Jaarstukken 2021 gemeente Leidschendam-Voorburg

ValidSigned door W. Kalkman RA op 28-06-2022 Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 28 juni 2022 met kenmerk 312019005.22.123

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 1 Algemeen.............................................................................................................................................. 4 1.1 Bestuurlijke samenvatting .............................................................................................................. 4 1.2 Jaarcijfers 2021 in 1 oogopslag ................................................................................................... 16 1.3 Leeswijzer .................................................................................................................................... 17 2 Jaarverslag ......................................................................................................................................... 18 2.1 Programma's ................................................................................................................................... 18 Programma 0. Bestuur en Ondersteuning ......................................................................................... 19 Programma 1. Veiligheid ................................................................................................................... 26 Programma 2.

Verkeer en Vervoer ................................................................................................... 30 Programma 3. Economie ................................................................................................................... 41 Programma 4. Onderwijs ................................................................................................................... 50 Programma 5. Sport, cultuur en recreatie ......................................................................................... 56 Programma 6. Sociaal domein .......................................................................................................... 66 Programma 7. Volksgezondheid en milieu ........................................................................................ 87 Programma 8. Bouwen en wonen (VHROSV) .................................................................................. 98 Programma Algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................... 105 Programma Overhead ..................................................................................................................... 112 Programma Vennootschapsbelasting .............................................................................................

115 Programma Onvoorzien .................................................................................................................. 117 2.2 Paragrafen ..................................................................................................................................... 119 2.2.1 Lokale Heffingen ..................................................................................................................... 119 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................ 126 2.2.3 Onderhoud Kapitaalgoederen ................................................................................................ 142 2.2.4 Financiering ............................................................................................................................ 151 2.2.5 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 158 2.2.6 Verbonden Partijen ................................................................................................................. 162 2.2.7 Grondbeleid ............................................................................................................................

178 2.2.8 Corona .................................................................................................................................... 184 2.2.9 Duurzaamheid ........................................................................................................................ 188 3 Jaarrekening ..................................................................................................................................... 190 3.1 Waarderingsgrondslagen .......................................................................................................... 190 3.2 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................... 194 3.3 Begrotingsrechtmatigheid .......................................................................................................... 195 3.4 Financiële resultaten per programma ........................................................................................ 198 3.5 Balans met toelichting ............................................................................................................... 222 3.6 Voortgang uitvoering investeringsplan ...................................................................................... 254 3.7 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SISA-Bijlage) ............................................

265 3.8 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .............................................................. 279 3.9 Wet Normering Topinkomens (WNT) ........................................................................................ 280 3.10 Overige jaarrekening gegevens .............................................................................................. 282

4 Bijlagen ............................................................................................................................................. 296 4.1 Interbestuurlijk Toezicht (IBT).................................................................................................... 296 4.2 Subsidielijst ................................................................................................................................ 299 4.3 Kostendeclaratie college ........................................................................................................... 300 4.4 Integriteit .................................................................................................................................... 301 4.5 Indicatoren ................................................................................................................................. 302 4.6 Kerngegevens ........................................................................................................................... 310

1 Algemeen 1.1 Bestuurlijke samenvatting Samen komen we steeds verder Voorwoord Het jaar 2021 was opnieuw een bewogen jaar. Een jaar met corona, vaccinaties en boosters. Maar ook een jaar met economisch herstel en voorzichtige positiviteit voor de toekomst. In 2021 ging de gemeente door met het ondersteunen van die groepen in de samenleving die dit nodig hadden én het overeind houden van onze sociaal-maatschappelijke infrastructuur. Dat deden we samen met inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Hun inzet en creativiteit was hierbij onmisbaar. Het in 2020 ingestelde reserve coronafonds is daarvoor ook in 2021 ingezet. Het reguliere werk ging door. Met als uitgangspunt behouden van wat goed is en samenwerken om onze gemeente nog beter en mooier te maken. Onze ambities zijn ingevuld met concrete plannen en resultaten, zoals op het gebied van duurzaamheid, economie en zorg. We hadden aandacht voor ouderen en gezinnen, steun voor verenigingen en zorg voor mensen die dat nodig hebben. Voor nu én voor de toekomst. Met de Retail Innovatie & Experience campus werkten we aan de winkelgebieden van de toekomst. Ook realiseerden we belangrijke ruimtelijke projecten zoals de Veenpolderseweg, IKC De Tol (inmiddels: MMiX) en fase 1 van Klein Plaspoelpolder (KPP).

We gingen door met het verbeteren van de jeugdzorg, het minimabeleid, de schuldhulpverlening, onderwijs en arbeidsparticipatie. De bouwstenen voor de omgevingsvisie zijn vastgesteld en het Sociaal Kompas is aangescherpt. Met het programma Sterk voor Noord investeren we in een deel van onze samenleving waar dit extra hard nodig is. Financieel sluiten we 2021 af met een fors beter resultaat af dan begroot. Daar liggen een aantal bijzondere ontwikkelingen aan ten grondslag. In het sociaal domein zorgden vooral de leegstand van plekken voor zwaardere jeugdzorg, het maken van gunstigere tariefafspraken en een gunstige ontwikkeling in het gebruik van de Wmo voor een forse financiële meevaller (circa € 4,7 miljoen). Op een aantal terreinen – waaronder de corona steunmaatregelen die we al zelf al uit de corona reserve hadden gefinancierd – was het Rijk achteraf ruimhartiger dan verwacht (circa € 2 miljoen). Ook heeft het Rijk voor een aantal taken pas laat extra middelen ter beschikking gesteld en/of ontbraken de uitvoeringskaders. Hierdoor blijven de uitgaven nog achter. Daarnaast heeft er een pakket aan geplande werkzaamheden vertraging opgelopen. Dit zal volgend jaar alsnog worden uitgevoerd (circa € 2,5 miljoen). Er waren een aantal onverwachte meevallers op afrekeningen vanuit voorgaande jaren die hebben bijgedragen aan het positief beeld (circa € 1,8 miljoen).

Ook konden een aantal activiteiten niet plaatsvinden als gevolg van de coronamaatregelen (circa 1,0 miljoen). Onderaan de streep staan de gemeentefinanciën er goed voor. Niets van dit alles kon tot stand komen zonder de bijdrage van inwoners, maatschappelijke partners en bedrijven. Hun initiatieven, ideeën, participatie, kritische blik dragen bij aan het succes dat we samen behalen. Leidschendam-Voorburg is een mooie gemeente waar de constructieve dialoog voorop staat en een goed heden en betere toekomst ons doel is. Samen komen we steeds verder. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van Leidschendam-Voorburg, Jules Bijl Astrid van Eekelen Juliette Bouw

Floor Kist Jan-Willem Rouwendal

4

Samen aan zet Een mooie gemeente maken we samen. Daarom ondersteunen we inwoners met initiatieven en betrekken wij hen bij het maken van plannen. Ook tijdens de coronacrisis zijn we hiermee doorgegaan. Met onze partners zijn we doorgegaan met de samenwerking, ondanks de beperkingen en onzekerheden die de coronacrises ook in 2021 inhield voor ons. Niet alles is daarom gegaan zoals gepland, maar samen hebben we mooie stappen gezeten en uitvoering kunnen geven aan veel programma’s. De dienstverlening naar onze inwoners heeft het gehele jaar grotendeels volgens de bestaande norm plaatsgevonden. Participatie was in 2021 nadrukkelijk het onderwerp van gesprek. Het betrekken van inwoners en organisaties bij het ontwikkelen van beleid en uitvoering is essentieel voor het draagvlak in de samenleving en het vertrouwen in de overheid. Nieuwe afspraken over een betere burgerparticipatie zijn het afgelopen jaar aan de raad voorgelegd en na een intensief debat aangenomen.

5

Ruimte om te ondernemen Hoewel de economie zich in 2021 sterk heeft hersteld, hadden veel ondernemers het moeilijk door de coronamaatregelen. We hebben daarom ondernemers in de winkelgebieden ondersteund door onder andere de tarieven van de reclamebelasting te halveren in Leidschendam Centrum en Huygenskwartier en extra subsidie aan de ondernemersfondsen uit te keren. De winkelgebieden zonder actief ondernemersfonds kregen extra subsidie voor hun promotie- en activiteitenbudget. Daarnaast hebben we ondernemers gefaciliteerd door ruimere terrassen mogelijk te maken. We zijn doorgegaan met de innovatie van onze winkelgebieden. In de Retail Innovatie & Experience campus werken onderwijs, ondernemers en gemeente samen aan vernieuwende en aantrekkelijke winkelgebieden. Vanuit retail labs is gewerkt aan vraagstukken en uitdagingen op het gebied van bijvoorbeeld digitalisering en collectieve samenwerking. En om landelijke trends voor te blijven, is voor het Huygenskwartier Voorburg onderzocht hoe het winkelgebied levendig en aantrekkelijk gemaakt kan worden. Ook is het scenario bestudeerd hoe het gebied eventueel compacter gemaakt kan worden, maar vooralsnog is geen aanleiding hieraan uitvoering te geven. In 2021 was de verdere uitrol van de promotiecampagne LVverrast. Vanwege corona is dit een geleidelijke uitrol.

Zo is de website LVverrast.nl gelanceerd, draait er een promotiefilmpje in de bioscoopzalen van The Mall, rijden er streekbussen met reclame rond en profileert LeidschendamVoorburg zich op de website van The Hague & partners (voorheen Den Haag Marketing) met het recreatief-toeristisch aanbod in onze gemeente. We werken aan een toekomst waar het naast wonen, ook goed werken is in Leidschendam-Voorburg. In 2021 is de bouwsteen economie & bedrijvigheid opgesteld. De bouwsteen vormt input voor de omgevingsvisie. In deze bouwsteen wordt de economische ambitie tot 2030 geformuleerd. Concreet komt deze ambitie neer op het inzetten op 2.000 extra banen in de gemeente. Daarnaast is het de bedoeling dat er ten minste 5% van nieuwbouw gereserveerd wordt voor niet-wonen functies. Ook is er een draagvlakonderzoek uitgevoerd naar de behoefte van een nieuw bedrijfsverzamelgebouw voor kleine ondernemers. Uit dit onderzoek blijkt dat er voldoende draagvlak bestaat om een nieuw en permanent bedrijfsverzamelgebouw te realiseren in Leidschendam-Voorburg.

6

Prettig wonen voor iedereen Afgelopen jaar is een aantal belangrijke en mooie ruimtelijke projecten gerealiseerd. Na jaren van bouwen en verbouwen is in maart de Westfield Mall of the Netherlands geopend. Een aanwinst voor onze gemeente met veel werkgelegenheid. Het succes van dit winkelcentrum heeft ook geleid tot meer verkeer dan verwacht op de wegen naar en rondom de Mall. Om hier goed mee om te gaan is een taskforce gestart met Rijkswaterstaat, de Mall en Zuid-Holland Bereikbaar. Voor het Damcentrum zijn verkeersmaatregelen gerealiseerd, zodat automobilisten tijdig een andere route kunnen kiezen als de brug open is. Ook is gestart met het proces om de blauwe zone uit te breiden, zodat bewoners en hun bezoekers vaker vrije parkeerruimte hebben. We faciliteren ontwikkelaars en corporaties bij het realiseren van woningen en de afspraak hierbij is 30% sociale en 20% middeldure huur. De sturing op sociale woningbouw Leidschendam-Voorburg werpt zijn vruchten af. In nieuwe plannen van externe initiatiefnemers zijn vaker en meer sociale huurwoningen opgenomen. Aan de Rijnlandlaan zijn in 2021 48 sociale huurwoningen opgeleverd. De voorbereiding op 170 sociale huurwoningen aan De Star ging ook door. Fase 1 van het Voorburgs Kwartier in Klein Plaspoelpolder is inmiddels bewoond en de bouw van fase 2 is gestart.

In september is op feestelijke wijze het nieuwe Integraal Kindcentrum De Tol (inmiddels hernoemd tot MMiXX) in gebruik genomen. Ook is begonnen van met de bouw van ‘De Coulissen’ in Vlietvoorde op de grens van Leidschendam en Voorschoten. Helaas is om verschillende redenen de oplevering van de Veenpoldersweg en de Dr. Van Noortstraat vertraagd. Het project A4 Haaglanden N14, dat in de gemeente Leidschendam-Voorburg voorziet in ongelijkvloerse kruispunten op de N14 loopt vanwege de stikstofproblematiek ook vertraging op. Nieuwe ruimtelijke projecten zijn in gang gezet of voortgezet om een leefbare en prettige woon- en werkomgeving te creëren voor onze inwoners. Daarmee leveren we onze bijdrage aan de nationale woningbouwopgave. Er is verder gegaan met de voorbereiding van de besluitvorming van de Metropolitane fietsroute Den Haag-Pijnacker via Voorburg-West. Het gewijzigde bestemmingsplan voor Schakenbosch is vastgesteld, zodat het voormalig GGZ-terrein veranderd kan worden in een groen, parkachtige woonomgeving met 325 woningen en zorg- en maatschappelijke voorzieningen. Voor Vliethaven is de reactieve aanwijzing van de provincie van het bestemmingsplan afgehaald, zodat het bedrijventerrein nu kan worden getransformeerd naar woningbouw.

Het college is een intentieovereenkomst aangegaan met Stichting Reinier de Graaf Groep voor de herontwikkeling van het Diaconessenhuis te Voorburg. Er kan nu een gebied ontstaan met een mix van wonen, werken en zorg. Tenslotte is het ‘Ontwikkelkader Overgoo’ door de raad vastgesteld waardoor ook de ontwikkeling van dit gebied kan plaatsvinden. Met de Lokale Energiestrategie (LES) en Transitievisie Warmte (TVW) is een kader vastgesteld om de energietransitie vorm te geven. Op hoofdlijnen is de wijkaanpak en het participatietraject hierin opgenomen. Met het bestedingsplan voor de bestemmingsreserve duurzaamheid en energietransitie is het financiële kader voor de energietransitie vastgesteld. Ook is een Proeftuinaanvraag aardgasvrije wijken samen met de corporaties en Dunea ingediend bij het Rijk (VROM). Inwoners deden 575 subsidieaanvragen voor isolatie van hun woning en de aanleg van een groen dak. Voor 122 particuliere woningen die een beroep deden op een landelijke energiebespaarlening, is een rentekorting verstrekt. Daarnaast hebben 1.510 huishoudens gebruik gemaakt van een van de activiteiten in het kader van de Regeling Reductie Energiegebruik. Diverse webinars en workshops zijn georganiseerd om inwoners te informeren over de energietransitie en de mogelijkheden om te verduurzamen.

7

Zowel de musea als de theaters zijn een nauwere samenwerking aangegaan. De theaters werken toe naar gezamenlijke PR-uitingen waardoor het aanbod overzichtelijker wordt. De musea hebben hun bedrijfsvoering samengevoegd waardoor er meer capaciteit beschikbaar komt voor inhoudelijke programmering. Dankzij een uitgebreid participatietraject is een nieuwe toekomstvisie voor de bibliotheek vastgesteld. De bibliotheek gaat vaker samenwerken bij maatschappelijke projecten, zoals het bestrijden van laaggeletterdheid in Leidschendam-Noord en gaat meer functioneren als huiskamer van de gemeente.

8

Een sociaal en gezond LV Door de coronacrisis is meer aandacht nodig voor het versterken van de sociale cohesie en het tegengaan van eenzaamheid. Er is een actieplan eenzaamheid opgesteld en ook vanuit de subsidietafels is hierop ingezet. De regeling Maatschappelijk Verantwoord Verenigen is in september 2021 opengezet. Verenigingen hebben de mogelijkheid om subsidie aan te vragen voor activiteiten die breder zijn dan de vereniging zelf of om de vereniging te herstellen na het zware coronajaar 2020. Verenigingen maakten hier beperkt gebruik van. Met de aanscherping van het Sociaal Kompas is meer richting gegeven aan nieuw beleid in het sociaal domein zoals Wmo, jeugd, leerlingenvervoer en re-integratie- en participatie. De nadruk is meer komen te liggen op hoe inwoners het beste ondersteund kunnen worden om verdere problemen te voorkomen en hen weer op eigen benen te laten staan. Van curatief naar preventief, zorg voor diegene die dit het hardst nodig hebben en meer integraliteit. We werken integraal met één gezin, één plan en één regisseur, zodat alles wat er speelt in beeld is. Maatschappelijke partners en organisaties die geworteld zijn in de wijken en buurten werken mee aan ondersteuning dicht bij huis. Het programmaplan Sterk voor Noord is eind 2021 door de raad vastgesteld.

De uitvoering van dit programma zet in op een kansrijke toekomst voor alle inwoners van Leidschendam-Noord. Dit betekent het terugdringen en voorkomen van kansenongelijkheid. Het betekent ook dat jongeren en volwassenen participeren naar vermogen en dat armoede, taalachterstanden en schulden minder vaak een belemmering vormen om mee te doen. De Deal voor Noord is ondertekend door inwoners en dertig partners die actief zijn in de wijk. Zij streven naar vitale en sociaal sterke wijken waar het voor iedereen fijn en veilig wonen is. In de jeugdzorg is hard gewerkt aan alternatieve kleinschalige woonvoorzieningen en ambulant jeugdhulpaanbod. Door achterblijvende instroom komt de exploitatie van de JeugdzorgPlus instellingen onder druk te staan. Samen met de instellingen wordt het oorspronkelijke plan voor de transformatie herijkt. De huidige overeenkomsten JeugdzorgPlus zijn verlengd tot en met 2022 om meer tijd te creëren voor de afbouw van het aantal gesloten plekken. We volgen de landelijke ontwikkelingen nauwgezet. Er zijn nieuwe woon-zorg combinatievormen gestart voor jeugdigen in jeugdzorg die 18 jaar worden, zoals Kamers met Kansen en Beschermd wonen light. In samenspraak met de instellingen is er een perspectiefplan gekomen voor jeugdigen waarmee tijdig wordt gekeken naar een passende vervolgplek na hun 18e verjaardag.

Ook zijn afspraken gemaakt om jongeren die hier behoefte aan hebben, extra te begeleiden in de overgang van 18- naar 18+. Door vertraging in onder ander het inkoopproces is de invoering van de Onderwijs Jeugdhulp Arrangementen (OJA’s) op scholen voor speciaal onderwijs verschoven naar 2022. Met het Routeboek Verzuim en Thuiszitters op primair en voortgezet onderwijs dringen we thuiszitters terug. Dit is opgesteld door onderwijs, jeugdhulp en gemeenten in Haaglanden. Op 70% van de basisscholen en op 100% van de scholen voor voortgezet onderwijs in Leidschendam-Voorburg zijn startgesprekken gevoerd waarbij aandacht is besteed aan de routeboeken en de werkwijze is met schoolmaatschappelijk werk, onderwijs en leerplicht besproken. Het college is doorgegaan met de uitvoering van het minimabeleid met de diverse regelingen waarbij kinderen die opgroeien in een minimagezin worden ondersteund. Het communicatiemateriaal van de minimaregelingen is herzien en wordt verspreid. Het is nog niet duidelijk welke invloed de coronacrisis heeft op het aantal kinderen dat opgroeit in armoede. Er is gestart met uitvoering van het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024. Zo is er een nieuwe partner voor schuldhulpverlening aangetrokken en de overdacht van cliënten is al grotendeels afgerond.

9

Met matchmakers en een leermakelaar is extra inzet gepleegd op het aan het werk krijgen van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Zo zijn 50 inwoners met een langere afstand tot de arbeidsmarkt gekoppeld aan werk door de matchmakers en 36 jongeren positief bemiddeld naar een stage of leerwerkplek. De raad heeft het principebesluit genomen om vast te houden aan resultaatgericht beschikken bij huishoudelijke ondersteuning. Momenteel is de gemeente in afwachting van de wetswijziging waarin resultaatgericht beschikken een plek krijgt in de Wmo. De verwachting was dat de benodigde wetswijziging medio 2021 in werking zou treden, maar deze is aangehouden. Met de implementatie van Beter Samenspel beogen we vroegtijdige signalering van (zorg)problematiek, waarmee escalatie wordt voorkomen en inzet van lichtere hulp voldoende is en blijft. Er zijn verdere afspraken gemaakt over regionale samenwerking en regievoering binnen de gemeente. We hebben ons samen met partners voorbereid op onze nieuwe regierol sinds 1 januari 2022 voor inburgering. Vooruitlopend hierop is een ‘Pilot Brugklas’ uitgevoerd om te komen tot een innovatieve en kwalitatief hoogwaardige intake voor inburgeraars en hebben 18 deelnemers een programma gevolgd van 12 weken met daarin alle facetten van het inburgeren.

10

Een dienstbare en professionele organisatie In 2021 is de reguliere dienstverlening in het servicecentrum ondanks de coronamaatregelen grotendeels conform de norm gerealiseerd. Bij inwoners waar sprake was van een urgente (medische) situatie, is maatwerk geleverd door hen tussendoor te helpen of huisbezoeken af te leggen. De gemeente is daarnaast, middels thuiswerken, steeds goed bereikbaar geweest via de telefoon (14 070), website, sociale media (Twitter, Instagram en Facebook) en e-mail. Het betrekken van inwoners en organisaties bij het ontwikkelen van beleid en uitvoering is essentieel voor het draagvlak in de samenleving en het vertrouwen in de overheid. Nieuwe afspraken over een betere burgerparticipatie zijn het afgelopen jaar aan de raad voorgelegd en na een intensief debat aangenomen. De uitstroom van medewerkers is toegenomen en de werving van nieuwe medewerkers wordt lastiger. De krapte op de arbeidsmarkt speelt daarbij een grote rol. Eind 2021 is de arbeidsmarktcommunicatie aangescherpt met de leidende principes ‘wendbare organisatie’ en ‘aantrekkelijk werkgeverschap’. Door de coronacrisis zijn in 2020 al investeringen in de IT-infrastructuur versneld en daar is 2021 ook mee doorgegaan. De kantoren zijn beter geschikt gemaakt voor het hybride werken en een hybride werkregeling is tot stand gekomen.

Desondanks hebben de lockdowns in 2021 een zware tol geëist van medewerkers en processen. De uitingen van waardering door de raad het afgelopen jaar zijn daarom in juist deze tijd een extra hart onder de riem geweest.

11

Het huishoudboekje 2021 Financiële resultaat 2021 Bij het aanbieden van de conceptbegroting 2021 werd een negatief resultaat van € 7,8 miljoen verwacht. Op basis van de nota van wijziging en als gevolg van moties en amendementen bij begroting 2021, mee- en tegenvallers in de loop van het jaar zijn diverse budgetten bijgesteld. De begroting voor het jaar 2021 na deze wijzigingen sluit op een verwacht negatief resultaat van € 10,3 miljoen. Het eindresultaat van 2021 is € 1,7 miljoen voordelig, wat ten opzichte van de begroting een voordeel betekent van € 12,0 miljoen. Een toelichting op hoofdlijnen is opgenomen in dit hoofdstuk. Bij de financiële samenvatting per programma is een gedetailleerde toelichting per programma opgenomen. In het overzicht hieronder staat per programma welk bedrag was begroot, wat is uitgegeven en wat het verschil tussen beiden is. Een min in de kolom ‘Begroting’ en de kolom ‘Jaarrekening’ staat voor een last. Een min in de kolom ‘Verschil’ betekent een nadelig verschil: er is meer uitgegeven of minder ontvangen dan begroot. Een plus betekent een voordelig verschil: er is minder uitgegeven dan begroot of meer ontvangen dan begroot. Programma

Begroting 2021 -6.899

Jaarrekening 2021 -6.058

Verschil

T1 Veiligheid

-8.863

-8.590

274

T2 Verkeer en Vervoer

-9.699

-8.865

835

T3 Economie

-1.717

-1.541

176

T4 Onderwijs

-5.953

-5.877

76

T5 Sport, cultuur en recreatie

-16.092

-15.739

353

T6 Sociaal domein

-73.105

-66.052

7.052

653

979

326

-5.693

-5.465

228

T10 Algemene Dekkingsmiddelen

141.851

143.320

1.469

T14 Overhead

-32.438

-31.206

1.232

T15 Vennootschapsbelasting

-30

-31

-1

T16 Onvoorziene uitgaven

-100

0

100

Totaal van lasten en baten

-18.087

-5.125

12.962

7.813

6.807

-1.006

-10.274

1.682

11.956

T0 Bestuur en Ondersteuning

T7 Volksgezondheid en milieu T8 VHROSV

Mutaties reserves Totaal

841

Bedragen x € 1.000

De rode draad voor veel afwijkingen is dat zij worden veroorzaakt door extra ontvangsten van het Rijk voor activiteiten die reeds uit de gemeentelijke reserves waren bekostigd (coronainkomsten) of in voorgaande jaren al waren bekostigd (afrekening voorgaande jaren). Daarnaast zijn er werkzaamheden en projecten die nog niet in 2021 uitgevoerd of afgerond konden worden.

12

Ook is sprake van onverwachte financiële meevallers in het sociaal domein. De fors lagere jeugdhulpuitgaven kwamen pas laat in het jaar in beeld door declaratieachterstanden bij de jeugdhulpaanbieders. De grootste afwijkingen (voor- en nadelen) zijn in de onderstaande tabel opgenomen. Samenvatting afwijkingen

Totaal

Sociaal domein (met name Jeugd en Wmo)

4.650.000

Verschuiving werkzaamheden

2.500.000

Uitkering Gemeentefonds (o.a. Corona)

2.060.000

Coronacrisis – minder kunnen realiseren

1.000.000

Afrekeningen voorgaande jaren

1.600.000

Sociaal Werkbedrijf de Binnenbaan

350.000

Vertraging Bereikbaarheid damcentrum

300.000

Verliesvoorziening Grexen

-670.000

Specifieke uitkering BTW Sport

-420.000

Overige afwijkingen

580.000

Totaal

11.950.000

Bedragen x € 1 Sociaal domein (met name Jeugd en Wmo) € 4.650.000 (voordeel) In het laatste kwartaal van 2021 bleek dat de kosten voor jeugdzorg mee zouden vallen ten opzichte van de begroting. Dit is grotendeels te wijten aan de leegstand bij de jeugdzorgplus-instellingen. De bezettingsgraad bij deze instellingen was het afgelopen jaar bijzonder laag door de versnelde afbouw van de gesloten jeugdzorg, in combinatie met corona. Daarnaast leidde de herziening van de tarieven van de regionaal ingekochte jeugdzorg tot lagere tarieven en is er in het afgelopen jaar geïntensiveerd op de sturing van toewijzingen jeugdzorg en de controle op declaraties. Voor de Wmo was in het laatste kwartaal sprake van een stabilisatie van de groei in meldingen waardoor de kosten lager uitvielen dan geraamd. Hierdoor was er ook minder inhuur van personeel nodig. Verschuiving werkzaamheden € 2.500.000 (voordeel) Een aantal geplande werkzaamheden worden om diverse redenen doorgeschoven naar 2022. Het betreft onder andere de uitgestelde implementatie van de Omgevingswet, de ontvlechting van ICT met de gemeente Westland, verkeersmaatregelen Leidschendam centrum, de laatste stappen in de implementatie van de Wet inburgering, en het digitaliseren van de archieven.

Daarnaast zijn er bij de septembercirculaire veel middelen ontvangen voor de uitvoering van de tijdelijke corona maatregelen ter ondersteuning van het inkomen (TOZO). In 2022 worden deze middelen ingezet om de dienstverlening aan onze inwoners op het gebied van Werk & Inkomen verder te versterken. Uitkering gemeentefonds € 2.060.000 (voordeel) De algemene uitkering gemeentefonds valt hoger uit door de compensatie in het kader van de coronasteunpakketten. Dit bedrag is compensatie voor een deel van de kosten waarvoor de middelen uit de bestemmingsreserve corona (€ 5 miljoen) beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast hebben gemeenten in het laatste kwartaal van 2021, op basis van het rapport ‘Ongekend onrecht’ naar aanleiding van de toeslagenaffaire, extra middelen gekregen voor de versterking van de lokale dienstverlening. In afwachting van de uitwerking van het lokale voorstel voor aanwending van deze middelen, zijn de middelen in 2021 nog niet ingezet.

13

Coronacrisis – minder kunnen realiseren in 2021 € 1.000.000 (voordeel) In alle programma’s zijn ook in 2021 de effecten van de coronacrisis zichtbaar. Waar de lokale corona steunmaatregelen geen resultaat opleveren in het saldo van de jaarrekening (tegenover de lasten staat een onttrekking aan de reserve), zien we dat in de reguliere budgetten er veelal voordelen zijn ontstaan doordat er minder of geen activiteiten in de eigen organisatie of bij maatschappelijke partners konden plaatsvinden. Voorbeelden zijn: • Minder inspecties kinderopvang; • Minder inzet van de middelen voor maatschappelijk verantwoord verenigen (MVV) • Minder re-integratietrajecten; • Minder gebruik Ooievaarspas; • Minder evenementen en activiteiten toerisme & economie; • Minder leerlingenvervoer; • Minder sportactiviteiten; • Minder aanspraak op personeelsbudgetten zoals opleiding & mobiliteit. Dit betreffen incidentele financiële effecten. Nu de coronacrisis in een fase van ’terug naar normaal’ is gekomen en de meeste beperkingen zijn opgeheven, verwachten we dat deze effecten in 2022 niet of nauwelijks meer optreden. Afrekeningen voorgaande jaren € 1.600.000 (voordeel) Verschillende afrekeningen en administratieve aanpassingen zorgen voor een voordeel ten opzichte van de begroting.

Het gaat om: • Omzetting pensioenregeling (ex)wethouders (vrijval balanspost naar kosten komende jaren); • Vrijval stelpost nieuwe CAO-gemeenten 2021; • Afwikkeling gemeentefonds voorgaande jaren; • Afwikkeling liquidatie stadsgewest Haaglanden (juridische procedure uit 2015); • Liquidatie Dienst Sociale Werkvoorziening (DSW); • Afrekening veiligheidsregio Haaglanden 2020; • Vergoedingen voor herstelwerkzaamheden kabels en leidingen uit voorgaande jaren. Sociaal Werkbedrijf De Binnenbaan € 350.000 (voordeel) De bijdrage aan Werkbedrijf De Binnenbaan is in 2021 lager uitgevallen vanwege een lagere afrekening voor de dienstverlening en het niet realiseren van de taakstelling voor de praktijkplaatsen re-integratie. Bereikbaarheid Damcentrum € 300.000 (voordeel) Door het later in gebruik nemen van de investeringen in displays voor brugsignalering en DRIP's wordt pas vanaf 2022 hierop afgeschreven. Verliesvoorziening Grexen € 670.000 (nadeel) Bij de actualisatie van de grondexploitaties is gebleken dat er een storting van € 670.000 in de verliesvoorziening moet plaatsvinden om alle kosten aan het eind van de looptijd te kunnen dekken.

Specifieke uitkering BTW Sport € 420.000 (nadeel) De uitkering van de compensatieregeling BTW Sport is lager vastgesteld dan was geraamd omdat de BTW-kosten op sportaccommodaties meevielen onder andere door verschuiving van een aantal werkzaamheden naar 2022. Ook blijkt door gewijzigde regelgeving dat een aantal accommodaties geen onderdeel meer uitmaakt van de compensatieregeling. Dit is onlangs pas bekend geworden. Ter compensatie van dit deel wordt bij de belastingdienst alsnog een verzoek tot BTW teruggave gedaan.

14

Realisatie investeringsplan 2021 Voor 2021 stond een bedrag van € 39,7 miljoen aan investeringen gepland. In werkelijkheid is dat € 18,9 miljoen geworden. Dit betekent dat in 2021 circa 48% van het totaal beschikbare investeringsbedrag is uitgegeven. In 2021 was vaker dan voorheen sprake van vertraging in investeringsuitgaven door langere levertijden, zoals de vervanging van een gedeelte van het wagenpark, veegmachines en mobiele telefoons. Verder is voor veel projecten in de openbare ruimte en onderwijshuisvesting sprake van investeringen die onderdeel uitmaken van grote meerjarige projecten. De uitvoering hiervan liep in een aantal gevallen vertraging op door bezwaren, extra onderzoek of overleg. Ook is er sprake van projecten waarbij de start/afronding afhankelijk is van de samenloop met andere projecten. In het geval van twee nieuwe scholen is voor ruim € 6 miljoen aan investeringen doorgeschoven naar 2022, maar heeft dit geen invloed op het verwachte jaar van oplevering (dit blijft 2022). In het onderdeel Jaarrekening is een overzicht van de realisatie van het investeringsplan 2021 opgenomen. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen en haar taken te kunnen voortzetten.

Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de weerstandscapaciteit (het totaal van algemene reserves en de post onvoorzien) en van het risicoprofiel (totaal van risico’s). Het risicoprofiel is afgenomen, voornamelijk als gevolg van het bijstellen van de risico’s op garantstellingen, grondexploitaties en het gemeentefonds (jeugd). De totale weerstandscapaciteit is in 2021 fors afgenomen als gevolg van het vormen van diverse bestemmingsreserves voor een bedrag € 97 miljoen uit verkoopopbrengst van de Eneco aandelen. De weerstandscapaciteit ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2021 is 9,3 maal zo groot als het risicoprofiel. Dat betekent dat het weerstandsvermogen, gemeten aan de algemene norm van de NAR, uitstekend is. Afsluitend In financiële zin is 2021 weer een heel bijzonder jaar geweest. De coronacrisis en de onzekerheid en extra werk die dat meebracht had significant effect op vrijwel alle werkzaamheden van de gemeente. De onvoorspelbaarheid van de kosten voor openeinderegelingen in het sociaal domein in combinatie met de Rijksinkomsten en regelingen heeft z'n weerslag op de voorspelbaarheid van de gemeentelijke financiën. In de financiële realisatie zien we dit in belangrijke mate terug door een aantal incidentele voordelen en het verschuiven van activiteiten en/of middelen vanuit 2021 naar 2022.

Ondanks het financieel positieve exploitatieresultaat over 2021 is er nog geen zicht op voordelen die effect hebben op het structurele exploitatiesaldo in de meerjarenbegroting vanaf 2022. De effecten op het sociaal domein moeten vooralsnog nog worden bezien in de context van de hervormingsagenda jeugd. Ook het effect van de vergrijzing in combinatie met langer zelfstandig wonende ouderen die een beroep doen op de Wmo is een onzekere factor. Met deze financiële resultaten over 2021 bevindt de gemeente zich in een goede positie om de onzekerheden voor 2022 en later het hoofd te kunnen bieden. Echter, de grote transitieopgaven, de effecten van mondiale spanningen, de onzekerheid wat het coronavirus nog voor de mensheid in petto heeft; ze kunnen allen van grote invloed zijn op onze gemeentelijke samenleving en de noodzaak van de gemeente om maatregelen te treffen. Desalniettemin gaan we vanuit financieel perspectief de toekomst met vertrouwen tegemoet.

15

1.2 Jaarcijfers 2021 in 1 oogopslag

16

1.3 Leeswijzer De jaarstukken 2021 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid op de door de raad vastgestelde programma’s. Er wordt antwoord gegeven op de drie W-vragen: Wat willen we bereiken, Wat hebben we daarvoor gedaan en Wat heeft het gekost. De mate waarin we de beleidsspeerpunten, zoals opgenomen in de programmabegroting 2021, hebben gerealiseerd, brengen we tot uitdrukking met de volgende kleuren: Status van de speerpunten van beleid per 31 december 2021 GROEN ORANJE ROOD

Speerpunt is gerealiseerd in 2021 Vertraging in de voorbereiding/uitvoering, speerpunt wordt afgerond in 2022 Knelpunten in de voorbereiding/uitvoering, speerpunt wordt niet gerealiseerd

Bij de programmaverantwoordingen wordt per speerpunt een toelichting gegeven op de status per 31 december 2021. Het jaarverslag bevat ook de paragrafen die vanuit een dwarsdoorsnede een aantal specifieke thema’s uitwerken. De jaarrekening vormt het financiële gedeelte van de jaarstukken 2021. In de jaarrekening is een overzicht van de baten en lasten over 2021 opgenomen. Het bevat een toelichting op het overzicht van baten en lasten evenals de balans met toelichting. De verplichte indicatoren zijn in bijlage opgenomen. De vermelde cijfers zijn gebaseerd op de meest recente gegevens die door het CBS (www.waarstaatjegemeente.nl) zijn gepubliceerd.

17

2 Jaarverslag 2.1 Programma's

De programmaverantwoording bevat de verantwoording over de realisatie van de programma's en overzichten van de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. De programmaverantwoording biedt per programma inzicht in: • de wijze waarop getracht is de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken - Wat willen we bereiken? • de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd - Wat hebben we daarvoor gedaan? • de gerealiseerde baten en lasten - Wat heeft het gekost? In de programmaverantwoording zijn de verplichte indicatoren niet opgenomen. De vermelde cijfers van deze indicatoren zijn gebaseerd op de meest recente gegevens die door het CBS (www.waarstaatjegemeente.nl) zijn gepubliceerd. Aangezien deze gegevens vaak sterk verouderd zijn en hierdoor geen sturingsinstrument kunnen zijn, staan de verplichte indicatoren niet vermeld bij de programma’s, maar in een bijlage.

18

Programma 0. Bestuur en Ondersteuning Omschrijving Dit programma gaat over het bestuur, de ondersteuning daarvan en de relatie tussen de burger en het bestuur. Betrokkenheid en dienstverlening zijn vanuit de gemeente uitgangspunt voor deze relatie. Het programma bevat de overkoepelende taakvelden van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie. Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nummer Naam Taakveld 0.1 0.2 0.3 0.63 0.10

Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Mutaties reserves

Wat willen wij bereiken? Voor dit programma geen specifieke doelen. Taakveld 0.1 Bestuur Tot dit taakveld behoren de facilitering van het college van burgemeester en wethouders, raad en raadscommissies, de ondersteuning van de raad en griffie, de regionale, landelijke en internationale bestuurlijke samenwerking, de lokale rekenkamer, de lokale ombudsfunctie en de accountantscontrole. Wat hebben wij daarvoor gedaan? Het college van burgemeester en wethouders, raad en raadscommissies, griffie, de regionale, landelijke en internationale bestuurlijke samenwerking, de regionale rekenkamercommissie en ombudsfunctie zijn zo optimaal mogelijk ondersteund. Speerpunt

Omschrijving

Status

Er zijn geen speerpunten voor dit taakveld

Wat heeft het gekost? Bestuur

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

Lasten

4.268

-434

3.834

5.078

-1.244

Baten

0

23

23

2.287

2.264

-4.268

457

-3.811

-2.791

1.020

Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000

De lasten betreffen de vergoedingen voor raad- en commissieleden, de salarissen en wachtgelden van (voormalige) collegeleden, de kosten van de griffie en de accountantskosten voor de controle van de jaarrekening.

19

De baten betreffen een eenmalige uitkering in verband met een gewijzigde werkwijze rondom de kapitaalverzekering voor de toekomstige pensioenen van de wethouders. Taakveld 0.2 Burgerzaken Het taakveld gaat over de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van burgerzaken. Hieronder vallen diverse diensten en producten zoals: het verstrekken van uittreksels uit het bevolkingsregister, reisdocumenten, rijbewijzen, het afsluiten van huwelijken en activiteiten ten behoeve van het organiseren van verkiezingen. We zijn een servicegerichte gemeente die aansluiting zoekt bij de wensen en eisen die inwoners aan onze dienstverlening stellen. Wat hebben wij daarvoor gedaan? Flexibele en passende dienstverlening In 2021 heeft de dienstverlening naar onze inwoners, ondanks corona, het gehele jaar grotendeels volgens de bestaande norm plaatsgevonden. Op piekmomenten was de wachttijd voor het maken van een afspraak maximaal 2 weken. Iets boven onze eigen servicenorm (1 week) maar ruim onder de wachttijden van omliggende gemeentes. Bij inwoners waar sprake was van een urgente (medische) situatie, is maatwerk geleverd door tussendoor te helpen of huisbezoeken af te leggen. De gemeente is daarnaast steeds goed bereikbaar geweest via de telefoon (14 070), website, sociale media (Twitter, Instagram en Facebook) en e-mail.

De veiligheid van inwoners en medewerkers stond bij het uitvoeren van de dienstverlening voorop. Met de ervaringen van 2020 hebben wij ook in 2021 opvolging gegeven aan alle corona maatregelen zoals het thuiswerken (m.u.v. vitale functies), het hanteren van looproutes in het Servicecentrum en het afstand houden. Ook zijn verbeteringen doorgevoerd aan tijdelijke aanpassingen doorgevoerd. In dit 2e Corona-jaar hadden inwoners andere wensen dan het jaar ervoor. Dat is bijvoorbeeld te zien aan het aantal producten dat is aangevraagd en verstrekt. Waar in 2020 een terugloop te zien was in aanvragen voor reisdocumenten, is het aantal afspraken in 2021 weer met 25% gestegen (ten opzichte van 2020) en was daarmee bijna gelijk aan het aantal in 2019. Ook waren er meer mensen die zonder afspraak naar het Servicecentrum kwamen (44% stijging), bijvoorbeeld bij het eerste rijbewijs of in de zomermaanden voor een reisdocument. Het aantal huwelijken en geregistreerd partnerschappen is met 20% gestegen ten opzichte van 2020 en vroeg ook beduidend meer inzet en flexibiliteit van onze medewerkers om wijzigingen in corona-maatregelen te bespreken met de bruidsparen. Niet alleen de reguliere dienstverlening heeft onverminderd doorgang gehad, er is juist ook aandacht geweest voor kwaliteitsverbeteringen.

De verbetertrajecten voor de website en de telefonie zijn grotendeels doorlopen, waarmee de techniek en de dienstverleningsprocessen geoptimaliseerd worden. Ook is er gestart met een traject om verdere digitalisering van de dienstverlening vorm te geven. In 2021 is verder initiatief geweest op het meten van klanttevredenheid. Naast de ‘waarderings-smileys’ op onze website, is een pilot gestart om ook de mening van onze inwoners te vragen bij gemeentelijke e-mails. Verder is er blijvende aandacht voor de impact van de coronacrisis op de organisatie en in het bijzonder op de veerkrachtigheid van de mensen en organisatie. Deze trajecten lopen in 2022 door.

Speerpunt

Omschrijving

Status

Er zijn geen speerpunten voor dit taakveld

20

Wat heeft het gekost? Burgerzaken

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

Lasten

4.019

99

4.117

4.127

-9

Baten

1.136

0

1.136

1.085

-52

Saldo van lasten en baten

-2.882

-99

-2.981

-3.042

-61

Bedragen x € 1.000

De baten betreffen legesopbrengsten voor de gemeentelijke dienstverlening (onder andere paspoorten, ID-kaarten, rijbewijzen, huwelijken). De lasten betreffen met name personele kosten voor het Servicecentrum. Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Tot dit taakveld behoren taken met betrekking tot onroerend goed dat niet aan een specifiek beleidsveld is toe te delen. Het gaat hier concreet om het beheer, de verhuur en instandhouding van gebouwen en gronden die de gemeente Leidschendam-Voorburg (al dan niet tijdelijk) in bezit heeft. Als concrete voorbeelden kunnen worden genoemd: woningen, bedrijfsgebouwen, de brede school De Waterlelie, inkomsten van de benzineverkooppunten, snippergroen, erfpachten en opstalrechten. Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente Leidschendam-Voorburg draagt zorg voor een goed beheer en optimale verhuur en instandhouding van haar gebouwen en gronden. Speerpunt

Omschrijving

Status

Er zijn geen speerpunten voor dit taakveld

Wat heeft het gekost? Beheer overige gebouwen en gronden

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

Lasten

1.402

564

1.966

2.166

-200

Baten

1.661

5

1.666

1.732

66

259

-559

-300

-435

-134

Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000

De baten betreffen huur van gronden en panden, inkomsten van benzineverkooppunten, retributie opstalrechten en canon erfpachten. Bij de lasten gaat het voornamelijk om de personele kosten, de zakelijke lasten, de verzekeringspremies, de kapitaallasten en de onderhoudskosten. Taakveld 0.63 Parkeerbelasting De gemeente heft geen parkeerbelasting. Er zijn gebieden waar gratis of korte tijd geparkeerd kan worden met een parkeerschijf (blauwe zones). Inwoners of bedrijven die gevestigd zijn in een blauwe

21

zone kunnen een parkeerontheffing aanvragen. Voor het aanvragen van een parkeerontheffing zijn leges verschuldigd. Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente is verantwoordelijk voor het administreren en uitgeven van parkeerontheffingen. Voor de relevante ontwikkelingen wordt verwezen naar de toelichting bij programma Verkeer en Vervoer. In 2021 zijn er 4.269 ontheffingen uitgegeven. Speerpunt

Omschrijving

Status

Er zijn geen speerpunten voor dit taakveld

Wat heeft het gekost? Parkeerbelasting

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

Lasten

19

0

19

21

-2

Baten

212

0

212

231

19

Saldo van lasten en baten

193

0

193

210

17

Bedragen x € 1.000

De baten betreffen de opbrengst van de parkeerontheffing blauwe zone. De lasten betreffen de uitvoeringskosten. Taakveld 0.10 Mutaties reserves Op dit taakveld worden alle toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves geraamd en verantwoord. In het hoofdstuk jaarrekening, onderdeel balans met toelichting worden de toevoegingen en onttrekkingen nader toegelicht. Wat hebben wij daarvoor gedaan? We hebben de mutaties in de reserves zoveel mogelijk verwerkt overeenkomstig de geraamde bedragen in de begroting. Afwijkingen hierop zijn in de financiële samenvatting van dit programma toegelicht. Speerpunt

Omschrijving

Status

Er zijn geen speerpunten voor dit taakveld

Wat heeft het gekost? Mutaties reserves

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

Lasten

10.531

101.610

112.141

98.580

13.560

Baten

13.098

106.856

119.953

105.387

-14.566

Saldo van lasten en baten

2.567

5.246

7.813

6.807

-1.006

Bedragen x € 1.000

22

De lasten en baten betreffen de geraamde en gerealiseerde toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. In de toelichting op de balans onderdeel Reserves worden de toevoegingen en onttrekkingen nader toegelicht.

Financiële toelichting op hoofdlijnen Tabel van lasten en baten Programma Bestuur en Ondersteuning

Lasten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Totaal lasten Baten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Totaal Baten Totaal Saldo Mutaties reserves Stortingen Onttrekkingen Saldo mutaties reserves Totaal resultaat

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

4.268 4.019 1.402 19 9.707

-434 99 564 0 229

3.834 4.117 1.966 19 9.936

5.078 4.127 2.166 21 11.392

-1.244 -9 -200 -2 -1.456

0 1.136 1.661 212 3.009 -6.698

23 0 5 0 28 -201

23 1.136 1.666 212 3.037 -6.899

2.287 1.085 1.732 231 5.334 -6.058

2.264 -52 66 19 2.297 841

10.531 13.098 2.567 -4.131

101.610 106.856 5.246 5.045

112.141 119.953 7.813 914

98.580 105.387 6.807 749

13.560 -14.566 -1.006 -165

Bedragen x € 1.000

Toelichting Financiën Het saldo van baten en lasten (exclusief mutaties reserves) van het programma Bestuur en Ondersteuning is ten opzichte van de begroting 2021 in totaal € 841.000 voordelig. Hieronder wordt voor de relevante taakvelden ingegaan op de grootste onder- en overschrijdingen. Lasten Taakveld Bestuur (€ 1.244.000 nadeel) De lasten binnen taakveld bestuur zijn hoger dan geraamd. Dit is op hoofdlijn te verklaren doordat de regeling Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA), die tot en met 2021 in beheer was bij een externe partij, vanaf 2022 in eigen beheer wordt uitgevoerd. Daarmee hebben de verplichtingen (en rechten) een plek gekregen op de balans per 31 december 2021. De middelen die uit de kapitaalverzekering zijn vrijgevallen (zie ook baten bij dit taakveld) worden gestort in de voorziening toekomstige pensioenen wethouders. Dit leidt tot een incidenteel nadeel. In de begroting wordt structurele storting in de voorziening toekomstige pensioenen wethouders geraamd. Daarnaast zijn binnen dit taakveld een aantal kleinere voor- en nadelen. De lasten in verband met het doorontwikkelen van de organisatie vallen lager uit. Er wordt voorgesteld om € 385.000 over te hevelen naar 2022.

23

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden (€ 200.000 nadeel) De lasten binnen dit taakveld vallen per saldo hoger uit door een diversiteit aan kleinere posten waaronder hogere kosten voor uitbesteed onderhoud van gebouwen en installaties en hogere energielasten. Daarnaast zijn er binnen dit taakveld lasten geboekt voor de instandhouding van een gebouw dat als vervangende ruimte dient bij de verbouw of nieuwbouw van scholen. De raming hiervan staat in taakveld Onderwijshuisvesting. Tegenover dit nadeel staat dus een voordeel in dat taakveld. Baten Taakveld Bestuur (€ 2.264.000 voordeel) De baten binnen taakveld Bestuur zijn hoger uitgevallen dan geraamd. Per saldo is dit te verklaren doordat de regeling Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA), die tot en met 2021 in beheer was bij een externe partij, vanaf 2022 in eigen beheer wordt uitgevoerd. De middelen die uit de kapitaalverzekering zijn vrijgevallen, zijn door de gemeente ontvangen en leiden tot een incidenteel voordeel in 2021. De middelen (zie ook lasten bij dit taakveld) worden gestort in de voorziening toekomstige pensioenen wethouders. Daarnaast is er een voordeel uit de vrijval van een balanspost uit 2020 voor de nog te betalen pensioenpremies van ex-wethouders aan de pensioenverzekeraar. Nu de verzekeraar stopt met deze kapitaalverzekering, valt deze balanspost vrij.

Dit leidt tot een incidenteel voordeel in 2021. Mutaties in reserves De lagere lasten en baten hebben voor een bedrag van € 14,2 miljoen betrekking op overhevelingen van verschillende bestemmingsreserves naar met name de bestemmingsreserve dekking afschrijvingen (€ 13,6 miljoen) die niet dan wel in mindere mate gerealiseerd zijn; te weten: • De geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve Bereikbaar Stompwijk (€ 11,9 miljoen) in verband met de investering van de aanleg van de Veenpoldersweg heeft niet plaatsgevonden, omdat de betreffende investering in 2021 nog niet afgerond is. • De geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve toekomstige werkzaamheden Rietvink (€ 0,35 miljoen) heeft niet plaatsgevonden, omdat de betreffende investering in 2021 nog niet afgerond is. • De geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve Duurzaamheid en Energietransitie (€ 0,225 miljoen) in verband met van duurzaamheidsmaatregelen in / aan schoolgebouwen is € 0,016 miljoen lager uitgevallen, omdat er minder uitgeven is aan de betreffende werkzaamheden. • De geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve Bereikbaarheid (€ 1,2 miljoen) in verband met de investeringen in het kader van de Leidsekade Venestraat heeft niet plaatsgevonden, omdat de betreffende investeringen in 2021 nog niet afgerond zijn.

• Daarnaast heeft de geraamde overheveling van de algemene reserve met bufferfunctie (van € 0,6 miljoen) naar de algemene reserve vrij besteedbaar plaatsgevonden in verband met de maximale bandbreedte van het weerstandsvermogen ten opzichte van het risicoprofiel (zie paragraaf weerstandsvermogen). Tot slot zijn baten in verband met de onttrekkingen aan de nieuwgevormde bestemmingsreserves € 1 miljoen lager dan geraamd. Dit wordt verklaard doordat de werkelijke lasten die met name op diverse programma's staan, € 1 miljoen lager zijn dan begroot. Bij de 2e Tussentijdse rapportage is besloten om de werkelijke en niet de geraamde lasten te onttrekken aan de nieuwgevormde bestemmingsreserves.

24

Investeringen

Begroting na Realisatie 2021 Verschil 2021 wijziging in 2021 Uitgaven 499.892 158.355 341.537 Inkomsten 0 0 0 Saldo uitgaven en inkomsten 499.892 158.355 341.537 Bedragen x € 1 Bestuur en ondersteuning

Voor een uitgebreide toelichting per investering, wordt verwezen naar jaarrekening onderdeel realisatie investeringsplan.

25

Programma 1. Veiligheid Omschrijving Het programma veiligheid richt zich op de veiligheid in de gemeente Leidschendam-Voorburg en het gevoel van veiligheid van de inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente. De gemeente werkt daarbij nauw samen met partners in veiligheid, zoals het Openbaar Ministerie, politie, brandweer, woningbouwverenigingen, Omgevingsdienst Haaglanden en zorginstellingen. De gemeente zet instrumenten in als preventie, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nummer Naam Taakveld 1.1 1.2

Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

Wat willen wij bereiken? Een veilige gemeente, waarin iedereen zich veilig voelt. Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. Hieronder vallen brandbestrijding, preventieve maatregelen ten behoeve van de fysieke veiligheid en rampenbestrijding. Voor de taken binnen dit taakveld participeert de gemeente in de Veiligheidsregio Haaglanden. De Veiligheidsregio heeft een eigen begroting waarin de beleidsdoelstellingen zijn verwoord. Wat hebben wij daarvoor gedaan? De gemeente heeft samen met de andere deelnemende gemeenten invulling gegeven aan het opdrachtgeverschap van de Veiligheidsregio (VRH). De Veiligheidsregio organiseerde onder meer de brandpreventie en brandbestrijding. Daarnaast zorgde de gemeente ervoor dat de gemeentelijke organisatie voorbereid is en blijft op het handelen bij maatschappij ontwrichtende gebeurtenissen. Speerpunt

Omschrijving

Status

Er zijn geen speerpunten voor dit taakveld

Verbonden partij(en) Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) Doelstelling De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de aangesloten gemeenten.

26

Ontwikkelingen De beleidsmatige ontwikkelingen binnen de VRH spelen zich af binnen de kolommen (brandweer, zorg, gemeentelijke crisisbeheersing en in het verlengde daarvan de multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing, en de gemeenschappelijke meldkamer). Het beleid van de brandweer blijft ook de komende jaren gericht op het waarborgen van de fysieke veiligheid in de regio. De VRH blijft bij risicobeheersing een prominente gesprekspartner en adviseur van de gemeente. Het uitvoeringsprogramma wordt daartoe omgevingsrechtproof gemaakt en geeft daarmee richting aan de risicobeheersingsactiviteiten voor de komende jaren. Op basis van de recente evaluatie van de Wet Veiligheidsregio's staat voor de lopende kabinetsperiode gepland om, met behoud van het goede, een toekomstbestendig en samenhangend stelsel voor de crisisbeheersing en brandweerzorg te realiseren. Het transitieakkoord 'Meldkamer van de Toekomst' uit 2013 is inmiddels in de eindfase beland. De VRH heeft middelen gereserveerd voor zowel de afhechting van de rafelranden als voor het optimaliseren van de meldkamerfunctie. Wat heeft het gekost? Crisisbeheersing en brandweer

Primitieve Begrotingsbegroting wijzigingen 2021 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021

Verschil 2021

Lasten

6.197

46

6.243

6.057

186

Baten

0

0

0

0

0

-6.197

-46

-6.243

-6.057

186

Saldo van lasten en baten Bedragen x € 1.000

De lasten betreffen de bijdrage aan de veiligheidsregio en de kosten voor de gemeentelijke crisisorganisatie. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Hieronder vallen het uitvoeren van het integraal veiligheidsbeleid 2020 - 2022, het Vergunningen, Toezichts- en Handhavingsbeleid 2020 - 2023, de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV), de vergunningverlening op grond van de APV, Drank en Horeca en overige bijzondere wetten, het toezicht en handhaving hierop. Ook de uitvoering van het regionaal veiligheidsbeleid, waaronder de aanpak van ondermijning, is onderdeel van dit taakveld. Wat hebben wij daarvoor gedaan? Het actieprogramma veiligheid 2021 is in samenwerking met veiligheidspartners uitgevoerd en er is bijgedragen aan de uitvoering van het regionaal veiligheidsbeleid. Ook is geparticipeerd in het dealbrekersproject, dat jonge aanwas in de criminaliteit moet helpen voorkomen. Het college heeft voor 2021 geen Vergunningen, Toezichts- en Handhavingsprogramma vastgesteld. Dat neemt niet weg dat de Vergunning, Toezichts- en Handhavingstaken wel zijn verricht, met de kanttekening dat veel reguliere toezichts- en handhavingstaken minder intensief zijn opgepakt, omdat

27

de buitengewoon opsporingsambtenaren veel werk hebben gehad aan het toezicht op de naleving van de Covid-19 maatregelen. Uit extra subsidiegelden die van het Rijk zijn verkregen zijn voor vier maanden tien extra toezichthouders aangesteld, die gedurende die 4 maanden de bijplaatsingen bij afvalcontainers in beeld hebben gebracht. De opening van The Mall of the Netherlands vergde extra inzet op de bestuurlijke integriteitsbeoordeling (Wet bibob). Op 10 november 2021 heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met het programmaplan Sterk voor Noord. In het programma werken bewoners en partners aan het inlopen van achterstanden in onderwijs, financiële zelfredzaamheid en fijn en veilig wonen in Prinsenhof hoogbouw en de Heuvel/Amstelwijk. Speerpunt

Omschrijving

Versterkingsprogramma Leidschendam-Noord (Prinsenhof / Amstelwijk / Heuvelwijk)

Verbeteren en versterken van de leefbaarheid in Leidschendam-Noord. Daarbij wordt in elk geval ingezet op de thema's: school, werk, wonen, cultuur, bewoners en veiligheid (uitvoering unaniem aangenomen motie 484 Versterkingsprogramma De Prinsenhof).

Status

Toelichting per speerpunt Versterkingsprogramma Leidschendam-Noord (Prinsenhof / Amstelwijk / Heuvelwijk) Het Programmaplan is opgesteld en in de raad van 10 november 2021 vastgesteld. De uitvoering van dit programma moet leiden tot een kansrijke toekomst voor alle inwoners van LeidschendamNoord. Dit betekent het terugdringen en voorkomen van kansenongelijkheid. Het betekent ook dat jongeren en volwassenen participeren naar vermogen en dat armoede, taalachterstanden en schulden minder vaak een belemmering vormen om mee te doen. We streven naar wijken waar het voor iedereen fijn en veilig wonen is. Inwoners, gemeente, corporaties, maatschappelijke partners, zorginstellingen, scholen, het bedrijfsleven en politie werken in het Programma Sterk voor Noord samen aan een kansrijke toekomst voor alle inwoners in Leidschendam-Noord. Wat heeft het gekost? Openbare orde en veiligheid