25.508 RV Evaluatie Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw Lelystad 2024

Voorstel aan de raad Nummer: 25.508 Portefeuille: Programma: Taakveld:

D.A. Grimbergen 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.3 Wonen en bouwen

Onderwerp: Evaluatie Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw Lelystad 2024

Voorgesteld besluit 1. De ‘Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw Lelystad 2024’ in te trekken met ingang van de dag na bekendmaking van dit besluit. 2.

Een voorstel tegemoet te zien over de manier hoe de verwachte baten van de Realisatiestimulans in te richten.

Urgentie Raad Geen urgentie: Er is geen datum waarvoor dit besloten moet zijn door de raad. Voorstel kan in reguliere procedure.

Voorgaande besluitvorming Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw Lelystad 2024.

Inleiding In de actuele woningmarkt, landelijk en zeker ook in Lelystad, is het voor starters en middeninkomens erg moeilijk om een betaalbare en passende woning te vinden. Het doel van de ‘Beleidsregel betaalbaar bouwen en bewonen Lelystad 2024’ is dat er in de gemeente voldoende betaalbare woningbouw wordt gerealiseerd en dat de hiermee gerealiseerde woningen ook voor een langere periode beschikbaar blijven in de betaalbare categorie. Indien in een project onvoldoende betaalbare woningen worden gerealiseerd, dient de projectontwikkelaar volgens de Verordening Vereveningsfonds Lelystad 2024 een storting in een vereveningsfonds te doen. Met die financiële middelen kan dan in andere projecten meer betaalbare woningen worden gerealiseerd. Zo wordt het tekort aan betaalbare woningen in het ene project gecompenseerd in projecten waar een hoger aandeel betaalbare woningen wordt gerealiseerd. Tijdens de vaststelling van de beleidsregel is besloten om uiterlijk eind 2025 met een evaluatie te komen, het Vereveningsfonds is hierin meegenomen. De evaluatie laat zien dat het intrekken van het Vereveningsfonds wenselijk is.

Daarnaast is afgelopen november door het Rijk de Realisatiestimulans vastgesteld. Lelystad ontvangt via de Tijdelijke regeling Realisatiestimulans een specifieke uitkering van €7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw het jaar ervoor is gestart1. Deze regeling heeft als doel het versnellen van woningbouw met een focus op betaalbare segmenten. Om deze middelen doelgericht en flexibel in te zetten, wordt aan u als raad voorgesteld een voorstel tegenmoet te zien hoe de verwachte financiële bijdrage van de Realisatiestimulans in te richten. Op deze wijze kunnen wij actief inzetten op het stimuleren van betaalbare woningbouw in Lelystad.

Argumenten 1. De ‘Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw Lelystad 2024’ in te trekken met ingang van de dag na bekendmaking van dit besluit. 1.1. De cyclus van geld storten en geld innen is nooit van de grond gekomen. Het vereveningsfonds blijkt namelijk juridisch zeer complex vanwege het ontbreken van een duidelijke (wettelijke)grondslag, de samenloop tussen publiek- en privaatrechtelijke regels, en het risico op strijd met eigendoms-, gelijkheids- en staatssteunregels. Hierdoor bleek het in de praktijk onuitvoerbaar. 1.2. Het fonds lijkt een averechts effect te hebben op het stimuleren van betaalbare woningbouw. Vanaf moment van invoeren is constant van de beleidsregel afgeweken en is daarbij niet gestort in het Vereveningsfonds. Verzoek tot afwijken kost tijd en vertraagt hierdoor woningbouwprojecten. 1.3. Het vereveningsfonds bemoeilijkt integrale gebiedsontwikkeling. Dit komt omdat het fonds onvoldoende ruimte laat om binnen het gebied op andere manieren tot financiële compensatie of herverdeling van kosten te komen. Er is onvoldoende ruimte voor het maken van maatwerkafspraken. 1.4. Er zijn andere manieren om de financiële haalbaarheid van betaalbare woningen dekkend te krijgen. Zie argumenten bij beslispunt 2. 1.5. U als raad kunt via andere instrumenten kaders meegeven als het gaat om het realiseren van voldoende betaalbare woningbouw. 1.5.1.

Dat kon eerder via de Woonvisie en zal door de aankomende Wet versterking regie Volkshuisvesting mogelijk zijn via de Omgevingsvisie.

1.5.2.

Het college werkt in het Volkshuisvestingsprogramma de visie op het gebied van woningbouw verder uit in concrete acties. Met u als raad wordt voor dit product een sessie ingepland. In deze sessie kunt u wensen/ aandachtspunten meegeven.

1.5.3.

Uitgangspunten over betaalbaar bouwen en bewonen die juridisch geborgd dienen te worden zullen worden opgenomen in het omgevingsplan. Dit is een raadsbevoegdheid.

2. Een voorstel tegemoet te zien over de manier hoe de verwachte baten van de Realisatiestimulans in te richten. 2.1. Dit dient ingericht te worden om doelgericht en flexibel de uitkering uit de regeling Realisatiestimulans te kunnen inzetten. 1 Staatscourant 2025, nr. 36777, https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2025-36777.html

De realisatiestimulans is een regeling vanuit het Rijk. Gemeenten ontvangen een vaste bijdrage van € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw start in de periode 2025 tot en met 2029. Deze regeling heeft als doel het versnellen van woningbouw met een focus op betaalbare segmenten.

2.2. Dit maakt het mogelijk om gericht financiële middelen in te zetten op projecten waar betaalbare woningbouw dreigt vast te lopen door hoge kosten of complexe randvoorwaarden. Door deze gerichte ondersteuning kunnen vertragingen worden voorkomen.

Kanttekeningen 1. Door het intrekken van het vereveningsfonds worden minder betaalbare woningen gerealiseerd. 1.1. Dit is niet het geval, aangezien het vereveningsfonds niet goed functioneerde en er betere instrumenten denkbaar zijn (waaronder het effectief inzetten van de bijdrage uit de Realisatiestimulans) om het bouwen van betaalbare woningen te stimuleren.

Financiën Doordat er nog geen geld gestort is in het Vereveningsfonds zijn er geen financiële gevolgen voor het intrekken van het besluit. De verwachting is dat de financiële bijdrage van de Realisatiestimulans impact heeft op de jaarlijkse begroting. Hier komt het college in het voorstel tot inrichting op terug.

Vervolg De Verordening vereveningsfonds betaalbare woningbouw Lelystad 2024 wordt ingetrokken met ingang van de dag na bekendmaking van dit besluit. Het besluit wordt bekendgemaakt in het digitale Gemeenteblad. Daarnaast gaat het college aan de slag met het voorstel hoe de verwachte financiële bijdrage van de Realisatiestimulans in te richten.

Bijlagen BL Evaluatie beleidsregels betaalbaar bouwen en bewonen.

Lelystad, 2 december 2025 Het college van de gemeente Lelystad, de gemeentesecretaris, C.J.M. Swart *Dit voorstel is digitaal vastgesteld en ondertekend