Boekwerk Jaarstukken_2024

Acties 2024 nieuwe LEA uitvoeren;

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

46

Toelichting: De LEA werkgroepen zijn georganiseerd langs de programmalijnen Het jonge kind, School voor de toekomst en Aansluiting VMBO-MBO. Deze werkgroepen bestaan uit vertegenwoordigers uit het onderwijsveld en de kinderopvang en voeren de acties uit die in de LEA zijn opgenomen. Er wordt hierbij aangesloten bij het IHP en regionale afspraken over inclusiever onderwijs. Ook onderstaande thema’s hebben een plek in de werkgroepen. •

Voorkomen dat kinderen en jeugd voortijdig de school verlaten; Toelichting: De gemeente heeft zich voor dit speerpunt op verschillende manieren ingezet. Zo is regionaal een dashboard ontwikkeld om beter zicht te krijgen op thuiszitters. Ook hebben we gewerkt aan het herzien van de routeboeken verzuim om zo de samenwerking tussen scholen, samenwerkingsverbanden en de gemeente op dit vlak te versterken. Verder hebben we gewerkt aan het nieuwe regionale Vroegtijdig School Verlaten programma. In dit programma heeft het wetsvoorstel ‘van school naar duurzaam werk’ een belangrijke plek. Tot slot is lokaal de pilot ‘Jongeren buiten beeld’ gestart. Het doel van deze pilot is om jongeren in beeld te krijgen die we op reguliere wijze, via een doorstroomcoach, niet bereiken.

•

Meer peuters bereiken die een verhoogd risico lopen op een achterstand (huidig bereik is 87%); Toelichting: In een brief van 17 december 2024 is de gemeenteraad geïnformeerd over de opvolging van de moties Lokale Educatieve Agenda 2024 (4067). Uit eerste peutermonitor blijkt dat het aantal kinderen met een VE-indicatie die naar een VE-groep gaan, lager ligt dan verwacht. Het college is naar aanleiding van deze bevinding direct in contact getreden met de betrokken partijen en de uitkomsten van de peutermonitor worden nader geanalyseerd. Zo wordt gezamenlijk geduid of de uitkomsten uit de peutermonitor kloppen en welke aanvullende acties nodig zijn.

•

Regionaal samenwerken op thema’s zoals aanpak lerarentekort en leerlingenvervoer; Toelichting: In 2024 zijn regionaal contacten gelegd om te de mogelijkheden te onderzoeken voor regionale samenwerking rond leerlingenvervoer. Dit proces loopt door in 2025. Ook het onderwerp lerarentekort wordt in regionaal verband besproken met het onderwijs en loopt door in 2025. Landelijk wordt ook ingezet op het lerarentekort door onder meer de campagne “Werken met de Toekomst”.

•

Extra aandacht voor kinderopvang en een goede doorgaande leerlijn. Toelichting: Kinderopvangorganisaties die Voorschoolse Educatie aanbieden maken afspraken met scholen over de doorgaande lijn van peuters naar de kleuterklassen. Van een doorgaande lijn is sprake wanneer het pedagogisch-educatief handelen en het educatieve aanbod van de voorschoolse voorziening en het basisonderwijs goed op elkaar aansluiten. Deze aansluiting is belangrijk om een ononderbroken ontwikkelingslijn voor kinderen te realiseren, zonder overlap of gaten. De huidige resultaatafspraken tussen partners van de kinderopvang, onderwijs en gemeente zijn in 2021 gemaakt. De afspraken worden jaarlijks met deze partijen besproken. Het verbeteren van de doorgaande lijn is ook opgenomen in de LEA 2024, waardoor hier extra aandacht voor is.

Onderwijshuisvesting

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

47

In 2024 heeft de gemeente samen met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor 2025-2040, dat in 2025 ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit plan richt zich op duurzame, functionele en toekomstbestendige schoolgebouwen, waarbij naast onderwijs ook kinderopvang en talentontwikkeling een rol spelen. Daarnaast zijn lopende huisvestingsprojecten zoals De Vijverhof, het Sint-Maartenscollege en de Maria Bernadette voortgezet, waarbij stappen zijn gezet in het ontwerp- en besluitvormingsproces. Verder is een haalbaarheidsonderzoek gestart naar een nieuwe onderwijsvoorziening in Klein Plaspoelpolder. Met deze inspanningen wordt gewerkt aan een solide basis voor goed onderwijs in een passende en duurzame leeromgeving. Speerpunten: •

Opstellen (in samenhang met de LEA) en bewaken uitvoeringsplanning IHP; Toelichting: Samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties stelt de gemeente in 2024 een Integraal Huisvestingsplan op voor zowel PO als VO. Door de IHP’s te bundelen is betere afstemming in planning mogelijk en wordt de samenwerking tussen PO en VO bevorderd. Het nieuwe IHP wordt naar verwachting in Q2 2025 opgeleverd.

•

Beschikbaar stellen tijdelijke onderwijshuisvesting voor scholen die in aanmerking komen voor (ver)nieuwbouw. Toelichting: Voortvloeiend uit het IHP PO 2019-2023 werd in 2024 gewerkt aan onderstaande projecten: • Renovatie Kindcentrum Vijverhof in Voorburg: In 2024 is het technisch ontwerp uitgewerkt en aanbesteed. In Q1 2025 starten de bouwwerkzaamheden. De gemeente heeft een voormalig schoolgebouw aan de Oude Bleijk 4 geschikt gemaakt als tijdelijke huisvesting voor de school. • Nieuwbouw RKBS Maria Bernadette / Kindcentrum Ruysdael in Leidschendam: Het ruimtelijk kader is vastgesteld door de gemeenteraad in juli 2024. In Q1 2025 start de bouwheer met de ontwerpfase. Voortvloeiend uit het IHP VO 2017-2026 werd in 2024 gewerkt aan onderstaande projecten: • Nieuwbouw Sint Maartenscollege: In 2024 zijn door de bouwheer de projectmanager en het ontwerpteam geselecteerd. In Q1 2025 wordt gestart met de ontwerpfase. • Vernieuwbouw Dalton College: Medio 2024 is het huisvestingsonderzoek afgerond waarin mogelijke scenario’s voor vernieuwing van het Dalton College zijn vergeleken. In 2025 wordt er een architectuurhistorisch onderzoek uitgevoerd.

Wat heeft het gekost? Onderwijs

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2024 2024 2024

Realisatie 2024

Verschil 2024

Baten

2.290

90

2.380

2.522

142

Lasten

9.018

803

9.821

9.350

471

Saldo van lasten en baten

-6.728

-712

-7.441

-6.828

612

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Onderwijs is ten opzichte van de begroting 2024 in totaal € 612.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten € 142.000 voordelig

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

48

Onderwijshuisvesting (€ 128.000 nadeel) Tegenover dit nadeel staat een voordeel op de baten van programma 6 Sociaal domein. Dit wordt verklaard doordat de begrote huurinkomsten van de Integrale Kind Centra (IKC) op dit programma staan en de realisatie op programma 6 verantwoord wordt. Onderwijsbeleid (€ 270.000 voordeel) De middelen voor de Specifieke uitkering Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) van voorgaande jaren zijn ingezet in 2024. Daarnaast was de definitieve beschikking 2024 hoger dan waar in de begroting rekening mee gehouden was (voordeel € 249.000). Lasten € 471.000 voordelig Onderwijsbeleid (€ 212.000 voordeel) Door onderbezetting is niet het volledige budget uitgeven voor het Lokaal Onderwijs Beleid (€ 131.000 voordeel). Er is een verschuiving van de uitgaven met het programma 5 (Cultuur) met de subsidietafel Basisvaardigheden en Talentontwikkelingen (€ 81.000 voordeel). Voorgestelde overhevelingen (voordeel € 180.000) Het voordeel is ontstaan doordat er minder kosten gemaakt zijn voor de tijdelijke onderwijshuisvesting voor het Maartenscollege (€ 180.000). In verband met de vernieuwbouw van de PO De Vijverhof is een tijdelijke onderwijshuisvestingslocatie gevonden in de Oude Bleijk.

Het budget voor de verbouwing is verdeeld over de jaren 2024 en 2025, achteraf blijkt dat het gedeelte voor 2024 te hoog ingeschat was en de kosten merendeel in 2025 worden uitgegeven. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 79.000 voordelig.

Relevante documenten Lokale Educatieve Agenda (LEA) (iBabs nr. 3230) Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs (IHP) (iBabs nr. 900) Monitor Sociaal domein (iBabs nr. 3819)

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

49

5. Sport, cultuur en recreatie De gemeente heeft verschillende wettelijke taken die verband houden met cultuur en faciliteert een bruisend cultureel veld in de gemeente. Het gaat om het aanbieden van een bibliotheekfunctie, zorgdragen voor een toereikend lokaal media-aanbod en het beschermen en toegankelijk maken van cultureel erfgoed (archeologisch en cultuurhistorisch). De gemeente heeft tevens de wettelijke taak om speelvoorzieningen in de openbare ruimte te inspecteren en veilig te houden en een zorgplicht ten aanzien van bomen in de openbare ruimte. We zetten met het Groenactieplan in op een natuur inclusieve gemeente. De gemeente zet zich in op het behouden, versterken en vergroten van de hoeveelheid groen in onze gemeente. Dit draagt onder andere bij aan het klimaatbestendig maken van ons stedelijk gebied, het creëren van een prettige, gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier en aan het versterken van de biodiversiteit. Op het gebied van sport en bewegen heeft de gemeente een rol bij het aanbieden van preventieprogramma's in samenwerking met sportverenigingen en beweegpartners. Daarnaast beheert, onderhoudt en exploiteert de gemeente de sportaccommodaties, zodat die van goede kwaliteit zijn. Wat wilden we bereiken Sport, kunst, cultuur en recreatie spelen een cruciale rol in het creëren van levendigheid en aantrekkelijkheid in onze gemeente.

Ze dragen bij aan de publieke gezondheid en de ontwikkeling van vaardigheden en bieden plezier aan onze inwoners. De gemeente moedigt ondernemers en vrijwilligers aan en ondersteunt hen bij het organiseren van evenementen en activiteiten. Het streven is om sport, kunst, cultuur en recreatie toegankelijk te maken voor iedereen in onze gemeente. Wat hebben we bereikt Afgelopen jaar is op verschillende manier gewerkt aan het levendiger en aantrekkelijk maken van de gemeente, zowel door het maken van nieuw beleid als door het uitvoeren van maatregelen uit al vastgesteld beleid. Zo is de Cultuurvisie vastgesteld door de gemeenteraad. Het toegankelijk maken van cultuur voor inwoners is daarin een belangrijk uitgangspunt. Ook zijn vanuit het Groenactieplan acht locaties vergroend en is de gemeentepartner geworden van het natuureducatieprogramma Naar Buiten! LV. Dit programma heeft als doel om kinderen en hun ouders dichterbij natuur te brengen door educatieve natuurbelevenissen. Ruim 20 lokale partners hebben zich hieraan gecommitteerd om een jaarrondprogramma aan te bieden, zoals een Weidevogelsafari en Afval Clean Suppen. Tot slot is het via QR-fit routes mogelijk om in de openbare ruimte te trainen voor inwoners. Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

Waarde

Bron

20 Niet-sporters

%

2022

42,4 (landelijk 46,4)

Gezondheidsmonitor volwassenen, GGD’en, CBS en RIVM

Toelichting op de indicatoren 20 Niet-sporters Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen?

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

50

Sport De gemeente vindt sport en een gezonde levensstijl belangrijk. Samen met sportclubs, aanbieders en maatschappelijke organisaties is een lokaal sportakkoord 2023-2026 gesloten, waar in 2024 verder uitvoering aan wordt gegeven: • Coaches en lokale sporthelden worden als rolmodellen op wijkniveau ingezet • Wijkgerichte aanpak van buurtsport- en cultuurcoaches wordt voortgezet. • Bevorderen van sport en beweging in de openbare ruimte en wijken, met speciale aandacht voor diverse doelgroepen. Het beleid van de gemeente en haar partners is gebaseerd op de landelijke Regeling sportakkoord. Samen met sportverenigingen blijft de gemeente investeren in hoogwaardige sportfaciliteiten. In 2023 heeft Sportpark Westvliet een upgrade gekregen met de aanleg van een rugbyveld en beachvolleybalvelden. Om te blijven voldoen aan de eisen van de verschillende sportbonden wordt het onderhoud uitgevoerd volgens het geldende Beheerplan sportparken en de Meerjaren Onderhoudsprognose voor gebouwen. Vanaf 2024 wordt het onderhoud van het rugbyveld op sportpark Westvliet toegevoegd. Zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen voor de acties die in het kader van het beheer en onderhoud plaatsvinden. Cultuur Leidschendam-Voorburg heeft mooi erfgoed en goede culturele voorzieningen. In 2024 is er een nieuwe cultuurvisie en zal een start worden gemaakt met de uitvoering van deze visie.

We zorgen er in ieder geval voor dat een passend lokaal aanbod van musea, theaters en bibliotheek beschikbaar en toegankelijk is voor alle inwoners. De rijke historie van de gemeente zal zichtbaarder worden gemaakt in musea en buiten, mogelijk met virtuele ondersteuning. Met het Huijgens museum (bestaande uit de locaties Hofwijck en Swaensteyn) wordt een nieuwe meerjarige en toekomstbestendige exploitatieovereenkomst afgesloten. Belangrijke punten hierbij zijn de ambitie om het museum naar een hoger niveau te tillen en in de toekomst minder afhankelijk te maken van gemeentelijke middelen Het Erfgoedpodium zal worden ondersteund om cultureel erfgoed bij het publiek onder de aandacht te brengen, en er zal worden samengewerkt met recreatie en toerisme om het publiek in contact te brengen met erfgoed. Het erfgoed wordt ontsloten door evenementen, toeristische routes, rondleidingen, informatieborden, tentoonstellingen en lezingen. Erfgoed is een thema in de Omgevingsvisie en de opgave van de energietransitie. Openbaar groen Op het gebied van openbaar groen streeft de gemeente ernaar om het groene karakter van de openbare ruimte te behouden, de variatie en beleving van groen in de wijken te vergroten en verbindingen te creëren tussen het stedelijk gebied en het buitengebied.

Hierbij wordt ingezet op het bestendig maken van de openbare ruimte tegen extreme weersomstandigheden en het versterken van de biodiversiteit. Er zal worden geïnvesteerd in een groen netwerk van parken, buitenruimten, bermen en water om een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving te creëren. Initiatieven van bewoners die hun buurt groener willen maken, worden zoveel mogelijk ondersteund. Het Groenactieplan (2023) bevat een set concrete maatregelen om Leidschendam-Voorburg verder te vergroenen en klimaatbestendiger te maken. Project ‘Vreugd & Rust’ behelst het opknappen en restaureren van park Vreugd & Rust. De eerste fasen van het herstel zijn in 2023 gestart. Vanaf 2024 wordt gewerkt aan de onderdelen: Brug langs de Vliet, nieuw onderkomen op de dierenweide, nieuwe padenstructuur en herstel tuinmuren. De eerste drie onderdelen vragen om additionele financiering waarvoor later een afzonderlijk voorstel komt. Tevens worden vanuit reguliere onderhoudsbudgetten de aanleg van extra plantvakken en de renovatie van diverse plantvakken gerealiseerd. De Landschapstafel Duin Horst Weide werkt momenteel aan een nieuw Meerjarenprogramma. Dit programma wordt onder andere ontwikkeld vanuit het eerder opgestelde “Landschapsontwikkelingsplan: inventarisatie & Analyse, de sleutel tot uitvoering” (2012) (continuering van beleid).

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

51

In 2024 wordt het gebied van openbaar groen uitgebreid naar aanleiding van het nieuwbouwproject De Coulissen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Sport Samen met partners is uitvoering gegeven aan het lokale sportakkoord voor vitale sportaanbieders gericht op jong en oud. Onder andere door de inzet van rolmodellen en ook de buurtsport- en cultuurcoaches hebben zich net als voorgaande jaren ingezet in samenwerking met verschillende scholen in Leidschendam-Voorburg. Daarnaast hebben zij voor sport bijvoorbeeld 4x4 toernooien georganiseerd en ook verschillende vakantieactiviteiten. Ook moedigt de gemeente (top)sport in onze gemeente aan door het uitreiken van de sportprijs. In februari 2024 zijn sporters in verschillende categorieën in het zonnetje gezet. De gemeente heeft in 2024 geïnvesteerd in sportfaciliteiten en het onderhoud van de faciliteiten. Zo is in 2024 het handbalveld bij Stompwijk '92 gerenoveerd, evenals twee hockeyvelden bij Cartouche. Het onderhoud van sportparken en bijbehorende voorzieningen is uitgevoerd volgens het geldende Beheerplan Sportparken en de Meerjaren Onderhoudsprognose voor gebouwen. Het Beheerplan Sportparken is recent geactualiseerd en zal voortaal jaarlijks worden herzien om in te spelen op ontwikkelingen op het gebied van sportaccommodaties en om de kwaliteit en veiligheid van de faciliteiten te waarborgen. Speerpunten: •

Uitvoeren acties 2024 van het lokaal sportakkoord 2023-2026 binnen het Gezond en actief leven akkoord; Toelichting: In 2024 is op verschillende manieren aan het sportakkoord uitvoering gegeven. Zo is het vrijwilligersmanagement versterkt binnen een vereniging, is passend vrijwilligersbeleid ontwikkeld in een andere vereniging en is ingezet op het binden en faciliteren van leden en vrijwilligers. Hiervoor heeft de gemeente subsidies verstrekt. Deze acties sluiten onder andere aan op passend vrijwilligersbeleid en bouwen aan een sterk kader uit het lokaal sportakkoord.

•

Uitvoering geven aan 'rolmodellen in de wijk'. Toelichting: Stichting Studielokalen en Stichting Sport en Welzijn hebben het afgelopen jaar samengewerkt om moeders en dochters samen in beweging te krijgen in LeidschendamNoord. Dit hebben ze gedaan door een rolmodel uit de Arabische gemeenschap te vragen om op woensdagavonden een avond vorm te geven op het gebied van sport en bewegen. Er is een groep van 60 vrouwen en meisjes die hieraan meedoet van diverse culturele achtergronden. Er wordt tijdens deze avonden ook informatie gegeven over het aanbod van bijvoorbeeld Sport en Welzijn over jongerenwerk, waar ondersteuning te krijgen is en gezond koken en eten.

Cultuur

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

52

In 2024 is de cultuurvisie “Een rijk cultureel leven voor iedereen” vastgesteld door de gemeenteraad. Aansluitend hierop is de uitvoeringsagenda voor de komende twee jaar vastgesteld door het college. Belangrijk speerpunt uit de cultuurvisie is het toegankelijk maken en houden van cultuur voor alle inwoners. Een cultuurmakelaar gaat zich hier onder andere voor inzetten. Ook hebben we de rijke geschiedenis van de gemeente op eigentijdse wijze toegankelijk en zichtbaar gemaakt via History5D. De visualisatie van Hofwijck in de 17e eeuw is na een onthulling online gegaan. Het bestuur van het Huygensmuseum werkt aan een meerjaren beleids- en exploitatieplan dat past binnen de kaders die de gemeente heeft meegegeven. Het Erfgoedpodium is ondersteund door de subsidieregeling Beleefbaar Erfgoed te actualiseren. Via het Erfgoedpodium worden initiatieven georganiseerd die bijdragen aan de toegankelijkheid van ons culturele erfgoed. Het cluster erfgoed ontwikkelt een gebiedsbiografie. De gebiedsbiografie biedt inspiratie en onderbouwing voor erfgoed in de Omgevingsvisie.

Speerpunten: •

Meerjaren exploitatieovereenkomst met musea afsluiten; Toelichting: Er zijn bestuurlijke en ambtelijke gesprekken gevoerd over de toekomstige invulling van de exploitatie van het Huygensmuseum. Een belangrijk kader hiervoor is de huidige jaarlijkse exploitatiesubsidie.

•

Bestuurlijk besluit over de toekomst van de bibliotheek en het theater in Voorburg; Toelichting: Het college heeft in 2024 uit verschillende scenario's gekozen voor het scenario waarin de bibliotheek een Huiskamer is voor Voorburg. Deze faciliteit wordt nieuwbouw van circa 3.000 m². Mede in combinatie met ondersteunende horeca en faciliteiten voor ontmoeting en cultuurparticipatie maar zonder inpandig theater.

•

Verbouwing en verhuizing van de bibliotheek op het Fluitpolderplein in Leidschendam Toelichting: In 2024 is het definitief ontwerp voor de nieuwe bibliotheek op het Fluitpolderplein door het college vastgesteld. Ook is het inkoopproces voor het bouwteam ingericht. Daarnaast is een proces ontworpen voor het huisvesten van maatschappelijke partners op Fluitpolderplein 10 dat in lijn is met het Didam arrest.

Openbaar groen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

53

Op het gebied van openbaar groen streeft de gemeente ernaar om het groene karakter van de openbare ruimte te behouden, de variatie en beleving van groen in de wijken te vergroten en verbindingen te creëren tussen het stedelijk gebied en het buitengebied. Hierbij is ingezet op het bestendig maken van de openbare ruimte tegen extreme weersomstandigheden en het versterken van de biodiversiteit. Er is geïnvesteerd in een groen netwerk van parken, buitenruimten, bermen en water om een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving te creëren. Initiatieven van bewoners die hun buurt groener wilden maken zijn ondersteund. Zoals beheer en vervangen onder andere van slechtgroeiende straatbomen (bomen in de verharding) o.a. Halenwijnlaan en Irenelaan en Herberg. Aanbrengen van boomgranulaat om bomen goed te laten groeien. Project ‘Vreugd & Rust’ behelst het opknappen en restaureren van park Vreugd & Rust. De eerste fasen van het herstel zijn in 2023 gestart. Vanaf 2024 is er gewerkt aan de brug langs de Vliet, nieuw onderkomen op de dierenweide, nieuwe padenstructuur en herstel tuinmuren. Daarnaast zijn de voorbereidingen getroffen voor het hertenonderkomen, de plantvakken en de brug. Vanuit het Groenactieplan zijn acht locaties vergroend. Hier zijn bijvoorbeeld brede trottoirs of bermen ontsteend en vergroend. Op een locatie is een wadi aangelegd om wateroverlast tegen te gaan.

Een deel van het budget is ingezet voor verbetering van het groen aan Park ’t Loo, ten behoeve van het project Gezonde Buurt Bovenveen. Er is een stadsecoloog aangesteld en zijn we gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden voor ecologisch maaibeheer. Vanuit de Landschapstafel Duin, Horst & Weide is er een nieuw Uitvoeringsprogramma 2024-2028 opgesteld. De Loozone en Leidschendammerhout vormen hierin twee prioritaire projecten voor LV. Parkway de Vliet is een reserveproject. Een eerste toepassing van het participatie-instrument ‘Uitdaagrecht’ is dat vrijwilligers het knotwilgbeheer in de polder Essesteijn overnemen van de gemeente. De Gebiedsanalyse Openbaar Groen is opgeleverd, met advies voor kwaliteitsverbetering en bevordering van de stedelijke biodiversiteit. Het project park Vreugd & Rust is zo goed als afgerond, zoals een nieuwe padenstructuur en tuinmuren. Speerpunten: •

Uitvoeren van acties uit het Groenactieplan Met het Groenactieplan willen we de biodiversiteit en ecologische waarde van het landschap vergroten. Een ecologische scan helpt hierbij knelpunten te identificeren, waarna gerichte maatregelen uitgevoerd worden. Voor de jaren 2026-2027 stellen wij een nieuw Groenactieplan op. Toelichting: Met de uitvoering van het Groenactieplan worden de biodiversiteit en ecologische waarde van het landschap vergroot. Door de uitvoering van een ecologische scan worden hierbij knelpunten geïdentificeerd, waarna gerichte maatregelen uitgevoerd worden. •

Uitwerken concreet programma DHW. Toelichting: In 2024 is een nieuw uitvoeringsprogramma (UVP) 2024-2028 voor het Duin, Horst & Weide gebied opgesteld. Dit programma werd geactualiseerd op basis van het concept Meerjarenprogramma 2023-2027. Het bevat nu de prioritaire LV-projecten Leidschendammerhout en Loozone, evenals Parkway de Vliet als reserveproject,

Betrokken verbonden partijen Dunea Groen Betrokkenheid bij het programma: Levering betrouwbaar drinkwater.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

54

Wat heeft het gekost? Sport, cultuur en recreatie

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2024 2024 2024

Realisatie 2024

Verschil 2024

Baten

4.915

-745

4.169

4.014

-155

Lasten

22.065

689

22.754

22.738

16

Saldo van lasten en baten

-17.151

-1.434

-18.585

-18.724

-139

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Sport, cultuur en recreatie is ten opzichte van de begroting 2024 in totaal € 139.000 nadelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten € 155.000 nadelig SPUK Stimulering Sport In 2023 was de verwachting dat een gedeelte van het ontvangen bedrag vanuit de SPUK stimulering Sport 2023 terugbetaald moest worden. Bij de vaststellingsbeschikking is echter gebleken dat er toch meer kosten vergoed worden en er een aanvullend bedrag wordt ontvangen. Per saldo levert dit een voordeel op van € 260.000 wat verantwoord wordt in 2024. Baggerwerkzaamheden De baggerwerkzaamheden zijn niet volledig uitgevoerd vanwege capaciteitsproblemen bij de aannemer. De onttrekking uit de voorziening is hierdoor € 320.000 lager, waardoor de baten lager zijn (nadeel € 320.000). Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 95.000 nadelig. Lasten € 16.000 voordelig Sportbeleid In 2024 zou gewerkt worden aan goede bewegwijzering naar recreatieve bezienswaardigheden (fiets-, wandelpaden en MTB-trails door Stompwijk, het Groene Hart en Vlietland).

Dit project is niet uitgevoerd (voordeel € 150.000) Sportaccommodaties • Er zijn extra kosten gemaakt voor onderhoud sportvelden en terreinen door onvoorziene werkzaamheden zoals een gebroken lichtmast en wateroverlast bij de Meerhorst en Westvliet (nadeel € 162.000). • De WOZ-waarde van de sportaccommodaties is harder gestegen dan verwacht. De hieruit voortvloeiende belastingen en heffingen zijn daardoor hoger (nadeel € 105.000). Openbaar groen Het nadeel (€ 119.000) wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere kosten bij maai- en slootbestek als gevolg van prijsstijging bij aanbesteding.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

55

Baggerwerkzaamheden De baggerwerkzaamheden zijn niet volledig uitgevoerd vanwege capaciteitsproblemen bij de aannemer (voordeel € 320.000). Zie ook de toelichting bij de baten. Voorgestelde overhevelingen (voordeel € 155.000): • Groen-blauwe projecten (€ 100.000): Voor de realisatie van groen-blauwe projecten, gericht op het versterken van een groene en leefbare woongemeente, is een startbudget beschikbaar gesteld. Er is een dringende behoefte om meekoppelkansen in andere ruimtelijke projecten te benutten en om tijdig subsidies te verwerven via de ‘verdubbelaar’. De afgelopen periode is besteed aan de afstemming met externe partners en het opstellen van dit nieuwe uitvoeringsprogramma, wat tijd heeft gekost. Inmiddels zijn de projecten vastgesteld. • Landschapstafel Duin, Horst en Weide (€ 55.000): In overleg met de betrokken partners is afgesproken dit resterende budget in te zetten voor de voorbereiding en uitvoering van projecten. Denk hierbij aan verkennende ontwerpstudies en landschaps-ecologisch onderzoek. Deze middelen zijn essentieel om binnen de regionale samenwerking Duin, Horst & Weide verdere stappen te zetten in het realiseren van gemeenschappelijke doelen op het gebied van natuur, recreatie en cultuurhistorie. Dit budget zorgt ervoor dat de samenwerking en ontwikkeling in 2025 onverminderd kunnen doorgaan.

Overige afwijkingen Het totaal van de overig, diverse kleine afwijkingen verdeeld over het programma is € 223.000 nadelig.

Relevante documenten Integraal zorgakkoord (IZA) (iBabs nr. 3733) Gezond en actief leven akkoord (GALA) (iBabs nr. 3482) Aangaan samenwerkingsovereenkomst project Gezonde Buurten in Leidschendam-Voorburg 20232024 (iBabs nr. 3592) Cultuurvisie (iBabs nr. 3597) Groenactieplan 2024-2026 (iBabs nr. 3443) Samenwerkingsovereenkomst Landschapstafel Duin, Horst en Weiden (iBabs nr. 4005) Lokaal Sportakkoord (iBabs nr. 1373)

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

56

6. Sociaal domein De gemeente is in het Sociaal Domein verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Jeugdzorg. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor de Inkomensondersteuning en de (re-)integratie naar werk. Sinds 2022 draagt de gemeente de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Wet Inburgering. Wat wilden we bereiken Als gemeente vinden we het belangrijk dat het inwoners lukt alledaagse taken zelf te doen. Dat ze weten waar zij hulp kunnen vragen als het even niet meer lukt en dat zij het gevoel hebben de baas te zijn over hun eigen leven. Kortom: dat ze mee kunnen doen in de samenleving. De gemeente zet hier, samen met partners en inwoners op in, door: • Inwoners te helpen die dit het hardst nodig hebben. • Inwoners te ondersteunen om zoveel mogelijk op eigen benen te staan. • Inwoners sneller ondersteuning te bieden zodat problemen niet groter worden • De samenwerking met onze partners verder te versterken. • Te kijken hoe ondersteuning kan worden gecombineerd zodat inwoners met minder verschillende hulpverleners te maken krijgen. • Deze uitgangspunten komen terug in verschillend sociaal beleid van de gemeente, zoals sociaal kompas en de bijbehorende aanscherping hierop, minimabeleid, schuldhulpverleningsbeleid, reintegratie- en participatiebeleid, WMO beleid, LHBTI+ beleid en lokale jeugdbeleid.

De huidige tijd dwingt om breder naar vraagstukken te kijken en integraal te werken. Daarmee wordt voorkomen dat problemen rond bijvoorbeeld bestaanszekerheid met jeugdhulp worden opgelost. Door middel van het versterken van de integrale benadering wordt nadrukkelijk ook gekeken naar oplossingen vanuit onderwijs, zorg, bestaanszekerheid en wonen. De Wams die medio 2024 wordt verwacht geeft gemeenten daarbij meer handvatten. Met de Hervormingsagenda jeugd wordt beoogd om tot betere én financieel houdbare jeugdhulp te komen. Het afbakenen van jeugdhulp is daarvoor noodzakelijk waardoor hulp evenals een degelijke sociale basisstructuur zodat passende hulp beschikbaar blijft wanneer dat echt noodzakelijk is. Wettelijk kader Naast de inspanningen van de gemeente, en partners, om de zelfredzaamheid, samenredzaamheid en zelfregie van inwoners te bevorderen, zijn ook veiligheid en kansengelijkheid belangrijke thema’s. De taken van de gemeente in het sociaal domein zijn belegd in onder andere de volgende wetten: • • • • •

Jeugdwet gericht op kinderen, jongeren en het gezin; Wet maatschappelijke ondersteuning gericht op iedereen met een lichte, lichamelijke, psychiatrische, verstandelijke en psychosociale beperking Participatiewet: voor iedereen die kan werken of participeren maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt. Wet inburgering gericht op inburgeringsplichtige inwoners om ze snel en volwaardig mee te laten doen in de samenleving Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: volwassen inwoners met schulden die deze niet zelf kunnen oplossen

Tot slot treedt per 1 juli 2024 de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) in werking. Dit biedt een wettelijk kader voor gemeenten om nog beter de regie te pakken op een gecoördineerde aanpak in gevallen van meervoudige problematiek in het sociaal domein. Wat hebben we bereikt Vanuit het sociaal domein heeft de gemeente inwoners die het (tijdelijk) zelf niet redden een vangnet geboden. Zo zijn circa 4.800 inwoners ondersteund vanuit de Wmo en circa 2.340 jeugdige inwoners ontvingen een vorm van jeugdzorg. Aan het einde van het jaar hadden circa 1.600 inwoners een bijstandsuitkering, aan het begin van het jaar waren dit er circa 1.650. Hoewel de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) is uitgesteld, werken we hierop vooruitlopend als gemeente wel aan een effectievere aanpak voor meervoudige problematiek.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

57

In 2024 is gewerkt aan verschillende beleidstrajecten die erop zijn gericht om inwoners nog beter te ondersteunen, die ook al deels ten uitvoering zijn gebracht. De Gemeenteraad heeft de sociale basis, de subsidieverordening, de koersbrief voor de Wmo en het minimabeleid besproken en/of vastgesteld. Met de hervormingsagenda Jeugd (regionaal) en actieplan Jeugd (lokaal) werken we aan het versterken van de pedagogische basis. Daarmee zetten we passende ondersteuning in en kunnen we de beschikbare jeugdzorg en financiële middelen toegankelijk houden van voor degenen die dit nodig hebben.

Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

Waarde

Bron

21 Banen

per 1.000 inwoners 15-65 jaar

2023

478,1 (landelijk 836,6)

CBS Bevolkingsstatistiek / LISA bewerking ABF Research

22 Jeugdcriminaliteit

% 12 t/m 21 jarigen

2023

1,0 (landelijk CBS 1,0) Jeugdmonitor 6,0 (landelijk CBS - Jeugd 6,0) 72,2 CBS (landelijk Arbeidsdeelname 73,1)

23 Kinderen in % kinderen tot 18 jaar uitkeringsgezin 24 Netto arbeidsparticipatie % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 26 Achterstand onder jeugd % - Werkloze jongeren 27 Personen met een Aantal per 10.000 bijstandsuitkering inwoners van 18 jaar en ouder 28 Lopende reAantal per 10.000 integratievoorzieningen inwoners van 15 – 65 jaar

2023

29 Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar

2024

30 Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

2024

0,7 (landelijk CBS - Indicatoren 0,9) jeugdzorg in natura

31 Jongeren met jeugdreclassering 32 Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners

2024

0,3 (landelijk CBS - Jeugd 0,3) 560 (landelijk CBS - Monitor 650) sociaal domein Wmo

2023

2023 2024

2022

2024

1,0 (landelijk CBS 2,0) Jeugdmonitor 376,7 CBS (landelijk Participatiewet 343,6) 238,7 CBS - Re-integratie (landelijk 197,7) 11,5 CBS - Indicatoren (landelijk jeugdzorg in natura 11,7)

Toelichting op de indicatoren 21 Banen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

58

Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot 65 jaar. 22 Jeugdcriminaliteit Het percentage jongeren (12 tot 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. 23 Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. 24 Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

26 Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. 27 Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. 28 Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot 65 jaar. 29 Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.

30 Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. 31 Jongeren met jeugdreclassering

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

59

Het percentage jongeren (12 tot 23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12 tot 23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. 32 Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmogegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Jeugdhulp Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving om ongestoord te kunnen opgroeien. Dit is de basis voor een kind om zich optimaal te ontwikkelen en op te groeien tot een zelfredzame inwoner die positief bijdraagt aan de samenleving. Om dat te bereiken is er voor kinderen en jongeren een kansrijke, veilige en gezonde situatie nodig in en om het gezin. Helaas staat dit onder druk door problemen als bestaansonzekerheid, mentale gezondheid, prestatiedruk en (vecht)scheidingen. Al deze maatschappelijke kwesties oplossen via de jeugdhulp leidt tot overbelasting van het zorgstelsel met lange wachtlijsten tot gevolg. In 2023 zijn we gestart met ‘het fundamentele gesprek’ over opgroeien en opvoeden, waarin de verantwoordelijkheid wordt gedeeld door onder andere ouders, buurtgenoten, scholen, verenigingen en de gemeente. We zullen de toegang tot jeugdzorg prioriteit blijven geven en passende ondersteuning bieden die aansluit bij gezinsbehoeften. In 2024 wordt de lokale toegang versterkt zodat wordt voldaan aan de leidraad werken aan veiligheid. Hierdoor is de gemeente goed voorbereid op de ontwikkelingen in de veiligheidsketen. De samenwerking met de partners, zoals de huisartsen en het onderwijs, wordt doorgezet en uitgebreid. Hierbij wordt goed gebruik gemaakt van ieders expertise.

Het hulpaanbod wordt versterkt zodat zo snel mogelijk passende hulp beschikbaar is wanneer dat echt nodig is. De groei van aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft vlakt af (circa 2.100 jeugdigen), wel is de verwachting dat de complexiteit van de problematiek toeneemt en daarmee ook de duur en kosten van de trajecten. Ook wordt nadrukkelijk rekening gehouden met het aanbieden van laagdrempelige hulp en de lokale toegang. Thema’s als normalisering en afbakening van de jeugdhulp staan centraal. Dit is in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd. Wet maatschappelijke ondersteuning In 2024 wordt een start gemaakt met de uitvoering van het nieuwe gemeentelijke Wmo-beleid. De gemeente wil stimuleren dat kwetsbare inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en kunnen deelnemen aan het dagelijks leven. Niet alleen met voorzieningen, maar ook met aandacht: met mensen die eenzaam zijn gaan we in gesprek. We versterken de zelfredzaamheid van inwoners, zorgen voor een solide sociale basis en zetten in op de onderlinge betrokkenheid van inwoners. Ook zorgen we voor een goed vangnet van voorzieningen voor inwoners die het op eigen kracht of met hulp van naasten en vrijwilligers niet redden. Om dit te bereiken zorgen we voor laagdrempelige toegang tot hulp en werken we intensief samen met onze maatschappelijke partners.

De groei van aantal inwoners dat een maatwerkvoorziening nodig heeft vlakt af (circa 4520 inwoners). De verwachting is echter dat het aantal inwoners met een zorgvraag nog wel zal blijven stijgen, met name ook vanwege de vergrijzing. Ook is de verwachting dat de complexiteit van de problematiek toeneemt en daarmee ook de duur en kosten van de in te zetten maatwerkvoorzieningen.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

60

Werk en inkomen De sociale zekerheid lijkt steeds verder onder druk te staan, landelijk is de verwachting dat er meer mensen te maken krijgen met armoede. Deze ontwikkeling wordt meegenomen in het nieuwe minimabeleid. Daarnaast stimuleert de gemeente de sociale zekerheid (inkomen en zinvolle participatie) van inwoners onder andere door het verstrekken van bijzondere bijstand en bijstandsuitkeringen, begeleiding bij de inburgering en het voorkomen en oplossen van schulden. In 2024 wordt het nieuwe re-integratie en participatiebeleid geïmplementeerd, waarbij ofwel ingezet wordt op het begeleiden naar werk of waar dit niet haalbaar is richting participatie. Instrumenten die de gemeente daarbij in inzet zijn onder andere sollicitatietraining, scholing en re-integratietrajecten. Versterkingsprogramma Sterk voor Noord De wijken Heuvel/Amstel en Prinsenhof worden extra ondersteund vanuit drie opgaven: Jeugd en Onderwijs, Financiële zelfredzaamheid en Fijn en veilig wonen. Het versterkingsprogramma Sterk voor Noord is een wijkgerichte aanpak, die extra inzet op ondersteuning van inwoners in deze wijken om de kansengelijkheid te vergroten en de leefomgeving te verbeteren. Om kinderen met achterstanden eerder in beeld te hebben wordt er ingezet op versterken van de voorschools educatie en huiswerkbegeleiding. Om ouders te versterken in hun rol, wordt ook ouderparticipatie vergroot.

Vanuit Financiële Zelfredzaamheid, wordt ingezet op het voorkomen en begeleiden bij schulden. Ook op het versterken van het taalonderwijs bij laaggeletterdheid (in het Nederlands) en verhogen van maatschappelijke participatie van inwoners met een uitkering door het inzetten van participatieconsulenten. Om de sociale cohesie te versterken worden flatcoaches, lief en leed straatjes en activiteiten in de wijk ingezet. De activiteiten hebben daarbij een tweeledig doel zoals verminderen van afval en overlast en gelijktijdig inwoners met elkaar te verbinden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Jeugdhulp

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

61

In 2024 is gestart met het fundamentele gesprek over opgroeien en opvoeden. Zo is op 13 maart een brede bijeenkomst over dit onderwerp georganiseerd met twee toonaangevende sprekers en maatschappelijke partners. Ook heeft op 4 juli een vervolg van het fundamentele gesprek plaatsgevonden. Voor de praktijk zijn de bevindingen verwerkt in concrete handvatten voor de uitvoering. Denk bijvoorbeeld aan het werken met een betere verklarende analyse om symptoombestrijding te voorkomen. Op 28 november is een symposium georganiseerd met als thema: ‘licht op jongeren: samen werken aan mentale vooruitgang”. Verder is het najaar is het actieplan jeugdhulp opgesteld waarin op basis van vijf actielijnen wordt ingezet op een fundamentele verandering van ondersteuning aan kinderen, ouders en verzorgers zodat jeugdhulp beschikbaar blijft wanneer dat echt noodzakelijk is. Daarbij moeten we de vraag blijven stellen wat kinderen, jongeren en hun ouders nodig hebben om gezond, veilig en kansrijk op te groeien. Dat is in veel gevallen niet direct jeugdzorg. In regionaal verband zijn voorbereidingen getroffen om de sturing op de regionaal ingekochte jeugdhulp te versterken. Dat proces gaat in 2025 verder en ligt in het verlengde van het lokale actieplan. Door de caseloadverlaging per medewerker is er bij de jeugdbescherming meer tijd voor individuele jongeren en gezinnen.

De prioriteit hierin ligt nu bij kinderbeschermingsmaatregelen. Voor een goede voorbereiding op het toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming is eind 2024 gestart met de uitwerking van een meerjarenaanpak. Daarnaast is in de regionale proeftuin Haaglanden, waarin nu circa 20 gezinnen worden begeleid, gewerkt aan een integrale domeinoverstijgende werkwijze door partners en lokale teams van Delft, Den Haag en Westland. In alle casuïstiek waarin sprake is van onveiligheid, speelt een vorm van onzekerheid over basisbehoeften.. Dit benadrukt de noodzaak van een integrale aanpak met andere gemeentelijke domeinen als schuldhulpverlening, huisvesting, participatie, etc. De keten wordt met deze werkwijze verkort door slechts één keer onderzoek te doen. Uiteindelijk wordt van gemeenten verwacht dat de lokale teams van alle gemeenten op deze manier met partners kunnen werken. In 2024 is verder geïnvesteerd in de samenwerking tussen de aanpak Huiselijk Geweld en Jeugdbescherming. Zo is de routekaart naar veiligheid ontwikkeld die te zijner tijd kan worden gebruikt door het regionale veiligheidsteam (RVT), deze routekaart kan zowel gebruikt worden voor huishoudens zonder én met kinderen. Aan de hand van het kwaliteitskader werken aan veiligheid, dat gericht is op lokale teams, is in 2024 met alle regiogemeenten gewerkt aan het versterken van de lokale aanpak huiselijk geweld.

Er is in lijn met de leidraad ‘werken aan veiligheid’ inzichtelijk gemaakt waar de aanpak op huiselijk geweld versterkt kan worden en hoe deze ingevuld moeten worden om een sluitende aanpak te realiseren. In 2024 is gewerkt aan de af- en ombouw van JeugdhulpPlus (JHP). Het totaal van de JHPplaatsingen binnen de regio neemt af. Er is een aangescherpte visie op zorg en onderwijs ontwikkeld. Voor de ontwikkeling van goede alternatieven voor JHP, die er nu nog onvoldoende zijn in de regio, zijn in 2024 met de aanbieders en stakeholders gesprekken gevoerd. Verdere uitwerking van plannen zal in aansluiting op de regionale keuzes met betrekking tot de inkoop vanaf 1 januari 2027 plaatsvinden. Wat betreft de uitvoering van Jeugdhulp door de gemeente hebben circa 2.190 jeugdigen hulp ontvangen in 2024. In 2023 waren dit circa 2.290 jeugdigen. Het aantal inwoners met Jeugdhulp neemt dus af. Een kostenstijging wordt veroorzaakt doordat er meer specialistische hulp (o.a. verblijf en intensieve begeleiding) nodig is. Voor het beteugelen van de kostenstijging is het actieplan Jeugd opgesteld.

Speerpunten: •

Aanpassingen in het zorgaanbod zijn lokaal doorgevoerd om nog beter aan te sluiten op de behoefte van onze jeugdigen en hun gezinnen, (preventief en geïndiceerd), waaronder de transformatie (terugbrengen van aantal kinderen in gesloten jeugdzorg naar nul in 2030) van de gesloten jeugdhulp die kleinschalig werkt;

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

62

Toelichting: Lokaal is gestart met samenwerking tussen jeugdhulp en kinderopvang. In regionaal verband is gewerkt aan de af- en ombouw van JeugdhulpPlus. Het totaal van de JHP plaatsingen binnen de regio neemt af. Er is een aangescherpte visie op zorg en onderwijs ontwikkeld. Voor de ontwikkeling van goede alternatieven voor JHP, die er nu nog onvoldoende zijn in de regio, zijn in 2024 met de aanbieders en stakeholders gesprekken gevoerd. In het actieplan jeugd zijn meerdere acties opgenomen die nog tot uitvoering moeten komen. •

Het lokale team voldoet aan de leidraad van VNG: Werken aan Veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten (voorheen kwaliteitskader); Toelichting: In 2024 is de huidige situatie goed in beeld gebracht inclusief de keuzes uit het verleden die hebben geleid tot de huidige situatie. Op basis van deze “startfoto” wordt, met gebruik van het landelijke verkenningsinstrument toegang (VIT), de ontwikkelopgave toegang sociaal domein voor Leidschendam-Voorburg bepaald.

•

In het actieplan jeugd zijn acties opgenomen om de samenwerking met de partners te versterken. Het fundamentele gesprek over opvoeden en opgroeien helpt om een gedeeld beeld te krijgen van passende zorg en ondersteuning. Naast de acties vanuit de Lokale Educatieve Agenda wordt lokaal en regionaal gewerkt aan het meer collectief organiseren van ondersteuning van jongeren in het onderwijs wanneer dat noodzakelijk is. Toelichting: In 2024 zijn regionaal gesprekken gevoerd met aanbieders van jeugdhulp in voorbereiding op de doorontwikkeling van de huidige overeenkomsten en de sturing op de jeugdhulp. In 2025 worden de gewenste wijzigingen in een inkoopkader opgenomen dat voor besluitvorming aan de gemeenteraden in Haaglanden wordt aangeboden. In 2024 zijn ook gesprekken gevoerd met de huisartsen in lijn van het actieplan jeugdhulp.

Wet maatschappelijke ondersteuning

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

63

Medio 2024 is de koersbrief voor het Wmo-beleid in de raad besproken. De tweede helft van het jaar is gebruikt voor uitwerking en invulling ervan. Belangrijke uitgangspunten in deze koersbrief zijn het versterken van de zelfstandigheid van onze inwoners en voor degene die het even niet zelfstandig redt, zorgen we voor een goed vangnet. Vooruitlopend op het nieuwe beleid werkt de gemeente hieraan door bijvoorbeeld de opening van het Odensehuis in september 2024. Het OdenseHuis is een ontmoetingsplek voor thuiswonende mensen met geheugenverlies of (beginnende) dementie en hun naasten. Ook is er door de gemeente een verbindingsbijenkomst georganiseerd waar zorg- en welzijnsorganisaties, consulenten en andere betrokken binnen de Wmo elkaar konden ontmoeten. Doel was te zorgen dat men meer weet wat het aanbod in Leidschendam-Voorburg is, dat er meer gebruik wordt gemaakt van elkaars expertise, doorverwijzing en verbindingen te maken. Verder is in 2024 met succes gewerkt aan het inkorten van de wachttijd bij aanvragen van de Wmo. De afgelopen jaren schommelde de wachttijd tussen de 8 en 13 weken, terwijl de wettelijke termijn 6 weken bedraagt. Door het toepassen van een tijdelijk aangepaste werkwijze is de wachtlijst in 2024 teruggelopen van 13 naar 5 weken. Het beroep dat inwoners doen op Wmo-maatwerkvoorzieningen is ook in 2024 onverminderd groot.

Ten opzichte van 2023 zijn er bijna 4 % meer beschikkingen afgegeven dan in 2023. In totaal hadden in 2024 hadden 4.850 cliënten een beschikking voor ondersteuning vanuit de Wmo. De groei is te zien bij zowel zorg in natura producten als bij de zogeheten persoonsgebonden budgetten. De stijging van het aantal cliënten met huishoudelijke ondersteuning (6,6 %) blijft het grootst. Hierbinnen zien we een verschil: het aantal inwoners met standaard Huishoudelijke Ondersteuning neemt toe, terwijl het aantal inwoners met intensieve Huishoudelijke Ondersteuning afneemt. Ook de groep inwoners die vanuit de Wmo begeleiding krijgt en een beroep doet op de WVR-voorzieningen (Woon-, Vervoersen Rolstoelvoorzieningen) zijn beide toegenomen. De dalende trend van het aantal inwoners met dagbesteding heeft zich dit jaar verder voortgezet. Verder valt de stijgende kosten voor woonvoorzieningen op. Dit is mede het gevolg van het verstrekken van zogeheten scootersafes, die een oplossing bieden voor het gebrek aan brandveilige stallingen van scootmobielen. Tot slot is in 2024, mede op verzoek van gecontracteerde aanbieders, onderzoek verricht naar de tarieven van huishoudelijke ondersteuning in natura. Dit heeft geleid tot bijstelling van het tarief voor 2025, waarmee de gemeente weer voldoet aan de Algemene Maatregel van Bestuur reële prijzen Wmo.

Speerpunten: •

Versterken samenwerking tussen gemeente en zorgverzekeraars door opstellen van een regioplan; Toelichting: In 2024 is aan de slag gegaan met het Regioplan IZA H5 (die eind 2023 bestuurlijk is vastgesteld door de gemeenten in de regio Haaglanden). In december 2024 is de Werkagenda Regioplan IZA H5 vastgesteld. In deze Werkagenda staat een uitwerking van de actielijnen, welke zijn: preventie, mentale gezondheid, thuis oud worden en gezonde arbeidsmarkt. De samenwerking door CZ met de gemeenten wordt in deze Werkagenda versterkt. CZ heeft als zorgverzekeraar mandaat voor andere zorgverzekeraars.

•

Voorbereiden subsidieafspraken met partners voor een laagdrempelig en preventief ondersteuningsaanbod; Toelichting:

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

64

Op dit moment werkt de gemeente met subsidietafels. Maatschappelijke organisaties bespreken met elkaar welke activiteiten het beste bij de inwoners van LeidschendamVoorburg passen, wie deze kan organiseren en hoe de beschikbare subsidie verdeeld moet worden. Uit een evaluatie blijkt dat dit systeem niet goed werkt. Daarom verdeelt de gemeente de subsidies vanaf 1 januari 2026 op een andere manier. In de nieuwe systematiek heeft de gemeente een grote rol in het bepalen welke activiteiten er nodig zijn en verdeelt de gemeente het beschikbare geld. Het totale budget dat beschikbaar is voor subsidies blijft hetzelfde. De nieuwe subsidieverordening is in december 2024 vastgesteld door de raad. De nieuwe subsidieregelingen heeft het college begin februari 2025 vastgesteld en gepubliceerd.

•

Uitbreiden voorziening kortdurende respijtzorg ter ondersteuning van mantelzorgers. Toelichting: Om de ondersteuning voor mantelzorgers te versterken, hebben we kortdurende ondersteuning geboden via de GALA-middelen voor overbelaste mantelzorgers in samenwerking met Saaraanhuis. Deze voorziening biedt mantelzorgers de mogelijkheid om tijdelijk ontlast te worden van de zorglast, waardoor zij even tijd voor zichzelf kunnen nemen.

Werk en inkomen In 2024 is het re-integratie- en participatiebeleid geïmplementeerd dat eind 2023 is vastgesteld door de gemeenteraad. Een aantal belangrijke onderdelen hiervan zijn: de inkoop van re-integratie instrumenten, de inzet van matchmakers voor een betere match tussen kandidaat en werkplek, de evaluatie van het Welzijnsgesprek, de inzet van IPS-trajecten en het verbreden van de doelgroep loonkostensubsidie. Daarnaast is in 2024 gewerkt aan twee beleidsstukken. In september 2024 is het dynamisch minimabeleid vastgesteld. Met het dynamisch minimabeleid wil de gemeente de bestaanszekerheid van inwoners vergroten en hen ondersteunen om naar eigen vermogen mee te kunnen doen. De uitgangspunten richten zich op het verstevigen van wat er al gedaan wordt en wat werkt, en op het verbeteren en vereenvoudigen waar het kan. Ook is gewerkt aan het beleidsplan schuldhulpverlening. Naast deze grote beleidsontwikkelingen heeft de gemeente in 2024 ook hard gewerkt aan de voorbereidingen rondom het regionaal werkcentrum en de doorontwikkeling en het toekomstscenario van het sociaal ontwikkelbedrijf de Binnenbaan. Daarnaast heeft de gemeente een vangnetaanvraag ingediend en toegekend gekregen voor het tekort op de BUIG.

Op het gebied van inburgering is in 2024 de monitor opgeleverd en is ingezet op geslaagde inburgeringstrajecten door onder andere: de doorontwikkeling van de startklas en duale trajecten, het COA-project vroeg starten van de inburgering en een beleidsaanpassing in het financieel ontzorgen.

Speerpunten: •

In 2024 wordt het nieuwe re-integratie en participatiebeleid geïmplementeerd en wordt het huidige schuldhulpverleningsbeleid geëvalueerd; Toelichting: De implementatie van het nieuwe re-integratie- en participatiebeleid vond plaats in 2024. De gemeenteraad wordt hier separaat over geïnformeerd. De herijking van het schuldhulpverleningsbeleid heeft enkele maanden vertraging opgelopen en wordt aan het einde van het eerste kwartaal in 2025 aan de gemeenteraad aangeboden.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

65

•

Eind 2024 is er nieuw minimabeleid vastgesteld welke passend is bij de sociale zekerheid die landelijk meer onder druk komt te staan en rekening houdend met behoefte van inwoners; Toelichting: In 2024 is het dynamisch minimabeleid opgesteld en vastgesteld door de gemeenteraad. En zijn we gestart met de implementatie van het nieuwe beleid.

•

Er is een start gemaakt met het actualiseren van het handhavingsbeleid, rekening houdend met de maatschappelijke ontwikkelingen (zoals toeslagenaffaire en voornemen van wijzigen van de Participatiewet). Toelichting: Zoals gecommuniceerd in de tweede tussentijdse rapportage is het actualiseren van het handhavingsbeleid uitgesteld in verband met de herijking van de Participatiewet en de aanpassing van de Handhavingswet sociale zekerheid.

Versterkingsprogramma Sterk voor Noord Er is uitvoering gegeven aan de uitvoeringsplannen van het programma. Deze plannen zijn eind 2024 geëvalueerd. In het tweede kwartaal van 2025 wordt met een nieuw uitvoeringsplan gestart en verbeterpunten die uit de evaluatie zijn gekomen, worden dan meegenomen. Er is gewerkt vanuit de drie vastgestelde opgaven. Enkele zaken die vanuit de uitvoeringsplannen zijn opgepakt staan hieronder. In het kader van de opgave Jeugd, onderwijs en jongeren is het initiatief genomen tot de zogenaamde stoeltjesgroep binnen de Voorschoolse educatie Deze is gerealiseerd in zowel Leidschendam Noord als Voorburg Bovenveen. Verschillende activiteiten van partners die bijdragen aan het bestrijden van kansenongelijkheid zijn ondersteund. Via Stichting Studielokalen zijn jonge kinderen bijvoorbeeld extra ondersteund zodat ze beter in het schoolsysteem mee kunnen komen op een voor hen passend niveau. Ook is er extra ingezet op jongeren zonder startkwalificaties door een outreachend doorstroomcoach in te zetten. Er zijn extra activiteiten voor jongeren opgezet door partners waarbij ook gekeken is hoe ouderbetrokkenheid met andere werkvormen kan worden vormgegeven, zoals sporten voor moeders en dochters.

In de opgave financiële zelfredzaamheid hebben de twee participatieconsulenten naast hun caseload met inwoners van Noord ook spreekuur op locatie gehouden om de (arbeid)participatie van inwoners van Leidschendam Noord te ondersteunen. Jongeren zijn ondersteund bij schulden door middel van de aanpak van het Jongeren Perspectieffonds. De opgave fijn en veilig wonen heeft ingezet op meer sociale cohesie door de Doe mee weken en opzetten van tuinkamer om meer ontmoeting tussen inwoners mogelijk te maken. Afval is o.a. door middel van de integrale leefbaarheidsactie waarbij gemeentelijke afdelingen samen met partners waaronder Avalex en inwoners de wijk in zijn gegaan om schoon te maken en voorlichting te geven.

Speerpunten: Er zijn geen speerpunten aanwezig bij dit beleidsterrein.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juli 2025

66

Betrokken verbonden partijen GGD Veilig Thuis Het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling, door middel van een samenhangende aanpak. Werkbedrijf de Binnenbaan B.V. Geeft uitvoering aan beschut werk en aan re-integratietrajecten waarin inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleid worden naar een volgende stap op de arbeidsmarkt.