OUD 4247 Jaarstukken 2025_Raadsversie

Wat hebben we daarvoor gedaan? Ruimtelijk beleid De Omgevingsvisie is eind 2025 door het college vastgesteld (raad februari 2026). Hiermee is een belangrijke stap gezet in de verdere implementatie van de omgevingswet en de ambitie van een weloverwogen inspirerend toekomstbeeld voor 2050 waargemaakt. Bij de totstandkoming van de visie zijn inwoners, organisaties en andere belanghebbenden actief betrokken. De omgevingsvisie gaat richting geven aan de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente en in het omgevingsplan, omgevingsprogramma's en projecten uitgewerkt worden in concrete regels en acties. Aan het omgevingsplan is verder gewerkt. In 2025 is een gebiedsvisie opgesteld voor de Veurse Achterweg; het gebied waar zich nu SBO De Vliethorst, de gemeentewerf (buitendienst Stadsbeheer), de kantoren van Fugro en het Total tankstation bevinden. De gebiedsvisie schetst de kaders waarbinnen het gebied gefaseerd en in goede samenhang tot ontwikkeling kan worden gebracht tot een gemengd gebied. Wonen, onderwijs (nieuwbouw school) en de gemeentewerf (nieuwbouw) krijgen hierin een plek, met aandacht voor de versterking van de gemeentelijke hoofdgroenstructuur. Speerpunten: •

Omgevingsvisie en programma’s Na het vaststellen van de Koersnotitie wordt de omgevingsvisie opgesteld. Voor Stompwijk start daarnaast een programma (visie) in combinatie met een omgevingseffectrapportage (O.E.R) zodat mogelijke gebiedskeuzes waaronder ontwikkellocaties in de kern Stompwijk meer op basis van data worden onderbouwd. Binnen dit programma zullen de moties ‘Buitengebied Stompwijk’ (522) en ‘Toekomst van het buitengebied’ (760) nader worden uitgewerkt.

86

Toelichting: De Omgevingsvisie is door het college ter vaststelling aan de raad aangeboden. Voor de hele gemeente is een omgevingseffectrapportage (O.E.R) van de effecten van de visie op de leefomgeving opgesteld. Deze O.E.R. heeft op punten tot bijstelling van de visie geleid en zal het vertrekpunt vormen voor de toekomstige monitoring van de gestelde doelen. Voor de woningbouw in Stompwijk is op basis van een vitaliteitsonderzoek een gebiedsprogramma opgesteld, om vervolgens te worden besproken met de inwoners van Stompwijk. In een eerdere participatieavond was door de aanwezigen gevraagd een alternatieve ontwikkelrichting nader te onderzoeken. Hierdoor is enige vertraging opgetreden ten opzichte van de oorspronkelijke planning. In het gebiedsprogramma is gekozen voor verdichten in de kern en de randen van het dorp. Op basis van de reacties uit het dorp zal de onderbouwing aangescherpt worden waarna het stuk voor besluitvorming wordt aangeboden aan het college. In de omgevingsvisie is zo ver als mogelijk invulling gegeven aan genoemde moties. In de visie is een omgevingsprogramma Buitengebied aangekondigd waarin zaken desgewenst in de volgende collegeperiode verder uitgewerkt kunnen worden. •

Omgevingsplan; transitieplan We werken in 2025 verder aan het Omgevingsplan op grond van het transitieplan. Het streven is in enkele jaren het Omgevingsplan in de basis gereed te hebben. Het transitieplan bevat de uitgangspunten om het Omgevingsplan goed te kunnen opstellen en inrichten. Hierin staan o.a. een nieuwe set regels en de manier hoe we oude regels vanuit onder andere bestemmingsplannen en verordeningen goed kunnen omzetten. Het streven is het transitieplan in het 1e kwartaal van 2025 aan te bieden voor besluitvorming. Toelichting: Het college heeft het transitieplan vastgesteld op 15 juli 2025. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd per raadsbrief op 15 juli 2025. Het transitieplan betreft de visie op de uitvoerende en voorbereidende taken bij het wijzigen van het omgevingsplan in de transitieperiode. Vervolgens is in 2025 gewerkt aan het Omgevingsplan op grond van het transitieplan.

Grondexploitaties De projecten met een grondexploitatie zijn in 2025 geactualiseerd. Over de actualisatie en de financiële voortgang van deze projecten is gerapporteerd in het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) van 2025. Op 15 april 2025 heeft de raad besloten om het proces van het MPG zodanig aan te passen dat de frequentie van de actualisatie van het MPG naar één keer per jaar gaat. Het onderzoeken van ontwikkellocaties heeft in 2025 nog niet geleid tot het openen van nieuwe grondexploitaties. De paragraaf Grondbeleid gaat nader in op ons grondbeleid en op de lopende grondexploitaties. Speerpunten: Er zijn geen speerpunten aanwezig bij dit beleidsterrein.

Wonen

87

In 2025 is voortgang geboekt op meerdere onderdelen van het woonbeleid in LeidschendamVoorburg. Op grond van de Verordening sociale en middeldure woningbouw Leidschendam-Voorburg geldt dat minimaal tweederde van de woningen in nieuwe woningbouwprojecten in het betaalbare segment moet vallen, waarvan ten minste 30% sociale huur. Hiermee wordt ingezet op het vergroten van de betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen in de gemeente. Het ontwerp van het Volkshuisvestingsprogramma Leidschendam-Voorburg 2026–2030 is vastgesteld en ter inzage gelegd. In de voorbereiding is samengewerkt met inwoners en maatschappelijke partners, waaronder woningcorporaties en huurdersorganisaties. Er zijn twee participatiebijeenkomsten georganiseerd: één voor inwoners en één voor professionals en stakeholders. De opbrengsten hiervan zijn verwerkt in het ontwerp. Daarnaast is opdracht verstrekt voor het uitvoeren van een woonzorganalyse. De resultaten hiervan vormen de basis voor het op te stellen Uitvoeringsprogramma Wonen, Zorg en Welzijn, waarin de opgaven op het gebied van wonen, ondersteuning en passende zorg integraal worden uitgewerkt. Via bemiddeling van de seniorenmakelaar zijn in 2025 in totaal 32 verhuizingen gerealiseerd. Hiermee wordt bijgedragen aan doorstroming op de woningmarkt en aan het ondersteunen van inwoners bij het vinden van een passende woning. Speerpunten: •

Oplevering van verschillende woningbouwprojecten Dit zijn o.a. de volgende projecten: o Deellocatie Damsigt, in totaal 295 huurwoningen (15% sociaal, 15% middelduur,70% vrije sector). Het eerste deel wordt in 2025 opgeleverd. o Deellocatie Triadome, in totaal 123 woningen, waarvan 37 sociale huurwoningen. Het eerste deel wordt in 2025 opgeleverd. o Nieuwstraat-Venestraat, oplevering van 90 sociale huurwoningen. o Nieuwbouw Stompwijk: bouw van 27 woningen aan de Dr. van Noortstraat en oplevering van 18 woningen aan de Van Santhorstraat. Toelichting: In 2025 is tweederde van de deellocatie Damsigt opgeleverd en inmiddels volledig verhuurd. Voor het resterende deel is de verhuur gestart. De oplevering hiervan staat gepland in het eerste kwartaal van 2026. De deellocatie Triadome is nog niet opgeleverd. De eerdere vermelding dat een deel in 2025 zou worden opgeleverd, berust op een omissie. Het volledige project wordt in 2026 opgeleverd. De 90 woningen aan de Nieuwstraat-Venestraat zijn opgeleverd. Woningbouw Stompwijk Er zijn in Stompwijk drie bouwplannen in ontwikkeling. Voor deze drie locaties is nog geen bouwplanning bekend. Van Santhorststraat 1-3: op deze gemeentelijke locatie wordt de bouw van 18 huurwoningen voor starters voorbereid. De omgevingsvergunning is aangevraagd. Het bouwplan wordt ontwikkeld door Vidomes. Dr.

Van Noortstraat 94-98/120-122: ter plaatse worden verouderde bedrijfsopstallen gesloopt voor de bouw van 27 woningen (waarvan 8 sociale huurwoningen). De te doorlopen planologische procedure kan (afhankelijk van de inbreng van de ontwikkelende partij) in 2026 worden afgerond. Zustersdijk: op deze gemeentelijke locatie worden 9 ouderenwoningen gerealiseerd. De ontwikkelende partij werkt in 2026 aan de nadere uitwerking van het bouwplan.

•

Anterieure Overeenkomst met Stichting Woonoord Duivenvoorde Toevoegen van appartementen gericht op senioren met zorg nabij. Toelichting:

88

De Stichting Woonoord Duivenvoorde heeft in december 2025 kenbaar gemaakt de plannen voor de toevoeging van ouderenwoningen (inclusief zorgfuncties) te staken. De Stichting heeft ervoor gekozen om te investeren in de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Hiermee is het project beëindigd en is daarom niet gekomen tot het aangaan van een Anterieure Overeenkomst. •

Kansrijke locaties voor het optoppen van gebouwen Er zijn 5 kansrijke locaties geïdentificeerd voor het optoppen van gebouwen. De woningcorporaties werken aan plannen voor deze locaties. Toelichting: Met de woningcorporaties is in 2025 intensief samengewerkt aan de voorbereidingen voor het optoppen. De woningcorporaties hebben voor vijf locaties initiatieven uitgewerkt.

Betrokken verbonden partijen VOF LC Gex Samen met een ontwikkelingscombinatie geeft de gemeente uitvoering aan de grondexploitatie van de VOF en daarmee aan de herstructurering van Leidschendam Centrum. Wat heeft het gekost? Bouwen en wonen (VHLOSV)

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2025 2025 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

Baten

40.813

-24.181

16.632

13.742

-2.889

Lasten

43.716

-19.674

24.042

20.322

3.719

Saldo van lasten en baten

-2.903

-4.507

-7.410

-6.580

830

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Bouwen en wonen (VHLOSV) ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 830.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten nadeel € 2.889.000 Ruimtelijk beleid (€ 139.000 voordeel) Voor het gebiedsplanproces is er in 2025 een bureau geselecteerd en is het traject opgestart. De gebiedsvisie en het gebiedsplan worden in 2026 opgesteld. Het opstellen van de uitvraag heeft langer geduurd, onder andere vanwege afstemming met partners wat de complexiteit van het traject onderstreept. Kostenverhaal (€ 923.000 voordeel) De opbrengsten uit kostenverhaal zijn hoger dan begroot (€ 923.000). Dit heeft met name te maken met het realiseren van werkzaamheden en doorbelasten op basis van de anterieure overeenkomst of intentieovereenkomst om de kosten te kunnen verhalen op de projectontwikkelaars. Er staan hier ook gerealiseerde hogere lasten tegenover. Kostenverhaal Damsigt (€ 309.000 nadeel)

89

Voor kostenverhaal waren de werkzaamheden en inzet gepland en de inkomsten geraamd. Door temporisering van de werkzaamheden zijn deze baten niet gerealiseerd in 2025 . Grondexploitatie (€ 2.759.000 nadeel) Er zijn drie gemeentelijke grondexploitaties: Vlietvoorde, Klein Plaspoel Polder (KPP) en De Star. Deze worden door middel van het Meerjarenperspectief grondexploitaties (MPG) minimaal 1 maal per jaar geactualiseerd. Dan wordt berekend wat aan het eind van de periode (bij oplevering van het ontwikkelde gebied) het resultaat is. Deze uitkomst kan leiden tot een mutatie in de verliesvoorziening. De grootste afwijking heeft voornamelijk te maken met vertragingen in de marktontwikkelingen van Vlietvoorde waardoor investeringen in bouw- en woonrijp maken worden vertraagd. Spuk aanpak armoedebeleid (€ 124.000 nadeel) De afwijking wordt veroorzaakt doordat de voor 2025 voorziene inzet van de SPUK-middelen energiearmoede voor een project met woningbouwcorporaties nog niet tot uitvoering is gekomen. Hierdoor zijn de begrote middelen in 2025 niet gerealiseerd. SPUK Proeftuin aardgasvrije woningen (€ 700.000 nadeel) Binnen programma PAW was in 2025 een bijdrage aan project NeVe voorzien om de aansluiting op het beoogde warmtenet mogelijk te maken. Deze bijdrage kon procedureel net niet in 2025 afgehandeld worden en schuift naar 2026.

Stimuleringsregeling Energie transitie (€ 112.000 nadeel) De afwijking wordt veroorzaakt door een terugvordering van een eerder door de gemeente te hoog uitbetaalde subsidie binnen de regeling isolatie en groen dak. Door een systeemfout is destijds een te hoog bedrag uitgekeerd. Het teveel betaalde bedrag is in 2025 teruggevorderd. Basisfinanciering Wijkaanpakken Energietransitie (€ 132.000 nadeel) Voor de gemeentebrede aanpak Energietransitie zijn de uitgaven lager uitgevallen dan geraamd. In 2024 is extra planfinanciering toegekend voor de Heuvel/Amstelwijk en in 2025 voor LeidschendamZuid. In 2025 is daarom de focus met name op de wijkgerichte aanpak in De Heuvel/Amstelwijk en Leidschendam-Zuid gelegd en niet op de gemeentebrede wijkaanpakken Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 185.000

Lasten voordeel € 3.719.000 Gebiedsvisie Veurse Achterweg (€ 323.000 voordeel) De werkelijk gemaakte kosten zijn ruim binnen de begroting gebleven. Voor de inhuur van externe capaciteit was minder geld nodig dan verwacht. Daarnaast zijn de kosten veel lager geworden doordat er geen interne uren zijn doorbelast. Gebiedsvisie en -plan Leidschendammerhout (€ 123.000 voordeel) Voor het gebiedsplanproces is er in 2025 een bureau geselecteerd en is het traject opgestart. De gebiedsvisie en het gebiedsplan worden in 2026 opgesteld. Het opstellen van de uitvraag heeft langer geduurd, onder andere vanwege afstemming met partners wat de complexiteit van het traject onderstreept. Kostenverhaal (€ 599.000 nadeel) De inzet op de verschillende kostenverhaal projecten heeft geleid tot hogere kosten dan begroot (€ 599.000). Dit heeft met name te maken met het realiseren van werkzaamheden en doorbelasten op

90

basis van de anterieure overeenkomst of intentieovereenkomst om de kosten te kunnen verhalen op de projectontwikkelaars. Er staan hier ook gerealiseerde hogere baten tegenover. Kostenverhaal Damsigt (€ 259.000 voordeel) Voor kostenverhaal waren de werkzaamheden en inzet gepland en de inkomsten geraamd. Door temporisering van de werkzaamheden zijn er minder kosten gemaakt. Grondexploitatie (€ 1.939.000 voordeel) De grootste afwijking heeft voornamelijk te maken met vertragingen in de marktontwikkelingen van Vlietvoorde waardoor investeringen in bouw- en woonrijp maken worden vertraagd. Daarnaast is de aanvulling van de verliesvoorziening Vlietvoorde met € 815.000 verwerkt. Zie verder de toelichting bij de baten. Handhaving bouw – Vergunningen (€ 201.000 voordeel) Het aantal meldingen in het kader van de Wet betaalbare huur en de Wet goed verhuurderschap is beperkt is gebleven, waardoor minder inzet nodig was. Daarnaast is binnen het budget rekening gehouden met kosten voor handhavingsmaatregelen, zoals de toepassing van bestuursdwang. In de praktijk heeft dit in 2025 nauwelijks plaatsgevonden. Voor zover bestuursdwang wel is toegepast, zijn de kosten grotendeels verhaald.

SPUK aanpak energiearmoede (€ 124.000 voordeel) De afwijking wordt veroorzaakt doordat de voor 2025 voorziene inzet van de SPUK-middelen energiearmoede voor een project met woningbouwcorporaties nog niet tot uitvoering is gekomen. SPUK proeftuin aardgasvrije woningen (€ 700.000 voordeel) Binnen het programma PAW was in 2025 een bijdrage aan het project NeVe voorzien om de aansluiting op het beoogde warmtenet mogelijk te maken. De formele afhandeling van deze bijdrage heeft echter niet meer in 2025 plaatsgevonden, waardoor de kosten in 2026 verantwoord moeten worden. Basisfinanciering Wijkaanpakken Energietransitie (€ 132.000 voordeel) Voor de gemeentebrede aanpak Energietransitie zijn de uitgaven lager uitgevallen dan geraamd. In 2025 lag de focus met name op de wijkgerichte aanpak in De Heuvel/Amstelwijk en LeidschendamZuid, waarvoor aanvullende planfinanciering vanuit het Rijk is ontvangen. Leges / Belastingen Verg – Omgevingswet (€ 185.000 voordeel) Er zijn minder salarislasten toegerekend aan de taakvelden. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 230.000. Overhevelingen: • Herbestemming Huize Swaensteyn (€ 35.000 voordeel): De in 2025 niet uitgevoerde werkzaamheden zullen in 2026 worden uitgevoerd. Indien er een Didam procedure moet worden doorlopen zal er mogelijk aanvullend budget aangevraagd gaan worden.

• Vastgoedmanagement (€ 66.500 voordeel): Een aantal activiteiten zoals het (laten) uitvoeren van NEN 2580 metingen bij objecten waar nu onduidelijkheid bestaat over het bruto / verhuurbaar oppervlak (indien nodig in combinatie met tekenwerk) zijn niet uitgevoerd. Deze werkzaamheden schuiven door naar 2026. Relevante documenten Ondertekenen Regionale Realisatieagenda Wonen Haaglanden (iBabs nr. 3185)

91

Koersnotitie Omgevingsvisie (iBabs nr. 3859)

92

Overige onderdelen In dit gedeelte van de begroting staan de onderdelen die verplicht, apart op iedere gemeentelijke begroting opgenomen dienen te worden. Het betreft de onderdelen Algemene Dekkingsmiddelen, Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien. Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn vrij besteedbare middelen die de gemeente gebruikt om de lasten van alle programma's te dekken, in tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen die aan een specifiek doel gebonden zijn. Ze zijn opgenomen in het ‘overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien’ en beslaan ongeveer 65% van de totale baten van de gemeente. De belangrijkste bronnen zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds, OZB-inkomsten, Treasury, dividendinkomsten en overige belastingen. Overhead Het Overzicht Overhead bevat lasten en baten van de gemeentelijke overhead, zoals vereist door het Besluit Begroting en Verantwoording. Overhead betreft kosten voor sturing en ondersteuning van het primaire proces, zoals financiën, HR, en ICT en management. De geactualiseerde BBV-notitie Overhead laat ruimte toe om kosten van leidinggevenden en ICT te verschuiven naar het primaire proces als ze toerekenbaar zijn aan specifieke beleidsterreinen. De kostentoerekening in de begroting 2025 is ondanks de ruimte die er nu is om meer kosten toe te rekenen aan specifieke beleidsterreinen niet aangepast.

De begroting van Leidschendam-Voorburg is hiermee vergelijkbaar met die van vorige jaren. Wel neemt de vergelijkbaarheid tussen gemeenten af door deze nieuwe notitie. Vennootschapsbelasting Overheden vallen onder de vennootschapsbelastingplicht. Over de winst die met ondernemingsactiviteiten, zoals winst die uit reclame-inkomsten en grondexploitaties zijn behaald, moet vennootschapsbelasting betaald worden. De gemeente Leidschendam-Voorburg verwacht op basis van de huidige cijfers en inzichten dat alleen voor de opbrengsten uit reclame (abri's, lichtmastenreclame en A0-borden) de gemeente vennootschapsbelastingplichtig is. Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven bevat. Er zijn geen voorschriften voor de omvang hiervan. De raming voor 2025 bedraagt € 100.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma’s tezamen, dat onder voorwaarden (onvoorzien, onvermijdbaar, onuitstelbaar) kan worden ingezet. Het is niet bedoeld om omvangrijke risico’s binnen de begroting te dekken. Een overzicht en toelichting van de risico’s is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Wat wilden we bereiken We zijn er gezamenlijk verantwoordelijk voor dat het gemeentelijke huishoudboekje op orde is, waarbij we de lasten voor onze inwoners en ondernemers zo laag mogelijk willen houden. Dit vraagt om een sluitende begroting en een positief meerjarenperspectief. Financiën zijn geen doel op zich, maar alleen met een gezonde financiële basis kunnen we onze gezamenlijke ambities waarmaken, de voorzieningen in onze mooie gemeente in stand houden en mensen de ruimte geven. Want daar gaat het om. Leidschendam-Voorburg is een financieel gezonde gemeente. De begroting sluit meerjarig en het toezicht vanuit de provincie is licht. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat er ook in de komende periode ontwikkelingen kunnen zijn die vragen om investeringen die we nu nog niet kunnen voorzien. Gelukkig geeft de reservepositie een buffer voor dit soort situaties, maar deze buffer is natuurlijk niet onbeperkt. Een zorgvuldig financieel beleid is daarom geboden. Dat doen we onder meer door: • Het voeren van een behoedzaam financieel beleid en realistisch te begroten conform het

93

voorzichtigheidsbeginsel (reële, solide uitgangspunten); • De inwonerslasten (met uitzondering van indexering) niet te verhogen, zodat deze onder het regionaal gemiddelde blijven; De paragraaf bedrijfsvoering in een gemeentelijke begroting moet inzicht bieden in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Hierin zit natuurlijk een raakvlak met de kosten in dit onderdeel overhead. We kiezen ervoor om de ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering te verwijzen naar de paragraaf bedrijfsvoering. Hierover wordt in de jaarrekening ook verantwoording afgelegd. Over de beslissingen ter verbetering van de ondersteuning van de primaire processen, waarvoor in 2025 belangrijke speerpunten te benoemen zijn, wordt wel in dit onderdeel gerapporteerd.

Wat hebben we bereikt De gemeente heeft in 2025 een sluitende begroting gepresenteerd voor de jaren 2027, 2028 en 2029, waarmee de financiële stabiliteit is geborgd en wordt voldaan aan het provinciale toezicht. Ondanks de financiële uitdaging veroorzaakt door de bezuinigingen is het gelukt om via de kadernota middelen vrij te maken voor belangrijke thema's en ontwikkelingen zoals het bomenplan en NIS2/BIO (zie verder: Kadernota 2026-2029). De inwonerslasten zijn alleen aangepast voor de inflatie en de afspraken vanuit het Water en Rioleringsplan. De lasten zijn daarmee onder het regionaal gemiddelde gebleven. Tegelijkertijd bleef de reservepositie op een gezond niveau, waardoor de gemeente voldoende weerbaar is tegen toekomstige onzekerheden en onvoorziene investeringsopgaven.

Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

Waarde

Bron

4

Externe inhuur

2024

20,63

Eigen gegevens

5

Overhead

Inhuur regulier t.o.v. totale kosten % van totale lasten

2024

15,3

Eigen gegevens

1.000 euro

2025

35 Gemiddelde WOZ waarde woningen

443 (landelijk CBS - Statistiek 398) waarde onroerende zaken

Toelichting op de indicatoren 4

Externe inhuur Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.

5

Overhead De overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

35 Gemiddelde WOZ waarde woningen

94

De gemiddelde WOZ waarde van woningen.

Overige indicatoren Wat hebben we daarvoor gedaan? Algemene dekkingsmiddelen Binnen het beleidsterrein algemene dekkingsmiddelen zorgt de gemeente voor een stabiele en toereikende financiering van haar taken. Door het zorgvuldig beheren van algemene uitkeringen, lokale heffingen, dividendopbrengsten en reserves wordt een sluitende begroting en een gezonde financiële positie voor nu en de toekomst geborgd. Speerpunten: •

Transparant en behoedzaam financieel beleid  We blijven samenwerken met de VNG en andere gemeenten om te lobbyen voor een kleiner tekort in het gemeentefonds en voor een evenwicht tussen taken en middelen.  We maken de financiën inzichtelijker in onze Planning & Control producten, in samenwerking met de raad dan wel de Duisenberg-werkgroep. Maar ook door alternatieven te zoeken om over de gemeentefinanciën te communiceren (bijvoorbeeld via de budgetbrieven en rubrieken in de lokale media)  We communiceren duidelijk aan de inwoners hoe de gemeente het belastinggeld besteedt.  Wanneer het meerjarig evenwicht onder druk komt door huidig of nieuw beleid, zoeken we het eerst in het prioriteren van onze doelen en activiteiten in alle portefeuilles. We zoeken de mogelijkheden daarnaast niet alleen in onze inkomsten en uitgaven, maar ook in externe financieringsbronnen. Toelichting: In 2025 is actief uitvoering gegeven aan een transparant en behoedzaam financieel beleid. De gemeente heeft zich, samen met de VNG, de M50-gemeenten en andere partners, ingezet voor een betere balans tussen taken en middelen en voor het verkleinen van het tekort in het gemeentefonds. Daarbij is ook nadrukkelijk gelobbyd voor versoepeling van de regels voor de inzet van de algemene reserve als structureel dekkingsmiddel, om gemeenten meer financiële flexibiliteit te geven bij structurele opgaven.

De financiële transparantie is in samenwerking met een afvaardiging van de gemeenteraad (de Duisenberg-werkgroep) verder uitgewerkt in de begroting 2026-2029. Daarnaast is de communicatie richting inwoners versterkt, onder andere via budgetbrieven en toegankelijke toelichtingen over de besteding van belastingmiddelen. Via een flyer, een pagina in de Gemeenterubriek en een filmpje is antwoord gegeven op veelgestelde praktische vragen en is uitgelegd gegeven over waarom inwoners belasting betalen en waar de gemeente dit geld aan uitgeeft. Wanneer het meerjarig financieel evenwicht onder druk stond, is in 2025 eerst gestuurd op prioritering van doelen en activiteiten binnen alle portefeuilles. Tegelijkertijd zijn externe financieringsbronnen, zoals subsidies en bijdragen van derden, actief benut om ambities te blijven realiseren zonder onnodige lastenverzwaring voor inwoners en ondernemers. In de Kadernota 2025 en de daaropvolgende begrotingskeuzes zijn bewust afwegingen gemaakt tussen ambities en beschikbare middelen. Door doelen en activiteiten integraal te prioriteren zijn scherpe keuzes gemaakt, waardoor het financiële evenwicht in de begroting 2026-2029 gerealiseerd kon worden.

95

Overhead In 2025 heeft de gemeente gezorgd voor een betrouwbare interne organisatie die de continuïteit en kwaliteit van de primaire processen ondersteunt. Door consistente inzet van bedrijfsvoering, informatievoorziening en interne ondersteuning zijn werkprocessen goed georganiseerd en blijft de dienstverlening aan inwoners en organisaties op niveau. Speerpunten: •

Verbeteren ondersteuning (primaire) processen  In 2025 versterken we het vermogen van de griffie om de gemeenteraad goed en betrouwbaar te ondersteunen door meer inzet van bodes en communicatie, en het beheer van de ICT te verbeteren.  Een definitief ontwerp voor de nieuwe huisvesting van raad en griffie wordt opgesteld zodat het project eind 2025 gereed is voor aanbesteding.  In Q1 2025 wordt de raad geïnformeerd over passende alternatieven voor de bestemming van Huize Swaensteyn. Toelichting: • In 2025 is gewerkt met een dienstverleningsovereenkomst tussen de griffie en de ambtelijke organisatie voor communicatie, facilitaire zaken en ICT. Deze is positief geëvalueerd en heeft gezorgd voor duidelijke afspraken, betere continuïteit en het behalen van de communicatiedoelstellingen, waaronder een nieuwe website voor de gemeenteraad. In 2026 volgt het definitieve ontwerp, de aanvraag voor de omgevingsvergunning en de aanbesteding voor bouwkundig aannemer. • Op 4 november 2025 heeft de raad ingestemd met het voorlopig ontwerp voor de huisvesting van Raad en Griffie en het college opdracht gegeven dit verder uit te werken tot een definitief ontwerp. De raad heeft voor de realisatie een investeringskrediet van € 10,2 miljoen (vastgesteld (zie ibabs 4415). In 2026 volgt het definitieve ontwerp en start de aanbesteding.

• De raad is op 26 maart 2025 geïnformeerd over passende alternatieven voor de bestemming van Huize Swaensteyn (zie ibabs 3929.

Betrokken verbonden partijen BNG Bank N.V. De bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten voor maatschappelijke voorzieningen voor de inwoners. Stedin N.V. Stedin maakt het met haar netwerken mogelijk dat energie altijd beschikbaar is: voor deze generatie en voor volgende generaties. Wat heeft het gekost? Overige onderdelen

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2025 2025 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

Baten

188.443

6.631

195.074

197.019

1.945

Lasten

42.177

-562

41.615

40.596

1.020

Saldo van lasten en baten

146.266

7.192

153.459

156.423

2.965

Bedragen x € 1.000

96

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Overige onderdelen is ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 2.965.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten voordeel € 1.945.000 Algemene uitkering gemeentefonds De afwijking tussen de begrote en gerealiseerde inkomsten uit het gemeentefonds wordt veroorzaakt doordat de decembercirculaire nog niet is verwerkt in de begroting, waardoor de meest recente bijstellingen van het gemeentefonds niet zijn meegenomen. Dit heeft geleid tot een verschil tussen de geraamde en feitelijke inkomsten van € 1.698.000 voordelig. Voor een uitgebreide toelichting zie raadsbrief met ibabs-nummer 4138. Daarnaast zijn de inkomsten uit voorgaande jaren hoger uitgevallen dan vooraf was geraamd. Deze nacalculaties en bijstellingen hebben een opwaarts effect gehad op de uiteindelijke ontvangsten. Tot slot is in 2025 sprake geweest van een gewijzigde raming van de maatstaven, in het bijzonder de OZB-waarde van woningen en het aantal huishoudens met een laag inkomen. Deze aangepaste uitgangspunten hebben invloed gehad op de omvang van de uitkering uit het gemeentefonds. Rentebaten schatkistbankieren De gemeente is verplicht om overtollige middelen op een speciale bankrekening van het Rijk te bewaren. Dit noemen we ook wel Schatkistbankieren.

Doordat er meer middelen bij de schatkist van het Rijk stonden geparkeerd dan waar eerder rekening mee was gehouden, is de realisatie van de kortlopende rente hoger uitgevallen (€ 130.000 voordelig). BTW suppletie Er is een voordeel van €111.000 ontstaan door een suppletie voor de BTW. Het betreft een eenmalig effect dat voortkomt uit de correctie op eerdere BTW-aangiften. Aan de lastenkant is ook sprake van een BTW naheffing die hiermee deels gecompenseerd wordt. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 6.000 voordelig.

Lasten voordeel € 1.020.000 Voorziening dubieuze debiteuren Op basis van de analyse van het debiteuren bestand van eind 2025 is een aanvulling van de voorziening noodzakelijk (nadeel € 218.000). Het doel van de voorziening is om het effect van oninbare debiteuren op te kunnen vangen. Onvoorzien De post onvoorzien is in 2025 niet aangesproken (voordeel € 100.000). BTW naheffing Er is een naheffing van de Belastingdienst met betrekking tot het BTW-compensatiefonds (BCF) over het jaar 2020 opgelegd. Deze naheffing is in 2025 opgelegd naar aanleiding van een controle/herbeoordeling van de BCF-claim over dat jaar en zorgt voor een nadeel van € 347.000. Het betreft een aanpassing van de BTW op het exploiteren van begraafplaatsen, vastgoed en sportparken. Deze BTW is kostprijsverhogend maar was gedeclareerd bij het BTW-compensatiefonds (BCF). ICT systemen Het positieve resultaat op het systeembeheerbudget (€ 394.000 voordelig) is het gevolg van effectievere afspraken met leveranciers. Daarnaast is er een incidenteel voordeel doordat de eerder

97

geraamde betalingsverplichting ten aanzien van een geschil met een ICT-leverancier grotendeels kan vrijvallen. Overheadkosten De overheadkosten laten per saldo een voordeel zien van € 108.000 ten opzichte van de begroting. Dit wordt met name verklaard door lagere personeelskosten, doordat gedurende het jaar een aantal vacatures tijdelijk niet was ingevuld en een hogere toerekening van overheadkosten aan investeringen en projecten doordat hier meer uren op zijn verantwoord. Tegenover dit voordeel staan enkele incidentele extra uitgaven. Er is aanvullende inzet gepleegd in verband met de implementatie en inrichting van het nieuwe financiële systeem en er zijn extra lasten ontstaan door het toegenomen gebruik van de RVU-regeling. Daarnaast is er ook een storting gedaan in de voorziening voor spaarverlof. Deze voorziening is gevormd om toekomstige verplichtingen voortvloeiend uit gespaarde verlofrechten van medewerkers financieel af te dekken. ICT – Informatiebeveiliging NIS2/BIO Het project NIS2/BIO is in 2025 opgestart. De werving en invulling van medewerkers heeft langer geduurd dan gepland en in de opstartfase zijn minder inhuurkosten gemaakt. Er is hierdoor sprake van een voordeel van € 274.000. Werkomgeving Op het geheel van kantoorkosten is een voordeel gerealiseerd van € 126.000.

Dit wordt veroorzaakt door lagere kosten door het minder inzetten van schoonmaakdiensten en de energiekosten vallen gunstiger uit door een lager verbruik en gunstigere tarieven. Voorgestelde overhevelingen: •

•

•

•

Technische implementatie NIS2/BIO: Voor het project technische implementatie NIS2/BIO (looptijd juni 2025 – november 2026) is een meerjarig budget beschikbaar. Door een wisseling in de projectleiding en de omvang van de technische implementatie zijn enkele geplande deelprojecten in 2025 niet afgerond en verschoven naar 2026. Dit betreft werkzaamheden op het gebied van IAM, netwerksegmentatie, logging, PKI-installatie en de uitbreiding van SOC/SIEM. Een deel (€ 67.500) van het resterende budget wordt overgeheveld naar 2026 voor de afronding van deze reeds geplande activiteiten. Organisatieontwikkeling: De voorbereiding op de organisatiewijziging heeft in 2025 plaatsgevonden. Een deel van de geplande uitvoeringsactiviteiten is verschoven zijn naar 2026. De resterende middelen uit 2025 (€ 296.000) zijn noodzakelijk om de implementatiefase te kunnen uitvoeren. Het gaat daarbij om kosten voor projectleiding, tijdelijke extra capaciteit binnen de bedrijfsvoeringsdisciplines (Financiën, HR, Juridische Zaken en ICT) en benodigde systeem- en procesaanpassingen. Personeels- en Salarissysteem: De geplande activiteiten voor de implementatie van een nieuw personeelssysteem zijn in 2025 niet uitgevoerd. In de loop van 2025 is besloten tot een volledige nieuwe aanbesteding, omdat het huidige systeem functioneel niet meer voldoet en om te blijven voldoen aan rechtmatigheidseisen.

Als gevolg hiervan zijn de voorbereidings- en implementatieactiviteiten doorgeschoven naar 2026 waarvoor € 50.000 benodigd is. WOO-implementatie: De voorgenomen activiteiten voor de aanschaf en implementatie van een eigen Woo-publicatieplatform zijn in 2025 niet tot uitvoering gekomen. In de uitwerking is gebleken dat de technische implementatie en de benodigde koppelingen complexer zijn dan vooraf ingeschat. Dit heeft geleid tot vertraging in de voorbereiding en verdere uitwerking. Als gevolg hiervan heeft de feitelijke realisatie van de koppelingen en de implementatie in 2025 nog niet plaatsgevonden. Het bedrag van € 75.000 is daarmee niet tot besteding gekomen en blijft beschikbaar voor uitvoering in een volgend jaar.

98

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 94.000 voordelig. Relevante documenten

• • • • • • • • • • • • •

Wet financiering decentrale overheden Financiële Verordening Leidschendam-Voorburg Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Treasurystatuut Leidschendam-Voorburg Controleverordening 2023 van de gemeente Leidschendam-Voorburg’ (Controleverordening 2023). | Lokale wet- en regelgeving Verordening Afvalstoffenheffing 2024 Legesverordening 2024 Omgevingswet Verordening Lijkbezorgingsrechten 2024 Verordening Marktgeld 2024 Verordening OZB 2024 Verordening Riool- en Waterzorgheffing 2024 Verordening Toeristenbelasting 2024 Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen

99

3 Paragrafen

100