OUD 4247 Jaarstukken 2025_Raadsversie

24

8

Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

9

Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

10 Diefstallen uit woningen Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. 11 Vernieling Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Brandweer en rampenbestrijding Doel: Waarborgen van een effectieve en professionele crisisorganisatie. Activiteiten: • Samenwerking met Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en andere VRH-gemeenten. • Vorming en training met het Gemeentelijk Team Incidentenbestrijding (GTI). • Lokale implementatie van de gemeentelijke bevolkingszorg. Toelichting: Als opdrachtgever werken wij intensief samen met de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en VRHgemeenten. De komende jaren wordt in navolging van de Visie en het Regionaal plan gemeentelijke crisisbeheersing de gemeentelijke bevolkingszorg geactualiseerd.

Binnen de sectie bevolkingszorg is tussen betrokken partners een splitsing gekomen tussen bevolkingszorg en gemeentelijke taken. Het doel is om te waarborgen dat alle VRH-gemeenten in dezelfde lijn lokaal de visie implementeren. De crisisstructuur bij bevolkingszorg geldt niet alleen bij grote calamiteiten met multidisciplinaire inzet (gecoördineerde Regionale Incidentenbestrijdingsprocedure, hierna GRIP), maar waar nodig ook bij andere lichtere incidenten waarvoor een crisisstructuur gewenst is. Hiervoor wordt een Gemeentelijk Team Incidentbestrijding (GTI) gevormd. Dit vergemakkelijkt een eventuele opschaling naar een GRIP-situatie. In regionale samenwerking zijn het afgelopen jaar de kerntaken voor crisisbeheersing verder uitgewerkt. Komend jaar ligt de focus op de lokale implementatie. Voor een goed functionerend lokale crisisorganisatie is opleiden, trainen en oefenen van betrokkenen in de crisisorganisatie noodzakelijk. Dit zal het komende jaar een prioriteit blijven. De verdere inrichting van functies en bijbehorende opleidingen gaan naar verwachting meer geld kosten dan beschikbaar. Wat de impact exact is, is nu nog niet bekend. Het in kaart brengen maakt onderdeel uit van het project lokale implementatie (2024). In 2024 is nog veel regionaal georganiseerd en bekostigd, dit zal in 2025 goeddeels anders zijn. Om dit op te vangen is aanvullend budget opgenomen.

Veiligheid Doel 1: Zorgen voor een veilige gemeente om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en 25

verblijven. Activiteiten: • • •

Samenwerken met inwoners, ondernemers, veiligheidsdiensten, maatschappelijke partners en de gemeente Ontwikkelen en implementeren van wijkveiligheidsscans Centrale plaats in de wijken voor buurtpreventieteams

Doel 2: transparante, efficiënte en effectieve inzet van handhavers en handhavingsinstrumenten. Activiteiten: • • • •

Uitbreiding van handhavingsinstrumenten, inclusief de inzet van een scanauto voor afvalhandhaving. Proef met spoedeisende bestuursdwang bij afvalovertredingen. (verder) investeren in de juridische slagkracht van de gemeente. Verdere scholing van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) op specifieke thema’s en het op orde houden van de capaciteit.

Doel 3: Op data-gebaseerde inzet van handhavers. Activiteiten: • •

Implementatie van een data-dashboard voor objectieve resultaatsturing. Integratie van resultaten uit wijkveiligheidsscans in beleidsvoering.

Met inwoners en ondernemers werken we gericht samen aan veiligheid in de wijk. Hiervoor ontwikkelen we wijkscans op het gebied van veiligheid. Daarnaast koppelen we buurtpreventieteams aan boa’s en waar nodig aan andere inhoudelijk betrokken collega’s (afhankelijk van het thema dat actueel is in de wijken). Zo versterken we de positie van de Buurtpreventieteams in de wijk en worden aan alle wijken in Leidschendam, Stompwijk en Voorburg buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: boa's) gekoppeld. We zetten in 2025 in op verdere scholing van onze boa's op specifieke thema's als ondermijning en jeugd. Omdat er steeds meer juridische taken binnen het domein veiligheid worden neergelegd wordt geïnvesteerd in juridische slagkracht. Verder gaan we komend jaar meer focus leggen op resultaten bij de aansturing van onze handhavers zodat er een efficiënte, eenduidige en transparante werkwijze bestaat. In het kader van de Omgevingswet zijn we in 2025 aan de slag met de samenwerkingsafspraken van vergunningsverlening tot toezicht. Wat hebben we daarvoor gedaan? Brandweer en rampenbestrijding In navolging van de professionalisering van de regionale crisisorganisatie is in 2025 ook een besluit genomen over de professionalisering en inrichting van de gemeentelijke crisisorganisatie.

In lijn hiermee zijn alle functionarissen getraind en geoefend en wordt in 2026 begonnen aan het trainen van de gemeentelijke collega’s met een reguliere functie die nodig kan zijn tijdens een crisis. Verschillende interne afdelingen zijn begonnen met het opzetten van hun eigen crisisteams in afstemming met de bestaande structuren. Dit proces wordt in 2026 afgerond. Speerpunten: •

Randvoorwaarden en professionalisering crisisorganisatie Afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt bij het inrichten en actualiseren van de crisisorganisatie, staat 2025 in het teken van het creëren van de juiste randvoorwaarden zoals bijvoorbeeld de bereikbaarheid- en beschikbaarheidsregeling, maar ook bijvoorbeeld ICT-middelen. Dit alles draagt bij aan de (regionaal vereiste) professionaliseringsslag en de borging op structurele basis. Toelichting:

26

In 2025 zijn de randvoorwaarden voor een professionele crisisorganisatie gecreëerd. Zo zijn de piketfuncties ingericht, ringgroepen actief geïmplementeerd, de beschikbaarheidsvergoedingen georganiseerd en is een verkenning gedaan naar het vergroten van de bereikbaarheid van de betrokken collega's. •

Opleiden crisisorganisatie Door actualisatie van de regionale visie bevolkingszorg worden reguliere taken overgedragen naar de gemeentelijke organisatie. Wij zorgen ervoor dat de gemeentelijke organisatie hiermee bekend is, zich hiervan bewust en opgeleid is. Toelichting: Doorlopende trainingen voor de aangestelde crisisfunctionarissen zijn in 2025 ingericht/ingekocht. De opleidingen voor de nieuwe functionarissen en sleutelfiguren zijn gestart. In 2025 hebben er oefeningen plaatsgevonden om bewustwording te creëren in de gemeentelijke crisisorganisatie.

Veiligheid We hebben ons gericht, en blijven dit ook doen, op resultaatgericht werken en een effectieve inzet van onze capaciteit. Wij doen dit door gebruik van real-time data en dashboards waarmee we prioriteren, inspelen op trends en bijstellen. Het beeld van onze omgeving en de gewenste/benodigde acties wordt hierdoor steeds duidelijker. Hierbij werken we nauw samen met onze ketenpartners. We hebben ook ingespeeld op de uitbreiding van de taken - zowel op juridisch gebied als in de uitvoering op straat - met name op het gebied van burgemeestersbevoegdheden en de uitbreiding van handhavingsinstrumenten. We hebben dit gedaan door training, realisatie van benodigde besluitvorming/beleid/regelgeving en een verbeterde inzet van onze capaciteit (betere verdeling van werkzaamheden). We monitoren doorlopend of de capaciteit in verhouding staat tot de toename van taken. Door middel van onder andere onze wijkscans en inzet van wijkboa's luisteren wij actief naar de samenleving en plegen we inzet op wat specifieke doelgroepen van ons vragen. Dit doen we ook door op basis van maatschappelijke ontwikkelingen en behoeften uit de samenleving acties uit te zetten, denk hierbij aan ondermijningscampagnes, cybervoorlichting en vuurwerklessen op scholen.

Speerpunten: •

Handhavingsinstrumenten In 2025 investeren we in de uitbreiding van de handhavingsinstrumenten. Dit doen we onder meer door permanent een scanauto in te zetten in de handhaving op afval. We starten ook een proef met spoedeisende bestuursdwang bij afval om overtreders snel aan te kunnen pakken. Op het moment dat beleidsmatig wordt gekozen voor vergunningen parkeren kan de investering in de uitbreiding van de handhavingsinstrumenten ook voor dit doel worden ingezet. Toelichting: Project Slim Cameravoertuig Afval Eén van de dienstvoertuigen is uitgerust met intelligente camerasystemen. Dit voertuig wordt permanent ingezet voor afvalcontroles binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg. De verwachting is dat de volledige automatisering, waarbij de waarnemingen direct worden omgezet in meldingen voor handhaving, stadsbeheer of Avalex, in het eerste kwartaal van 2026 wordt gerealiseerd. Pilot Spoedeisende Bestuursdwang Afval De proef met betrekking tot de inzet van spoedeisende bestuursdwang op afval is opgestart. Het komende jaar (2026) gaan we ervaring opdoen met het systeem verloopt naar wens. Vergunningen parkeren In 2025 is beleidsmatig gekozen om vergunningen parkeren in te gaan zetten. De uitrol van dit beleid, en hiermee ook de uitwerking van de handhavingsinstrumenten, vindt in 2026 plaats.

27

•

Wijkveiligheidsscans In 2025 rollen we de resterende wijkveiligheidsscans uit in de gemeente. We verrijken de wijkveiligheidsscans door te participeren met inwoners en deze scans ook voor hen inzichtelijk te maken. Vervolgens koppelen we concrete acties aan de scans per wijk. Toelichting: Nog niet alle wijkveiligheidsscans zijn in 2025 volledig uitgerold. In 2026 wordt dit verder uitgewerkt op basis van de nieuwste - in 2026 - aangeleverde cijfers waarbij de lessen en ervaringen uit de eerdere ronde worden meegenomen en verwerkt. Voor de wijkveiligheidsscans die in 2025 zijn uitgerold is uitgebreid geparticipeerd met inwoners in inwonersparticipatiebijeenkomsten. Er zijn concrete acties gekoppeld aan de scans per wijk. Hierbij valt te denken aan acties als een georganiseerde bijeenkomst digitale weerbaarheid 55+, verwijderen van aanhangwagens onder NS-viaduct en aanpak langparkeerders, controle vuilaanbieders en aanpak weesfietsen.

•

Resultaatgericht en informatie-gestuurd werken Door objectiveerbare resultaten in beeld te brengen (aan de hand van data) sturen we op wat er daadwerkelijk speelt in een bepaalde wijk. Dit doen we op basis van een datadashboard dat in 2025 actief is. Toelichting: In 2025 hebben we verschillende integrale leefbaarheidsacties uitgevoerd in diverse wijken . Deze acties werden gecoördineerd door de wijkboa's, gebaseerd op de data die we uit de verschillende dashboards hebben verzameld. We hebben per wijk gekeken naar de top twee onderwerpen die de meeste meldingen hadden gegenereerd en deze onderwerpen tijdens de acties extra aandacht gegeven. Deze aanpak heeft geleid tot positieve reacties van zowel de inwoners als onze samenwerkingspartners.

Betrokken verbonden partijen Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de aangesloten gemeenten. Wat heeft het gekost? Veiligheid

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2025 2025 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

Baten

100

32

132

122

-10

Lasten

12.271

362

12.632

11.862

770

Saldo van lasten en baten

-12.171

-330

-12.500

-11.740

761

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Veiligheid is ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 761.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten nadeel € 10.000

28

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 10.000 nadelig. Lasten voordeel € 770.000 Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) - Bijdrage De gemeentelijke bijdrage aan de VRH valt lager uit doordat bij de eindafrekening de post onvoorzien grotendeels niet is aangewend. Daarnaast zijn de kosten voor het functioneel leeftijdontslag (FLO) op basis van nacalculatie lager uitgevallen (€ 109.000 voordeel). Toerekening intern - Openbare orde en veiligheid De personele lasten zijn lager uitgevallen doordat een aantal vacatures lastig te vervullen waren. Er zijn hierdoor minder salariskosten toegerekend aan het programma Veiligheid (€ 234.000 voordeel). Rampenbestrijding De uitgaven voor rampenbestrijding zijn lager dan begroot door lagere kosten voor opleidingen, piketvergoedingen en middelen. Minder trainingen zijn gevolgd doordat niet alle crisisfuncties volledig waren ingevuld. Ook zijn minder piketdiensten uitgevoerd door onderbezetting en een latere opstart. Tot slot zijn de kosten voor middelen lager doordat de aanschaf van tablets nog niet volledig is afgerond en eerst een testfase is doorlopen (€ 125.000 voordeel).

Integraal veiligheidsbeleid De onderschrijding wordt verklaard door lagere kosten voor participatiebijeenkomsten rondom wijkveiligheid en de implementatie van het Bibob-systeem (Noctua) is doorgeschoven vanwege prioritering van andere vertrouwelijke informatiesystemen. Daarnaast zijn binnen het project Dealbreakers niet alle geplande activiteiten uitgevoerd en is sprake van diverse kleinere meevallers binnen de regieposten (€ 107.000 voordeel). Toezicht veiligheid De onderschrijding wordt veroorzaakt doordat de implementatie van handhaving op vergunningparkeren is uitgesteld. Het vergunningensysteem en het scanvoertuig nog niet zijn ingezet (voordeel € 45.000). Daarnaast zijn pilots op het gebied van afvalhandhaving later of minder intensief uitgevoerd, waardoor circa € 45.000 niet is besteed (in totaal € 92.000 voordeel). Voorgestelde overhevelingen: Reddingsbrigade Voor 2025 was een budget gereserveerd voor onderzoek en ondersteuning in het voortraject van het project Reddingsbrigade. Vanwege de lange aanloopperiode bij het aannemen van een projectmanagementbureau, zijn werkzaamheden doorgeschoven naar 2026 waarvoor het resterende budget van € 94.000 voor benodigd is. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 9.000 voordelig. Relevante documenten Nota Veiligheid 2023-2026 (iBabs nr. 2958) VTH beleidsplan (iBabs nr.

3705) Begroting VRH 2025 (iBabs nr. 3776)

29

2. Mobiliteit en bereikbaarheid Alle kosten die de gemeente maakt rondom mobiliteit worden geboekt op dit programma. Dit betreft vooral de lasten voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets)paden. Ook de kosten voor parkeergarages vallen ook onder dit taakveld. Daarnaast valt ook de (recreatieve) vaart onder dit programma, zoals het onderhouden van havens en waterwegen. Wat wilden we bereiken Vanuit de Bouwsteen Mobiliteit en Bereikbaarheid (najaar 2021, opmaat naar de Omgevingsvisie) wordt gewerkt aan een goed bereikbare, duurzaam mobiele, leefbare, en verkeersveilige gemeente. Dat vraagt om een grotere vanzelfsprekendheid bij bewoners en bezoekers om te kiezen voor vervoerwijzen die bijdragen aan een gezonde leefomgeving en duurzaam zijn, zoals lopen en fietsen, het openbaar vervoer en vormen van deelmobiliteit (publieke mobiliteit). Nabijheid hiervan is een belangrijke randvoorwaarde: voorzieningen als parkeren, werklocaties, openbaar vervoer (haltes) en deelvoertuigen bevinden zich op loop- of fietsafstand. Dit willen we bereiken door het beter benutten van bestaande infrastructuur, het inzetten van een mobiliteitstransitie naar duurzame vormen van vervoer en het sterk verbinden van de opgaven van bereikbaarheid en mobiliteit met de ruimtelijke ontwikkeling in de Omgevingswet.

Wat hebben we bereikt De Omgevingsvisie is afgerond en eind 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Hierin is de visie op een goed bereikbare, duurzaam mobiele, leefbare en verkeersveilige gemeente op hoofdlijnen uitgewerkt, in samenhang met onder meer de ruimtelijke ontwikkeling. Ter uitvoering hiervan is in 2025 het Actieplan Verkeersveiligheid opgesteld. Daarnaast is een besluit genomen over de invoering van vergunningparkeren in de gebieden rond de Mall. Er is een ontwikkelbeeld opgesteld voor de Randstadrailhalte Leidschendam-Voorburg. Met diverse overige visies, plannen en projecten binnen dit taakveld is eveneens bijgedragen aan een goed bereikbare, duurzaam mobiele en verkeersveilige gemeente. In lijn met de reguliere onderhoudsopgaven zijn op meerdere locaties, waaronder de Wilsveen/Kostverlorenweg en de Herenstraat, aanpassingen gerealiseerd die bijdragen aan een veiligere en efficiëntere verkeersdoorstroming (zie voor de volledige lijst de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen). Daarnaast zijn diverse fietspaden, waaronder die ter hoogte van de Hofzichtlaan en de Aart van der Leeuwkade, die voorheen waren uitgevoerd in tegels, voorzien van een asfaltverharding, wat zowel het fietscomfort als de verkeersveiligheid ten goede komt.

Bovendien heeft de reparatiewagen gedurende het gehele jaar reparaties uitgevoerd en kleinschalige herstelwerkzaamheden verricht aan wegen en verhardingen. Deze continue inzet op onderhoud draagt eveneens bij aan het waarborgen van de verkeersveiligheid. Tevens is tijdens een periode van hevige sneeuwval het vastgestelde strooibeleid succesvol uitgevoerd, waardoor de wegen begaanbaar en veilig toegankelijk zijn gebleven. Indicatoren Verplichte indicatoren

Toelichting op de indicatoren

30

Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Plan- en visievorming mobiliteit en bereikbaarheid Start Mobiliteitstransitie A12-spoorzone We zetten op basis van de uitkomsten van het werktraject (2024) onze inspanningen voort om dit gebied te transformeren in een gezond en duurzaam deel van de Haagse regio. De lange termijn ambitie krijgt een plek in de Omgevingsvisie. Westfield Mall of the Netherlands Hier rondom staan bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid onder druk. Daarom wordt gewerkt aan de voorbereiding en uitvoering van een drieledige aanpak voor de verkeers- en parkeerproblematiek in dit gebied. We zetten in op: • Dynamisch Verkeersmanagement: Verlengde tramhalte met logische en veilige oversteekplaatsen en verbetering van de verkeerslichten en rijstrookindeling op meerdere kruispunten. • Parkeerregulering: Betrekken omwonenden en belanghebbenden via een online raadpleging bij de uitwerking van de bijbehorende plannen. De voor de vergunningparkeren aanvullende, vereiste regelgeving wordt in besluitvormingsprocedures gebracht. • Duurzame Mobiliteit: Naar verwachting worden de samenwerkingsafspraken uitgevoerd in de omgeving van de Mall. We zetten onder andere in op realisatie van een bewaakte fietsenstalling door Unibail Rodamco Westfield (URW). A4 en N14 Belangrijke ingrepen zijn eerder door het Rijk op pauze gezet.

De gemeente werkt samen met de regio aan oplossingen. Ondertussen werken wij met andere betrokken gemeenten en de regio hard aan een pakket met verzachtende maatregelen. CID Binckhorst, herinrichting Prinses Mariannelaan We blijven actief, alert en meedenken bij de ontwikkeling van CID Binckhorst in Den Haag en betrekken omwonenden hierbij. Er wordt een gebiedsvisie opgesteld, waarbij ook de procedure voor een plan-MER zal worden doorlopen. Hierin komen de gebiedsontwikkeling, de tramverbinding en aanvullende maatregelen voor bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid aan bod. Er worden ontwerpen gemaakt voor de tramverbinding en andere (verkeers)maatregelen.

Maatregelen mobiliteit en bereikbaarheid We werken het Plan van Aanpak dat hoort bij de motie Thuis aan de Sluis verder uit. Dit gebeurt samen met omwonenden en belanghebbenden. Ook maken we het gebruik van de fiets aantrekkelijker, onder meer door de regionale fietsroutes Velostrada (Voorburg Noord – Binckhorst) en het Trekfietstracé (Westvlietweg – Binckhorst). Met subsidie van het Rijk en de MRDH wordt een aantal extra verkeersveiligheidsprojecten voorbereid en uitgevoerd om de positie van (kwetsbare) weggebruikers te verbeteren. We voeren diverse maatregelen en activiteiten uit op basis van het in 2024 vastgestelde Actieplan Verkeersveiligheid. Er wordt in ieder geval extra ingezet op: · Veilige en geloofwaardige infrastructuur, voor voetgangers, fietsers en automobilisten, · Veilige schoolomgeving · Genereren van positieve aandacht voor de fiets. In Leidschendam-Noord bereiden we de herinrichting van de Veursestraatweg voor en starten met de uitvoering, in aansluiting op de herontwikkeling van de Duivenvoorde corridor, Schakenbosch en Vliethaven. In Stompwijk wordt de Dr. Van Noortstraat heringericht voor een verbeterde verkeersveiligheid, meer parkeercomfort en de bewoner van Stompwijk als primaire gebruiker van de dorpskern. Het project

31

BRT Leiden van de provincie (snelle busverbinding) biedt perspectief om de ov-bereikbaarheid van Stompwijk te verbeteren. De gemeente neemt deel aan dit project.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Plan- en visievorming mobiliteit en bereikbaarheid Binnen het taakveld mobiliteit en bereikbaarheid is in 2025 gewerkt aan diverse gebiedsgerichte projecten en infrastructurele opgaven. Deze projecten dragen bij aan de uitvoering van de ambities uit de Omgevingsvisie en aan een goed bereikbare en verkeersveilige gemeente. A12-spoorzone Het vervolg op het eerste werktraject A12-spoorzone is in het derde kwartaal van 2025 gestart. De lange termijnambitie voor dit gebied is opgenomen in de Omgevingsvisie. Westfield Mall of the Netherlands Voor de verkeers- en parkeerproblematiek in dit gebied is gewerkt aan de voorbereiding en uitvoering van een drieledige aanpak. Binnen het onderdeel Dynamisch Verkeersmanagement is de aanpassing aan de Heuvelweg uitgevoerd, wat heeft geleid tot een verbetering van de verkeersveiligheid en de doorstroming. De aanpassingen aan de tramhalte Heuvelweg zijn voorbereid en worden naar verwachting in 2026 uitgevoerd. Ten aanzien van Parkeerregulering is de aanvullende regelgeving voor vergunningparkeren door de gemeenteraad vastgesteld. Daarnaast heeft het college van Unibail-Rodamco-Westfield (URW) het officiële verzoek ontvangen om betaald parkeren in te voeren op de parkeerterreinen van de Mall.

Binnen het onderdeel Duurzame Mobiliteit is met URW overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarop beide partijen willen samenwerken en waarover hernieuwde afspraken worden gemaakt. Het hernieuwde ontwerp voor de bewaakte fietsenstalling is door URW uitvoeringsgereed gemaakt. A4 en N14 Samen met andere betrokken gemeenten en de regio is verkend of verzachtende maatregelen kunnen worden getroffen in relatie tot het project A4 Haaglanden N14. De besluitvorming door het Rijk over deze maatregelen, tijdens het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT), is uitgesteld tot januari 2026. CID Binckhorst en herinrichting Prinses Mariannelaan De planvorming rond CID Binckhorst, De Vlietlijn en de Prinses Mariannelaan heeft gedurende het jaar doorgelopen. De plan-MER en het Integrale Gebiedsprogramma zijn in concept vastgesteld en ter inzage gelegd voor zienswijzen. Het schetsontwerp voor de inpassing van de tramlijn is opgeleverd. Het Integrale Gebiedsprogramma en de vo-fase van de inpassing zijn afhankelijk van besluitvorming over het maatregelpakket verkeersbelemmerende maatregelen Geestbrug en de positie van de eindhalte station Voorburg. Vooralsnog is verder ontworpen op basis van maatregelpakket 1, onder voorbehoud van deze besluitvorming. Speerpunten: •

Brede bereikbaarheidsaanpak rondom The Mall De gemeente, samen met The Mall en organisaties als de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), Zuid-Holland Bereikbaar, de HTM, de gemeente Den Haag en Rijkswaterstaat komen met samenwerkingsafspraken over duurzame mobiliteit en bereikbaarheid. De tramhalte aan de Heuvelweg en enkele kruispunten passen wij aan. Om de schaarse parkeerplaatsen in de wijken rondom The Mall beschikbaar te houden voor de bewoners, hun bezoekers en nog te bepalen doelgroepen, wordt het instrument vergunningparkeren nader uitgewerkt. Toelichting:

32

Er is gewerkt aan een brede bereikbaarheidsaanpak rondom de Mall in samenwerking met URW en regionale organisaties als de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), ZuidHolland Bereikbaar, de HTM, de gemeente Den Haag. De gesprekken met URW om te komen tot hernieuwde samenwerkingsafspraken hebben geresulteerd in overeenstemming over een aantal specifieke onderwerpen waarop beide partijen een langdurige samenwerking met elkaar willen aangaan. De invoering van vergunning parkeren in de wijken rondom de Mall is in voorbereiding. Het officiële verzoek van URW om betaald parkeren te mogen invoeren op de parkeerterreinen bij de Mall is in behandeling genomen. URW heeft een nieuwe vergunning aangevraagd voor het hernieuwde ontwerp van de fietsenstalling. De aanvraag wordt beoordeeld. De status is oranje vanwege vertraging in de realisatie van de tramhalte en plaatsing van de fietsenstalling. Deze worden volgens de laatste planning beide in 2026 gerealiseerd (zie projectenboek). •

Uitwerking Masterplan Bereikbaarheid CID Binckhorst Voorburg West De plannen voor de Binckhorst voor gebiedsontwikkeling een tramverbinding ('De Vlietlijn') en een aanvullend pakket mobiliteitsmaatregelen worden uitgewerkt. Er wordt een gebiedsvisie opgesteld voor de Binckhorst, voorzien van een plan-MER. Op basis van de uitkomsten van het eerdere participatietraject met Urban Sync werken we samen met de inwoners en andere belanghebbenden de plannen voor de herinrichting van de Prinses Mariannelaan nader uit. Naast bereikbaarheid zetten we in op een verbetering van de (verkeers)veiligheid en leefbaarheid van Voorburg West. In de loop van 2026 wordt dan besloten of het project daadwerkelijk doorgaat (de zogenaamde ‘Projectbeslissing’). Aanvullend wordt onderzoek gedaan naar wenselijke aanpassingen aan de blauwe zone in Voorburg West. Deels om bewoners te beschermen tegen parkeertoerisme uit Den Haag en deels om de beschikbare ruimte op straat eerlijk te verdelen onder eigen inwoners (zoals de oproep luidt in motie 769: Maximumaantal parkeerontheffingen per huishouden in een blauwe zone). Toelichting: De planvorming voor de diverse onderdelen rond CID Binckhorst, De Vlietlijn en Prinses Mariannelaan liep gedurende het jaar.

De plan-MER en het Integrale gebiedsprogramma zijn in concept vastgesteld en voor zienswijzen vrijgegeven en het schetsontwerp voor de inpassing van de tramlijn is opgeleverd. Het integrale gebiedsprogramma en de vo-fase van de inpassing wacht op besluitvorming over het maatregelpakket verkeersbelemmerende maatregelen Geestbrug en de positie eindhalte station Voorburg. Vooralsnog is verder ontworpen op basis van maatregelpakket 1 onder voorbehoud van besluitvorming. Het college heeft in juli 2025 concept parkeermaatregelen vastgesteld. 1) aanpassen venstertijden blauwe zone tegen vreemdparkeerders uit Den Haag 2) ontheffingenbeleid voor doelmatig gebruik parkeerplaatsen. Belanghebbenden konden zienswijze en/of inspraakreactie indienen in het vierde kwartaal van 2025. In het tweede kwartaal van 2026 zal het college definitieve parkeermaatregelen vaststellen na zorgvuldige afweging van ingekomen reacties. Tenslotte zijn de parkeermaatregelen te verenigen met de ruimtelijke inpasbaarheid van de Vlietlijn.

•

Mobiliteitsaanpak Leidschendam-Zuid De OV-bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid wordt verbeterd door de verbindingen en toegang vanaf de andere kant van de Vliet (zuidoost kant) naar de RandstadRail-halte Leidschendam-Voorburg te optimaliseren. We verbeteren de toegang (brug) en voorzieningen (fietsverbinding en stallingen op de andere kant van de Vliet) binnen de periode 2025-2028. We werken aan de veiligheid van voetgangers en fietsers. Zoals afgesproken wordt het Sluisplein afgesloten voor gemotoriseerd verkeer, wat zorgt voor een veilige verbinding tussen de verschillende horecazaken en hun terrassen aan de Sluis. Toelichting:

33

In 2025 is een ontwikkelbeeld opgesteld voor de verbetering van de Randstadrailhalte Leidschendam-Voorburg in samenwerking met verschillende partijen (MRDH, Den Haag, HTM, EBS), waarbij de afronding begin 2026 wordt verwacht. In dit plan is de verbeterde toegang vanaf de zuidoostkant naar deze halte opgenomen. Daarnaast is er voor Leidschendam-Zuid gestart met het opstellen van een kansenkaarten inclusief toelichting, om de bereikbaarheid in brede zin te verbeteren. Het verbeteren van de OV-bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid, het verbeteren van de veiligheid voor voetgangers en het afsluiten van het Sluisplein lopen daarmee op schema voor optimalisaties.

Maatregelen mobiliteit en bereikbaarheid Binnen verschillende deelprojecten is in 2025 gewerkt aan de verbetering van verkeersveiligheid, fietsvoorzieningen en openbaar vervoer. Stappenplan Leidschendam Centrum Het onderzoek naar het verkeersveiliger maken van het kruispunt Damlaan-Zaagmolenstraat is uitgevoerd, evenals het onderzoek naar de invoering van een milieuzone in het Damcentrum. Hierbij is input van diverse omwonenden betrokken. Uit verkennend onderzoek blijkt dat het veilig en verantwoord afsluiten van het Sluisplein nadere aandacht vraagt. Fietsvoorzieningen Voor de fietsroute Velostrada is het definitief ontwerp afgerond en is het conceptbestek met uitvoeringstekeningen opgesteld voor het traject NOI-Binckhorst. De planvorming voor de fietsstraat Nicolaas Beetslaan is gestart. Voor het Trekfietstracé is de variantenstudie Nieuwe Tolbrug opgeleverd en gepresenteerd aan belanghebbenden. Aanvullend onderzoek heeft plaatsgevonden voorafgaand aan een bestuurlijke keuze. Met subsidie van het Rijk en de MRDH zijn fietspaden geasfalteerd en verbreed en zijn in Prinsenhof laagbouw extra snelheidsremmende maatregelen aangelegd. Herinrichting en verkeersveiligheid Voor de herinrichting van de Veursestraatweg en de Dr. van Noortstraat is een definitief ontwerp opgesteld. Het Actieplan Verkeersveiligheid is door het college vastgesteld (iBabs 3101).

Bij de vaststelling van de Kadernota 2026–2029 heeft de gemeenteraad financiële middelen beschikbaar gesteld voor de uitwerking en uitvoering van diverse maatregelen. In 2025 zijn verschillende acties en maatregelen uitgevoerd of voorbereid voor latere uitvoering. Openbaar vervoer De voorgestelde maatregelen uit de verkenning Bus Rapid Transit (BRT) Leiden–Zoetermeer zijn door de provincie Zuid-Holland verder uitgewerkt. Het betreft maatregelen ter verbetering van de doorstroming van deze HOV-buslijn (400/401) en de voorzieningen voor reizigers, waaronder extra fietsenstallingen, onder meer in Stompwijk. Speerpunten: •

Impuls voor innovatief mobiliteitsbeleid Het wordt steeds drukker in onze regio. De ruimte is schaars, de leefbaarheid staat onder druk. We gebruiken de denkkracht van inwoners, (startende) ondernemers en wetenschappers om samen tot innovatieve oplossingen te komen voor een gemeente die duurzaam mobiel en blijvend goed bereikbaar is. Toelichting: In het najaar zijn werksessies ‘Mobiliteit volgens de Kracht van Huygens’ voorbereid, onder leiding van experts. De groep deelnemers bestaat uit professionals vanuit: bewoners, ondernemers en medewerkers van de gemeente. De voorbereiding van de sessie heeft meer tijd gekost dan verwacht, waardoor de sessies zelf en de afronding en rapportage plaatsvinden in 2026.

34

•

Project A4 Haaglanden N14 Samen met onze partners in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag geven we uitvoering aan afspraken die volgens planning van de Rijksoverheid eind 2024 gemaakt worden tussen het kabinet en de regionale overheden over een breed bereikbaarheidspakket als alternatief voor het gepauzeerd Rijksproject A4 Haaglanden/N14. Toelichting: Belangrijke ingrepen aan de A4 en N14 zijn eerder door het Rijk op pauze gezet. Er is met andere betrokken gemeenten en de regio gekeken of verzachtende maatregelen rond het A4 Haaglanden N14 project kunnen worden getroffen. Besluitvorming over de verzachtende maatregelen door het Rijk tijdens het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (het BO MIRT) is uitgesteld naar januari 2026.

•

Maatregelen uit Actieplan Verkeersveiligheid Uitvoeren maatregelen uit het Actieplan Verkeersveiligheid. Een droombeeld in dit plan is dat elk kind veilig en zelfstandig kan lopen en fietsen naar school, de speeltuin en de sport en scouting. Toelichting: Voor vijf schoolomgevingen zijn de plannen uitgewerkt en afgestemd en voor drie van deze scholen is opdracht verstrekt. Daarnaast hebben twee scholen zich aangemeld om deel te nemen aan het programma sCOOL2Walk. Voor de wegen in de gemeente is een ambitiekaart 50/30 opgesteld en afgestemd met Den Haag, Rijswijk en HTM/EBS. Deze kaart vormt de basis voor het inplannen van het opwaarderen naar 30 km/u van de betreffende wegen. De volgende wegen zijn ingepland: Parkweg (oude deel), Oosteinde, Rodelaan en Nieuwstraat. Er is opdracht gegeven voor deze wegen een schetsontwerp te maken. De gemeente heeft deelgenomen aan een aantal acties uit het ROV-ZH campagnes: Breng Naar school Week, Lichtjes actie, Houd Rekening met Elkaar en Maak een Punt van Nul. Ook heeft de gemeente het fietsexamen weer gefaciliteerd. Met de Montessori is de kick-off geweest voor de participatie met betrekking tot de herinrichting van de kruising Rembrandtlaan / Pr. Margrietlaan in MineCraft. Er is een start gemaakt om met een bureau dat gespecialiseerd is in gedrag een onderzoek uit te voeren naar de beleving van verkeersveiligheid.

Met vertegenwoordigers van de Parkweg en Kon. Wilhelminalaan is afgesproken dat zij daar aan mee gaan werken.

•

Herinrichting Dr. Van Noortstraat (Stompwijk) Uitvoering van de herinrichting van de Dr. Van Noortstraat start in 2025. Toelichting: De herinrichting van de Dr. Van Noortstraat zal naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 van start gaan. Dit is ruim één jaar later dan gepland. De oorzaak is gelegen in de stagnatie van de vernieuwing van het Stedin-netwerk. De wegwerkzaamheden kunnen pas starten nadat de ondergrondse kabels en leidingen van Stedin zijn vernieuwd.

•

Uitvoeren Fietsstrategie Uit onderzoek van de Fietsersbond blijkt dat fietsers onze gemeente een 7- geven voor zaken als veiligheid, infrastructuur en de algemene fietsbeleving. Dat moet én kan beter! Via verschillende sporen willen we het voor de fietser – zowel voor onze inwoners als die van buiten de gemeente – veiliger, comfortabeler en mooier maken. We maken een inhaalslag in het asfalteren van fietspaden, realiseren bewaakte fietsenstallingen op belangrijke hotspots en werken met de MRDH en buurgemeentes verder aan een samenhangend (regionaal) fietsnetwerk. Daarnaast lanceren we de campagne ‘LV Fietst!’ waarbij we onder andere inzetten op het bereiken van groepen waarvoor fietsen niet vanzelfsprekend is. Toelichting:

35

De campagne LVFietst is gelanceerd. Alle maatregelen en acties uit de Fietsstrategie zijn hieraan gekoppeld. De beschikbare middelen voor het asfalteren van fietspaden zijn ingezet om fietspaden langs de Mgr. Van Steelaan te asfalteren: tussen de Hofzichtlaan en N14 en tussen de Koningin Julianalaan en Gouverneurkade. Met de MRDH en buurgemeenten is gewerkt aan de planvorming en voorbereiding van regionale fietsroutes Velostrada en Den Haag-Pijnacker. Er is een actieplan fietsstimulering opgesteld, waarna diverse acties zijn uitgevoerd gericht op forenzen, ouderen, scholieren en bezoekers van winkelcentra. Ook heeft algemene promotie plaatsgevonden via een lokale vertaling van de landelijke ‘kort ritje, da's zo gefietst’ campagne. Er is alleen nog geen bewaakte fietsenstalling gerealiseerd. De stalling bij Mall of the Netherlands is wel in voorbereiding. Een nieuwe score van de Fietsersbond voor de fietsvriendelijkheid van de gemeente volgt medio 2026.

Betrokken verbonden partijen MRDH OV Vanuit de kerntaak verkeer en vervoer werken de gemeenten in de Metropoolregio aan het thema mobiliteit en bereikbaarheid. De MRDH heeft voor de komende jaren een Strategische Agenda ontwikkeld en vastgesteld. Hierin zijn ook speerpunten voor Leidschendam-Voorburg opgenomen. Wat heeft het gekost? Mobiliteit en bereikbaarheid

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2025 2025 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

Baten

881

711

1.592

2.002

410

Lasten

15.562

1.366

16.928

15.686

1.242

Saldo van lasten en baten

-14.682

-655

-15.336

-13.684

1.652

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Mobiliteit en bereikbaarheid is ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 1.652.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten voordeel € 410.000 CID Binckhorst Voor het project CID Binckhorst zijn extra kosten gemaakt waar een bijdrage van € 190.000 tegenover staat. De lasten hiervan zijn ook hoger dan begroot. Kabels en leidingen Aan het einde van het jaar zijn er intensievere controles uitgevoerd, die ertoe hebben geleid dat er meer kosten in rekening zijn gebracht bij de nutsbedrijven. Dit levert een voordeel van € 290.000 op. Verlengen bushaltes Door onjuiste tekeningen van de externe opdrachtnemer moest dit onderdeel van het proces opnieuw worden doorlopen, waardoor vertraging is ontstaan. De vergunningaanvraag is inmiddels ingediend, maar de uitvoering van de halte-aanpassingen is doorgeschoven naar 2026. Hierdoor vinden in 2025

36

geen uitgaven plaats en wordt tevens geen vergoeding ontvangen. Dit resulteert in een nadeel van € 300.000 op de baten met hier tegenover een even groot voordeel op de lasten. Parkeergarage Damplein Voor parkeergarage Damplein was er in 2024 een te hoge VVE-bijdrage van € 140.000 betaald. Door de wisseling van de VVE-beheerder is dit terugbetaald. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 90.000 voordelig. Lasten voordeel € 1.242.000 Verlengen bushaltes Het project is vertraagd, wat een voordeel van € 300.000 oplevert. Zie hiervoor de uitleg bij de baten. Actieplan Verkeersveiligheid Door het gebrek aan capaciteit is er vertraging in de planning van het Actieplan Verkeersveiligheid ontstaan. Dit levert een voordeel van € 240.000 op. Hier tegenover staat een even groot nadeel doordat er een lagere onttrekking is gedaan aan de Reserve Mobiliteit (zie programma 0). Parkeergarages De bijdrage voor 2025 is door de vaststelling VVE-begroting hoger uitgevallen. Daarnaast is er schade geweest aan de parkeergarage door bezoekers. Dit levert een nadeel op van € 100.000. Kleinschalige verkeersmaatregelen De werkzaamheden aan de verkeersregelinstallaties in Voorburg aan de Koningin Wilhelminalaan en Laan van Sevenstar (bezwaar) worden uitgevoerd in 2026.

De reden hiervoor is dat de voorbereiding en planning meer tijd vergen dan vooraf voorzien, onder andere door benodigde afstemming. Daarnaast is er bezwaar ingediend tegen de werkzaamheden aan de Laan van Sevenstar. Dit levert een voordeel van € 170.000 op. Verkeersregelinstallaties De verkeersregelinstallatie aan de Dokter van der Stamstraat/Oude Trambaan is niet in 2025 verwijderd, omdat eerst de nieuwbouw afgerond moet worden. De verwachte duur van deze werkzaamheden bedraagt ongeveer twee jaar, waardoor de verwijdering op een later moment zal plaatsvinden. Dit levert een voordeel van € 145.000 op. Randstadrailhalte Leidschendam-Voorburg De besluitvorming over realisatie van de maatregelen om dit OV-knooppunt te verbeteren heeft vertraging opgelopen. Ook al omdat er pas sinds januari bekend is wat de bijdrage is vanuit het mitigerende maatregelenpakket MIRT voor dit knooppunt. Er is mede op basis van dit gegeven een stapsgewijze benadering voorgesteld om dit knooppunt te verbeteren. Dit levert een voordeel van € 140.000 op. CID Binckhorst Bij het project CID Binckhorst zijn de inhuurkosten hoger uitgevallen dan verwacht, dit geeft een nadeel van € 190.000. Hier staat een extra bijdrage die een deel van deze kosten compenseert tegenover.

Voorgestelde overhevelingen: • Deelmobiliteit (€ 149.000 voordeel): Begin 2026 is de samenwerkingsovereenkomst publiek regionaal deelfietssysteem ondertekend. Hierdoor kunnen de werkzaamheden die oorspronkelijk voor 2025 waren gepland nu daadwerkelijk van start gaan.

37

•

•

•

•

•

•

Aanlegplaatsen de Vliet (€ 30.000 voordeel) In 2025 is vanwege andere prioriteiten en beperkte capaciteit geen volledige uitvoering gegeven aan het project verduurzamen van aanlegplaatsen in de Vliet. De resterende werkzaamheden worden in 2026 uitgevoerd. Verkeersplan - de Mall (€ 28.000 voordeel) Onderhandelingen over de Samenwerkingsovereenkomst voor de gebiedsaanpak rondom de Mall zijn later opgestart en lopen door in 2026. Huygenstunnel (€ 67.000 voordeel): Door deelname aan de werktrajecten over het gebied A12 – spoorzone wordt invulling gegeven aan de ambitie om gesprekken op gang te brengen met relevante partijen om te komen tot een gezamenlijk initiatief voor een tunnel van de Utrechtsebaan tot Huygenstunnel. Na succesvolle afronding van het eerste werktraject eind 2024 is in 2025 een tweede werktraject gestart. Dit loopt door in 2026. De gemeente is voor planning en voortgang afhankelijk van andere partijen. Innovatieve vormen duurzame bereikbaarheid (€ 30.000 voordeel): In de motie "Mobiliteit volgens de Kracht van Huygens" is een bedrag beschikbaar gesteld. Vanwege de complexiteit is in 2025 niet gestart met de uitvoering van de Motie. Wel heeft het college ervoor gekozen zich vooral te richten op heeft gebied van en rondom de Mall, de N14 en Leidschendam Centrum. De werkzaamheden worden in 2026 uitgevoerd.

Verkeersplan - onderzoek (€ 181.000 voordeel): In 2025 stond een breed scala aan onderzoeken en kleine acties op het gebied van mobiliteit gepland. Door capaciteitsgebrek en verschuiving van prioriteiten is dit vertraagd, deze acties worden nu uitgevoerd in 2026. Metropolitane fietsroute (€ 70.5000 voordeel) Vanwege vertraging in de regionale besluitvorming over de regionale fietsroute Den Haag – Pijnacker is dit budget in 2025 deels gebruikt voor onderzoek, maar nog niet voor de verdere uitwerking van de plannen, deze volgen in 2026.

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 19.000 nadelig. Relevante documenten Bouwsteen Mobiliteit en bereikbaarheid (iBabs nr. 2219) Stappenplan Leidschendam Centrum (iBabs nr. 3823) Koersnotitie Omgevingsvisie 2025 (iBabs nr. 3859)

38

3. Economie Gemeentelijk economisch beleid richt zich op het creëren van een sterk vestigingsklimaat voor bedrijven en ondernemers, het bevorderen van arbeidskansen voor een brede doelgroep en het sterk houden van het voorzieningenniveau. Een vitale lokale economie vormt een belangrijke bouwsteen voor een duurzaam vitale gemeente. Wat wilden we bereiken Leidschendam-Voorburg is een economisch vitale gemeente. In samenspraak met publieke en private partners werken we aan het vernieuwen en verduurzamen van voldoende passende plekken om te werken (arbeidsplaatsen) zoals winkelgebieden, kantoren en bedrijventerreinen. Hierbij zetten we in op een hoog voorzieningenniveau passend bij verdere verstedelijking, het borgen van voldoende passende en betaalbare bedrijfsruimte, en een aantrekkelijk en groen buitengebied met een passend economisch verdienmodel. Via regionale samenwerking dragen we actief bij aan een sterke regio. We investeren in een goede relatie en samenwerking met het bedrijfsleven en winkeliers onder meer door accountmanagement voor ondernemers en centrummanagement voor kernwinkelgebieden. We maken ons sterk voor het economisch belang binnen gebiedsontwikkeling door bij nieuwbouw 5% van het bouwvlak te bestemmen voor niet-wonen functies. Dit verhoogt de levendigheid in het gebied en zorgt voor meer arbeidsplaatsen.

Wat hebben we bereikt Ter versterking van het ondernemersklimaat en de levendigheid in en rond de kernwinkelgebieden Damcentrum, Julianabaan en Huygenskwartier zijn concrete initiatieven en projecten in uitvoering dan wel in voorbereiding. Een voorbeeld hiervan is de oprichting van een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) voor de ondernemers van winkelcentrum Julianabaan. In december 2025 hebben de ondernemers hiermee ingestemd. Naast de inzet op het behoud van bestaande bedrijventerreinen is bij ruimtelijke (her)ontwikkelingen gestuurd op voldoende ruimte voor werken. Op visieniveau is hiervoor een richtlijn opgenomen voor een minimaal aantal vierkante meters aan niet-wonenfuncties in de Koersnotitie/Omgevingsvisie. De structurele inzet van accountmanagement en centrummanagement heeft bijgedragen aan het versterken van de relatie en het samenwerkend vermogen met ondernemers en hun vertegenwoordigers. Steeds vaker wordt gezamenlijk opgetrokken om de groei van lokale bedrijvigheid en ondernemerschap te faciliteren en te stimuleren. Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

14 Functiemenging

%

2024

16 Vestigingen van bedrijven

per 1.000 inwoners 15-65 jaar

2024

Waarde

Bron

38,8 (landelijk DBS BAG/LISA 54,5) bewerking ABF Research 167,4 LISA (landelijk 191,4)

Toelichting op de indicatoren 14 Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 16 Vestigingen van bedrijven

39

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot 65 jaar.

Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Toerisme, horeca en evenementen In de Visie Recreatie & Toerisme Leidschendam-Voorburg 2025 staan vier doelstellingen: proef de historie; winkelen op niveau, ervaar de Vliet en ontdek het buitengebied. We promoten recreatie en toerisme onder andere door de campagne LV Verrast, waar citymarketing gericht op alle drie de kernen onderdeel van uitmaakt. Het nieuwe evenementenbeleid waarbij de focus ligt op verspreide kleinschalige en middelgrote evenementen wordt in 2025 geïmplementeerd. De gemeente werkt samen met diverse onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven in het Platform Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt met als doel de triple helix (samenwerking onderwijs, overheid en bedrijfsleven) te bekrachtigen, te verstevigen en verder uit te bouwen. Economie en Ondernemerschap In 2025/2026 verschijnt de Omgevingsvisie waarin het beleid voor economie en ruimte voor bedrijven en voorzieningen een belangrijke plek krijgt. Doorlopend zetten we in op bedrijfshuisvesting van ondernemers om daarmee arbeidsplaatsen te behouden en creëren. We bieden ruimte aan particuliere initiatieven voor bedrijfsruimtes voor zzp’ers en kleine ondernemers en sturen ruimtelijk op de realisatie van voldoende passende en betaalbare bedrijfsruimte.

We onderzoeken hoe we de toekomst van de kernwinkelgebieden verder kunnen optimaliseren, bijvoorbeeld door te kijken naar mogelijkheden tot functiemenging. Centrummanagement en accountmanagement bedrijven dragen bij aan het onderhouden van het netwerk van ondernemers en zijn belangrijk voor een goede aansluiting van het lokale bedrijfsleven en de gemeentelijke dienstverlening. De gemeente ondersteunt de ondernemersfondsen en winkeliersverenigingen financieel, om de toekomst en vitaliteit van de winkelgebieden te behouden. Zowel in regionaal verband als lokaal zorgen we dat onze bestaande bedrijventerreinen in stand worden gehouden en toekomstbestendig zijn. Wat hebben we daarvoor gedaan? Toerisme, horeca en evenementen In 2025 is de promotiecampagne LV Verrast voortgezet. Deze campagne is gericht op het onder de aandacht brengen van recreatieve aanbieders en activiteiten. De website en social mediakanalen van LV Verrast zijn het hele jaar actief. In het voorjaar, zomer en najaar waren er piekmomenten in de campagne, waarbij verschillende (ingekochte) media zijn ingezet. Daarnaast is in april 2025 het jaarlijkse magazine LVverrast uitgebracht. In 2025 zijn 3 netwerkbijeenkomsten georganiseerd door het Platform Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt gericht op thema’s als zorgtechnologie, samenwerking onderwijs en arbeidsmarkt in de regio en regionale werkcentra.

De samenwerking met JINC (ondersteuning jongeren in voorbereiding arbeidsmarkt) en het Techniekfestival (jongeren kennis laten maken met techniek) is voortgezet. De voorbereidingen zijn getroffen voor de organisatie van de Back to School netwerkbijeenkomst voor ondernemers en studenten in april 2026. Speerpunten: •

Nieuw evenementenbeleid in werking Door middel van participatiebijeenkomsten met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden wordt in 2024 en 2025 een nieuw evenementenbeleid ontwikkeld. In 2025 wordt dit de raad ter vaststelling aangeboden waarna implementatie start. Toelichting:

40

De vaststelling van het evenementenbeleid is uitgesteld vanwege de benodigde tijd voor het zorgvuldig inregelen van de uitvoering van het beleid. Naast het opstellen van het beleid moeten beleidsregels opgesteld worden en aanpassingen doorgevoerd worden in de Algemene Plaatselijke Verordening. Ook is ten behoeve van de actualisatie van de locatieprofielen nader geluidsonderzoek nodig. Door deze complexiteit en de zorgvuldigheid die vereist is, wordt het voorstel nu in het derde kwartaal van 2026 aan de raad aangeboden.

Economie en Ondernemerschap Er is input geleverd op het gebied van economie bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie en bij diverse projecten. Daarbij is structureel aandacht gevraagd voor voldoende en passende ruimte voor economische functies. De centrummanager en accountmanager zijn actief in het onderhouden van het ondernemersnetwerk en zorgen voor een goede aansluiting tussen het lokale bedrijfsleven en de gemeentelijke dienstverlening. Ondernemersfondsen en andere ondernemersverenigingen worden financieel gefaciliteerd. Naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad zijn stappen gezet om te komen tot vaststelling en ingebruikname van een MKB-toets. Dit instrument is bedoeld om MKB-ondernemers beter te betrekken bij nieuw op te stellen beleid en regelgeving. De MKB-toets wordt in januari 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden. Regionaal is aangesloten bij relevante samenwerkingsverbanden. Lokaal is ingezet op een nauwere samenwerking met MKB-LV. Speerpunten: •

Ontwikkelvisie vernieuwen en verduurzamen van kernwinkelgebied De Julianabaan Op het gebied van economie leveren we input op een ontwikkelvisie die aangeeft op welke manier het winkelgebied de Julianabaan wordt herontwikkeld tot een toekomstbestendig en duurzaam winkel-, woon-, werk-, en verblijfsgebied. De ontwikkelvisie wordt begin 2025 vastgesteld. Toelichting: De ontwikkelvisie is in december 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. De komende jaren zal de visie worden omgezet naar concrete uitvoerings- en bouwplannen: herinrichting openbare ruimten, nieuwbouw van woningen en herontwikkeling van bestaand vastgoed.

•

Bedrijfsverzamelgebouw Herenstraat Als na transformatie van Herenstraat 40-42, eind 2025 het bedrijfsverzamelgebouw wordt opgeleverd, zal vanuit de gemeente input worden gegeven aan de invulling van commerciële of maatschappelijke functies binnen het bedrijfsverzamelgebouw. De oplevering van de aangrenzende transformatie van de Herentuyn staat gepland voor eind 2025; naar verwachting wordt dan ook het bedrijfsverzamelgebouw opgeleverd. Toelichting: De planning is onjuist weergegeven in de begroting. Oplevering zal niet voor 2027 plaatsvinden. Tot die tijd wordt er gewerkt aan het stellen van kaders voor de invulling van het bedrijfsverzamelgebouw en de beheer- en exploitatiestrategie.

•

Versterken vestigingsklimaat winkel- en horecagebied Damcentrum Door de voorgenomen maatregelen ter verhoging van de leefbaarheid van Damcentrum (iBabs 1841) uit te voeren, versterken wij het vestigingsklimaat van het winkel- en horecagebied Damcentrum. Toelichting:

41

In 2025 zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd (waaronder invoering milieuzone, verbeteren verkeersveiligheid kruispunt Zaagmolenstraat-Damlaan) en zijn overige acties onderzocht die voortvloeien uit de motie Thuis aan de Sluis. Met deze onderzoeken zijn (nagenoeg) alle acties die benoemd zijn in de motie Thuis aan de Sluis afgerond. •

Behouden en beter benutten van onze bedrijventerreinen Regionaal werken we in verschillende samenwerkingsverbanden samen om te zorgen voor het behoud en beter benutten van bedrijventerreinen. Lokaal werken we nauw samen met MKB-LV om onder andere de organisatiegraad op de bedrijventerreinen te verhogen. We zetten in op het behoud van het metrage bedrijvigheid op de bedrijventerreinen en op duurzame toekomstbestendigheid. Maatregelen om de organisatiegraad te verhogen, zijn op dit moment netwerkbijeenkomsten voor de ondernemers. Toelichting: Samenwerking in de regionale samenwerkingsverbanden heeft in 2025 verdere doorgang gehad. De samenwerking met MKB-LV wordt versterkt. Behoud van metrage bedrijvigheid krijgt ook in de Omgevingsvisie de aandacht.

Betrokken verbonden partijen MRDH Economie Door de regionale samenwerking in de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), Businesspark Haaglanden en het regionale Woon-werkakkoord dragen we bij aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Wat heeft het gekost? Economie

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2025 2025 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

Baten

852

671

1.522

1.389

-134

Lasten

1.576

575

2.151

2.189

-38

Saldo van lasten en baten

-724

95

-629

-801

-172

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Economie is ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 172.000 nadelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten € 134.000 nadelig Toeristenbelasting De opbrengsten uit de toeristenbelasting zijn € 260.000 lager dan begroot. Dit komt doordat een deel van een van de grootste hotels binnen de gemeente is verhuurd aan de COA. Over dit deel kan geen toeristenbelasting worden geheven. Hier staat een vergoeding vanuit de COA tegenover, die in programma 6 is verantwoord. Molendriegang In 2025 is er een eenmalige onderhoudsbijdrage van € 100.000 van de Provincie Zuid-Holland ontvangen voor de Stompwijkseweg Molendriegang welke niet was begroot (voordeel € 100.000).

42

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 26.000 voordelig. Lasten € 38.000 nadelig Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 38.000 nadelig. Relevante documenten Begroting & zienswijze MRDH (iBabs 3383) Bouwsteen economie en bedrijvigheid (iBabs 2221) Maatregelen ter verhoging van de leefbaarheid van Damcentrum (iBabs 1841) Bedrijfsverzamelgebouw Herenstraat (iBabs 2295)

43

4. Onderwijs De bekostiging van onderwijs gaat via het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap direct naar de schoolbesturen. De gemeente is verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs, leerlingenvervoer en de uitvoering van de Leerplichtwet. Ook heeft de gemeente een rol in het terugdringen van onderwijsachterstanden, onder andere door de bekostiging van nieuwkomersgroepen en voor- en vroegschoolse educatie. Volwasseneneducatie valt ook onder dit programma. Wat wilden we bereiken We willen dat ieder kind in onze gemeente kansrijk en gezond kan opgroeien. Onze focus ligt op de brede ontwikkeling van het kind, waarbij elk kind de kansen krijgt waardoor het zijn/haar talenten optimaal kan ontwikkelen. We zetten daarvoor in op het versterken van een pedagogische basis, waardoor elk kind gelijke kansen krijgt aan de start. Ook moet er, in het kader van inclusief onderwijs, voor elk kind een passende onderwijsplek in de eigen vertrouwde omgeving beschikbaar zijn. Het onderwijs vervult hierbij een belangrijke taak. Als gemeente hebben we een rol om ervoor te zorgen dat kinderen op hun vierde jaar goed kunnen instromen in het onderwijs. Daarna hebben we de zorgplicht om vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen en jongeren te stimuleren hun startkwalificatie te behalen.

Daarnaast moet de gemeente zorgdragen voor voldoende en passende onderwijshuisvesting. We werken aan een integraal huisvestingsplan wat niet alleen de onderwijsbehoefte dekt, maar ook nadrukkelijk ruimte biedt voor de samenwerking met maatschappelijk partners zoals kinderopvang en onderwijsondersteuning. Dit bevordert een naadloze overgang voor kinderen van opvang naar onderwijs en creëert een vertrouwde en stimulerende omgeving waarin zij zich zo breed mogelijk kunnen ontwikkelen. Schoolgebouwen worden (integrale) kindcentra. Deze aanpak draagt bij aan de sociale cohesie en het versterkt de positie van het kindcentrum in de wijk. Buitenruimten worden bij voorkeur ingericht als groenblauwe schoolpleinen. Tenslotte heeft de gemeente vanuit haar wettelijke taken op het gebied van jeugd contacten met alle betrokken partners in dit veld, een belangrijke taak in het voeren van regie op de samenwerking tussen zorg- en onderwijspartners. Wat hebben we bereikt Als gemeente zijn wij wettelijk verplicht voorschoolse educatie te bieden aan peuters met risicofactoren op die taalachterstand. Met de invoering van de peutermonitor kunnen datasets van scholen en kinderopvang op elkaar aansluiten waardoor resultaatafspraken voor de voorschoolse educatie mogelijk zijn geworden.

Ook wordt er gewerkt aan het optimaliseren van het bereik, zodat die kinderen die een indicatie krijgen ook het volledige programma volgen van voorschoolse educatie. Dit vraagt inzet van diverse partijen, waaronder de Jeugd Gezondheidszorg. Daarnaast is een nieuw instrument ingezet om peuters tijdelijk extra te ondersteunen zodat zij niet uitvallen en alsnog de kans krijgen om aan het reguliere onderwijs te beginnen, de VE+ en de stoeltjesgroep. De gemeente heeft met een van de schoolbesturen de subsidie voor Gelijke Kansen gekregen voor een aanvullend aanbod op taal bij de kleuters op een aantal scholen. Naast de wettelijk bepaalde inzet van de leerplichtambtenaar en de inrichting van het doorstroompunt, stemt de gemeente extra inzet regionaal af met andere gemeentes en de samenwerkingsverbanden. Er wordt bijv. ook outreachend gewerkt door een doorstroomcoach bij jongeren die moeilijk bereikbaar zijn die huisbezoeken kan doen en meer tijd krijgt om een vertrouwensband op te bouwen Indicatoren Verplichte indicatoren

44

Nr. Naam

Eenheid

17 Absoluut verzuim (niet op Aantal per 1.000 inwoners school ingeschreven 5-18 jaar leerplichtigen) 18 Relatief verzuim Aantal per 1.000 inwoners 5-18 jaar 19 Voortijdige % schoolverlaters totaal (VO + MBO) %

Peiljaar

Waarde

Bron

2024

2,3 (landelijk DUO/Ingrado 6,7)

2024

44 (landelijk DUO/Ingrado 28) 1,9 (landelijk DUO/Ingrado 2,3)

2024

Toelichting op de indicatoren 17 Absoluut verzuim (niet op school ingeschreven leerplichtigen) Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school of instelling en ook niet vrijgesteld is van de inschrijvingsplicht. 18 Relatief verzuim Van relatief verzuim is sprake als een jongeren wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt (ongeoorloofd afwezig). Ook veelvoudig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. 19 Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO) % Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 tot 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Onderwijsbeleid In 2025 werken we aan de programmalijnen uit de Lokale Educatieve Agenda (LEA) en de regionale werkagenda Inclusief Onderwijs: - Kinderen starten met een stevige basis in het basisonderwijs, waardoor zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en meer kans hebben om door te stromen naar regulier onderwijs. - Elk kind heeft een passende plek en volgt onderwijs. - Elk kind de mogelijkheid bieden om zijn of haar talenten te ontplooien en passende kansen te creëren.