24.091 RV Plan van aanpak - Beste fietsstad van Nederland

Voorstel aan de raad Nummer: 24.091

Portefeuille: Programma: Taakveld:

P. van Dijk 2 Verkeer, vervoer en waterstaat 2.1 Verkeer en vervoer

Onderwerp: Plan van Aanpak - Beste fietsstad van Nederland

Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van het plan van aanpak en de volgende geselecteerde maatregelen vast te stellen en ten laste te leggen van het beschikbare budget: a. Maatregel A: Integrale aanpak Wayfinding (vindbaarheid) fietsnetwerk b. Maatregel E: Verlichting verbeteren / nachtnet fiets: sociale veiligheid in het donker c. Maatregel F: Fietslessen d. Maatregel G: Lelystad profileren als (recreatieve) fietsstad e. Maatregel H: Groenonderhoud langs fietspaden

Urgentie Raad Geen urgentie: Er is geen datum waarvoor dit besloten moet zijn door de raad. Voorstel kan in reguliere procedure.

Voorgaande besluitvorming De raad heeft de volgende moties aangenomen: 1. Motie “Onderhoud openbare ruimte fietspaden” - 8 juni 2021 2. Motie “Fietsplannen” - 27 juni 2023 3. Motie “Beleid verlichting fietspaden en veiligheid fietspad langs Gelderse Diep” - 27 juni 2023 De raad is op 11 juli 2023 geïnformeerd over het proces. 1. Informatienota “Voortgang proces beste fietssteden van Nederland” - 11 juli 2023

Inleiding In het raadsakkoord is de ambitie vastgelegd om bij de beste fietssteden van ons land te horen. Dit is nader geconcretiseerd via onderstaande punten: - het oplossen van knelpunten in het fietspadennet, waaronder het Lelycentre; - een algemene kwaliteitsverbetering van fietspaden, inclusief de bewegwijzering; - het toevoegen van bewaakte fietsstallingen; - het behoud en mogelijk verder uitbreiden van het gescheiden verkeerssysteem. De gemeenteraad heeft hier eenmalig €400.000,- voor beschikbaar gesteld De doelen in dit raadsakkoord en ook eerdere onderzoeken zijn alle gericht op het nemen van fysieke maatregelen om de kwaliteit van onze fietsstad te verbeteren. Het doel is niet alleen bij de beste fietssteden te willen horen, maar ook de verduurzaming van onze mobiliteit te stimuleren. Het college wil deze ambities graag in verband met elkaar brengen. Om naast de fysieke randvoorwaarden die nodig zijn om meer Lelystedelingen vaker op de fiets te krijgen, zijn aanvullend daarop ook andere aspecten voor deze verduurzaming in beeld gebracht. Omdat het college veel waarde hecht aan de betrokkenheid van de inwoner is ervoor gekozen om dat via een uitgebreid participatietraject te onderzoeken. De Lelystedelingen hebben zo hun mening kunnen geven over wat zij belangrijk vinden en welke motieven ten grondslag liggen aan het gebruik van hun fiets in onze stad.

De uitkomsten van onderzoeken zijn gebundeld in een integraal Plan van Aanpak (PvA). Het plan is dus zowel gebaseerd op bestaande beleidsnota’s en -doelen, als op de uitkomsten van een uitgebreid fietsknelpuntenonderzoek en het fietsparticipatieonderzoek. Het college doet in het PvA een voorstel om het via het raadsakkoord beschikbare budget in te zetten voor 5 geprioriteerde maatregelen. De raad kan keuzes maken op basis van de lijst met maatregelen (zie onder financiën en bijlage 1). Zo wordt de raad in staat gesteld om een nadere of andere prioritering vast te stellen. Het beschikbaar gestelde budget is uiteraard niet voldoende o m alle gewenste maatregelen uit te voeren. Daarom bundelen we de maatregelen in het PvA met onze onderhoudsprogrammering en geldt dit als kader. Hetzelfde doen we met de bestaande stedelijke ontwikkelingsprogramma’s en projecten. Zo maken we, zowel bij onderhoud, als bij onze stedelijke vernieuwing 'werk met werk’. Op deze wijze kunnen de maatregelen alsnog in de projecten worden uitgevoerd. Bovendien nemen we dit plan van aanpak als kader voor de tweejaarlijkse subsidieaanvragen voor verkeersveiligheid die we bij het Rijk doen. Zo kan ook gericht een versnelling in de realisatie worden aangebracht.

Na de door de raad gemaakte keuzes en vastgestelde prioritering zal het college het beschikbaar gestelde budget via een uitvoeringsprogramma over de gekozen maatregelen verdelen. In dit uitvoeringsprogramma zal ook in beeld worden gebracht hoe de overige maatregelen mogelijk zullen worden gerealiseerd. Aan de raad zal het uitvoeringsprogramma ter kennisname worden aangeboden

Argumenten 1. Kennis te nemen van het plan van aanpak en de volgende geselecteerde maatregelen vast te stellen en ten laste te leggen van het beschikbare budget: Er is een PvA met maatregelenlijst opgesteld om gebruikmakend van het beschikbaar gestelde budget de raadsambitie om bij de beste fietssteden van Nederland te horen dichterbij te brengen. De eerdere beleidsdocumenten en -doelen, het fietsknelpuntenonderzoek en het fietsparticipatieonderzoek vormen gezamenlijk de basis van het PvA.

- Beleidsdocumenten en -doelen In 2015 is het beleidsdocument ‘Nota fietsen in Lelystad’ vastgesteld. Dit document bevat doelen en ambities met uitgangspunten en inrichtingseisen (breedtes, type verharding en kleur van fietsinfrastructuur) voor het fietsen in Lelystad. De fietsfietsinfrastructuur in Lelystad behoort aan de hand van deze uitgangpunten en inrichtingseisen te worden getoetst en ontworpen. Dat is niet overal even goed gelukt en er zullen dus in het kader van dit PvA (nadere) afspraken over de borging daarvan gemaakt moeten worden. In 2020 is het beleidsdocument ‘Mobiliteitsvisie Lelystad 20202030’ vastgesteld. De Mobiliteitsvisie bevat ambities en doelen op het gebied van de fiets die overeenkomen met de ambities en doelen uit de nota ‘fietsen in Lelystad’. De doelen en ambities uit deze beleidsdocumenten liggen in lijn met die van het raadsakkoord: veiligheid, parkeren en kwaliteit (infrastructuur) van het fietsen in Lelystad zijn daarin belangrijke pijlers. Deze komen terug in het PvA. - Fietsknelpuntenonderzoek Om de fietsveiligheid in Lelystad te inventariseren en te verbeteren is in november 2021 een fietsknelpuntenonderzoek gestart (zie bijlage 3, 3.1 en 3.2). Het knelpuntenonderzoek bevat een lijst met (fysieke) verbeterpunten die de verkeersveiligheid voor fietsers ten goede komt.

Het fietsknelpuntenonderzoek toont aan dat Lelystad het wat betreft de (fysieke) verkeersveiligheid voor fietsers goed doet. Het vrijliggende en gescheiden fietsnetwerk is hier primair verantwoordelijk voor. Wel zien we een toename van onveiligheid door de hogere snelheden en toenemende snelheidsverschillen tussen de deelnemers aan het fietsverkeer. Hierdoor neemt de behoefte aan uitzicht en overzicht toe. Bij de uitwerking van de verschillende maatregelen in het uitvoeringsprogramma zullen we daarom met name rekening houden met deze aspecten. Het knelpuntenonderzoek is opgesteld naar aanleiding van input uit: de fietstocht raad (2021), een enquête verkeersveiligheid onder inwoners (2018), ongevallen- en snelheidsdata, intensiteiten en inrichtingskenmerken (gemengd verkeer of gescheiden verkeer). De knelpunten zijn getoetst aan de inrichtingseisen uit de Nota Fietsen in Lelystad. Er is prioritering aangebracht in de lijst door middel van het toetsen op de volgende (risico)kenmerken: positie fiets t.o.v. gemotoriseerd verkeer, intensiteit en snelheid gemotoriseerd verkeer en intensiteit fiets. Hoe hoger de score op de risicokenmerken des te hoger de prioritering in de groslijst (bijlage 3.1). Het knelpuntenonderzoek geeft in totaal 619 objectief en subjectief ervaren fietsknelpunten aan, waarvan er 382 objectief aantoonbaar zijn.

Van de totaal 619 knelpunten blijven, nadat dubbelingen zijn verwijderd en locaties waar geen objectief aantoonbaar verkeersveiligheidsrisico zijn gefilterd, er 63 knelpunten over die nader onderzocht moeten worden. In het uitvoeringsprogramma zal worden onderzocht of bij de uitvoering van de maatregelen ook deze knelpunten kunnen worden meegenomen. De overige knelpunten worden al integraal opgepakt tijden het onderhoudsprogramma (werk met werk maken) of zijn niet in beheer bij de gemeente.

-

Fietsparticipatieonderzoek

Het fietsparticipatieonderzoek is uitgevoerd via een online enquête met een knelpuntenkaart (giskaart) en door middel van fysieke interviews op de markten. Over uiteenlopende fietsonderwerpen is de mening van de Lelystedeling gevraagd. Hierop is een groot aantal reacties gekomen die input vormen voor dit plan van aanpak. Veel Lelystedelingen waarderen het enorm dat ze vrij van auto’s en veel door het groen kunnen fietsen, en dat de fietspaden hen overal heenbrengen. Ook uit de participatie is gebleken dat verkeersveiligheid een minder groot thema is. Lelystad doet het wat betreft de (fysieke) verkeersveiligheid voor fietsers goed. Ook is uit het participatieonderzoek gebleken dat het vrijliggende en gescheiden fietsnetwerk hier primair voor verantwoordelijk is. Als verbeterpunt werd vooral de vindbaarheid van het fietsnetwerk genoemd.

Het college stelt op basis van voorgaande onderzoeken en beleidsdoelen de volgende prioriteiten voor ter besteding van de door de raad beschikbaar gestelde middelen (400.000 euro): 1.1 Maatregel A: Integrale aanpak Wayfinding (vindbaarheid) fietsnetwerk: Om de weg te kunnen vinden is meer nodig dan alleen bebording. Dit noemen we ‘wayfinding’. Er is hier een integrale aanpak voor nodig die ervoor zorgt dat de fietser zijn weg vanzelf vindt. Zo moet naast bebording ook worden gekeken naar de inrichting van de hoofdinfrastructuur door de wijken, zodat deze als vanzelf aanwijst wat de doorgaande route is. Deze maatregel is geselecteerd als prioriteit, omdat deze prominent naar voren komt in het participatieonderzoek. 1.2 Maatregel E: Verlichting verbeteren/ nachtnet fiets: Betere verlichting zorgt over het algemeen voor betere (sociale) veiligheid in het donker. Maar ook andere aspecten zijn daarvoor van belang, zoals het groenonderhoud of hoe afgelegen een route ligt van de bewoonde wereld. Een kenmerk van het Lelystadse fietsnetwerk is dat er veel fietsbruggen zijn die afgelegen liggen van de woonwijken. Daarmee is er weinig sociale controle mogelijk.

Deze maatregel krijgt prioriteit, omdat deze zowel prominent naar voren komt in het participatieonderzoek als in het verzoek van de raad via motie “Beleid verlichting fietspaden en veiligheid fietspad langs Gelderse Diep” die op 27 juni 2023 is aangenomen. De motie wordt meegenomen in het uitvoeringsprogramma. 1.3 Maatregel F: Fietslessen Onder de doelgroep “niet-fietsers” bevinden zich Lelystedelingen die niet fietsen, omdat zij dat nooit eerder geleerd hebben. Juist voor velen van hen kan fietsen veel bieden: meer beweging, vrijheid, toegang tot werk en voorzieningen en meer sociale contacten. Het is daarom belangrijk om in te zetten op deze groep. Deze maatregel is geselecteerd omdat dit een ‘quick-win’ maatregel is die tegen relatief lage kosten en op korte termijn uitgevoerd kan worden. Daarnaast kan deze maatregel uitgevoerd worden via cofinanciering waardoor het beslag op de door de raad beschikbaar gestelde middelen beperkt is. Er is namelijk budget beschikbaar vanuit verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding. 1.4 Maatregel G: Lelystad profileren als (recreatieve) fietsstad Uit het participatieproces is gebleken dat Lelystad, met zijn vrijliggende, groene fietspaden, erg aantrekkelijk is om in te fietsen. Dit profileringsaspect kan worden aangewend om meer Lelystedelingen vaker te laten fietsen.

Dit kan vooral de incidentele fietsers aansporen om vaker de fiets te pakken. Maatregel G is daarom geselecteerd omdat dit een ‘quick-win’ maatregel is en op korte termijn uitgevoerd kan worden. Veel inspanningen kunnen zelfs wellicht zonder financiering uit dit budget worden geleverd, maar de maatregel wordt hier in de prioritering wel genoemd, omdat dit bijdraagt aan zowel de ambitie in het raadsakkoord als aan de mobiliteitsambities van onze gemeente. 1.5 Maatregel H: Incidenteel extra groenonderhoud langs fietspaden: In beginsel vindt het onderhoud van ons groen langs de fietspaden plaats op basis van reguliere werkzaamheden en budgetten. Uit het participatie- en het knelpuntenonderzoek is echter gebleken dat er op enkele locaties aanpassingen zeer gewenst zijn. Als voorbeeld kan genoemd worden het groen aan de voet van sommige fietsbruggen waar de fietsers, zoals eerder aangegeven, met steeds hogere snelheid kruisen met ander verkeer. Als tweede kan het groenonderhoud dichtbij het fietspad de sociale veiligheid verbeteren. Beide onderwerpen dragen bij aan een hogere verkeersveiligheid. Het betreft dus aanpassingen die incidenteel moeten plaatsvinden, maar die daarna in het reguliere onderhoudsprogramma moeten worden opgenomen. Deze maatregel is geselecteerd omdat dit een ‘quick-win’ maatregel is die tegen relatief lage kosten en op korte termijn uitgevoerd kan worden.

Kanttekeningen 1. Financiële haalbaarheid Er is een eenmalig budget vanuit het raadsakkoord (€400.000,-) beschikbaar gesteld om het fietsen in Lelystad te verbeteren. De geselecteerde maatregelen A, E, F, G en H worden ten laste gelegd van dit budget. 2. Planning uitvoering maatregelen Van het beschikbare budget kan een deel van de maatregelen gefinancierd worden. De overige nietgeselecteerde maatregelen kunnen niet vanuit dit budget opgepakt worden. De overige maatregelen kunnen wel opgepakt worden in het kader van andere werkzaamheden en ontwikkelingen. Dit PvA bundelt de inzet daartoe.

Financiën Er is vanuit het raadsakkoord een eenmalig budget van €400.000,- beschikbaar gesteld voor het verbeteren van het fietsen in Lelystad. Dit budget wordt gebruikt voor de geselecteerde maatregelen, dit zijn maatregelen: A, E, F, G en H. De niet-geselecteerde maatregelen: Maatregel B: Aanpak missing links Maatregel C: Onderhoud fietsinfrastructuur Maatregel D: Fietsparkeren verbeteren Maatregel F: Fietslessen (samen met het beschikbare budget) Maatregel G: Lelystad profileren als (recreatieve) fietsstad Maatregel I: Onderscheid fiets- en voetpaden verbeteren Maatregel J: Handhaving inzetten Maatregel K: Verbreden fietspaden Maatregel L: Voegovergangen bruggen verbeteren Maatregel M: Deelname City Deal Fietsen voor iedereen Maatregel N: Fietsbank: tweedehands fietsen voor een kleine portemonnee Maatregel O: Uitvoeringsplan verkeersonveilige situaties Maatregel P: Stimuleren fietsgebruik voor woon-werkverkeer Maatregel Q: Herkenbare infrastructuur door wijken Deze niet-geselecteerde maatregelen kunnen zoals aangegeven in beginsel worden opgepakt in het kader van andere budgetten, projecten, ontwikkelingen en werkzaamheden. Bij projecten, ontwikkelingen (bijv. Stationsgebied en Stadshart) en werkzaamheden zoals groen en groot onderhoud wegen worden deze maatregelen meegenomen.

Maatregelen die een verkeerseducatief of gedragsbeïnvloedingsdoel hebben, worden via cofinanciering ten laste gelegd van het beschikbare budget voor verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding. Ook wordt samenwerking gezocht met andere domeinen om te onderzoeken of cofinanciering mogelijk is. Bij grote investeringen welke niet (geheel) binnen de bovenstaande kaders gefinancierd kunnen worden, wordt onderzocht of er een separaat investeringskrediet aangevraagd dient te worden. Tot slot wordt er ook gekeken naar subsidiemogelijkheden zoals SPV subsidie (strategisch plan verkeersveiligheid) voor het (co)financieren van maatregelen.

Vervolg Voor de uitvoering van de maatregelen wordt een uitvoeringsprogramma door het college vastgesteld. De raad wordt via het uitvoeringsprogramma en via de evaluatie van het raadsakkoord geïnformeerd over de voortgang om van Lelystad een van de beste fietssteden van Nederland te maken.

Bijlagen 1. Plan van aanpak - Fietsen in Lelystad 2. Rapportage plan van aanpak – Fietsen in Lelystad 3. Rapportage - fietsknelpuntenonderzoek 3.1 Groslijst - fietsknelpuntenonderzoek 3.2 Programma aanpak Fietsknelpunten

Lelystad, 5 maart 2024 Het college van de gemeente Lelystad, de secretaris, J.S.W. Ozenga *Dit voorstel is digitaal vastgesteld en ondertekend