Bijlage 1 - Bestuurlijke samenvatting verkenningsfase Oostvaardersoevers

11

Dit bedrag van 51,6 miljoen bestaat uit 45 miljoen vanuit de PAGW en 6,6 miljoen vanuit de regio.

In het VKE en VKA zijn meerdere meekoppelkansen meegenomen. Namelijk: koppelingen met Almeersepoort, Poort Lelystad en Nationaal Park Nieuw Land, het vispasseerbaar maken van gemaal De Blocq van Kuffeler, natuurversterking en het vergroten van belevingsmogelijkheden in de Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen. In het VKE en VKA is het voor het bereiken van de ecologische doelen belangrijk dat de in- en uitlaatmiddelen flexibel, afzonderlijk en zelfstandig bedienbaar zijn. Op deze manier is het mogelijk om invulling te geven aan adaptief beheer. Hiertoe zullen in VKE en VKA maatregelen nodig zijn, die tot op zekere hoogte nog ingesteld en afgesteld kunnen worden om een optimale situatie te kunnen inregelen. De verbinding gaat (alleen) ecologisch functioneren als het binnen- en buitendijkse beheer op elkaar afgestemd kan worden. Leemten in kennis Deze Verkenning heeft veel nieuwe inzichten opgeleverd vanuit de verschillende uitgevoerde onderzoeken en opgestelde rapportages. In de planuitwerking wordt het Voorkeursalternatief gedetailleerder uitgewerkt en onderzocht conform de MIRT-systematiek. Op een aantal thema’s zijn er onderzoeksvragen benoemd voor de planuitwerking en vastgelegd in een apart document. Dit betreft zaken in het VKE en VKA die voor een goed onderbouwd en gedragen ontwerp nader uitgezocht moeten worden in de planuitwerking.

Het gaat om onderzoeksvragen op de volgende thema’s: • • • • • • • • •

Uitwisseling van nutriënten, koolstof en dood organisch materiaal; Vismigratie; Waterbalansen in relatie tot waterpeildynamiek, stoffentransport en vismigratie Beleefbaarheid en Ruimtelijke kwaliteit Ontwerpoptimalisaties Waterveiligheid: Doorgroei VKA naar VKE Beheer Duurzaamheid (klimaatadaptatie, energieneutraliteit, circulaire economie) voortbouwend op het duurzaamheidsadvies (TAUW/Sweco, 2021).

Welke ontwerpoptimalisatie wordt in de planuitwerking nader onderzocht? In de planuitwerking wordt binnen zoekgebied Westvaarders-Oostvaardersdiep met twee uiterste varianten onderzocht hoe het technisch ecologische ontwerp geoptimaliseerd kan worden. Het gaat om de volgende twee uiterste varianten: •

•

De eerste variant gaat uit van het aanleggen van nieuwe constructies bij Westvaarders om slib, nutriënten en organische stof rechtstreeks vanuit Oostvaardersplassen naar een luwe ondiepe zone in het Markermeer te brengen. Daarbij is een nieuwe directe tweezijdige vispassage in het zoekgebied uitgangspunt. De tweede variant gaat na: o of en in welke mate de bestaande voorzieningen (incl. optimalisatie hiervan) in dit zoekgebied

o

kunnen bijdragen aan het uitslaan van voedselrijk water en (gebruik) luwe ondiepe zone in het Markermeer. of en in welke mate het uitgeslagen water vanuit De Blocq van Kuffeler kan bijdragen aan

o

verbetering van het voedselweb binnen de luwe ondiepe zone in het Markermeer en op welke wijze dit water vanuit het gemaal het beste naar deze zone kan worden getransporteerd. of en in welke mate de ecologische doelen bereikt worden door de optimalisatie van de KRW opgave voor het vispasseerbaar maken van gemaal De Blocq van Kuffeler en de Zuidersluis;

Waarom een ontwerpoptimalisatie in zoekgebied Westvaarders-Oostvaardersdiep? In de onderzoeksalternatieven zijn voor het stromende systeem twee oplossingsrichtingen verkend voor de locatie van de wateruitlaat Oostvaardersplassen naar een luwe zone in het Markermeer; volledig door de dijk met een nieuwe luwte zoals in alternatief 2 versus volledig via het bestaande uitlaatmiddel (De Blocq van Kuffeler) naar de bestaande luwte in het Oostvaardersdiep zoals in alternatief 1. Uit het MER 1e fase blijkt dat met alternatief 2 (het stromende systeem met grote luwte bij de wateruitlaat) het meeste doelbereik gehaald wordt, maar uit de beoordeling op haalbaarheid blijkt ook dat dit een dure optie is. Gebruik maken van bestaand materieel zoals in alternatief 1 is goedkoper maar kan niet het hele gewenste doelbereik halen. Daarnaast vraagt het garanderen van de waterveiligheid geen / minder ingrijpende maatregelen in alternatief 1 dan in alternatief 2. Bij het ontwikkelen van het voorkeursalternatief is geconstateerd dat, ondanks dat een breed speelveld van oplossingsrichtingen is onderzocht, er een optimalisatie mogelijk lijkt voor het uitlaten van voedselrijk water van de Oostvaardersplassen naar de luwe en ondiepe zone in het Markermeer. Die optimalisatie ligt tussen alternatief 1 en 2 in.

Voor het uitslaan van water en vismigratie worden bestaande (geoptimaliseerde) middelen gebruikt (alternatief 1) maar het water wordt van daar getransporteerd naar een nieuwe luwte (alternatief 2). Voor het uitwerken en beoordelen van deze optimalisatie is een relatief groot detailniveau vereist; een detailniveau dat niet past bij een verkenning. Daarom wordt op dit punt in de volgende fase gezocht naar de goede ontwerpoptimalisatie. De planuitwerking zal daarom starten met een variantenstudie; die eigenlijk een optimalisatie van het ontwerp zal zijn hier. Qua effecten bevindt zich deze optimalisatie tussen de in het MER onderzochte alternatieven 1 en 2. Bij het optimaliseren zal zo gekeken worden of de nadelen die optreden bij het toepassen van beide ‘uitersten’ nog vermeden of verminderd kunnen worden. Het MER 1e fase laat zien dat voor beide uitersten er wel nadelen zijn, maar geen showstoppers die de oplossing onmogelijk zouden maken uit oogpunt van wet- en regelgeving of andere uitgangspunten. Daarmee is aannemelijk dat ook de ‘tussenoplossing’ geen showstoppers heeft, maar wel met minder negatieve effecten uitgewerkt kan worden.

Wat is het vervolg van het project? In de Planuitwerkingsfase (start naar verwachting in 2022) wordt het voorkeursalternatief met de ontwerpoptimalisatie in meer detail uitgewerkt en worden de (formele) documenten opgesteld die nodig zijn om het project te realiseren: het MER 2e fase, het juridische besluit en andere vergunningen. In de Realisatiefase (naar verwachting 2025) wordt het project daadwerkelijk uitgevoerd.