Presentatie beeldvormende raad Uitvoeringsprogramma Rioleringsprojecten

Beeldvormende raadsvergadering 13 december 2022 Hoe pakken we rioleringsprojecten aan?

Een toelichting op het Uitvoeringsplan Rioleringsprojecten (UPR)

Programma toelichting Uitvoeringsplan RioleringsProjecen 1. Voorstellen 2. Waarom het UPR? doel, kaders en uitgangspunten

3. UPR in de praktijk onderzoek, financiering en uitvoering 4. Vragen

Voorstellen • Cyril Parchomov – Omgevingsmanager Stadsbeheer UPR • Ralph Huf – Projectleider Stadsbeheer • Ewald Oude Luttikhuis – Rioolbeheerder Stadsbeheer

• Patrick Blom – Afdelingshoofd Stadsbeheer • Matthijs Veld – Financieel adviseur

Waarom UPR? • Programmatische en slagvaardige aanpak is nodig om 80% van de projecten in 2027 uitgevoerd te hebben • Risico-inventarisatie vanuit Water Riolerings Plan (WRP) geeft: 19 projecten in Leidschendam, Voorburg en Stompwijk • In 2019 is plan van aanpak en maatregelenpakket opgesteld: het UPR • UPR geeft invulling aan: ➢ Integraal werken = verzilveren meekoppelkansen openbare ruimte, van erfgrens tot erfgrens, werk met werk: ook onderhoud bestrating, klimaatopgave (bv. vergroenen/ ontharden, waterberging, toekomstbestendige inrichting ➢ Meenemen bewonerswensen en betrekken bij opgave via zorgvuldige participatie

Scope UPR

➢ Voorburg: Strabolaan, Ridder Snouckaertlaan e.o., Marcellus Emantslaan, Kon. Julianalaan, Pr. Bernhardlaan / Spinozalaan, Van Faukenbergestraat / Van Naeltwijckstraat e.o., Van Pabstlaan, Flaviusstraat, Overburghkade, Huygenskwartier, Essesteijn ➢ Leidschendam: Prinsenhof-Laagbouw, Veursestraatweg, Zaagmolenstraat, Dr. Van Zeelandstraat, t Hert, Duivenvoorde ➢ Stompwijk: Dr. van Noortstraat, Van Santhorststraat

Doel Uitvoeringsplan Rioleringsprojecten • Langs programmatige weg rioleringsprojecten projectmatig voorbereiden, begeleiden en uitvoeren door afdeling Stadsbeheer • Integrale aanpak, gebiedsgerichte benadering • Kaders van vigerend klimaatbeleid maatregelen realiseren: afkoppelen hemelwater, vergroenen / ontharden, waterberging creëren, etc. • Zelfstandig en efficiënte uitvoering rioleringsprojecten ➢ Heldere en transparante kostenbegroting ➢ Jaarlijkse actualisatie: rioolprojecten toevoegen: flexibele scope

Kaders en uitgangspunten UPR • Gebaseerd op doelen en middelen WRP met wettelijke gemeentelijke specifieke eisen en watertaken. ➢ Vervangen vuilwaterstelsel ➢ Aanleg nieuw regenwaterstelsel: minder water naar waterzuivering en meer verversing van sloten (afkoppelen kolken en regenpijpen) ➢ Vigerend klimaatbeleid = stresstesten, hemelwaterverordening, programma Bui van de Eeuw, bodemdalingskaart, etc.

➢ Aanleg drainage (invullen zorgplicht grondwater) • Kleinschalige aanpassingen openbare ruimte o.b.v. onder andere wensen bewoners en gebruikers.

Kaders en uitgangspunten UPR • Rioleringsproject kent 3 fasen van grof naar fijn:

Onderzoeksfase • Onderzoek naar integrale aanpak van de uitvoering • Looptijd ongeveer 1 jaar • 2-5% kosten van totaal • Grote onzekerheid over doorlooptijd (aanzienlijke kans verschuiving van planning)

Voorbereidingsfase

Uitvoeringsfase

• voorbereiding integraal uitvoeringsplan

• Daadwerkelijke uitvoering van het plan

• Looptijd ongeveer 1 jaar

• Looptijd ongeveer 1 jaar

• 10-15% kosten van totaal

• 80% kosten van totaal

• Kans op verschuiving van planning maar is niet zo groot.

• Kleine kans op verschuiving van planning

De praktijk onderzoeksfase Wijkanalyse en buurtprofiel Weet waar je werkt obv openbare en nietopenbare data: ➢ Demografisch, social- economisch ➢ Type woningen ➢ Leefbaarheid en leefomgeving ➢ Schoon, heel, veilig ➢ Gezondheid en betrokkenheid omgeving

➢ Stresstesten (hitte, droogte, wateroverlast​, etc.), klimaatatlas ➢ In samenwerking met o.a. gebiedsregisseurs, team informatie en onderzoek, duurzaamheid

De praktijk onderzoeksfase Stakeholdersanalyse ➢ Gebiedsgerichte en integrale benadering voorafgaand aan een participatietraject. ➢ Beeldvorming actoren / rollen in de wijk ➢ Gemeentebreed benoemen van stakeholders, plaatsen in ringen van invloed, benoemen rollen project ➢ Verwerken in communicatieen participatieplan

De praktijk onderzoeksfase Start participatietraject - Enquête ➢ In omgeving ophalen: -

wat gaat goed, wat kan beter?

-

welke wensen en ideeën zijn er?

➢ Bevraging op thema's leefbaarheid, klimaat (groen en water), verkeer, spelen, etc. ➢ Verwachtingen communiceren ➢ Duidelijke kaders en uitgangspunten, wat wel en wat niet: geen grootschalige herinrichting en/of materiaalvervangingen

De praktijk onderzoeksfase Wat is opgehaald?

➢ Terugkoppeling via rapportage en visualisatie: constateringen- en kansenkaart

➢ Inzicht in kleinschalige aanpassingen openbare ruimte

De praktijk onderzoeksfase Onderzoeksfase grote onzekerheid over doorlooptijd en kans op verschuiving van planning in deze fase is aanzienlijk Redenen latere uitvoering?

1. Gebiedsgerichte benadering (uitbreiding scope) = betrekken ontwikkelingen rondom rioolproject ➢ Bijvoorbeeld ontwikkelingen Julianabaan en Laan van NOI: Gebiedsvisies nog niet concreet, consequentie voor scope: rioolproject met kleinschalige aanpassingen of een reconstructie met integrale uitwerking Besluitvorming daarover kost tijd

2. Beperkte capaciteit (fte): ➢ Onvoldoende mankracht om projecten integraal uit te kunnen voeren, krapte op de arbeidsmarkt

De praktijk onderzoeksfase

Na afronden onderzoeksfase (vaststellen integrale scope) komen er meerdere kredietaanvragen: 1. Extra opgaven per UPR-project, zoals: ➢ Kleinschalige aanpassingen openbare ruimte ➢ Maatregelen t.b.v. klimaatadaptatie en vergroening ➢ Kosten die niet uit rioolheffing gefinancierd mogen worden (erfgrens tot erfgrens aanpak)

2. Bijstellen krediet voor riolering als gevolg van Wijzigingen van scope/plangrens

Financiering UPR

• De financiering van de UPR projecten komt voort uit de kredieten rioolvervanging. • De kredieten volgen uit het WRP, dekking investeringen voor: ➢ Zorgplicht gemeente voor afvoeren afvalwater, hemelwater en grondwater ➢ Rioolsleuf inclusief bovenliggende bestrating ➢ Afkoppelen regenpijpen aan de straatzijde van woningen

Financiering UPR Welke kredieten kunnen gekoppeld zijn aan een UPR project? 1. Krediet Rioolvervanging uit WRP ➢ Zorgplichten afvalwater, hemelwater en grondwater ➢ Rioolsleuf inclusief bovenliggende bestrating ➢ Afkoppelen regenpijpen aan de straatzijde van woningen

2. Krediet Bui van de Eeuw uit WRP, soms i.c.m. subsidie (bv. Impulsregeling Klimaatadaptatie) ➢ Voor aanvullende klimaatadaptieve maatregelen op het gebied van water

3. Projectkrediet voor extra opgaven a.g.v. participatietraject (groen, verkeer etc.)

Afstemmen planningen UPR-project Levensduur riolering Levensduur groen Levensduur wegen Extra opgave voor weg- en groenbeheer

➢ Levensduur groen en wegen nog niet verstreken, dus beschikbare financiën voor beheer gaan naar andere gebieden. ➢ Inzet om planning nog meer met elkaar af te stemmen, zoeken naar een optimum hierin

Huidig financieringsproces Een aantal keer wordt Bestuurlijk BehandelVoorstel (BBV) aangeboden ➢ 1 x BBV voor vaststellen WRP (1 x per 5 jaar met vaststelling rioolkredieten)

➢ 1 x BBV voor verschuiving tussen rioolkredieten​ ➢ 1 x BBV voor participatie en gevel tot gevel​ ➢ Per project dus minimaal 3 x BBV benodigd​ ➢ Weinig transparant, lastig te volgen

Huidig financieringsproces ➢ Omvang UPR-rioolvervanging en Bui van de Eeuw 2023-2027 in WRP bedraagt ongeveer € 55 miljoen euro voor de opstart van 19 projecten ➢ Investering in participatiewensen, erfgrens tot erfgrens aanpak etc. +/- 10% van de rioolvervangingskredieten bij hergebruik van bestrating. Gebaseerd op ervaringscijfers​ ➢ Perspectief: dit houdt in dat de komende jaren ongeveer €1,9 miljoen extra benodigd is tot 2027

Zoekrichting financieringsproces ➢ Uitwerken van een voorstel om te werken met een stelpost kapitaalslasten dat zorgt voor dekking van de investeringsopgave ➢ Dit zorgt voor dekking van extra opgave bij elk UPR-project ➢ Hiervoor zal per UPR-project 1 x BBV voorstel gemaakt worden voor de raad t.b.v.: • rioolvervanging • participatie • erfgrens tot erfgrens

• klimaatadaptatie en vergroening

➢ Kanttekening: voorbereiding om o.a. hoogte stelpost kapitaalslasten goed te berekenen kost tijd

Zoekrichting financieringsproces Wat levert het op?​ • Transparantere besluitvorming over:​ ➢ participatie ➢ erfgrens tot erfgrens ➢ klimaatadaptatie en vergroening​ ➢ rioolvervanging

• Per UPR-project 1 x BBV i.p.v. 3 x​

Hoe denkt de raad over deze zoekrichting?

De praktijk – voorbereidingsfase Participatie

➢ Op basis van participatieplan en opbrengst enquête start ontwerpproces

➢ Met omgeving via bewonersbijeenkomsten, workshops etc.

De praktijk voorbereidingsfase

Participatie

➢ Bewustwording collectieve belang klimaatopgave, omgeving betrekken en activeren ➢ In samenwerking met Hoogheemraadschap Rijnland, Stichting Steenbreek, etc.

De praktijk voorbereidingsfase Afkoppelen regenpijp

➢ Afkoppelen hemelwater particuliere huishoudens ➢ Uitvoering van de Hemelwaterverordening ➢ Pilot 2019 Van Deventerlaan e.o. ➢ Afkoppelcoach t.b.v. heldere communicatie en afspraken en advies

De praktijk voorbereidingsfase Technische uitwerking

➢ Met één van de 3 ingenieursbureaus (raamcontractanten) ➢ Bestek en contractvorming ➢ Aanbesteding: selecteren van aannemer (raamcontractanten)

De praktijk uitvoeringsfase

De praktijk uitvoeringsfase

De praktijk uitvoeringsfase

➢ via 3 ingenieursbureaus (raamcontractanten) ➢ Bestek en contractvorming

➢ Aanbesteding: selecteren van aannemer (raamcontractanten)

De praktijk uitvoeringsfase

De praktijk: het resultaat ➢ Robuust rioolsysteem met afgekoppelde huisaansluitingen ➢ Toekomstbestendige, klimaatadaptieve inrichting openbare ruimte waar meekoppelkansen zijn gerealiseerd ➢ Draagvlak uit de buurt vanwege een zorgvuldig doorlopen participatieproces (sociale duurzaamheid)

Vragen?