Bijlage 1947-14 Bijlage 1 toelichting Ruimtelijk kader Schakenbosch

Ruimtelijk kader Schakenbosch

T EP

C

C N O

FEDDES OLTHOF

landschapsarchitecten

Ruimtelijk kader Schakenbosch

In opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg Feddes/Olthof landschapsarchitecten bv

mei 2017

Inhoudsopgave

H1 Inleiding

7

H2 Inventarisatie

9

H3 Vijf ruimtelijke uitgangspunten

13

1. 2. 3.

13 21 25

4. 5.

Schakenbosch blijft herkenbaar als groene enclave Schakenbosch vormt een functionele schakel tussen stad en land In de toekomstige ruimtelijke structuur van Schakenbosch blijft de landschappelijke ondergrond herkenbaar Bij de transformatie van Schakenbosch is de geschiedenis van de psychiatrische inrichting een aanknopingspunt In de transformatie van Schakenbosch blijft parkachtige kwaliteit van het gebied behouden

31 35

H4 Duurzaamheid

41

H5 Beeldkwaliteit

43

H6 Uitvoeringsaspecten

48

Colofon

57

Ruimtelijk kader Schakenbosch 5

jeugdinrichting Schakenbosch

Fre

kew

eg

GGZ Rivierduinen

Veu

Plangebied Schakenbosch

g

twe

raa

st rse

H1 Inleiding Inleiding en opgave

om de bestaande gebouwen op het terrein die een

het terrein van de voormalige psychiatrische inrichting

door middel van herbestemming een tweede leven te

Voor u ligt het Ruimtelijk Kader voor Schakenbosch,

aan de noordrand van Leidschendam. Dit document beschrijft integraal de ruimtelijke en functionele uit-

gangspunten en randvoorwaarden voor een mogelijke herontwikkeling van Schakenbosch. Het vormt daar-

mee de basis voor het wijzigen van het Bestemmings-

plan, dat het wettelijk kader is waarbinnen ontwikkelingen plaats kunnen vinden.

Het Ruimtelijk Kader Schakenbosch is tot stand ge-

komen in nauwe samenwerking met de gemeentelijke projectgroep. Voorafgaand en tijdens het opstellen

van het document zijn omwonenden gevraagd naar hun wensen, ideeën en suggesties voor de heront-

wikkeling en is overleg geweest met de ontwikkelaar

van het terrein, om te zorgen voor een goede balans

tussen de randvoorwaarden en de ambities vanuit de gemeente, de wensen vanuit de buurt en de flexibili-

teit voor de invulling door de marktpartij. De definitieve besluitvorming over het Ruimtelijk Kader Schakenbosch ligt bij de gemeenteraad.

Het is de ambitie van de gemeente Leidschendam-

architectonische/cultuurhistorische waarde hebben

geven en zo verder te verduurzamen naar de eisen en duurzaamheidsambities van deze tijd.

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie van Schakenbosch beschreven, als uitgangspunt voor de toekomstige transformatie.

In hoofdstuk 3 wordt aan de hand van vijf thema’s

beschreven welke ruimtelijke uitgangspunten richtinggevend zijn bij die transformatie. Dit resulteert in een integrale kaart voor de transformatie van Schaken-

bosch en conclusies over de omvang van nieuwbouw die binnen dit kader mogelijk is.

In hoofdstuk 4 wordt nader in gegaan op de duurzaamheidsopgave.

In hoofdstuk 5 worden de ruimtelijke uitgangspunten beschreven voor de Beeldkwaliteit van het toekomstige woongebied.

Hoofdstuk 6 beschrijft de functionele uitvoeringsaspecten van de toekomstige transformatie.

Voorburg om een aantrekkelijke, groene en duurzame woon-werkgemeente te zijn. Daarom wil de gemeente inzetten op de ontwikkeling van een duurzaam en

hoogwaardig woonmilieu in Schakenbosch, waarbij

het een wens is ook met kleinschalige sociale en horecafuncties en nieuwe voorzieningen op het gebied van zorg in te spelen op behoeften vanuit omwonen-

den. De nieuwe woonbuurt moet zich evenwichtig verhouden tot de andere nieuwe woonenclaves die in de nabije toekomst op locatie Vliethaven (het voormalige bedrijventerrein Parnashofweg) en in de Duivenvoor-

decorridor worden ontwikkeld. Tevens dient het terrein toegankelijk te blijven voor bewoners uit de aangren-

zende buurten in Leidschendam, die het parkachtige gebied gebruiken om er te wandelen.

De locatie leent zich voor een uniek en zeer groen

woonmilieu. Daarom dient het groen als kader voor

de nieuwe ontwikkeling. Er wordt gestreefd naar een ontwikkeling die ook op de lange termijn waardevol

zal zijn. Dat betekent dat geïnvesteerd moet worden in kwaliteit en robuustheid, zowel in de kwaliteit van het groen als in de bebouwing. Het is de intentie

Ruimtelijk kader Schakenbosch 7

Statige entree aan Veursestraatweg

Kern van de voormalige instelling

Veurhuis met kerk

Voormalige dienstwoning

Nieuwe GGZ Rivierduinen direct aangrenzend

Parkachtige omgeving

8 Ruimtelijk kader Schakenbosch

H2 Inventarisatie Beschrijving van de huidige situatie

Sinds de jaren ’60 is het terrein van de psychiatri-

rand van Leidschendam, op de overgang naar het

nu wordt het nog intensief gebruikt door wandelaars

Het terrein van Schakenbosch vormt de groene stadslandschap van de Duivenvoordecorridor.

De locatie Schakenbosch kwam net voor WOII in het bezit van de Vereniging Nederlandsche Hervormde Stichtingen voor Zenuw- en Geesteszieken. Deze

Stichting maakte in 1940 een begin met de bouw van

de psychiatrische inrichting ‘Hulp en Heil’, die in 1949 officieel werd geopend door koningin Wilhelmina. De

afgelopen zestig jaar heeft de inrichting verschillende vormen van gebruik gekend, in lijn met de veran-

derende opvattingen over psychiatrie en de meest

doelmatige behandeling van patiënten. Dat betekent dat zowel het bebouwingspatroon als de groene terreininrichting een aantal malen is aangepast.

Sinds 2010 is de kern van het terrein Schakenbosch

niet meer als inrichting in gebruik. Wel zijn direct aangrenzend aan de zuidzijde van het terrein de nieuwe

GGZ Rivierduinen ontwikkeld, die via de hoofdingang

van Schakenbosch is ontsloten, en aan de noordzijde

sche inrichting (deels) openbaar toegankelijk. Ook

uit de aangrenzende buurten, zoals Duivenvoorde en Prinsenhof.

In verschillende beleidsdocumenten van de gemeente wordt Schakenbosch gezien als een schakelzone

tussen Leidschendam en het aangrenzende landelijke gebied van de Duivenvoordecorridor. Het gebied

tussen Leidschendam en Voorschoten, met kasteel Duivenvoorde als monumentaal middelpunt, is in

de afgelopen vijftig jaar sterk verdicht met kassen.

Inmiddels is een flink aantal kassen gesaneerd. Deze sanering wordt gefinancierd met de bouw van enkele hoogwaardige woonenclaves.

Aan de overzijde, direct achter Veursestraatweg, lig-

gen plannen voor herontwikkeling van het voormalige bedrijventerrein Parnashofweg. Deze locatie, Vliethaven genaamd, wordt getransformeerd tot een hoogwaardig woongebied aan de Vliet.

de gesloten jeugdinrichting Schakenbosch, omzoomd

Relevante beleidskaders

ke instellingsarchitectuur uit de beginperiode resteren

ling van de locatie Schakenbosch zijn:

bouwen in de middenas. Het terrein heeft zijn statige

• Buitengewoon groen, Groenstructuurplan Gemeente

bestaande dienstwoningen die verspreid liggen over

• Duurzaamheidsagenda 2016-2020, Op weg naar een

gen aan de Frekeweg, zijn nog aanwezig en vormen

• Gebiedsprofiel Duin, Horst en Weide, 2014

In de loop van de jaren is een parkachtige omgeving

• Maak het in de Duivenvoordecorridor, een ruimtelijke

Langs de randen van het gebied liggen dichtere bos-

• Ruimtelijk kader Bedrijventerrein Parnashofweg/

bomen. Door het wisselende beheer en de leegstand

• Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040, herijking 2012

terrein maakt daardoor een wat sleetse en onsamen-

naar 2040

De drie grote vijvers leveren geen van allen een aan-

• Woonmilieu-onderzoek, 2015

en beplanting. Langs de randen van het terrein en

burg

door het sportpark Kastelenring. Van de karakteristiehet sanatorium Vlietzicht, de kerk en enkele hoofdge-

De beleidskaders die input geven voor de ontwikke-

entree aan de Veursestraatweg behouden. Ook de

Leidschendam-Voorburg, 2010

het gebied, zoals de identieke poortwachterswonin-

duurzamer Leidschendam-Voorburg

karakteristieke elementen.

• Landschapontwikkelplan Duin, Horst en Weide, 2010

ontstaan met een grote variatie in boombeplantingen.

uitnodiging, 2016

stroken, verspreid over het terrein staan solitaire park-

Veursestraatweg te Leidschendam, 2016

heeft het groen nogal wat achterstallig onderhoud. Het

• Verkeers- en vervoerplan, herijking 2014, met doorkijk

hangende indruk.

• Water- en rioleringsplan Leidschendam-Voorburg, 2015

trekkelijk beeld op in samenhang met de bebouwing

• Woonvisie 2016-2020, Gemeente Leidschendam-Voor-

langs de historische Frekeweg/Lijtweg liggen waterlopen die deel uitmaken van het boezemstelsel en daarmee het terrein in het landschap verankeren.

Ruimtelijk kader Schakenbosch 9

Stevige groene randen

In gebruik door buurt

Waardevolle parkbomen

Vijver verscholen in het groen

Hier en daar een sleetse aanblik

Grenzend aan het buitengebied

10 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Historische Frekeweg

1900

1960

Historische reeks Schakenbosch

2010

H3 Vijf ruimtelijke uitgangspunten 1

Schakenbosch blijft herkenbaar als groene enclave

Motivatie vanuit beleid en context

ting die contrasteert met de open weilanden. Ook nu

Leiden wordt al sinds de 17de eeuw gekenmerkt door

tot aan de voormalige inrichting is uitgebreid, onder-

Het strandwallenlandschap tussen Den Haag en

landgoederen en buitenplaatsen. De nabijheid van de Hofstad, het aantrekkelijke natuurlandschap van de

duinen en de goede bereikbaarheid van het gebied

per trekschuit over de Vliet waren vestigingsfactoren die er voor zorgden dat de adel en de gegoede burgerij graag in dit gebied wilde wonen.

Op de kaart van 1900 zijn de buitenplaats Noorthey en kasteel Duivenvoorde te zien als dicht beplante

groene enclaves op de rand van de hoger gelegen strandwallen naar de lagere en natte strandvlakte. De psychiatrische inrichting ‘Hulp en Heil’, later

Schakenbosch, werd begin jaren ’40 in dezelfde zone gebouwd. Hoewel de functie en achtergrond van de

inrichting verschilt van de buitenplaatsen vertoont de ruimtelijke opzet veel gelijkenis: een statige hoofdentree aan de kant van de Vliet (Veursestraatweg), een

hoofdgebouw in de kern en een groene terreininrich-

zestig jaar later de bebouwing van Leidschendam

scheidt Schakenbosch zich van de woonwijken als

groene enclave door haar overwegend groene karakter en de duidelijk afgebakende beboste randen.

In het ruimtelijk beleid van de gemeente Leidschen-

dam-Voorburg wordt veel waarde gehecht aan deze karakteristiek.

In de kaart van de hoofdgroenstructuur is Schakenbosch aangeduid als groengebied dat zich

onderscheidt van de aangrenzende woonbuurten.

Schakenbosch zal ontwikkeld moeten worden als een overgangszone tussen het stedelijk en het landelijk gebied. In de uitwerking wordt ingezet op behoud

van het groene karakter met bijzondere woonmilieus, waarin het prettig is om te wandelen en goede aan-

sluitingen heeft op zowel het stedelijk gebied als het landelijk gebied.

Nieuwe kaart van ‘s-Gravenhage met de omliggende dorpen en buitenplaatsen, 1838 door S.W. van der Noordaa. Ruimtelijk kader Schakenbosch 13

Ruimtelijk concept kaart Duivenoordecorridor

Kaart ruimtelijk kader bedrijventerrein Parnashofweg/Veursestraatweg (Vliethaven) 14 Ruimtelijk kader Schakenbosch

De Duivenvoordecorridor is een cultuurhistorisch en

landschappelijk waardevol gebied tussen Den Haag

en Leiden dat tot voor kort de status had van Rijksbufferzone. In deze toekomstige ontwikkelingszone ligt

de nadruk op het versterken van de landschappelijke en recreatieve kwaliteiten. Ter compensatie van ver-

wijderde kassen worden enkele woningbouwclusters ontwikkeld.

Het ruimtelijk concept is er op gericht een onderscheidend gebied te maken waar wordt gewoond en gerecreëerd. Het concept bouwt voort op het historische coulissenlandschap met buitenplaatsen en bepaalt

dat de toekomstige woonclusters, zoals Bosrand en

Noorthey, ook als groene enclaves worden ontwikkeld. Daarmee sluit het gemeentelijke beleid voor Schaken-

bosch, als groene rand van de bebouwde kom en met

doorgaande verbindingen tussen stad en land, aan

op het streefbeeld voor de ruimtelijke ontwikkeling van het aangrenzende buitengebied.

Aan de overzijde van de Veursestraatweg zal het

voormalige bedrijventerrein aan de Parnashofweg

worden getransformeerd tot hoogwaardig woonge-

bied, Vliethaven, voortbouwend op de bestaande luxueuze woningbouw langs de Vliet.

De gemeente ziet kansen om de groene en kwalitatief

hoogwaardige structuur van het aangrenzende Schakenbosch door te zetten op de te ontwikkelen locatie.

Dit wordt gezocht in een aantrekkelijke centrale ruimte in het verlengde van de statige entree en een brede

groene stadsrand van Schakenbosch tot aan de Vliet, met daarin een openbaar toegankelijk wandelpad.

Kaart hoofdgroenstructuur van de gemeente Leidschendam-Voorburg Ruimtelijk kader Schakenbosch 15

Uitgangspunten voor transformatie Heldere begrenzing

Het voormalige instellingsterrein Schakenbosch

behoudt zijn heldere begrenzing en blijft daardoor als eenheid herkenbaar. De aangegeven lijn van de be-

grenzing impliceert een ruimtelijk onderscheid tussen

het terrein van Schakenbosch, de aangrenzende GGZ Rivierduinen en jeugdinrichting Schakenbosch en het aangrenzende weilandje langs de Lijtweg.

Heldere begrenzing

Rand achterzijde terrein, onderscheid met jeugdinrichting herkenbaar maken 16 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Behoud groene randen

Als kader voor de toekomstige woningbouwontwikke-

ling behoudt Schakenbosch de stevige groene randen die het nu al heeft. Om voldoende robuust te zijn is

daarbij per rand een minimale maatvoering vastgelegd die niet bebouwd mag worden.

De randen hebben een verschillend karakter:

• Het groen langs de aangrenzende wijken Duivenvoorde en Prinsenhof heeft een parkachtig karakter en is verbonden met de diverse groene lijnen door Leidschendam. Door deze rand loopt een vanuit

de aangrenzende buurten goed gebruikt openbaar

wandelpad. Om voldoende maat te hebben voor de

ontwikkeling van een gevarieerde (boom)beplanting en een goed toegankelijk pad heeft deze rand een minimale maat van 35 meter.

• De groene rand aan de zijde van het landschap

heeft een dichter en meer bosachtig karakter en be-

staat uit een dicht beplante laan met een wandelpad,

waterlopen en een bosstrook. De minimaal te handhaven breedte van deze groene rand is in totaal 25 meter. De rand sluit aan op het groen rondom Noorthey. • De achterzijde van het Schakenboschterrein zou

Behoud groene randen

bij voorkeur een randbeplanting moeten krijgen, om het onderscheid met de aangrenzende jeugdinrich-

ting herkenbaar te maken en als afscheiding naar de aangrenzende sportvelden. Dit kan een openbare

groenstrook zijn of groen in de vorm van (semi) private tuinen. Daarnaast biedt de rand ruimte voor de aanleg van een ontsluitingsweg van en naar Noorthey.

• Aan de voorzijde, aan de Veursestraatweg zou de beplanting juist opener kunnen zijn, waarbij onder

andere het zicht op het gebouw Vlietzicht vanaf de straatweg (en vice versa) wordt verbeterd.

Ruimtelijk kader Schakenbosch 17

Maximale bouwhoogte

Er zal er een relatief hoog percentage gestapelde

wordt het terrein Schakenbosch ervaren als een groe-

te creëren voor het omliggende groene parkland-

hoogte niet groter zijn dan de hoogte van de bestaan-

op het terrein zal daarom bestaan uit twee tot vier

Daarin vormt het aangrenzende Frekehof, met zeven

accenten, die de kern van het terrein benadrukken,

lagen zal dan ook onder de boomtoppen blijven.

ook uitgangspunt 4).

Vanuit het landschap van de Duivenvoordecorridor

bouw worden gerealiseerd om zodanig meer ruimte

ne stadsrand. Daarom mag de toekomstige bouw-

schap. Het merendeel van de toekomstige bebouwing

de bebouwing in de stadsrand van Leidschendam.

bouwlagen, eventueel met kap. Voor enkele hogere

lagen, het hoogste punt. De bebouwing van zeven

geldt een maximale bouwhoogte van 22 meter (zie

Principeprofiel stadsrand

Principeprofiel landschapsrand 18 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Rand Schakenbosch langs aangrenzende Frekehof

Populierenlaan op rand Schakenbosch en landschap

2

Schakenbosch vormt een functionele schakel tussen stad en land

Motivatie vanuit beleid en context

Het is de ambitie van de gemeente om met de nieuwe

schendam zijn de lange lijnen in de lengterichting

te vergroten. Als aanvulling op de eensgezinswonin-

Kenmerkend voor de ruimtelijke structuur van Leidvan de strandwal. Deze verkeerswegen en de groen/ blauwe lijnen bepalen de hoofdstructuur van het woongebied.

Schakenbosch vormt, samen met Vliethaven en de

Duivenvoordecorridor, de zogenoemde landschappelijke schakelzone van de gemeente. De ambitie voor

de schakelzone ligt in het versterken en uitbreiden van de fysieke verbindingen van de recreatieve routes. In

het ruimtelijk structuurbeeld is deze ambitie uitgewerkt door in het verlengde van de lange lijnen van Leid-

schendam - door Schakenbosch heen - recreatieve routes door te trekken naar het landschap van de Duivenvoordecorridor.

ontwikkelingen de verscheidenheid aan woonmilieus gen en appartementen, woonmilieus die relatief veel voorkomen, heeft de gemeente behoefte aan woonmilieus als rustig stedelijk wonen, dorps wonen en

hoogwaardig wonen (Woonmilieu-onderzoek, 2015). Gelet op de opgaven uit de Woonvisie wordt inge-

zet op de realisatie van een kwalitatief hoogwaardig woonmilieu, met een focus op het langer zelfstan-

dig wonen. Hierin past ook een aandeel goedkope

woningen. Ten behoeve van de doorstroming kan het

goedkope segment worden gemengd met middeldure woningen. Uitgangspunt is dat meerdere doelgroe-

pen blijvend worden bediend. Hiermee onderscheid

Schakenbosch zich van Vliethaven en de Duivenvoordecorridor.

Kaart Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040, herijking 2012 Ruimtelijk kader Schakenbosch 21

Uitgangspunten voor transformatie Doorgaande langzaamverkeersroutes

In de dwarsrichting wordt de enclave Schakenbosch gekruist door de lijn van de Frekeweg. Het kenmerkende profiel van deze historische route, met een

laanbeplanting en klinkerpad, tussen twee waterlopen, is een waardevol en herkenbaar element in Schakenbosch dat gerespecteerd en behouden moet blijven. De Frekeweg/Lijtweg zorgt voor een aantrekkelijke

openbare langzaamverkeersroute vanuit het woon-

gebied van Leidschendam door Schakenbosch heen naar het buitengebied. De continuïteit van de Freke-

weg door Schakenbosch moet behouden blijven door bij kruisingen andere lijnen als ondergeschikt aan de Frekeweg vorm te geven.

Om te voldoen aan de ambities van de Structuurvisie is daarnaast nog een openbare recreatieve verbinding voor langzaam verkeer nodig tussen stad en landschap. Ook deze lijn kruist Schakenbosch in

dwarsrichting en sluit aan op de lange lijn vanuit de

Prinsenhof, bij voorkeur in het verlengde van de Graaf Adolflaan. Aan de landschapszijde van Schaken-

bosch sluit deze nieuwe recreatieve verbinding aan

op de bestaande populierenlaan, om vervolgens door

getrokken te worden in de richting van het kasteel Duivenvoorde (Verkeers- en vervoerplan, herijking 2014,

met doorkijk naar 2040). Ook kan langzaamverkeer via

het nieuwe woongebied Noorthey worden aangesloten op de bestaande Noortheylaan.

Principeprofiel Frekeweg 22 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Doorgaande langzaamverkeersroutes

Wanneer het noodzakelijk is om door Schakenbosch

ingepast. Dit komt neer op een dichtheid van circa

valt deze niet samen met de recreatieve route.

(footprint) komt daarbij op maximaal ca. 26.000 m2

heen een ontsluitingsweg voor Noorthey te maken dan

Woonmilieu en voorzieningen

Door in Schakenbosch een gedifferentieerd, eigen-

tijds en onderscheidend woonmilieu te realiseren met een sterke relatie tussen wonen en groen (zie ook

H5 Beeldkwaliteit) wordt dit gebied niet ervaren als

uitbreiding van de bestaande woonwijken, maar als overgangszone naar het landschap.

In totaal mogen er binnen het plangebied Schaken-

bosch maximaal 325 woningen worden gerealiseerd in verschillende typen en categorieën, waarbij een

deel binnen de bestaande gebouwen moet worden

10 woningen per hectare. Het bebouwingsoppervlak (is max. ca. 8,5% van het totale gebied). Naast dure, exclusieve woningen moet er minimaal 10% goed-

kope/middeldure woningen worden gerealiseerd, en

10% woonruimten in de vorm van zorgvoorzieningen. Daarmee behoudt het terrein een zorgfunctie. Indien deze zorgvoorzieningen niet worden gerealiseerd,

worden deze vervangen door reguliere goedkope en middeldure woningen.

Het toevoegen van enkele kleinschalige sociale en/

of horecafunctie(s) aan het toekomstige woongebied versterkt het openbare karakter van het gebied en

daarmee de ervaring van een functionele schakel.

Voormalig sanatorium Vlietzicht Ruimtelijk kader Schakenbosch 23

Vlietzicht

3

In de toekomstige ruimtelijke structuur van Schakenbosch blijft de landschappelijke ondergrond herkenbaar

Motivatie vanuit beleid en context

tussen Den Haag en Leiden is de ordenende werking

uitwerking van de Kwaliteitskaart van de provincie

baar: de wegen, bebouwing en buitenplaatsen liggen

Het Gebiedsprofiel Duin, Horst en Weide is een

Zuid-Holland. Het is één van de hoofdambities van dit Gebiedsprofiel, evenals het Landschapontwikkelplan, om de karakteristieke landschapsstructuur parallel

aan de kust herkenbaar te houden. In het landschap

van de ondergrond nog aanwezig en goed herken-

op de strandwallen, de langgerekte hoofdwaterlopen

liggen in de lengterichting van de strandvlakten en de

historische boerderijen liggen precies op de overgang van strandwal en strandvlakte.

Schematische verbeelding ontstaansgeschiedenis, Gebiedsprofiel Duin, Horst en Weide Ruimtelijk kader Schakenbosch 25

Uitgangspunten voor transformatie Overgang van strandwal naar strandvlakte

Net als de historische buitenplaatsen ligt de voorma-

lige instelling Schakenbosch op de overgang van de strandwallen naar de strandvlakte. Aan de voorzijde (Veursestraatweg) ligt het terrein op een hogere en

drogere zone en meer naar achteren toe ligt het nattere gebied. Zowel in de terreininrichting als in de

aanwezige boomsoorten is dit onderscheid herkenbaar.

Ook de toekomstige inrichting van het terrein zou

hierop in moeten spelen. Dat impliceert het rekening

houden met groeiplaatsomstandigheden bij de keuze van specifieke boomsoorten in plaats van het opho-

gen van het terrein. Het is ook een aanknopingspunt

voor een meer parkachtige allure op de strandwal aan de voorzijde en een wat soberder, landelijker karakter aan de achterzijde.

Overgang van strandwal naar strandvlakte

Boerderij Bouwlust, inmiddels afgebroken 26 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Driedeling

De landschappelijke ligging van Schakenbosch en de ontstaansgeschiedenis van de psychiatrische inrichting (zie ook uitgangspunt 4) hebben geleid tot een

zichtbare driedeling van het terrein. Het weilandje met (lint)bebouwing aan de Lijtweg behoort tot het buitengebied en valt buiten de enclave Schakenbosch.

De typologie van de drie verschillende zones vormt de leidraad voor de verdere uitwerking van het terrein en de toekomstige bebouwing:

• het park aan de voorzijde: enkele, bijzondere ge-

bouwen verspreid in het groen, gevarieerde parkbeplanting met solitairen, compositie van open ruimtes • boskamers in het midden: dichtere bebouwings-

kern, meer formeel van opzet, structurerende groene randen

• weilanden aan de achterzijde: op de overgang naar de strandvlakte lagen van oudsher de boerderijen

zoals Herbertshoeve en Bouwlust, meer openheid, karakteristieke erfbeplanting

Driedeling

Weiland aan de Lijtweg, onderdeel van het buitengebied Ruimtelijk kader Schakenbosch 27

Dobbewatering rondom Schakenbosch

Twee watersystemen

De landschappelijke ondergrond biedt ook aanknopingspunten voor de vormgeving van het water in

Schakenbosch. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het hoge boezemland tussen de Vliet en Frekeweg/

Lijtweg, de strandwal en de ondiepe Duivenvoordseen Veenzijdse Polder op de voormalige strandvlakte. De aanleg van nieuwe waterberging, als compen-

satie voor de toegevoegde bebouwing, zou zo veel mogelijk in het lager gelegen deel van het terrein

moeten plaatsvinden. Het maken van nieuwe water-

lopen (sloten) langs de randen van het gebied of als

begrenzing van woonclusters kan daar aan bijdragen. Aan de voorzijde, op de strandwal, past waterberging in de vorm van (sier)vijvers. Er wordt gestreefd naar een aaneengesloten, robuust watersysteem (Wateren rioleringsplan Leidschendam-Voorburg, 2015).

Voor de toename aan verharding dient in de regel

15% aan watercompensatie gerealiseerd te worden.

Samen met het waterschap zal, aan de hand van het definitieve inrichtingsplan, de hoeveelheid en wijze van eventuele watercompensatie worden bepaald.

Twee watersystemen

‘nul-situatie’ in 2012 Ruimtelijk kader Schakenbosch 29

Hulp en Heil vanaf de Achterweg (nu Frekeweg)

Paviljoenstructuur

Toevoeging kerk en sanatorium

Ontwikkelingen psychiatrie • 1841 Krankzinnigenwet • steeds meer inzicht ziektebeelden en behandelingen • bouw van grote instellingen buiten de stad: heilzame werking van groen en rust • dagbesteding in vorm van arbeid, sport en spel

Ontwikkelingen psychiatrie • vanaf jaren ‘50 opkomst medicijnen, psychofarmica • minder dwangverpleging, maar ook bijwerkingen

Opzet Schakenbosch • aanvang bouw begin van WOII, officiële opening Hulp en Heil in 1949 • symmetrische opzet bebouwing (architect Mensink): paviljoens voor rustige en onrustige mannen en vrouwen, centraal administratiegebouw, economiegebouw en ketelhuis • bestaande boerderijen Herbertshoeve en Bouwlust • voorzijde terrein presenteert zich aan Veursestraatweg, omleggen Frekeweg/Lijtweg

30 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Opzet Schakenbosch • statige entree aan Veursestraatweg • jaren ‘60 oplevering kerk en sanatorium (architect Van Essen) • dienstwoningen op strategische plekken verspreid over het terrein, veelal nabij uitvalswegen • randen van terrein beplant, paviljoens in boskamers

4

Bij de transformatie van Schakenbosch is de geschiedenis van de pschiatrische inrichting een aanknopingspunt

Motivatie vanuit beleid en context

met een formele opzet tot losse paviljoens, en een

kenbosch een groot aantal transformaties doorge-

daardoor, en door een wisselvallig beheer, gefrag-

In haar zestig jarig bestaan heeft de instelling Schamaakt, in lijn met de opvattingen over psychiatrische zorg die in deze periode een aantal malen radicaal

van koers veranderden. Dit heeft geresulteerd in verschillende bebouwingstypen, van een gesloten kern

terreininrichting die herhaaldelijk is aangepast en die menteerd en sleets is geworden.

De stedenbouwkundige hoofdopzet van het gebied

en de ontsluiting vormen een constante in de uiteenlopende ontwikkelingen op het terrein.

Anti-psychiatrie

Resocialisatie

Leegstand

Ontwikkelingen psychiatrie • vanaf jaren ‘60 tegenbeweging psychiatrie, dat instrument zou zijn om mensen die anders zijn te stigmatiseren en uit te sluiten • van patiënt naar cliënt, van behandelen naar begeleiden • dagbehandeling, sociale voorzieningen en sociowoonvormen

Ontwikkelingen psychiatrie • vanaf jaren ‘80 terug naar de stad, vermaatschappelijken van instelling

Ontwikkelingen psychiatrie • omgekeerde integratie, rehabilitatiedenken • zoeken naar balans zelfstandigheid psychiatrisch patient en professionele ‘betutteling en bemoeienis’

Opzet Schakenbosch • 1969 ‘Hulp en Heil’ wordt ‘Schakenbosch’ • uitbreiding nieuwe paviljoens, binnen kader • tweede entree

• verbinding met wijk, ommetjes

Opzet Schakenbosch • 1988 Robert-Fleury Stichting • nieuwbouw ten koste van oorsponkelijke paviljoens • kleinschaligheid in bebouwing en groen

Opzet Schakenbosch • 1997 Landelijk centrum voor Eetstoornissen De Ursula • nieuwbouw buiten plangebied, ontsluiting via Schakenbosch • sloop en achterstallig groenbeheer

Ruimtelijk kader Schakenbosch 31

Uitgangspunten voor transformatie Hoofdontsluiting

De hoofdentree van Schakenbosch blijft georiënteerd op de Veursestraatweg en behoudt zijn allure door een formele opzet. Voor calamiteiten kan gebruik

worden gemaakt van de Bouwlustweg. Doorgaand

verkeer door het plangebied tussen de Veursestraatweg en Graaf willem de Rijkelaan is niet mogelijk.

De centrale as vanaf de entree en het carré rondom

de kern van bestaande gebouwen vormen het basis-

principe voor de toekomstige hoofdontsluiting van het

terrein. Het profiel van de weg benadrukt het parkachtige karakter van het terrein.

Hoofdontsluiting

Rechtlijnige opzet van de hoofdontsluiting 32 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Bouwclusters

Het streven is om de bestaande gebouwen op het terrein te handhaven en te herbestemmen, met uitzondering van de twee woningen aan de Lijtweg, door een verdere verduurzaming van de panden zodat

deze klaar voor de toekomst zijn. Daarnaast is ruimte voor nieuwbouw. Voortbouwend op de aanwezige

bebouwingstypologie van Schakenbosch zijn zowel

vrijstaande ‘dienstwoningen’ op strategische plekken, grote vrijstaande gebouwen zoals paviljoen Vlietzicht

en geclusterde formele bebouwing passend op deze

locatie. De nieuwe bebouwing heeft een sterke relatie met het omliggende groen (zie H5 Beeldkwaliteit). Het verschil tussen de oorspronkelijke kern in het

middengebied en de vrijstaande paviljoens aan de

voorzijde is een hoofdprincipe voor het stedenbouwkundig plan.

• De kern met daarin het ketelhuis, het economie-

gebouw en hoofdgebouw kan worden verdicht en

daaromheen kan nieuwe bebouwing in verschillende

typen worden gerealiseerd. Om de kern te benadrukken kunnen hogere bebouwingaccenten worden

toegevoegd (zie ook uitgangspunt 1). De nieuwe ont-

Bouwclusters

wikkelingen rondom de bestaande gebouwen sluiten op passende wijze aan (zie H5 Beeldkwaliteit). Het

aanzicht van het hoofdgebouw vanaf de entree blijft behouden.

• In de randzone ligt de nieuwbouw verspreid als

compacte, op zichzelf staande objecten, ieder met

een eigen karakter. Door te stapelen en te clusteren

ontstaat ruimte voor een doorlopend groen parklandschap. De objecten blijven in omvang en hoogte ondergeschikt aan de kern.

Aansluitend bij Vlietzicht en de kerk is eveneens ruimte voor nieuwe bebouwing. De bestaande gebouwen worden zorgvuldig ingepast binnen de bouwclusters en blijven als zodanig herkenbaar. Het aanzicht van

beide gebouwen wordt versterkt (zie uitgangspunt 1). • Daarnaast is er ruimte voor vrijstaande bebouwing

als accenten verspreid over het terrein, bijvoorbeeld

langs de ontsluitingsweg van en naar Noorthey, maar

zodanig dat de gewenste maat van de groene randen

en van de open ruimtes niet worden aangetast. Ook in het gebied aan de Lijtweg, buiten de enclave Scha-

kenbosch, is ruimte voor (vervangende) nieuwbouw. Ruimtelijk kader Schakenbosch 33

Parkachtige kwaliteiten van het terrein

5

In de transformatie van Schakenbosch blijft de parkachtige kwaliteit van het gebied behouden

Motivatie vanuit beleid en context

Voor het slagen van de Stuctuurvisie wordt de ontwikkeling van Schakenbosch als schakel tussen stad en

land essentieel geacht. Het gebied wordt nu intensief gebruikt als wandelgebied vanuit de aangrenzende

buurten. Op de inloopavond is door bewoners nadrukkelijk de wens naar voren gebracht om het openbare groene karakter en de mogelijkheid voor ‘ommetjes’ over het terrein te behouden.

Stadsrand Structuurvisie Ruimte voor Wensen 2040, herijking 2012

Fietsen en wandelen door Schakenbosch Ruimtelijk kader Schakenbosch 35

Uitgangspunten voor transformatie Ommetjes

Om als gebied toegankelijk en beleefbaar te zijn

vormen de wandelingen langs de randen van Scha-

kenbosch en over de Frekeweg/Lijtweg de recreatieve hoofdontsluiting. De paden sluiten goed aan op zowel de omliggende wijken, waaronder het toekomstige woongebied Vliethaven, als het landschap van de

Duivenvoordecorridor. Een ommetje met keuzemogelijkheden vraagt echter om meer fijnmazigheid

en daarom om het toevoegen van nog één of twee dwarsroutes.

Door het toevoegen van enkele voorzieningen aan het toekomstige woongebied worden ook niet-bewoners uitgenodigd om het gebied in te gaan, en wordt het openbare karakter versterkt.

Ommetjes

Aansluiten op de omliggende wijken 36 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Waardevolle beplanting en open ruimtes

Vooral het deel van Schakenbosch tussen de entree aan de Veursestraatweg en de centrale kern heeft een parkachtig karakter, door de compositie van

open ruimtes op en naast de centrale as en door de aanwezigheid van waardevolle solitaire parkbomen.

Het behoud van deze elementen en kwaliteiten is een

goed startkapitaal voor de ontwikkeling van een parkachtig woongebied.

Waardevolle beplanting en open ruimtes

Parkachtig karakter met beuken aan een open veld Ruimtelijk kader Schakenbosch 37

Kaart Ruimtelijk Kader Schakenbosch

Legenda

Ruimtelijk kader Schakenbosch 39

Waardevolle rij platanen

H4 Duurzaamheid De duurzaamheidsambities bij de ontwikkeling van

Schakenbosch gaan verder dan energiebesparingen

en duurzame energieopwekking. Echt duurzaam is het behouden van een aantrekkelijk gebied en gezonde leefomgeving voor toekomstige generaties.

Binnen de te ontwikkelen gebieden worden de

krachtige landschappelijke elementen behouden en versterkt. Duurzaamheid is integraal en verbindend ingezet om het landschap en de natuur optimaal te

laten renderen en de woonomgeving gezond en aantrekkelijk te maken met een minimale milieubelasting. Door haar parkachtige karakter vormt Schakenbosch een natuurlijke overgang tussen het stedelijk gebied en het landschap.

mogelijkheden voor elektrische vervoermiddelen en het delen van vervoersmiddelen.

• Belast het milieu zo min mogelijk met afvalstoffen,

bijvoorbeeld door hergebruik van (afval)water, zoals bij helofytenfilters en wadi’s. Faciliteer daarnaast

slimme en duurzame maatregelen voor de verbetering van het oppervlakte water.

• Realiseer zo veel mogelijk faciliteiten die een sti-

mulans zijn voor een goede gezondheid. Zorg voor

goede fiets- en wandelpaden, en faciliteer ruimte voor sport en spel.

• Versterk de biodiversiteit, dit kan onder andere

door het realiseren van zo min mogelijk verharding en zoveel mogelijk groen, en het toepassen van groene gevels en daken.

Voor de ontwikkelingen in Schakenbosch zijn de volgende ambities opgesteld:

• Gasloos bouwen: Vooruitlopend op de energie-

transitie wordt Schakenbosch een gasloze woonbuurt. De energie die de woningen gebruiken wordt lokaal opgewekt.

• Schakenbosch wordt per saldo energieneutraal.

Inzet van duurzame opwekking en lokale opslag is

hierbij het uitgangspunt. Te denken valt aan zonnepanelen op de daken en warmte-koude installaties in de bodem.

• Integreer duurzame maatregelen zo goed mogelijk

in de inrichting. Gebruik het als een van de uitgangspunten in het ontwerp.

• Durf innovatief, creatief en vernieuwend te zijn. Het

ontwikkelen in clusters biedt kansen en mogelijkheden om duurzame manieren van stedenbouw te ontwikke-

len en uit te proberen. Mogelijkheden voor de verduurzaming van de bestaande bebouwing zijn denkbaar

wanneer deze worden gekoppeld aan nieuwe ontwikkelingen.

• Gebruik duurzame oplossingen en maatregelen in

de techniek, de uitvoering en het gebruik die het mi-

lieu zo min mogelijk belasten. Stimuleer een circulaire manier van werken en maak gebruik van duurzame

en herbruikbare grondstoffen. Gebruik van duurzaamheidsinstrumenten, bijvoorbeeld BREEAM of GPR, geven inzicht in de hoge duurzaamheidsambities.

• Realiseer en promoot maatregelen die het gebruik

van duurzame producten bevorderen, zoals oplaadRuimtelijk kader Schakenbosch 41

Kern omzoomd met groen

H5 Beeldkwaliteit Woonomgeving

Voor de beeldkwaliteit van de toekomstige woon-

omgeving staat de huidige parkachtige kwaliteit van Schakenbosch centraal; wonen in een groene parkachtige omgeving, met ruimte voor sport en spel.

Ruimte voor groen blijft behouden door verdichting rond de kern - hoofdgebouw, economiegebouw en

ketelhuis - en compacte woonclusters in de randzone. De woonclusters fungeren als op zichzelf staande

objecten met ieder een eigen karakter, waarbij veel

aandacht uitgaat naar de subtiele overgangen tussen publiek en privaat. Ook de oriëntatie van de bebouwing speelt daarbij een grote rol. De clusters zijn

onderdeel van het park of voegen zich bij de bestaande bebouwing (de kerk en Vlietzicht), waardoor ze

waardevolle open ruimtes benadrukken of onderdeel worden van de meer gesloten bosranden. Hierdoor blijft de ervaring van een groen park dominant.

Naast de woonclusters is er ook ruimte voor vrijstaan-

de bebouwing als accenten verspreid over het terrein. Zowel de woonclusters als de vrijstaande bebouwing houden rekening met de gewenste maat van de

groene randen en de aanwezige waardevolle open ruimtes van Schakenbosch.

Architectuur

Het groene karakter van Schakenbosch speelt ook in de architectuur een grote rol. Met name in de nieuw-

bouwclusters is er - zowel in materiaal, positie en vorm - een sterke relatie tussen wonen en groen. Nieuwe

ontwikkelingen worden op passende wijze aangeslo-

ten op de bestaande gebouwen die door herbestemming een nieuwe functie krijgen.

In de architectuur van de bebouwing worden uitgesproken materialen gebruikt met een zorgvuldige detailering. De groene setting laat toe dat er ver-

schillende architectuur stijlen gecombineerd kunnen worden.

Er zal een supervisor(team) worden benoemd om in een vroeg stadium de verschillende ontwikkelingen

op Schakenbosch door de jaren heen te beoordelen

op de stedenbouwkundige samenhang en landschap-

pelijke inpassing. Daarmee blijft de ruimtelijke kwaliteit van het gebied gewaarborgd.

Ruimtelijk kader Schakenbosch 43

Ruimte voor sport en spel

Parkachtige setting

Aandacht voor erfgrenzen, overgangen tussen publiek en privaat

44 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Groene woonomgeving

Bebouwing te gast

Combinaties van oud en nieuw

Diverse stijlen

Ruimtelijk kader Schakenbosch 45

Parkeren

voorzieningen die deel uitmaken van het bouwcluster.

plangebied zelf opgelost. De parkeereis is afhankelijk

half-verdiept of inpandig parkeren. Voor clusters waar-

vinden en is daarom per bouwcluster bepaald. Het

langs de straat op maaiveld geparkeerd. Dit is alleen

den. Grote parkeervelden op maaiveld zijn niet toege-

Grondgebonden woningen parkeren op eigen erf.

en zijn bij voorkeur groen en waterdoorlatend.

op maaiveld mogelijk, mits ze worden omzoomd met

De parkeercapaciteit voor Schakenbosch wordt in het

Mogelijkheden hiervoor zijn varianten voor verdiept,

van de verschillende functies die op het terrein plaats-

bij een gebouwde oplossing niet mogelijk is wordt er

parkeren moet zoveel mogelijk uit het zicht plaatsvin-

eenzijdig en ter hoogte van bebouwing toegestaan.

staan. Parkeerplaatsen worden zorgvuldig ingepast,

Voor het bezoekers parkeren zijn kleine parkeervelden

Waar mogelijk wordt er geparkeerd in gebouwde

groen.

verdiept

half-verdiept

op maaiveld

Gebouwde parkeer oplossingen

46 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Parkeren langs de straat

Grondgebonden woningen parkeren op eigen erf

Kleine parkeervelden omzoomd met groen

Ruimtelijk kader Schakenbosch 47

H6 Uitvoeringsaspecten Aanpasbaarheid woningen

Flora en Fauna

lingen is het voor de toekomstbestendigheid van het

degelijke quickscan uitgevoerd worden in overeen-

Met het oog op de sociaal maatschappelijke ontwikkegebied belangrijk om levensloopbestendige woningen te maken. Dit betekent concreet ruime en aanpasbare

Er moet ten behoeve van de ruimtelijke procedure een stemming met de Flora en Faunawet.

plattegronden van de woningen.

Kapvergunning

Verkeer en parkeren

nodig. Ook voor het kappen van een dode boom is

De ontwikkelaar moet door middel van onderzoek

aantonen wat de verkeerskundige effecten van de

herontwikkeling zijn op de Veursestraatweg. Daarbij

Voor het kappen van een boom is een kapvergunning een vergunning nodig. Bomen mogen niet worden gekapt tijdens het broedseizoen.

moet aangegeven worden welke verkeerskundige

Er is geen kapvergunning nodig wanneer de boom op

tuele verkeerskundige maatregelen als een Verkeers-

dan 80 centimeter heeft. Als de boom binnnen 50 cm

maatregelen nodig zijn om hiermee om te gaan. Evenregelinstallatie bij de hoofdentree en de aansluiting

met de Veursestraatweg zal voor rekening komen van de ontwikkelaar.

130 centimeter hoogte een stamomtrek van minder

van een erfgrens staat, dan moeten beide eigenaren

de aanvraag voor een kapvergunning ondertekenen.

Een extra toegang voor nood- of hulpdiensten moet

Bodem

den.

onderzoeken uitgevoerd ter plaatse van het voormalig

aan de achterzijde van het terrein gerealiseerd worDe Nota Parkeernormen is van toepassing bij het bepalen van de parkeereis

Afvalinzameling

Door een beleidswijziging van de gemeente om over te stappen naar omgekeerd inzamelen zullen alle

huishoudens van grondgebonden woningen 3 mini

containers krijgen, één voor papier, één voor plastic

en één voor GFT. Containers dienen uit het zicht, op eigen terrein geplaatst te worden op die dagen dat

het vuil niet opgehaald wordt. Op het terrein zal ruimte moeten worden gereserveerd om deze op te kunnen

halen. Daarnaast zullen er voor de wijk ongeveer per

In de periode 1997 t/m 2010 zijn een achttal bodemterrein Schakenbosch aan de Veursestraatweg 185 eo.

Uit deze onderzoeken blijkt dat de bodem over het

algemeen licht verhoogde gehalten bevat aan zware

metalen en/of PAK en dat het grondwater ook plaatse-

lijk licht verhoogde gehalten aan zware metalen bevat.

Verder heeft op 2 maart 2017 ministerie van Infrastructuur en Milieu (ILT) meegedeeld dat de puinhoudende grond conform NEN 5707 op asbest onderzocht dient

te worden. Dit houdt in dat indien op de locatie nieuwbouw plaatsvindt er nog een asbestonderzoek dient uitgevoerd te worden.

20 huishoudens ondergrondse containers moeten

Archeologie

menten gebouwen en andere functies (als zorg) zal

het terrein zijn gedaan voldoen niet meer. Wanneer de

komen voor het inzamelen van restafval. Bij appartede afvalinzameling in het gebouw moeten worden

opgelost. Tijdens de uitwerking zal het exacte aantal

ondergrondse containers nog verder moeten worden

uitgezocht en afgestemd moeten worden op het afvalbeleid. De ondergrondse containers worden ruimtelijk goed ingepast.

De bestaande archeologische onderzoeken die voor voorgenomen plannen de vrijstellingsgrenzen over-

schrijden, dient daarom vooraf een rapport conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeo-

logie overlegd te worden waarin de archeologische

waarde van de betrokken locatie naar het oordeel van het bevoegd gezag in voldoende mate is vastgesteld en de archeologische waarden door de plannen niet worden geschaad.

48 Ruimtelijk kader Schakenbosch

Milieu, geluid

M.e.r.

aangetoond te worden dat de gewenste ontwikkeling

M.e.r.-beoordeling voor het plan worden uitgevoerd.

Er dient door middel van een geluidsonderzoek

voldoet aan de Wet geluidhinder en aan een aan-

Ingevolge het Besluit M.e.r. moet er een vormvrije

vaardbaar akoestisch woonklimaat ten behoeve van

Planschade

Ten aanzien van de milieukwaliteiten van Schaken-

worden met de ontwikkelaar, waarbij de ontwikke-

een goede ruimtelijke ordening.

bosch kan worden gesteld, dat delen van het stichtingsterrein binnen de zones van spoorweglawaai

Er dient een planschadeovereenkomst opgesteld te lende partij risicodrager is.

(600 m) en zones wegverkeerslawaai (200 m) zijn

Beheer

binnen het plangebied in de plansituatie moet bij het

aan te sluiten op het Handboek Openbare Ruimte van

gelegen. Het geluid van het (gemotoriseerd) verkeer geluidsonderzoek worden betrokken.

Luchtkwaliteit

Gezien de heersende en toekomstige luchtkwaliteit ter plaatse en de beperkte omvang van het plan, is geen nader luchtkwaliteitsonderzoek vereist. In de op te stellen ruimtelijke onderbouwing kan aannemelijk

De inrichting van de openbare ruimte dient in principe de gemeente. Doordat het gebied al grotendeels in-

gericht is bestaat de mogelijkheid dat er oplossingen gekozen zullen worden die niet direct op het handboek aansluiten, stadsbeheer wordt daarom in een

vroeg stadium betrokken bij de delen die in eigendom van de gemeente komen.

worden gemaakt dat de luchtkwaliteitseisen geen

belemmering vormen voor de realisatie. Vanuit ge-

zondheidsoogpunt geldt het GGD advies om geen

nieuwe woningen of andere gevoelige functies (zoals

kinderopvang, scholen en verpleeghuizen) binnen 50 meter vanaf de rand van de Veursestraatweg (drukke

weg met > 20.000 verkeersbewegingen per etmaal) te realiseren.

Externe veiligheid

Nabij Schakenbosch zijn er geen gevaarlijke transportleidingen.

Explosieven

Uit Explosievenonderzoeksrapport AVG Vooronderzoek Gemeente Leidschendam-Voorburg, rapport

kenmerk: 1462056-VO-03, blijkt dat tpv Schakenbosch stellingen en wapenopstellingen bevonden. Aan de

noordwestzijde zou er ook een bommenkrater aanwezig zijn.

Kabels en Leidingen

De ontwikkelaar zal bij de herontwikkeling rekening

moeten houden met ondergrondse infrastructuur. Ten behoeve van de ruimtelijke procedure zal er een Klicmelding gedaan moeten worden.

Ruimtelijk kader Schakenbosch 49

Colofon In opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg Feddes/Olthof landschapsarchitecten bv

Werkteam Feddes/Olthof • Yttje Feddes- projectleider, landschapsarchitect • Femke Visser- landschapsarchitect en stedenbouwkundige • Rick Lensink- landschapsarchitect Gemeente Leidschendam-Voorburg • Arjan Kampschuur- projectmanager • Peter Baalbergen- stedenbouwkundige • Paul Zuidgeest- landschapsarchitect

Projectnummer: 356 Utrecht, mei 2017

Ruimtelijk kader Schakenbosch 51

52 Ruimtelijk kader Schakenbosch