NIEUW 4247 Jaarstukken 2025 - Raadsversie

Jaarverslag inhoudsopgave 1 Algemeen...............................................................................................................................................4 1.1 Bestuurlijke samenvatting...............................................................................................................4 1.2 Jaarcijfers 2025 in 1 oogopslag ................................................................................................... 12 1.3 Leeswijzer .................................................................................................................................... 14 2 Programma's ...................................................................................................................................... 15 0. Bestuur en ondersteuning ............................................................................................................. 16 1. Veiligheid ....................................................................................................................................... 24 2. Mobiliteit en bereikbaarheid........................................................................................................... 30 3. Economie ....................................................................................................................................... 39 4.

Onderwijs ....................................................................................................................................... 44 5. Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................................. 50 6. Sociaal domein .............................................................................................................................. 58 7. Volksgezondheid en milieu ............................................................................................................ 74 8. Bouwen en wonen (VHLOSV) ....................................................................................................... 84 Overige onderdelen ........................................................................................................................... 93 3 Paragrafen ........................................................................................................................................ 100 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 101 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................

109 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 121 Financiering ..................................................................................................................................... 129 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 134 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 145 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 166 Duurzaamheid ................................................................................................................................. 172 Wet open overheid .......................................................................................................................... 180 Participatie ....................................................................................................................................... 181 4 Jaarrekening .....................................................................................................................................

184 4.1 Waarderingsgrondslagen .......................................................................................................... 185 4.2 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................... 188 4.3 Financiële resultaten per programma ........................................................................................ 191 4.4 Balans met toelichting ............................................................................................................... 212 4.5 Realisatie investeringsplan ........................................................................................................ 240 4.6 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SISA-Bijlage) ............................................ 251 4.7 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .............................................................. 296 4.8 Wet Normering Topinkomens (WNT) ........................................................................................ 300 4.9 Overige gegevens ..................................................................................................................... 301 4.9.5 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................ 329

2

4.9.6 Controleverklaring accountant ................................................................................................ 329 5 Bijlagen ............................................................................................................................................. 330 5.1 Subsidielijst ................................................................................................................................ 330 5.2 Kostendeclaratie college ........................................................................................................... 331 5.3 Integriteit .................................................................................................................................... 332 5.4 Kerngegevens ........................................................................................................................... 334

3

1 Algemeen 1.1 Bestuurlijke samenvatting Voorwoord Voor u liggen drie belangrijke financiële documenten van onze gemeente: de Jaarrekening 2025, de eerste tussentijdse rapportage 2026 en de Kadernota 2027-2030. Samen geven deze documenten inzicht in de financiële situatie van de gemeente en de status van de uitvoering van het vastgestelde beleid. Wat heeft de gemeente gedaan, hoe staat Leidschendam-Voorburg er nu voor en welke kaders zijn er voor de komende jaren. In de Jaarrekening wordt teruggekeken op het afgelopen jaar. Ondanks de financiële uitdagingen waar gemeenten mee te maken hebben, heeft onze gemeente een stabiele begroting, die extern is gewaardeerd met een 9,8. Deze positie komt voort uit een behoedzame omgang met middelen en het maken van gerichte keuzes. Daardoor was er ruimte om te blijven investeren in belangrijke opgaven binnen de gemeente. De eerste tussentijdse rapportage laat zien hoe het ervoor staat en helpt om tijdig bij te sturen waar dat nodig is. Het afgelopen jaar is ingezet op woningbouw, met nadruk op betaalbaarheid, doorstroming en passende woonvormen. De plannen voor 4.000 tot 5.000 woningen krijgen onder meer vorm door de transformatie van leegstaande kantoren en door ontwikkelingen op locaties zoals de Van Ruysdaellaan en Overgoo. Daarmee wordt gewerkt aan meer en beter passende woningen voor verschillende doelgroepen.

Ook in de wijken is verder gewerkt aan leefbaarheid. In Leidschendam-Noord gebeurt dit via het programma Sterk voor Noord, waarin samen met inwoners en partners wordt geïnvesteerd in wonen, welzijn en veiligheid. Een concreet voorbeeld is het jongerenperspectieffonds, dat jongeren met schulden ondersteunt om weer grip te krijgen op hun situatie en toe te werken naar een stabieler toekomstperspectief. Op andere terreinen zijn eveneens stappen gezet. Met de samenwerkingsovereenkomst met het Huygensmuseum is de toekomst van Hofwijck als rijksmonument en publiekslocatie geborgd. Vrijwilligers en verenigingen blijven daarbij een belangrijke rol spelen in het versterken van sociale netwerken en ontmoeting in de wijken. Op het gebied van veiligheid is ingezet op zichtbaarheid en wijkgericht werken, onder andere via de inzet van wijkboa’s en het uitvoeren van wijkveiligheidsscans. Daarnaast groeit de aandacht voor digitale veiligheid, bijvoorbeeld met voorlichtingsbijeenkomsten voor ouderen. Verder zijn er ontwikkelingen op het gebied van economie, innovatie en voorzieningen. Zo is de gebiedsvisie voor winkelcentrum De Julianabaan vastgesteld en zijn binnen de organisatie eerste ervaringen opgedaan met nieuwe technologieën, zoals AI-toepassingen bij de bezwarencommissie.

Ook is geïnvesteerd in voorzieningen, waaronder een nieuwe accommodatie voor rugbyclub VRC, en is gestart met een regionaal werkcentrum om inwoners beter te begeleiden naar werk en participatie. Op het gebied van groen en duurzaamheid zijn resultaten zichtbaar. Met het Bomenbeleidsplan zijn extra bomen geplant en bestaande structuren versterkt. Daarnaast zijn inwoners ondersteund bij het verduurzamen van hun woning, onder meer via uitgebreide subsidieregelingen, waarvan door duizenden inwoners gebruik is gemaakt. Met de Omgevingsvisie is een belangrijke stap gezet in het bepalen van de koers voor de lange termijn. Deze visie beschrijft hoe de gemeente de komende 25 jaar omgaat met wonen, werken, bereikbaarheid en leefkwaliteit. Daarnaast zijn besluiten genomen over onderwijshuisvesting, de uitbreiding van voorschoolse educatie en het ontwerp van een nieuwe raadzaal.

4

Tot slot is geïnvesteerd in mobiliteit en verkeersveiligheid. Zo zijn fietspaden verbeterd en is met de campagne ‘LV fietst!’ het gebruik van de fiets gestimuleerd. Ook zijn maatregelen genomen om verkeersstromen te verbeteren, zoals aanpassingen aan de Heuvelweg bij de Mall, en is gewerkt aan veiligere schoolomgevingen. Vooruitkijkend blijft de financiële situatie aandacht vragen. De ruimte is beperkt en de opgaven zijn groot. In de Kadernota zijn, mede door de bestuurlijke wissel, geen nieuwe beleidskeuzes opgenomen. De nadruk ligt op het zorgvuldig voortzetten van het huidige beleid en het behouden van financiële stabiliteit. Het college van burgemeester en wethouders, Martijn Vroom Astrid van Eekelen Bianca Bremer Marcel Belt Philip van Veller

Samenvatting: wat hebben we gedaan in 2025 2025 was voor Leidschendam-Voorburg een jaar waarin beleidsmatige ambities en financiële stabiliteit hand in hand gingen. In een context van maatschappelijke en financiële onzekerheid, toenemende druk op het sociaal domein en grote ruimtelijke opgaven, is het college erin geslaagd om uitvoering te geven aan vastgestelde beleidsdoelen. De jaarstukken laten zien dat is gewerkt aan versterking van participatie en dienstverlening, veiligheid en leefbaarheid in de wijken, bereikbaarheid en mobiliteit, de Omgevingsvisie, bouwen en wonen, kansengelijkheid in onderwijs en jeugd, verduurzaming en vergroening van de leefomgeving, en een stevige sociale basis voor inwoners die ondersteuning nodig hebben. Het huishoudboekje 2025 in hoofdlijnen Het jaar 2025 sluit af met een voordelig rekeningresultaat van circa € 6,8 miljoen. Ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting betekent dit een voordeel van € 8,7 miljoen. Dit resultaat wordt in belangrijke mate verklaard door: • hogere baten en lagere lasten in het sociaal domein; • onderschrijdingen, mede door uitgestelde projecten; • hogere algemene dekkingsmiddelen. Ondanks de financiële uitdagingen waar gemeenten voor staan, beschikt Leidschendam-Voorburg over een stabiele begroting, die extern zeer positief is beoordeeld (waardering: 9,8, door accountantskantoor BDO afgegeven).

Tegelijkertijd is zichtbaar dat op onderdelen middelen niet in 2025 zijn uitgegeven, maar zijn doorgeschoven naar 2026 en verder. Dit vraagt blijvende aandacht voor realistische planningen en uitvoeringskracht. Bestuur en veiligheid In 2025 is verder ingezet op versterking van inwonersparticipatie, regionale samenwerking en moderne dienstverlening. Vanuit participatie is met het experimenteerprogramma ervaring opgedaan met vernieuwende experimenten zoals het uitdaagrecht en extra aandacht voor jongerenparticipatie. De gemeente heeft haar strategische positie in de regio versterkt, onder meer binnen MRDH, NOVEX en de VNG/M50.

5

Ook is het ontwerp van de nieuwe raadszaal vastgesteld. Op het gebied van dienstverlening zijn belangrijke stappen gezet richting een vernieuwd servicecentrum, een integraal klantbeeld (het verzamelen en integreren van alle relevantie klantinformatie op één centrale plek) en versterking van de digitale weerbaarheid (BIO en NIS2). De vanuit veiligheid ingezette wijkgerichte en informatiegestuurde aanpak werpt zijn vruchten af. Het veiligheidsdashboard wordt actief gebruikt, elke wijk beschikt over een wijkboa en wijkveiligheidsscans vormen de basis voor gerichte acties. Daarnaast is geïnvesteerd in handhavingsinstrumenten, waaronder een slim cameravoertuig voor afvalhandhaving. Bouwen,wonen en mobiliteit In 2025 zijn de activiteiten op het gebied van volkshuisvesting, ruimte, mobiliteit en leefbaarheid onverminderd voortgezet. Zo zijn er nieuwbouwwoningen opgeleverd en bij lopende en nieuwe projecten wordt gestuurd op voldoende gewenste en betaalbare woningen met ruimte voor werken en voorzieningen. Bij verschillende projecten zijn belemmeringen die realisatie in de weg stonden weggenomen. Daarnaast zijn duizenden inwoners geholpen met de verduurzaming van hun woning door een uitbreiding van de subsidieregelingen. In 2025 is een belangrijke mijlpaal bereikt met het opleveren van de Omgevingsvisie aan de gemeenteraad.

In deze visie is vastgelegd hoe Leidschendam-Voorburg de komende 25 jaar wil omgaan met wonen, bouwen, werken, bereikbaarheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en leefkwaliteit. De Omgevingsvisie biedt een samenhangend kader voor woningbouwopgaven, gebiedsontwikkelingen en het zorgvuldig benutten van de schaarse ruimte in Leidschendam-Voorburg. Daarmee vormt zij het strategisch fundament voor toekomstige woningbouw, verdichting én het behoud van ruimtelijke kwaliteit in alle kernen van de gemeente. Naast de voorbereiding van grote projecten rond onder meer Westfield Mall of the Netherlands, De Vlietlijn en OV-knooppunten, zijn ook concrete verbeteringen gerealiseerd. Zo is een inhaalslag gemaakt in het asfalteren van fietspaden en is de fietscampagne “LV fietst!” uitgevoerd. De Heuvelweg, gelegen naast de Mall, is aangepast, waardoor de doorstroming van het verkeer van en naar het winkelcentrum merkbaar is verbeterd. In 2025 is het Actieplan Verkeersveiligheid vastgesteld. Vanuit dit Actieplan zijn diverse maatregelen uitgevoerd, met extra aandacht voor veilige schoolomgevingen. Zo zijn bij meerdere basisscholen zogenoemde Nijntje-palen geplaatst en zijn verkeersregelinstallaties aangepast. Economie, sport, cultuur en recreatie De lokale economie is ondersteund via accountmanagement, centrummanagement en regionale samenwerking.

Voor De Julianabaan is een gebiedsvisie vastgesteld. Een belangrijke mijlpaal, omdat hiermee het winkelcentrum een stap richting een aantrekkelijk, groen en veilig winkelgebied zet. Sport, cultuur en recreatie dragen zichtbaar bij aan gezondheid, ontmoeting en leefbaarheid. Met de uitvoering van het Groen Actie Plan wordt de gemeente op steeds meer plekken groen en klimaatadaptief. In 2025 is daarvoor ook het Bomenbeleidsplan vastgesteld. Op basis hiervan wordt ingezet op het planten van meer bomen, het versterken van bestaande bomen en het vergroten van vergroening samen met inwoners, bijvoorbeeld in tuinen en op balkons. Daarnaast is een accommodatie voor Rugbyclub VRC gerealiseerd. Op cultureel gebied is een samenwerkingsovereenkomst met het Huygensmuseum gesloten om de toekomst van het museum en rijksmonument Hofwijck veilig te stellen. Daarnaast is extra subsidie beschikbaar gesteld voor cultuureducatie, waardoor meer kinderen in aanraking komen met kunst en cultuur. Onderwijs en zorg 6

In het onderwijs is sterk ingezet op kansengelijkheid en een stevige pedagogische basis. Het bereik van de voorschoolse educatie (VE) is vergroot door uitbreiding van het aantal locaties. Op het gebied van onderwijshuisvesting zijn belangrijke stappen gezet: het definitief ontwerp voor het SintMaartenscollege en RKBS Maria Bernadette (KC Ruysdael) is vastgesteld door de gemeenteraad. Bovendien is voor de aankomende periode het Integrale Huisvestingsplan (IHP) als meerjarig kader vastgesteld. Het sociaal domein blijft qua omvang en impact het grootste programma. In 2025 is ingezet op versterking van de sociale basis, herijking van subsidies, nieuw Wmo-beleid en een fundamentele beweging in de jeugdhulp: van individuele zorg naar collectieve en preventieve ondersteuning. Daarnaast is de ondersteuning van inwoners met financiële uitdagingen verbeterd door de uitvoering van het nieuwe minimabeleid, met vernieuwde regelingen en de inzet van de voorzieningenwijzer. Ook is nieuw beleid voor schuldhulpverlening vastgesteld en is een regionaal werkcentrum ingericht om inwoners te begeleiden naar werk en participatie. Tot slot De jaarstukken 2025 laten een solide financieel beeld en duidelijke resultaten voor onze inwoners zien.

Tegelijkertijd vragen de komende jaren om blijvende aandacht voor de uitvoeringscapaciteit en planning van grote en complexe projecten en de structurele beheersing van het sociaal domein. Met onder andere de opgeleverde Omgevingsvisie en het Volkshuisvestingsprogramma, het IHP, het Bomenbeleidsplan en de ingezette beweging in het sociaal domein zijn belangrijke fundamenten gelegd voor de verdere ontwikkeling van Leidschendam-Voorburg. Het college van burgemeester en wethouders van Leidschendam-Voorburg, Martijn Vroom Astrid van Eekelen Bianca Bremer Marcel Belt Philip van Veller

Het huishoudboekje 2025 Financiële resultaat 2025 Het jaarrekeningresultaat is € 6,8 miljoen voordelig. Ten opzichte van de laatst aangepaste begroting is dit een voordeel van € 8,7 miljoen. Een toelichting op hoofdlijnen is hieronder opgenomen. Onder de financiële toelichtingen per programma zijn meer gedetailleerde toelichtingen te vinden. In de tabel hieronder staat per programma welk bedrag was begroot, wat is uitgegeven en wat het verschil tussen beiden is. Een min in de kolom ‘Begroting’ en de kolom ‘Jaarrekening’ staat voor een last. Een min in de kolom ‘Verschil’ betekent een nadelig verschil: er is meer uitgegeven of minder ontvangen dan begroot. Een plus betekent een voordelig verschil: er is minder uitgegeven dan begroot of meer ontvangen dan begroot. Programma

Begroting na wijz. 2025

Jaarrekening 2025

Verschil

Bestuur en ondersteuning

-7.474

-9.702

-2.228

Veiligheid

-12.500

-11.740

761

Mobiliteit en bereikbaarheid

-15.336

-13.684

1.652

7

Economie

-629

-801

-172

Onderwijs

-7.351

-6.203

1.148

Sport, cultuur en recreatie

-19.989

-19.458

531

Sociaal domein

-89.125

-82.506

6.620

Volksgezondheid en milieu

-214

-918

-703

Bouwen en wonen (VHLOSV)

-7.410

-6.580

830

Algemene dekkingsmiddelen

194.278

195.817

1.539

Overhead

-40.670

-39.312

1.358

Vennootschapsbelasting

-50

-82

-32

Onvoorzien

-100

0

100

Totaal van baten en lasten

-6.571

4.833

11.404

Mutaties reserves

4.675

1.976

-2.699

Totaal

-1.896

6.809

8.705

Het totaalbeeld over 2025 laat zien dat de grootste voordelen vooral samenhangen met het sociaal domein en dat er meer rijksmiddelen ontvangen zijn. Bij de inkomensregelingen vallen de lasten lager uit en is de BUIG-bijdrage hoger dan geraamd. Daarnaast is sprake van een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds (o.a. door verwerking van de decembercirculaire en nacalculaties). Tegelijkertijd zijn er duidelijke nadelen bij wettelijk bepaalde open-einde regelingen, met name de jeugdhulp waar de kostenstijging (duurdere verblijfsvormen en specialistische GGZ) doorzet. Ook bij de grondexploitatie is een groot nadeel zichtbaar door actualisatie van het MPG en een hogere mutatie in de verliesvoorziening (met name door vertragingen bij de grondexploitatie Vlietvoorde). Tot slot zijn er diverse voordelen die het gevolg zijn van vertragingen en overhevelingen van werkzaamheden en projecten naar 2026. De grootste afwijkingen (voor- en nadelen) zijn hieronder opgenomen. Samenvatting afwijkingen

Totaal

Fasering activiteiten

€ 2.435.000

BUIG inkomsten

€ 1.873.000

Gemeentefonds

€ 1.698.000

Noodopvang vluchtelingen

€ 1.179.000

Inkomensregelingen

€ 1.056.000

Toerekening sociaal domein

€ 802.000

Onderwijsbeleid

€ 751.000

Onderwijshuisvesting

€ 591.000

Mobiliteitsaanpassingen

€ 455.000

ICT systemen

€ 394.000

De Binnenbaan

€ 331.000

Kostenverhaal

€ 324.000

Gebiedsvisie Veurse Achterweg

€ 323.000

Kabels en leidingen

€ 290.000

Informatiebeveiliging NIS2/BIO

€ 274.000

8

Dienstverlening Werk en Inkomen

€ 264.000

Toerekening Openbare orde en veiligheid

€ 234.000

Paspoorten, Identiteitskaarten en Rijbewijzen

€ 226.000

Handhaving bouw – Vergunningen

€ 201.000

Verkoop Herenstraat 42

- € 285.000

BTW naheffing

- € 347.000

Vastgoed

- € 416.000

Riolering

- € 485.000

Verliesvoorziening Vlietvoorde

- € 815.000

Wethouderspensioenen

- € 1.269.000

Jeugdzorg

- € 2.700.000

Overige afwijkingen (kleiner dan € 200.000)

€ 1.321.000

Totaal Bedragen x € 1

8.705.000

Fasering activiteiten, € 2.435.000 voordelig In 2025 geplande activiteiten voor diverse projecten konden door capaciteitsbeperkingen, vertragingen in planning, externe afhankelijkheden of complexiteit van uitvoering niet volledig worden afgerond. De resterende werkzaamheden, variërend van ICT-implementaties (zoals het zaaksysteem, WOO en personeelsadministratiesysteem), infrastructuur- en mobiliteitsprojecten (zoals verkeersplannen, Huygenstunnel en deelmobiliteit) tot sociaal-maatschappelijke programma’s (zoals Actieplan Jeugd, Sterk voor Noord en schulphulpverlening), worden daarom in 2026 uitgevoerd. Het voorstel is om het bijbehorende incidentele budget van € 2.435.000 bij de resultaatbestemming van de jaarrekening over te hevelen naar 2026 om de afronding van deze activiteiten te waarborgen. BUIG inkomsten, € 1.873.000 voordelig Dit voordeel is ontstaan door een hogere rijksbijdrage. Landelijk is het macrobudget naar boven bijgesteld. Daarnaast is er sprake van een hogere inkomst voor de loonkostensubsidie. Gemeentefonds, € 1.698.000 voordelig De inkomsten uit het gemeentefonds zijn hoger uitgevallen dan begroot, vooral door bijstellingen uit de decembercirculaire, hogere nacalculaties uit voorgaande jaren en een gewijzigde raming van de maatstaven, zoals de OZB-waarde van woningen en het aantal huishoudens met een laag inkomen.

Noodopvang vluchtelingen, € 1.179.000 voordelig Binnen de gemeente zijn meerdere noodopvanglocaties voor vluchtelingen operationeel, die vanuit verschillende regelingen worden gefinancierd. De belangrijkste afwijkingen betreffen de opvanglocatie aan Overgoo voor Oekraïense vluchtelingen, waar door capaciteitsuitbreiding sprake is van hogere opbrengsten, en het azc aan Stationsplein, waar de opbrengst uit toeristenbelasting lager uitvalt als gevolg van een latere startdatum dan voorzien. Daarnaast zijn er kosten gemaakt voor de organisatie van de opvang van Oekraïense vluchtelingen, waaronder huur-, personeels-, energie-, beveiligings- en leefgeldkosten. De daadwerkelijke lasten zijn lager uitgevallen dan begroot, ondanks aanvullende kosten ter voorbereiding van een doorstroomlocatie en hogere lasten voor de amv-locatie. Inkomensregelingen (kosten), € 1.056.000 voordelig Binnen de diverse inkomensregelingen is sprake van lagere uitgaven binnen de Participatiewet, IOAW, IOAZ en het Bbz. Waar landelijk juist sprake was van een stijging van het aantal

9

uitkeringsgerechtigden, liet de gemeente Leidschendam-Voorburg een daling zien. Daarnaast bleef de instroom van statushouders achter ten opzichte van de verwachting, wat eveneens heeft geleid tot lagere uitkeringslasten. Bij het minimabeleid is sprake van een voordeel doordat het nieuwe beleid in 2025 gefaseerd is ingevoerd, waardoor nog niet het volledige beschikbare budget is ingezet. Toerekening Sociaal Domein, € 802.000 voordelig De toegerekende personele kosten binnen dit programma zijn lager uitgevallen dan geraamd. Dit wordt onder meer veroorzaakt door ontvangen UWV-vergoedingen voor zwangerschap en ziekteverzuim die niet waren begroot. Daarnaast zijn de salariskosten lager uitgekomen doordat niet alle formatieplaatsen gedurende het gehele jaar waren ingevuld. Tegelijkertijd zijn op enkele specifieke werkzaamheden, waaronder de uitvoering van werkzaamheden in het kader van de toeslagenaffaire, meer uren toegerekend dan vooraf was voorzien. Onderwijsbeleid, € 751.000 voordelig Dit komt voornamelijk doordat de middelen voor het onderwijs achterstandenbeleid zijn niet volledig uitgeven. Deze middelen blijven inzetbaar in 2026. Daarnaast waren er ook voordelen bij het lokaal onderwijsbeleid en de kosten van leerlingenvervoer zijn lager dan begroot.

Onderwijshuisvesting, € 591.000 voordelig Lagere lasten voor de bestaande scholen door het vervallen van een huurovereenkomst en hogere klokuren. Ook was er vertraging van onderzoeken vanuit het jaarprogramma. Tot slot zijn er minder kosten gemaakt voor de tijdelijke onderwijshuisvesting de Oude Bleijk (hiervan wordt een deel overgeheveld naar 2026). Mobiliteitsaanpassingen, € 455.000 voordelig De uitvoering van verschillende kleinschalige verkeersmaatregelen kent afwijkingen ten opzichte van de oorspronkelijke planning. De werkzaamheden aan de verkeersregelinstallaties in Voorburg aan de Koningin Wilhelminalaan en Laan van Sevenstar worden verplaatst naar 2026 vanwege langere voorbereiding, afstemming en ingediend bezwaar. De verwijdering van de verkeersregelinstallatie aan de Dokter van der Stamstraat/Oude Trambaan is uitgesteld totdat de nieuwbouw is afgerond. Voor de Randstadrailhalte Leidschendam-Voorburg is de besluitvorming over verbetermaatregelen vertraagd, mede door late bekendheid van de bijdrage vanuit het mitigerende maatregelenpakket MIRT, waardoor een stapsgewijze aanpak is voorgesteld. ICT systemen, € 394.000 voordelig Het positieve resultaat op het systeembeheerbudget is het gevolg van effectievere afspraken met leveranciers.

Daarnaast is er een incidenteel voordeel doordat de eerder geraamde betalingsverplichting ten aanzien van een geschil met een ICT-leverancier grotendeels kan vrijvallen. De Binnenbaan, € 331.000 voordelig De bijdrage aan De Binnenbaan is in 2025 lager uitgevallen dan geraamd. Dit hangt onder meer samen met een versnelde uitstroom van medewerkers binnen de Wsw-doelgroep. Een deel van deze groep heeft gebruikgemaakt van vervroegd leeftijdspensioen, waardoor de kosten lager zijn uitgekomen. Kostenverhaal, € 324.000 voordelig De opbrengsten uit kostenverhaal zijn hoger uitgevallen dan begroot, met name doordat werkzaamheden zijn gerealiseerd en de kosten op basis van anterieure of intentieovereenkomsten konden worden doorbelast aan de projectontwikkelaars. Hier staan ook hogere gerealiseerde lasten tegenover, waardoor per saldo een voordeel van € 324.000 ontstaat.

10

Gebiedsvisie Veurse Achterweg, € 323.000 voordelig De daadwerkelijk gemaakte kosten voor de Gebiedsvisie Veurse Achterweg zijn binnen de begroting gebleven. Voor de inhuur van externe capaciteit was minder financiële inzet nodig dan voorzien. Daarnaast zijn ook de interne kosten lager uitgekomen. Kabels en leidingen, € 290.000 voordelig Aan het einde van het jaar zijn er intensievere controles uitgevoerd, die ertoe hebben geleid dat er meer kosten in rekening zijn gebracht bij de nutsbedrijven. Informatiebeveiliging NIS2/BIO, € 274.000 voordelig Het project NIS2/BIO is in 2025 opgestart. De werving en invulling van medewerkers heeft langer geduurd dan gepland en in de opstartfase zijn minder inhuurkosten gemaakt. Dienstverlening Werk en Inkomen, € 264.000 voordelig Door een verlaging van het relatieve aandeel van Leidschendam-Voorburg vallen de opbrengsten voor de uitvoering van Werk en Inkomen voor de gemeenten Voorschoten en Wassenaar hoger uit. Vanaf 2026 wordt de systematiek voor de procentuele kostenverdeling tussen de drie gemeenten aangepast naar een vaste indexering. Hiermee worden verschillen in de eindafrekening voorkomen. Toerekening Openbare orde en veiligheid, € 234.000 voordelig De personele lasten zijn lager uitgevallen doordat een aantal vacatures lastig te vervullen waren. Er zijn hierdoor minder salariskosten toegerekend aan programma Veiligheid.

Paspoorten, Identiteitskaarten en Rijbewijzen, € 226.000 voordelig De kosten voor paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen zijn lager uitgevallen dan begroot. Dit komt doordat in 2025 minder paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen zijn aangevraagd en verstrekt dan bij het opstellen van de begroting was voorzien. Handhaving bouw – Vergunningen, € 201.000 voordelig Het aantal meldingen in het kader van de Wet betaalbare huur en de Wet goed verhuurderschap is beperkt is gebleven, waardoor minder inzet nodig was. Daarnaast is binnen het budget rekening gehouden met kosten voor handhavingsmaatregelen, zoals de toepassing van bestuursdwang. In de praktijk heeft dit in 2025 nauwelijks plaatsgevonden. Voor zover bestuursdwang wel is toegepast, zijn de kosten grotendeels verhaald. Verkoop Herenstraat 42, € 285.000 nadelig Begrote verkoopopbrengst is in 2025 nog niet gerealiseerd doordat het pand in delen wordt verkocht en de verkoop nog niet volledig is afgerond. Deze opbrengsten worden in 2026 verwacht. BTW naheffing, € 347.000 nadelig Er is een naheffing van de Belastingdienst met betrekking tot het BTW-compensatiefonds (BCF) over het jaar 2020 opgelegd. Deze naheffing is in 2025 opgelegd naar aanleiding van een controle/herbeoordeling van de BCF-claim over dat jaar. Het betreft een aanpassing van de BTW op het exploiteren van begraafplaatsen, vastgoed en sportparken.

Deze BTW is kostprijsverhogend maar was gedeclareerd bij het BTW-compensatiefonds (BCF). Vastgoed, € 416.000 nadelig Hogere kosten door meer storingen (met name Prinsenhof 4), klimaatgerelateerde problemen en extra kosten door een juridisch geschil rond Van Alphenstraat 63. Riolering, € 485.000 nadelig Door het later afronden van rioolprojecten uit 2024 zijn de kapitaallasten met betrekking tot Riolering in 2025 € 375.000 lager uitgekomen. De bijbehorende storting in de voorziening Riool was hier niet op 11

aangepast. Daarnaast zijn de toe te rekenen lasten vanuit andere taakvelden € 110.000 lager, wat ook leidt tot een aangepaste storting in de voorziening. Verliesvoorziening Vlietvoorde, € 815.000 nadelig Op basis van de 1e herziening van de grondexploitaties 2026 uit het MPG is er voor de grondexploitatie Vlietvoorde een aanvulling van de verliesvoorziening nodig. Hiermee komt de verliesvoorziening uit op € 8,2 miljoen. Voorziening ingegane en toekomstige pensioenen wethouders, € 1.269.000 nadelig Er is in 2025 een hogere storting gedaan in de pensioenvoorziening voor wethouders (€513.000 voor ingegane pensioenen en €756.000 voor toekomstige pensioenen), vanwege de geplande overgang van Appa- naar ABP-pensioenen per 1 januari 2028. Om de opgebouwde pensioenverplichtingen over te dragen, is deze extra storting nodig om te voldoen aan de dekkingseisen van het ABP. Jeugdzorg, € 2.700.000 nadelig In 2025 stijgen de kosten per jeugdige in de jeugdhulp, vooral door duurdere verblijfsvormen en hoogspecialistische GGZ. Ook het aantal jeugdigen met jeugdhulp neemt licht toe. Tekorten in passend zorgaanbod hebben geleid tot relatief dure maatwerkafspraken. Een klein aantal jeugdigen veroorzaakt zeer hoge kosten. Het Actieplan Jeugd heeft de kostenstijging enigszins beperkt. Tegenover het tekort staat een voordeel van € 330.000 door vrijval van een reservering uit voorgaande jaren.

Verbeteringen in tijdige declaratie door zorgaanbieders maken extra kosten onwaarschijnlijk. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen en haar taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de weerstandscapaciteit (het totaal van algemene reserves en de post onvoorzien) en van het risicoprofiel (totaal van risico’s). Het risicoprofiel is € 1,1 miljoen lager ten opzichte van de jaarrekening 2024. De totale weerstandscapaciteit is in 2025 met afgerond € 11,7 miljoen toegenomen. Het betreft het totaal van de algemene reserve en de post onvoorzien. Voor een toelichting op de belangrijkste mutaties in de algemene reserve zie hoofdstuk 4.4.3. Toelichting op balansposten. De weerstandscapaciteit is 8,3 maal zo groot als het risicoprofiel. Dat betekent dat het weerstandsvermogen, gemeten aan de algemene norm van de NAR, uitstekend is.

1.2 Jaarcijfers 2025 in 1 oogopslag

12

13

1.3 Leeswijzer De jaarstukken 2025 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid op de door de gemeenteraad vastgestelde programma’s. Er wordt antwoord gegeven op de vragen: Wat hebben wij daarvoor gedaan en Wat heeft het gekost? De mate waarin we de beleidsactiepunten, zoals opgenomen in de programmabegroting 2025, hebben gerealiseerd, brengen we tot uitdrukking met de volgende kleuren: Speerpunt gerealiseerd in 2025 Vertraging in de voorbereiding/uitvoering, speerpunt wordt afgerond in 2026 Knelpunten in de voorbereiding/uitvoering, speerpunt wordt niet gerealiseerd

Bij de programmaverantwoordingen wordt per actiepunt een toelichting gegeven op de status per 31 december 2025. Het jaarverslag bevat ook de paragrafen die vanuit een dwarsdoorsnede een aantal specifieke thema’s uitwerken. De jaarrekening vormt het financiële gedeelte van de jaarstukken 2025. In de jaarrekening is een overzicht van de baten en lasten over 2025 opgenomen. Het bevat een toelichting op het overzicht van baten en lasten evenals de balans met toelichting. Door afrondingsverschillen kan het voorkomen dat de optelling van het bedrag (de totaaltelling) opgenomen in een tabel afwijkt met een bedrag van +1 of -1.

14

2 Programma's

15

0. Bestuur en ondersteuning Dit programma gaat over het bestuur, de ondersteuning daarvan en de relatie tussen de burger en het bestuur. Betrokkenheid, vertrouwen en dienstverlening zijn vanuit de gemeente uitgangspunt voor deze relatie. Het programma bevat de overkoepelende taakvelden van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie. Wat wilden we bereiken Inwoners, ondernemers en andere organisaties weten zelf het beste wat goed is voor hun buurt of wijk. Daarom betrekken we inwoners van Leidschendam, Stompwijk en Voorburg bij gemeentelijke besluiten die invloed hebben op onze samenleving. De gemeente zal zich nog meer laten zien buiten het gemeentehuis en in gesprek gaan met inwoners. Niet alleen richting mensen die zelf al goed zichtbaar zijn, maar ook richting mensen die zich minder laten zien of horen. Buiten de gemeente zoeken we actief de samenwerking op met (buur)gemeenten in de regio. Voor onze dienstverlening zetten we in op verdere digitalisering van processen, waardoor producten sneller en eenvoudiger kunnen worden aangevraagd. We zorgen ervoor dat al onze diensten telefonisch, digitaal of persoonlijk kunnen worden afgenomen. We staan open voor feedback over onze dienstverlening en nemen deze serieus.

Hiermee zorgen we ervoor dat inwoners en lokale organisaties zich gezien, gehoord en begrepen voelen. Wat hebben we bereikt In 2025 hebben we inwoners actiever betrokken bij gemeentelijke besluitvorming, vernieuwende vormen van participatie toegepast en jongeren beter bereikt. We hebben de regionale samenwerking versterkt en succesvolle activiteiten georganiseerd rond 80 jaar vrijheid. Daarnaast is onze dienstverlening verder gemoderniseerd met de voorbereiding van een vernieuwd Servicecentrum, zijn de voorbereidingen getroffen voor de ontwikkeling van een integraal klantbeeld en versterking van de digitale weerbaarheid via de BIO/NIS2-vereisten. Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

Waarde

Bron

1

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2025

9,42

Eigen gegevens

2

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

2025

9,56

Eigen gegevens

3

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

2025

1060

Eigen gegevens

Toelichting op de indicatoren 1

Formatie Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van de organisatie op peildatum 31 december 2025. Uitgangspunt is de formatie per 31-12-2025, dus niet de werkelijke bezetting. Het gaat om formatieplaatsen ongeacht of die worden ingevuld door iemand met een vaste aanstelling, een tijdelijke aanstelling of nog openstaan in de vorm van een vacature. Fte is het equivalent van een 36-urige werkweek.

2

Bezetting

16

Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Terugkijkend naar een begrotingsjaar wordt de werkelijke bezetting berekend. Conform de definitie van Vensters voor Bedrijfsvoering is de gemiddelde bezetting in dat begrotingsjaar berekend door het gemiddelde te nemen van de werkelijke bezetting op 1 januari en op 31 december. 3

Apparaatskosten Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.

Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Bestuur en Inwonersparticipatie Het college van burgemeester en wethouders, raad en raadscommissies, griffie, de regionale, landelijke en internationale bestuurlijke samenwerking, de regionale rekenkamercommissie en ombudsfunctie worden optimaal ondersteund. Inwonersparticipatie is belangrijk om inwoners te betrekken bij beleid, programma’s en plannen. Het benutten van de denkkracht van inwoners draagt bij aan het beter maken daarvan. Traditionele vormen van inspraak volstaan vaak niet meer. De gemeente zal de lokale gemeenschap pro-actief betrekken en uitdagen zelf ook te komen met initiatieven. Om teleurstellingen te voorkomen, scheppen we vooraf heldere verwachtingen. Dienstverlening Inwoners en organisaties kunnen bij het Servicecentrum terecht voor rijbewijzen, reisdocumenten en vele andere producten en diensten. Een deel van de dienstverlening is tevens digitaal via de website beschikbaar. De gemeente is, naast het fysieke Service Centrum, bereikbaar via de website, telefoon en e-mail. Het is ook altijd mogelijk om zelf of via de telefoon een afspraak te maken voor een bezoek aan het Servicecentrum in Leidschendam. Wanneer een fysiek bezoek niet mogelijk is, kan een huisbezoek geregeld worden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Bestuur en Inwonersparticipatie In 2025 is verdere uitvoering gegeven aan de participatieverordening binnen de gemeente. Middels participatietrajecten in verschillende domeinen zijn inwoners actief betrokken bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van gemeentelijke beleidsstukken, programma’s en plannen. Door aan de voorkant startnotities/plannen van aanpak participatie op te stellen is gewerkt aan het schetsen van heldere kaders, het vooraf nadenken over het doel en de niveaus van participatie en hiermee heldere verwachtingen te delen over het participatieproces naar de participanten toe. Eind 2025 is de eerste evaluatie van de participatieverordening uitgevoerd. De uitkomsten van de evaluatie en de eerste wijziging van de participatieverordening volgt in het College en de Raad in 2026.

Speerpunten:

17

•

Experimenteerprogramma participatie We gaan experimenteren met andere vormen van participatie zoals onder meer het uitdaagrecht. Daarvoor voeren we het tweejaarlijks experimenteerprogramma uit dat drie elementen bevat: 1. een keuze van de te beproeven nieuwe vormen van participatie; 2. uitvoeringscondities in de sfeer van middelen, capaciteit en bekwaamheid; 3. toetsingscriteria voor de evaluatie na het experiment. Toelichting: Voor het tweejaarlijks Experimenteerprogramma participatie zijn zes projecten met bijbehorende experimenten vastgesteld door het college. Deze zes projecten/experimenten zijn nieuwe vormen van participatie, hieronder valt onder andere het experiment Uitdaagrecht. Deze zes experimenten zijn in uitvoering. De uitvoering loopt tot eind 2026. In 2025 is één keer gebruik gemaakt van het Uitdaagrecht. Bewoners hebben als taak het knotten van wilgen overgenomen van de gemeente. Eind 2025 is de tussenevaluatie van de zes experimenten uitgevoerd. De uitkomsten van de tussenevaluatie volgen in het College en de Raad in 2026.

•

Jongerenparticipatie We organiseren voor de jongeren minimaal twee bijeenkomsten “Jong in LV”. Daarmee zetten we in op een brede afspiegeling van de jongeren in Leidschendam-Voorburg. We houden een kindervragenuur waarin kinderen vragen kunnen stellen aan raad en college. Toelichting: In 2025 zijn drie bijeenkomsten met jongeren georganiseerd. Een bijeenkomst over lokale democratie samen met de organisatie Tienskip en de school Gymnasium. Een bijeenkomst van ‘Jong doet mee Haaglanden’. Dat is een platform van jongerenraden en jongeren met ervaring in de jeugdhulp in Haaglanden. Het Kindervragenuur, waar kinderen in de groepen 7 en 8 van vier basisscholen vragen konden stellen.

•

Regionale samenwerking Ambtelijk en bestuurlijk zijn we zodanig actief in de regio dat het belang van de gemeente wordt gediend, maar ook het gezamenlijk belang van de regio in brede zin. Dat kan dus ook betekenen dat we iets geven omdat we op een ander onderwerp of ander moment daarvoor iets terugkrijgen. We stellen een regionale samenwerkingsagenda op. Het college draagt hier actief aan bij. Toelichting:

18

In 2025 was de gemeente ambtelijk en bestuurlijk zichtbaar actief en strategisch gepositioneerd in de regio. Deelname vond plaats in onder meer NOVEX Zuidelijke Randstad, het Gemeentelijk Netwerk Ruimtelijke Ordening, de MRDH, Samenwerking Ruimte in de Haagse Regio en diverse trajecten met de provincie Zuid-Holland waaronder BO RO en het Regionaal Gebiedsprogramma Haagse regio, aangevuld met thematische netwerken, uitvoeringstrajecten en gemeenschappelijke regelingen. In deze gremia werd het gemeentelijk belang consequent behartigd in samenhang met het bredere regionale belang, met oog voor wederkerigheid tussen dossiers. Binnen het M50-netwerk vervulde Leidschendam-Voorburg in 2025 het voorzitterschap van de pijler Financiën, met gerichte inzet op positionering en lobby. Voorts organiseerde Leidschendam-Voorburg in het voorjaar de grote halfjaarlijkse bijeenkomst van het netwerk. Het centrale thema was weerbaarheid. Inhoudelijk en qua netwerkopbouw was de bijeenkomst met een grote opkomst zeer succesvol. De M50 kent een aangepaste governance waarbij de pijlervoorzitters (en daarmee onze gemeente) in het bestuur zijn opgenomen. Binnen de VNG actief participeerde Leidschendam-Voorburg onder meer in de commissie Bestuur & Veiligheid, als trekker van de thema’s Goed Lokaal Bestuur en Regionale samenwerking.

In 2025 is bovendien een duidelijke strategische stap gezet in de regionale positionering. Binnen de Samenwerking Ruimte in de Haagse Regio vervult de gemeente de rol van regionaal bestuurlijk trekker en ambtelijk mede-coördinator (samen met Den Haag) en fungeert zij, samen met Den Haag en Zoetermeer als achtervang, in de regionale vertegenwoordiging binnen het rijk-regio-traject NOVEX Zuidelijke Randstad. Daarmee is de bestuurlijke en ambtelijke positie aantoonbaar versterkt. De inzet vond plaats op twee niveaus: via verdiepende onderzoeken en adviezen als vervolg op de Handreiking Haagse regio voor de Ruimtelijke Puzzel én via gerichte inhoudelijke inbreng vanuit de gemeentelijke organisatie in lopende regionale trajecten. Dit heeft de gezamenlijke positionering richting provincie en Rijk verder versterkt. Daarnaast is 2025 de ontwerp-Omgevingsvisie Leidschendam-Voorburg 2050 uitgebracht inclusief een regionale paragraaf voor grensoverschrijdende ruimtelijke vraagstukken. Tevens is een bijeenkomst georganiseerd waarbij directieleden van de gemeenschappelijke regelingen (Veiligheidsregio Haaglanden, MRDH, GGD Haaglanden, Omgevingsdienst Haaglanden, Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden en Avalex) met raadsleden in gesprek zijn gegaan over de belangrijkste regionale opgaven.

Ook is een interne speerpuntensessie voor de MRDH georganiseerd samen met bestuurders, strategen en raadsleden. Dit heeft geleid tot gedragen speerpunten voor Leidschendam-Voorburg, die in de komende periode actief worden ingebracht in de regionale samenwerking. Overige bereikte resultaten in regionaal verband staan vermeld in de volgende programma's. Vanuit het college zelf was sprake van actieve betrokkenheid en sturing. •

80 jaar vrijheid We stellen een plan van aanpak op waarin alle activiteiten rond het thema 80 jaar vrijheid worden samengebracht. In 2025 voeren we dit plan uit. Toelichting: Het plan is uitgevoerd. Er is op diverse manieren stilgestaan en gevierd dat het 80 jaar geleden is dat de regio door geallieerden werd bevrijd. Dit omvatte landelijke en lokale herdenkingen op 4 mei, een militaire kolonne die op 9 mei door de kernen trok en zorgcentra aandeed, en het Bevrijdingsfestival “Vier de Vrijheid” in Leidschendam-centrum met muziek en historische voertuigen. Daarnaast werden herdenkingsactiviteiten zoals boekpresentaties over WOII en een gezamenlijke podcast over oorlog en vrijheid georganiseerd. Er is ook een nazaat van de Anne Frank-boom geplant als blijvende herinnering aan de Holocaust. Deze samenhangende reeks activiteiten markeert 80 jaar vrijheid en heeft bijgedragen aan bewustwording, herdenking en viering in de gemeente.

Dienstverlening

19

In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet om onze dienstverlening verder te moderniseren. Met de oplevering van het voorlopig ontwerp voor het vernieuwde Servicecentrum en de basis voor een integraal klantbeeld verbeteren we zowel toegankelijkheid als kwaliteit. Hiermee versterken we de voorspelbaarheid en uniformiteit van onze service richting inwoners. Speerpunten: •

Moderniseren Servicecentrum We onderzoeken de mogelijkheden om inrichting van het Servicecentrum van de gemeente Leidschendam-Voorburg te verbeteren. We zorgen er zo voor dat het Servicecentrum toegankelijk, veilig en klantvriendelijk blijft. Het onderzoek verwachten we af te ronden in het tweede kwartaal van 2025. Toelichting: Het voorlopig ontwerp is in 2025 afgrond. We hebben de verbeteringen op toegankelijkheid en klantvriendelijkheid mee kunnen nemen in dit ontwerp. De verbeteringen op het gebied van veiligheid kosten meer tijd. Dit komt door de aangescherpte wet- en regelgeving (NIS2BIO). Hierdoor is de oplevering van het definitieve ontwerp vertraagd. Deze staat nu gepland voor Q1 2026. Realisatie in 2026 lijkt nog steeds haalbaar.

•

Optimaliseren Dienstverleningskanalen We gaan onze dienstverleningskanalen verder optimaliseren en zoveel mogelijk met elkaar integreren. Op deze manier zorgen we dat er voor ieder product of dienst altijd een telefonisch, een digitaal en een fysieke aanvraag mogelijkheid is. De keuze voor welke manier ligt bij de aanvrager. Toelichting: In het afgelopen jaar is de basis gelegd voor een integraal klantbeeld door de overgang naar een vernieuwd zaaksysteem en het opnemen van contactmomenten en terugbelverzoeken in één centrale omgeving. Dit ondersteunt medewerkers bij het sneller en vollediger afhandelen van vragen en draagt bij aan een voorspelbare en uniforme dienstverlening. De verdere realisatie van het klantbeeld wordt in 2026 voortgezet, inclusief de benodigde koppelingen met andere systemen. Hiermee zetten we een volgende stap naar een moderne, datagedreven en klantgerichte organisatie, waarin inwoners steeds beter worden geholpen en wij efficiënter en meer in samenhang kunnen werken.

•

Baseline Informatiebeveiliging Overheid In oktober 2024 treedt de Europese “Network and Information Security Directive” (NIS2richtlijn) in werking. De richtlijn is gericht op versterking van de digitale en economische weerbaarheid van Europese lidstaten en wordt op dit moment omgezet naar landelijke wetgeving. Gemeenten zijn door de Rijksoverheid als essentieel verklaard en vallen daarmee onder de NIS2 richtlijn. Door de nieuwe richtlijn wordt de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) verzwaard en moet de gemeente aanvullende maatregelen nemen om te kunnen voldoen aan de nieuwe wet- en regelgeving. Dit vraagt om de volgende acties: 1. Het opzetten van een governance structuur rondom informatiebeveiliging met een werkende Plan-do-check-act-cyclus (PDCA); 2. Het realiseren van verplichte opleidingen op het gebied van informatiebeveiliging voor directie, management en personeel; 3. Het uitvoeren van verdere acties die volgen uit de inventarisatie in 2024 waarmee wordt getoetst in hoeverre de gemeente voldoet aan de (nieuwe) vereisten van de BIO. Toelichting:

20

In 2025 is verdere uitvoering gegeven aan de versterking van de informatiebeveiliging in het kader van de aangescherpte eisen uit de NIS2-richtlijn en de vastgestelde BIO2-norm. De nationale Cyberbeveiligingswet (CBW) is in 2025 opnieuw uitgesteld, waardoor enkele formele verplichtingen, zoals wettelijk vastgestelde opleidingen, nog niet konden worden uitgevoerd. Ondanks dit uitstel zijn in 2025 relevante stappen gezet. De governance en de PDCA-cyclus voor informatiebeveiliging zijn verder ingericht, de belangrijkste processen zijn vastgesteld, het strategisch informatiebeleid is geactualiseerd en Information Security Officers zijn structureel gepositioneerd. Daarnaast zijn het college, de directie en het management getraind op het gebied van informatiebeveiliging. Bevindingen uit de inventarisatie 2024 zijn vertaald naar concrete acties binnen de PDCA-cyclus. De totale opgave is echter omvangrijker dan binnen één jaar kan worden gerealiseerd. Het inrichten van een informatiebeveiligingsorganisatie en bijbehorende proces en het versterken van procesmanagement, risicomanagement, risicoacceptatie en het uitvoeren van gedetailleerde risicoanalyses per proces vraagt om een meerjarige, organisatiebrede inspanning.

Betrokken verbonden partijen Rekenkamer WVOLV Een onafhankelijke en goed functionerende Rekenkamer die bijdraagt aan transparantie, doeltreffend beleid en een doelmatige inzet van publieke middelen. Door gedegen onderzoek en aanbevelingen wordt de kwaliteit van de kaderstellende en controlerende rol van de raad versterkt. Wat heeft het gekost? Bestuur en ondersteuning

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2025 2025 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

Baten

4.305

285

4.590

4.044

-546

Lasten

19.283

-7.218

12.065

13.746

-1.681

Saldo van baten en lasten

-14.978

7.503

-7.474

-9.702

-2.228

Onttrekkingen

11.967

6.553

18.520

15.599

-2.921

Toevoegingen

0

13.845

13.845

13.623

222

Saldo mutaties reserves

11.967

-7.292

4.675

1.976

-2.699

Saldo na mutaties reserves

-3.011

212

-2.799

-7.726

-4.927

Reserves

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Bestuur en Ondersteuning is ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 2.228.000 nadelig. Daarnaast is het saldo op de mutaties reserves is € 2.699.000 nadelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten nadeel € 546.000 Verkoop Herenstraat 42

21

De begrote opbrengst uit de verkoop van Herenstraat 42 is in 2025 nog niet gerealiseerd (€ 285.000 nadeel). Het pand wordt in delen verkocht en de verkoop is nog niet volledig afgerond. De bijbehorende opbrengsten worden daarom in 2026 verwacht. Leges Parkeerontheffingen De gerealiseerde opbrengsten uit parkeerontheffingen blijven achter bij de begroting. De vraag naar ontheffingen viel lager uit dan geraamd, resulterend in minder afgegeven ontheffingen en lagere baten. Vooral in Voorburg-West heeft het aangescherpte parkeerregime (verruimde venstertijden, samenvoeging schijfzones, uitsterfconstructie en buurtmaxima) niet geleid tot de verwachte stijging. Bewoners losten zelf hun parkeerbehoefte op (buiten de zone of op eigen terrein). De prognoses waren te optimistisch en voor 2026 worden de ramingen bijgesteld (€ 125.000 nadeel). Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 136.000 nadelig.

Lasten nadeel € 1.681.000 Voorziening ingegane en toekomstige pensioenen wethouders Er heeft een hogere storting in de voorziening inzake ingegane pensioen (€513.000) en toekomstige pensioenen (€756.000) voor wethouders plaatsgevonden. Dit hangt samen met de landelijke voorgenomen overgang van de Appa-pensioenen naar het ABP per beoogd 1 januari 2028. In verband met deze overgang dienen de reeds opgebouwde pensioenverplichtingen collectief te worden overgedragen aan het ABP. Hiervoor moet sprake zijn van een toereikende financiering van de opgebouwde aanspraken. Om hier tijdig op voorbereid te zijn, is in 2025 een aanvullende dotatie aan de voorziening verwerkt (€1.269.000 nadeel). Leges Paspoorten, Identiteitskaarten en Rijbewijzen De kosten voor paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen zijn lager uitgevallen dan begroot. Dit komt doordat in 2025 minder paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen zijn aangevraagd en verstrekt dan bij het opstellen van de begroting was voorzien, waardoor ook de bijbehorende kosten lager zijn uitgevallen (€ 226.000 voordeel). Vastgoed De kosten vallen hoger uit dan begroot doordat er het afgelopen jaar meer storingen zijn geweest. Met name op de locatie Prinsenhof 4 hebben zich meerdere storingen en klimaatgerelateerde problemen voorgedaan.

Daarnaast heeft een juridisch geschil met betrekking tot de locatie Van Alphenstraat 63 tot extra kosten geleid (€ 416.000 nadeel). Sloopkosten Herenstraat 42 De kosten voor het project Herenstraat 42 vallen in 2025 hoger uit dan begroot. Dit komt doordat werkzaamheden waarvoor in 2024 al een bijdrage van € 130.000 is ontvangen, pas in 2025 zijn uitgevoerd en daarmee ook in dit jaar tot kosten hebben geleid. Daarnaast zijn extra instandhoudingskosten gemaakt vanwege de monumentale staat van twee gebouwen en zijn de kosten voor werkzaamheden aan de voorzijde van Herenstraat 40/42 hoger uitgevallen dan geraamd (€ 70.000). Over de totale looptijd van het project blijven de kosten binnen de beschikbare projectbegroting (€ 200.000 nadeel). Verkiezingen De kosten voor verkiezingen vallen hoger uit dan begroot doordat in 2025 onverwacht Tweede Kamerverkiezingen zijn gehouden. Deze verkiezing was bij het opstellen van de begroting nog niet voorzien (€ 102.000 nadeel)

22

Voorgestelde overhevelingen: •

•

•

Dienstverlening - zaaksysteem (€ 87.000 voordeel): De koppelingen met backofficesystemen en de procesaansluitingen in het zaaksysteem stonden oorspronkelijk gepland voor realisatie in 2025. Door capaciteitsbeperkingen en de complexiteit van de benodigde koppelingen zijn deze werkzaamheden in 2025 nog niet volledig afgerond. De resterende werkzaamheden worden in 2026 uitgevoerd. Dienstverlening - Innovatie (€ 38.500 voordeel): Het conceptontwerp van het nieuwe Servicecentrum is in 2025 gerealiseerd. De oplevering van het definitief ontwerp is echter vertraagd door aangescherpte veiligheidseisen en aanvullende functionele wensen. Hierdoor is het definitief ontwerp, dat oorspronkelijk in 2025 zou worden opgeleverd, doorgeschoven naar 2026. Het over te hevelen budget is nodig voor de afronding van het definitief ontwerp in het eerste kwartaal van 2026 en voor de inzet van externe expertise. Nieuwe huisvesting gemeenteraad (€ 27.000 voordeel): In 2026 wordt het definitief ontwerp afgerond, een aannemer gecontracteerd en in bouwteam verband een technisch ontwerp uitgewerkt.

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 72.000 nadelig.

Reserves Onttrekkingen (nadeel € 2.921.000) Voor de bestemmingsreserves Langer Zelfstandig Wonen (€ 2.000.000 nadeel), Duurzaamheid & Energietransitie (€ 345.000 nadeel) en Mobiliteit (€ 480.000 nadeel) zijn de bestedingen lager uitgevallen, waardoor er een lagere onttrekking plaatsgevonden dan begroot. Overige verschillen zitten verspreid over de reserves (€ 96.000 nadeel). Stortingen (voordeel € 222.000) De stortingen vallen per saldo lager uit dan begroot. Dit komt doordat de inkomsten voor de compensatie van misgelopen toeristenbelasting lager zijn uitgevallen dan geraamd (€ 240.000 voordeel). Daartegenover staat een hogere storting als gevolg van een niet begrote bijdrage aan de reserve vervening sociale woningbouw (€ 126.000 nadeel). Tot slot is er minder gestort in de reserve mobiliteit (€ 80.000 voordeel). Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 28.000 voordelig. Relevante documenten • •

Experimenteerprogramma participatie (iBabs nr. 3767) Participatieverordening Leidschendam-Voorburg 2023 | Lokale wet- en regelgeving

23

1. Veiligheid Op dit programma worden lasten verantwoord die gerelateerd zijn aan criminaliteit en de preventie daarvan in de gemeente. Ook de kosten voor de veiligheidsregio (inclusief brandweer) vallen onder dit taakveld, evenals bijvoorbeeld het tegengaan van ondermijning. Wat wilden we bereiken De veiligheid van onze gemeente is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, ondernemers, veiligheidsdiensten, maatschappelijke partners en de gemeente. Alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat het in onze gemeente veilig blijft om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. Als er toch ergens onveilige situaties ontstaan dan pakken we dat direct op. Of het nu op straat is of achter de voordeur, online of offline. Tegelijkertijd groeit en bloeit onze gemeente. Daarom investeren we fors in veiligheid. We doen dit op basis van een wijkgerichte aanpak. Wijk specifiek wordt ingezet op thema’s waar op basis van verkregen data in combinatie met informatie van de inwoners inzet nodig is. Ook werken wij verder aan de resultaatgerichte inzet van onze handhavers onder meer door de implementatie van een dashboard. Dit dashboard geeft sturing bij het bepalen van de benodigde inzet. In de wijkveiligheidsscans worden de resultaten voor de lange(re) termijn gemeten, het dashboard geeft informatie en een sturingsinstrument voor bijsturing op de korte termijn.

Wat hebben we bereikt Het resultaatgerichte dashboard is inmiddels geïmplementeerd en wordt tweewekelijks actief gebruikt in de briefings van de boa's. In dit dashboard is te zien welke type meldingen worden ontvangen en afgehandeld. We werken wijkgericht doordat elke wijk in Leidschendam-Voorburg over een wijkboa beschikt en er voor wijken specifieke wijkveiligheidsscans worden gemaakt. Naast offline wordt er ook uitgebreid ingezet op online. Voorbeelden hiervan zijn campagnes op talentontwikkeling van jongeren (Youchoose) en voorlichtingsbijeenkomsten digitale veiligheid voor ouderen. Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

6

Aantal per 1.000 inwoners 12-17 jaar

2025

17 (landelijk Bureau Halt 10)

Aantal per 1.000 inwoners

2025

Aantal per 1.000 inwoners

2024

10 Diefstallen uit woningen Aantal per 1.000 inwoners

2025

11 Vernieling

2025

4.2 (landelijk CBS - Diefstallen 2,1) 3,5 (landelijk CBS 4,0) Criminaliteit 8,1 (landelijk CBS - Diefstallen 3,8) 4.7 (landelijk CBS 4.0) Criminaliteit

8 9

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 17 jaar Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

Waarde

Bron

Toelichting op de indicatoren 6

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 17 jaar Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

24

8

Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.