwergvleer-

Ter plaatse

Gebouwbewonend. Niet in jonge

Europees be-

populierenaanplant

schermd

beheer

muis Zoog-

Rosse vleer-

dieren

muis

Flevo-land Mogelijk in oude bo-

Niet in jonge populierenaanplant

Europees be-

men

vanwege ontbreken geschikte

schermd

boomholtes

Zoog-

Meervleer-

dieren

muis

Gebouwenbewonend

8-9-2024

Landschapsbeheer Flevoland

Niet in jonge populierenaanplant

Europees be-

Uit beschrij-

vanwege ontbreken gebouw.

schermd

ving wezenlijke

pagina 16 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Soort-

Soort

groep

Verblijfplaats binnen

Verblijfplaats op beoogde loca-

onderzoeksgebied

tie jonge populierenaanplant of

Status

Datum

Waarnemer

binnen beschermingszone 60 meter kenmerken en waarden Zoog-

Boommarter

dieren

Diverse malen aange-

1x aan grens jonge populieren-

Nationaal be-

Diverse

NDFF en

troffen. Mogelijk holte

aanplant aangetroffen. Boomholte

schermd

datums

waarne-

in oude populieren-

kan niet in jonge populierenaan-

aanplanten?

plant. Maar mogelijk binnen be-

ming.nl

schermingszone in oude populierenaanplant? Mossen

Struikmos

Waarschijnlijk

Mogelijk

Rode lijst: niet be-

Uit beschrij-

dreigd

ving wezenlijke kenmerken en waarden

pagina 17 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Spoor ree (vrijgestelde soort) langs werkpad op ca 40 meter van locatie uitkijktoren 8-9-2025

Uitwerpselen Nationaal beschermde soort kleine martersoort op liggende boomstam werkpad op ca 70 meter van locatie uitkijktoren 8-9-2025

Waarnemingen Nationaal beschermde soort boommarter (grote ingekleurde cirkels) ter plaatse tot 5 jaar terug. Verblijf in boomholte niet bekend. In jonge populieren uit te sluiten. Mogelijk in oude populierenopstand (gele cirkel). Bron NDFF. Locatie uitkijktoren (gele ster)

Waarneming Nationaal beschermde soort 2x boommarter ter plaatse op 1-7-2024. Meest waarschijnlijke verblijfplaats in oude populierenopstand (blauwe indicator). Bron waarneming.nl. Locatie uitkijktoren (gele ster)

Afbeeldingen 14 t/m 17, foto’s indicatie verblijf van enkele relevante zoogdiersoorten in onderzoeksgebied

pagina 18 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

3.

EFFECTBEOORDELING

3.1 Aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden De uitkijktoren wordt gesitueerd in een jonge populierenaanplant. Vergeleken met de aangegeven bostypen het minst kwetsbare bostype. De omliggende bospercelen bestaan uit ca 50 jaar oude gemengde bossen en oude populierenopstanden met rijke ondergroei maar deels ook concentraties van beuk waaronder de vegetatie zich aan het terugtrekken is. Deze omringende bospercelen hebben wel een hogere natuurwaarde. Een verblijfplaats van bever is ter plaatse niet aanwezig. Boommarter en boombewonende vleermuizen en horsten van roofvogels worden niet verwacht in de jonge populierenaanplant, maar kunnen wel direct daarbuiten een verblijfplaats hebben in oudere bomen. Vlieg- en foerageerroutes verplaatsen zich wanneer bomen gekapt worden maar vervallen niet. Broedplaatsen van ringslang worden niet verwacht. Eén of enkele verblijfplaatsen van kleine marterachtigen zijn mogelijk wel aanwezig. Enkele nesten van algemene broedvogels zullen zeker aanwezig zijn. Hier biedt het Hollandse Hout meer dan voldoende alternatief voor. Structureel gebruik: er worden ca 2000 bezoekers per jaar verwacht. Een deel daarvan zal de toren bezoeken buiten de kwetsbare periodes van roofvogels en boommarter (september-februari).

Er wordt een beschermingszone van 60 meter (SBB richtlijn) aangehouden, waarbinnen bezoekers niet mogen komen, om verstoring van jaarrond beschermde nesten categorie 1 t/m 4 en verblijfplaatsen van boommarter (of eventuele andere grotere zoogdieren) te beschermen (nog te onderzoeken). Verwacht wordt dat deze soorten niet dusdanig verstoord worden dat ze elders zullen gaan verblijven. Entree van de toren, trap en ruimtes in de toren worden afgeschermd zodat van buitenaf bewegingen nauwelijks of niet waar te nemen zijn (zoals bij een vogelkijkhut).

3.1. Effectenindicator Het onderzoeksgebied waarbinnen de beoogde locatie van de uitkijktoren zich bevindt bestaat uit (provinciaal) natuurbeheertype vochtig bos met productie. In de praktijk zijn er binnen het onderzoeksgebied 3 typen te onderscheiden: 1. Vochtig gemengd bos, 2. oude populierenaanplant en 3. jonge populierenaanplant. De uitkijktoren wordt gebouwd aan de huidige rand van de jonge populierenaanplant/rand toekomstige slenk. Een deel van deze aanplant tussen de Torenvalktocht en de huidige bosrand is al gekapt om plaats te maken voor de slenk.

Ruimtegebruik Voor de uitkijktoren, paden, steigers en verblijfsgebied rondom de toren, deels boven de slenk is ca 1.125 m2 nodig. Het is niet de bedoeling om het Hollandse Hout te versnipperen. Het terrein wordt daarom niet onttrokken aan het natuurnetwerk. Omdat het gaat om een organisch, natuurinclusief en afgeschermd bouwwerk dat in de natuur op gaat (zoals een vogelkijkhut), het entree/verblijfsgebied binnen het terrein als natuur beheerd blijft worden en er indien nodig beschermingszones worden ingesteld neemt de natuurkwaliteit niet significant af.

pagina 19 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Verontreiniging tijdens de bouw en in beheerfase Verduurzaamd hout laat nauwelijks chemische verontreiniging achter omdat het zich voornamelijk bovengronds bevindt. Levensduur is ca 50 jaar waarna versleten materiaal wordt afgevoerd. Dit geldt ook voor de roestvrij stalen delen. Bij bouw en beheer komt stikstof (NOx), afkomstig van gebruikte vervoermiddelen en machines vrij. De eerstvolgende stikstofgevoelige habitats bevinden zich net binnen de 25 kilometer waarvoor een stikstofberekening vereist is (Veluwe) op een afstand van 21 kilometer, direct ten oosten van rijksweg A28/ Harderwijk /Ermelo. Er wordt niet verwacht dat de stikstofproduktie vanaf de beoogde bouwlocatie een negatief effect heeft op Natura 2000 gebied Veluwe. Echter strikt genomen is een Aeriusberekening nodig.

pagina 20 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Afbeelding 19, afstand (hemelsbreed 21,26 kilometer) vanaf beoogde uitkijktoren tot eerstvolgende stikstofgevoelige Natura 2000 habitat (Veluwe). Bron: Aerius calculator

Vervuiling in verband met structureel gebruik Bezoekers kunnen uitsluitend te voet of per kano/roeiboot e.d. de uitkijktoren bereiken. Hierdoor is er geen extra stikstofuitstoot te verwachten. Er gelden restricties ten aanzien van het achterlaten van afval en wildplassen. Mogelijk is er een toename van dumping of zwerfvuil maar hier wordt op toegezien en dit wordt opgeruimd.

3.2. Effect op relevante soorten Verstoring door geluid tijdens werkzaamheden Gedurende de werkzaamheden zal sprake zijn van geluidsproductie. De verstoring van soorten door geluid is het minst in de periode oktober t/m januari (buiten broedseizoen, geen jonge zoogdieren). De omvang en de tijdsduur van de werken zijn gering en vinden uitsluitend overdag plaats. Door de werkzaamheden uit te voeren in bovengenoemde minst kwetsbare periode zal dit geen structureel negatief effect hebben op soorten.

Verstoring door geluid tijdens gebruiksfase Er komen meer bezoekers op de beoogde locatie af dan nu. Dit aantal wordt geschat op 2000 per jaar. Bezoek vindt voornamelijk plaats in de zomerperiode en valt daarmee voor een deel binnen het broedseizoen van vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten. Voor deze soorten wordt een beschermingszone aangehouden van 60 meter (SBB) rondom de uitkijktoren en het verblijfsgebied eromheen. Aanbevolen wordt ervoor te zorgen dat bezoekers niet ter plaatse het bos in gaan.

pagina 21 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Verstoring door licht tijdens werkzaamheden Omdat overdag wordt gewerkt is er geen sprake van lichtverstoring.

Verstoring door licht tijdens gebruik Bezoek aan de toren en `s-nachts overblijven op deze locatie is niet toegestaan. Daarmee wordt ook lichtverstoring voorkomen. Optische verstoring tijdens werkzaamheden Gedurende de werkzaamheden zal sprake zijn van bewegingen. De verstoring van soorten is het minst in de periode oktober-januari (buiten broedseizoen, geen jonge zoogdieren). Omdat de omvang en de tijdsduur van de werken relatief gering zijn (het moet mogelijk zijn binnen de minst kwetsbare periode de bouw te realiseren) en uitsluitend overdag plaatsvinden zal dit geen structureel negatief effect hebben op soorten.

Optische verstoring tijdens gebruiksfase Omdat er ca 2000 bezoekers per jaar worden verwacht en de toren voor een groot deel in open terrein komt te staan is er sprake van extra optische verstoring. Het aanleggen van kano’s, het betreden van de wandelpaden, beklimmen van de toren en het uitkijken over de slenk wordt opgemerkt door vogels en zoogdieren. Het gebruik vindt voornamelijk in de zomermaanden plaats waardoor dit ook valt binnen de broedperiode van vogels (richtlijn 15 maart-15 juli). Omdat zich ook tot op ca 25 meter hoogte mensen bevinden kan het een negatief effect veroorzaken op vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest zoals havik, wespendief of buizerd. Rond de toren en het verblijfsgebied wordt een beschermingszone van 60 meter ingesteld. De toren wordt zo gebouwd dat beweging op trappen en in ruimtes afgeschermd is, zoals dat ook bij vogelkijkhutten gebruikelijk is.

Verstoring door mechanische effecten Gedurende de werkzaamheden zal sprake zijn van trillingen, met name bij het aanbrengen van fundering en heien van palen. Deze trillingen komen tot buiten de beoogde bouwlocatie. De verstoring van soorten is het minst in de periode oktober t/m januari. Omdat de omvang en de tijdsduur van de werken gering zijn en uitsluitend overdag plaatsvinden zal dit in combinatie met uitvoeren in de minst kwetsbare periode geen structureel negatief effect hebben op soorten.

pagina 22 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

4.

CONCLUSIE 4.1. Compensatie en mitigatie De bouw van de uitkijktoren vindt plaats in een jonge populierenaanplant. Dit is een bostype met een produktiefunctie en vanwege de geringe diameters van de stam weinig natuurwaarde. Het bevindt zich in de pioniersfase en er bevinden zich geen holtes in die bewoond zouden kunnen zijn. Horsten van roofvogels zijn niet aanwezig vanwege de geringe ruimte en draagkracht van de toppen van deze jonge populieren. Vergeleken met de andere aanwezige bostypen die rondom aanwezig zijn is hiermee de meest gunstige plek gekozen. Wanneer de bouw plaatsvindt in de minst kwetsbare periode oktober t/m januari kan verstoring van broedende vogels, kwetsbare jonge vogels en jonge zoogdieren voorkomen worden. Volwassen dieren kunnen makkelijk ontsnappen of uitwijken tijdens werkzaamheden. Mogelijk zijn er wel holen van kleinere zoogdieren op de bouwlocatie aanwezig of bevinden zich grond en/of boomholtes of nesten binnen een verstoringszone. Dit moet nader onderzocht worden. Er is ca 1.125 m2 nodig voor de uitkijktoren, loopbruggen en verblijfsruimte rondom de toren.

Mitigatie De toren zelf en de loopbruggen voorzien van mitigerende maatregelen door middel van het aanbrengen van nestgelegenheden en andere verblijfplaatsen in aan- en onder de toren. Onder de looppaden en steigers en aan de oever van de slenk zijn ook mitigatiemaatregelen mogelijkheid. Te denken valt aan nestgelegenheid en verblijfplaatsen voor vogels en vleermuizen aan en op de toren, een kelder/ holen onder de toren, een broeihoop voor ringslang of nestgelegenheid voor watervogels onder de loopbruggen/ steigers, oeverzwaluwwand en/of holtes voor ijsvogel. De toren en de loopbruggen blijven 50 jaar of langer in stand. Rond de toren vindt extensief natuurgericht beheer plaats. Entree, trap en ruimtes in de toren worden afgeschermd (zoals bij een vogelkijkhut).

Compensatie Compensatie met een oppervlakte van 1.125 m2 met een opslagfactor van 1/3. Het terrein ad 1.125 m2 blijft NNN. Elders binnen het Hollandse hout op een oppervlakte (kan ook over diverse op te waarderen plekken verdeeld worden) ter grootte van 1.125 met opslagfactor 1/3 (1.125 x 0,33 = 371,25 + 1.125 = 1496.25 m2, afgerond 1500 m2) kwalitatief compenseren. In overleg met SBB wordt dit kwalitatief compenseren nader uitgewerkt. Kwalitatief compenseren in relatie tot de wezenlijke kenmerken en waarden kan bestaan uit: • • •

Bosranden omvormen naar robuuste zomen en mantels. Extra inzetten op exoten/invasieve soortenbestrijding zoals terugdringen esdoorn. Een pad fysiek afsluiten voor bezoekers in het bosreservaat zodat daar meer rust ontstaat ter compensatie van extra bezoekers uitkijktoren.

pagina 23 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Afbeelding 20, bosreservaat in het Hollandse Hout

pagina 24 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

4.2. Advies •

Uitvoering in de minst kwetsbare periode (oktober t/m januari);

•

Melding in het kader van vellen van houtopstanden is wel nodig. Het betreft weliswaar populierenaanplant maar er wordt niet op dezelfde locatie herplant.

•

Nader onderzoek is nodig naar horsten en andere verblijfplaatsen in het aangegeven onderzoeksgebied, met name binnen een zone van 60 meter rondom middelpunt van de beoogde uitkijktoren, het verblijfsgebied rondom de toren en op de plek waar de zuidoostelijk gelegen loopbrug aangebracht wordt;

•

Kwalitatief compenseren met opslagfactor 1/3 = afgerond 1.500 m2.

•

Huidige bouwlocatie ad ca 1.125 m2 blijft onderdeel van het NNN.

•

Mitigerende maatregelen uitvoeren aan en rond de uitkijktoren.

•

Rond de toren extensief natuurgericht beheer blijven uitvoeren.

•

Stikstofberekening vanwege afstand <25 kilometer vanaf stikstofgevoelig terrein in Natura 2000 gebied Veluwe.

pagina 25 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

BRONNENLIJST •

Walden Studio/Summum (21 februari 2023), Rapport Definitief Ontwerp Uitkijktoren Nieuw Land

•

Natuurbeheerplan Provincie Flevoland

•

NDFF-uitvoerportaal

•

NDFF Verspreidingsatlas

•

Nationaalparknieuwland.nl

•

Waarneming.nl

•

Zoogdiervereniging.nl

•

Bij12.nl

•

Ravon.nl

•

Rho adviseurs (14 maart 2022) Ecologische beoordeling Hollandse Hout voor de realisatie van Natuurcamping Huttonia en natuurontwikkeling

•

Staatsbosbeheer (1 november 2024), Natuurtoets Hollandse Hout

•

Staatsbosbeheer (8 juni 2023), Activiteitenplan aanleg slenk Hollandse Hout

•

Lelystad.nl

•

Pdokviewer

•

Gemeente Lelystad (2011), Gebiedsvisie Hollandse Hout

•

WUR.nl, de 60 Nederlandse bosreservaten

pagina 26 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Bijlage I: Tekst Omgevingsplan gemeente Lelystad Uitkijktoren Hollandse Hout In het bosgebied Hollandse Hout dat deel uitmaakt van Natuurnetwerk Flevoland wordt een ca 30 meter hoge uitkijktoren met 3 loopbruggen gerealiseerd. Het natuurnetwerk kent echter restricties ten aanzien van ruimtelijke ontwikkelingen. De strengste restricties gelden binnen Natura 2000 gebied of ten aanzien van externe effecten op Natura 2000 gebied. De uitkijktoren wordt niet in Natura 2000 gebied Oostvaardersplassen gerealiseerd maar op ca 1,1 kilometer afstand hiervan. Interne en externe negatieve effecten op Natura 2000 gebied zijn niet te verwachten. Ten aanzien van het overig natuurnetwerk, waaronder het Hollandse Hout, mogen ruimtelijke ontwikkelingen niet ten koste gaan van de wezenlijke kenmerken en waarden van het natuurnetwerk ter plaatse. Omdat de uitkijktoren wordt gebouwd in een jonge populierenaanplant is er geen sprake van kwaliteitsverlies van hoogwaardige natuur. De omringende bostypen oud populierenbos en gemengd bos hebben een veel hogere natuurwaarde. Het ruimtegebruik betreft ca 1.125 m2. Hiervoor moet binnen de regelgeving ten aanzien van het overig natuurnetwerk gecompenseerd worden. Compensatie met een oppervlakte van 1.125 m2 met een opslagfactor van 1/3 (= afgerond 1.500 m2) binnen het Hollandse Hout wordt door de provincie toegestaan. Het terrein ad 1.125 m2 blijft NNN.

In overleg met SBB wordt dit kwalitatief compenseren nader uitgewerkt. In mitigerende/verzachtende maatregelen wordt voorzien door aanbrengen van natuurinclusieve maatregelen op, aan en rond de uitkijktoren. Hiermee kunnen veel beschermde soorten worden aangetrokken die niet in een jonge populierenopstand voorkomen of waarvoor een alternatief verblijf wordt gerealiseerd. Daarnaast worden de entree, trap en ruimtes in de toren afgeschermd (zoals bij een vogelkijkhut). Binnen de regelgeving in het kader van houtopstanden is wanneer bomen gekapt worden geen sprake van mitigerende maatregelen maar kan uitsluitend worden gecompenseerd in herplant van hetzelfde aantal of meer bomen op minimaal dezelfde oppervlakte. Dit kan echter wel op een andere locatie plaatsvinden en in dit geval bij voorkeur met andere boomsoorten die een hogere natuur- en/of economische waarde en/of ander bosstadium vertegenwoordigen. Deze compensatie wordt in dit geval kwalitatief uitgevoerd door verbetering van boshabitats binnen het Hollandse Hout.

pagina 27 van 28

DEFINITIEF • NNN toets • Uitkijktoren Hollandse Hout

Afbeelding 1.1., beoogde locatie uitkijktoren Hollandse Hout

pagina 28 van 28