4906 Verkenningenrapport MIRT-verkenning Oude Lijn - Knooppunt Laan van NOI
Tekst van het document
Verkenningenrapport MIRT-verkenning Oude Lijn - Knooppunt Laan van NOI Maart 2026 - - Confidential In opdracht van
Verkenningenrapport 2 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Managementsamenvatting Aanleiding, opgave en doelstellingen MIRT-verkenning Oude Lijn Het doel van de MIRT-verkenning Oude Lijn is om afspraken te maken over een schaalsprong in het metropolitaan openbaar vervoer (ov) in samenhang met verstedelijking langs de hoofdassen van dat ov tussen Leiden en Dordrecht. Deze schaalsprong is noodzakelijk om de zuidelijke Randstad internationaal concurrerend te houden en urgent om de grote verstedelijkingsopgave (wonen, werken en voorzieningen) mogelijk te maken. Het grootste deel van deze bouwopgave wordt binnenstedelijk gerealiseerd nabij hoogwaardig ov. Zo blijven banen, woningen, scholen en voorzieningen binnen bereik en blijven steden ook in de toekomst betaalbaar, leefbaar en duurzaam bereikbaar en worden de kansen voor mensen vergroot. Verdichting van wonen, werken en leren en een verbeterde bereikbaarheid is noodzakelijk om te kunnen voorzien in de woningbouwopgave, maar ook om de innovatiekracht en concurrentiepositie van de zuidelijke Randstad te vergroten. Dit is alleen mogelijk wanneer er een schaalsprong ov wordt gerealiseerd.
In de MIRT-verkenning Oude Lijn onderzoeken het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de provincie Zuid-Holland, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, ProRail en de gemeenten Leiden, Den Haag, Schiedam, Rotterdam en Dordrecht oplossingen om reizigers prettig van A naar B te laten reizen over de Oude Lijn, op zo’n manier dat de regio zich economisch ontwikkelt en mensen meer kansen krijgen. De MIRT-verkenning Oude Lijn bestaat uit vijf deelprojecten. Het Knooppunt Den Haag Laan van NOI is één van deze deelprojecten. Er heeft uitgebreide participatie plaatsgevonden met gebruik van een grootschalige online raadpleging, verschillende informatie- en adviesgroepbijeenkomsten en overleggen met belangenverenigingen. Met het opleveren en vaststellen van dit rapport is de beoordelingsfase van de MIRT-verkenning Oude Lijn voor deelstudie Knooppunt Laan van NOI afgerond. Het volgt op de analysefase, die met vaststelling van de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO) in december 2024 werd afgerond. Opgave Knooppunt Laan van NOI Het gebied rondom het Knooppunt Laan van NOI transformeert naar een duurzaam en gemengd hoogstedelijk gebied, passend bij de ambities van het Central Innovation District (CID).
Om deze verstedelijkingsopgave te kunnen faciliteren en de voorziene reizigersgroei (een verdubbeling van het reizigersaantal in 2040) te kunnen opvangen zal het huidige voorstadstation moeten door ontwikkelen tot een volwaardig ov-knooppunt en mobiliteitshub voor trein, metro, tram (RandstadRail), bus, fiets en deelmobiliteit (fiets/scooter/auto) met verbeterde overstap- en transfervoorzieningen en verblijfskwaliteit. De grootste aandachtspunten in deze opgave zijn: • Het vergroten van de transfercapaciteit en het verbeteren van de overstapkwaliteit. • Significant vergroten van de stallingscapaciteit voor de fiets. • Het creëren van een kwalitatief hoogwaardige stationsomgeving in goede aansluiting op het omliggend stedelijk gebied met goede overzichtelijkheid en heldere oriëntatiemogelijkheden. • Het verbeteren van de sociale en fysieke veiligheid in de diverse reizigersdomeinen en de openbare ruimte. Doelstellingen Knooppunt Laan van NOI De doelstellingen voor het Knooppunt Laan van NOI zijn daarom als volgt vastgesteld: 1. Grote verstedelijkingsopgave: het gebied rondom station Laan van NOI verandert in een duurzaam, gemengd en aantrekkelijk hoogstedelijk gebied met veel nieuwe woningen, werkplekken en hoogwaardige voorzieningen en buitenruimte, passend bij de ambities van het CID. 2.
Verbeteren bereikbaarheid: Laan van NOI transformeert naar een volwaardig toekomstvast ov-knooppunt en mobiliteitshub. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn: het positioneren van het knooppunt in het ov-netwerk van Den Haag en de regio, het leveren van een bijdrage aan de mobiliteitstransitie en het realiseren van een kwalitatief hoogwaardig en toekomstvast multimodaal ov-knooppunt. 3. Verbeteren leefomgevingskwaliteit en een kwalitatief hoogwaardige ov-knooppunt: het knooppunt is niet alleen een onmisbare schakel in het mobiliteitsnetwerk van de stad en het land, maar ook een levendige en centrale plek in de lokale samenleving. Het is een plek van betekenis voor reizigers, omwonenden, ondernemers, bezoekers en werknemers. 4. Versterken economische groei: bij het knooppunt Laan van NOI kan een kwalitatief hoogwaardig en gemengd stedelijk milieu ontstaan ter versterking van het innovatiemilieu. Dit alles verbetert de netwerkpositie en het vestigingsklimaat in de zuidelijke Randstad, evenals het interactiemilieu rond knooppunt Laan van NOI en daarmee de agglomeratiekracht van de regio. Verkenningenrapport 3 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Opdracht uit de analysefase In de analysefase zijn drie kansrijke oplossingen geïdentificeerd. Deze worden in de beoordelingsfase nader uitgewerkt tot alternatieven.
Bij de besluitvorming over de NKO is vastgesteld dat er nog één aanvullend alternatief moet worden opgesteld; er zijn dus 3+1 alternatieven onderzocht in de beoordelingsfase. Daarnaast is er een aantal aanvullend te beschouwen bouwsteenuitwerkingen en aandachtspunten uitgewerkt in de beoordelingsfase. Deze hebben alle een plek gekregen in de alternatieven of zijn gaandeweg, onderbouwd, afgevallen. Aanvullende opdracht beoordelingsfase Oude Lijn Naast de scope van de MIRT-verkenning, is er aan het eind van de analysefase een aantal aanvullende opdrachten meegegeven voor de beoordelingsfase. Die luiden als volgt: 1. Een eindbeeld en ontwikkelpad daar naartoe waarin de opgaven worden opgelost. Hierbij wordt tevens uitgewerkt welke afspraken (organisatie, monitoring, et cetera) gemaakt zouden kunnen worden om, na vaststelling van een voorkeursalternatief binnen deze MIRT-verkenning, toe te werken naar dit eindbeeld. Doel hiervan is bij vaststelling van een voorkeursalternatief af te kunnen wegen of en welke afspraken moeten worden gemaakt om het eindbeeld te bereiken. Een eindbeeld onderzoeken is nodig, omdat alleen dan in beeld kan worden gebracht wat de mogelijkheden voor een eerste zinvolle stap zijn (in verhouding tot een tweede en eventueel derde stap). 2. Onderzoek een eerste zinvolle stap (of opties daarvoor).
Daarin moet een verantwoorde balans tussen kosten en de hoofddoelen van deze verkenning zijn en zo dicht als mogelijk in de buurt gekomen worden van het nu beschikbare budget. Het moet tevens passen in een ontwikkelpad naar een eindbeeld. 3. Uitwerken wat er nu kan of moet worden gedaan om het eindbeeld en andere ontwikkelingen in de toekomst niet onmogelijk te maken en wat de extra kosten daarvan zijn. 4. De mogelijkheden verkennen of onderdelen van de OV-knoop die nu worden onderzocht, ondergebracht kunnen worden in andere ontwikkelprojecten. 5. Onderzoeken of alle onderdelen van de OV-knoop uit het beschikbare budget moeten worden gefinancierd of dat er andere financieringsbronnen zijn voor bepaalde onderdelen (belegd in het bestuurlijke spoor programma Oude Lijn). 6. Uitwerken welke (kosten)optimalisaties er nog zijn binnen oplossingsrichtingen en bouwstenen. 7. Op zoek gaan naar aanvullende financiële middelen, zowel door opdrachtgevers/ financierende partijen als door de projectorganisatie (bijvoorbeeld Europese subsidies, bijdragen derde partijen, belegd in programma Oude Lijn). 8. Daarnaast een maatregelpakket (basispakket) in beeld hebben dat in zijn geheel binnen het beschikbare budget past en zo kosteneffectief mogelijk is. Waarbij het effect op de doelstellingen (onder andere verstedelijkingsambities) op hoofdlijnen inzichtelijk is.
Per deelproject wordt – op basis van de resultaten van het huiswerk - in het kader van de nog vast te stellen plannen van aanpak (Q1 2025) afgesproken of en wat daar aanvullend voor nodig is. 9. Doel van de uitwerking is het voorbereiden van de goede beslisinformatie ten behoeve van de afweging over een voorkeursalternatief. Zodat bij vaststelling van het voorkeursalternatief de benodigde (bekostigings-)afspraken kunnen worden gemaakt. Alternatieven & varianten Op basis van de kansrijke oplossingsrichtingen (te vinden in de NKO), de aanvullend te onderzoeken bouwsteenuitwerkingen uit de analysefase en de aanvullende opdracht beoordelingsfase Oude Lijn, volgt een viertal alternatieven waaronder één alternatief met een aantal verschillende varianten. Daarnaast is er volgens bestuurlijke opdracht een maatregelenpakket binnen budget opgesteld, in twee uitwerkingen. Dit voldoet echter niet aan het doelbereik van de MIRT-verkenning en is niet verder beoordeeld. Alternatief 1 Alternatief 1 voorziet in een stationsomgeving met een centrale stationspassage, gebouwd naast de huidige passage. Er is geen sprake van een gebouwde stationshal, maar van luifels voor beschutting van de reiziger. De reizigerstunnel bestaat uit 16 meter perrontunnel met eenzijdige commerciële voorzieningen en een logistieke gang.
Tijdens de bouw van de nieuwe passage blijft de bestaande passage in gebruik, waardoor een tijdelijke traverse niet nodig is. De nieuwe stationspassage wordt voorzien van twee stijgpunten per perron. Fietsparkeren vindt plaats in een gebouwde stalling op maaiveld aan de zijde van Leidschendam-Voorburg, en bestaat uit een 20 meter brede gebouwde stalling die doorloopt over de stationsentree en twee verdiepingen omvat, opgebouwd vanaf de teen van het talud. Aan de Haagse zijde is geen fietsenstalling op maaiveldniveau opgenomen. Wel wordt hier als tramkeervoorziening een tailtrack gerealiseerd.
Verkenningenrapport 4 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Alternatief 2 In alternatief 2 wordt een gebouwd station gerealiseerd gecombineerd met een gebouwde fietsenstalling aan de zijde van Leidschendam-Voorburg. De tunnelopzet bestaat uit 20 meter perrontunnel en 16 meter met eenzijdige commerciële functies en een logistieke gang. De passage kent twee stijgpunten per perron en wordt gebouwd op de plek van de huidige stationspassage. Voor de bereikbaarheid tijdens de bouw wordt daarom een tijdelijke traverse gerealiseerd. De tramhalte voor lijn 2 wordt verplaatst naar de Voorburgzijde (Laan van NOI), in zijligging. De tramkeervoorziening wordt gerealiseerd in de vorm van een tailtrack aan de Haagse zijde van het station. Fietsparkeren vindt plaats in een gebouwde stalling op maaiveld aan de zijde van Leidschendam-Voorburg. Deze bestaat uit een 20 meter brede gebouwde stalling die doorloopt over de stationsentree en twee verdiepingen omvat, gebouwd deels in het talud. Aan de Haagse zijde is geen fietsenstalling op maaiveldniveau opgenomen. De hoge Velostrada is uitgewerkt in dit alternatief als een volledig losliggende Velostrada op de hoogte van de sporenbundel. Alternatief 2 heeft 3 verschillende uitwerkingen: varianten 2.A, 2.B en 2.C. Variant 2.A Variant 2.B Variant 2.C Hier is de bouwsteen fietsparkeren onder maaiveld opgenomen.
Om maximale ruimte vrij te houden voor openbare ruimte, groen en blauw en mogelijke vastgoedontwikkeling worden de fietsen in één ondergrondse fietsenstalling ondergebracht aan één zijde van de sporenbundel. Vanwege de huidige én toekomstige traminfrastructuur aan Haagse zijde, en de relatieve krappe inpassing, ligt het niet voor de hand om een ondergrondse fietsenstalling aan Haagse zijde te realiseren. De hoge Velostrada is geen onderdeel van deze variant. Deze variant voorziet aan weerszijden van de sporenbundel een gebouwde fietsenstalling in het talud met een verdeling van het aantal plekken van circa 50%-50%. Fietsers uit Den Haag worden in deze variant voor de onderdoorgang van het viaduct in de Laan van NOI ‘afgevangen’, waardoor een mogelijk knelpunt in de (toekomstige) capaciteit van de onderdoorgang (viaduct) wordt voorkomen. De tramkeervoorziening is verplaatst naar de Voorburgse zijde van het spoor. De hoge Velostrada is geen onderdeel van deze variant. In deze variant gebeurt fietsparkeren onder de sporen en is vanuit beide zijden van de sporenbundel toegankelijk. De toegangen vanuit de Laan van NOI liggen in de teen van het spoortalud, afgeschermd van het voetgangersgebied. In de tunnel is ruimte voor commercie aan beide zijden en een directe toegang tot de fietsparkeervoorziening. Het volledige spoorviaduct over de Laan van NOI wordt vervangen.
Daardoor ontstaat meer ruimte voor langzaam verkeer, een brede, ruime interwijkverbinding langs de Laan van NOI en een tailtrack in de Laan van NOI. De hoge Velostrada is geen onderdeel van deze variant. Alternatief 3 Alternatief 3 legt de nadruk op de verbinding tussen station en stedelijke omgeving. Het station krijgt een stationspassage met aan één zijde commercie. Tevens wordt er een passage en interwijkverbinding gerealiseerd in het verlengde van de Wilhelmina van Pruisenweg. Aan beide zijden van de sporenbundel worden fietsenstallingen gerealiseerd, geïntegreerd in het talud tussen de twee passages in. De tram- en bushalte worden gecombineerd aan de Haagse zijde (Laan van NOI), in zijligging. De tailtrack wordt gesitueerd aan de Leidschendam-Voorburgzijde van het station. De Velostrada in de Van Alphenstraat ligt op maaiveldniveau en maakt integraal deel uit van de fietsstructuur.
Verkenningenrapport 5 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Alternatief 4 Alternatief 4 bevat een stationsontwerp zonder gebouwde stationshal, met beschutting via luifels en nachtafsluiting. De reizigerstunnel bestaat uit een 16 meter brede tunnel die wordt gerealiseerd naast de huidige stationspassage, zonder commerciële functies. Tijdens de bouw wordt gebruikgemaakt van de bestaande tunnel, waardoor een tijdelijke traverse niet nodig is. Er worden vaste trappen geplaatst; roltrappen zijn niet opgenomen. Fietsparkeren is eenzijdig aan de kant van Leidschendam-Voorburg voorzien in een losstaande gebouwde 2-laags fietsenstalling op maaiveld. De huidige tramkeervoorziening aan Haagse zijde wordt gerevitaliseerd en weer in gebruik genomen. Maatregelenpakket binnen budget Omdat geen van de alternatieven binnen het gereserveerde MIRT-budget van €112 miljoen inclusief BTW valt, is aanvullend een set maatregelen onderzocht die binnen dit budget gerealiseerd kan worden. In alle gevallen is een nieuwe brede perrontunnel (met aan weerszijden stijgpunten, aan beide uiteinden een ontvangstdomein, voorzien van commercie) vereist. Het is onmogelijk gebleken om voor het gereserveerde budget een functionerend station te realiseren dat aan alle eisen voldoet en beantwoord aan het doelbereik.
Er zijn wel twee scenario’s denkbaar dichtbij budget: • Optie 1 bevat een nieuwe tunnel, perronkappen (90 meter) en een tailtrack. Er is geen gebouwde fietsenstalling en er wordt niets gedaan aan de buitenruimte. Voor deze optie is een additionele financiering nodig van circa €8,8 miljoen. • Optie 2 bevat een nieuwe tunnel en een gebouwde fietsenstalling, maar geen perronkappen. De tramkeerlus blijft behouden (er komt geen tailtrack). Voor deze optie is een additionele financiering nodig van circa €13,5 miljoen. Beide maatregelpakketten betekenen dat bouwstenen moeten afvallen, dat er onacceptabel kwaliteitsverlies optreedt waardoor het knooppunt Laan van NOI niet bijdraagt aan verstedelijkingsopgave en mobiliteitstransitie. Daarnaast is sprake van desinvestering als bouwstenen later alsnog worden gerealiseerd. Het doelbereik voor de MIRT-verkenning wordt met de maatregelpakketten opties 1 en 2 niet behaald. Het maatregelenpakket binnen budget is om die reden niet verder onderzocht. Effecten, kosten & draagvlak Effectbeoordeling De alternatieven en varianten zijn beoordeeld op het detailniveau van een Plan-MER-beoordeling middels de rapportage effectbeoordeling. Ten grondslag hieraan lag het beoordelingskader zoals dit is meegegeven uit de startbeslissing van de MIRT- verkenning Oude Lijn.
Op alle aspecten is deze vervolgens opgewerkt en nader uitgedetailleerd om tot een werkbaar beoordelingskader op het vereiste detailniveau te komen. De effectbeoordeling op hoofdlijnen per thema is als volgt: Alternatief 1 2 3 4 Variant 2 2.A 2.B 2.C 1 Verstedelijking + + + 0 ++ 0 - 2 Agglomeratiekracht + + + + + + 0 3 Leefomgeving + + + 0 ++ - - 4 Mobiliteit + + + 0 ++ 0 0 5 Duurzaamheid 0 - - - - - - 6 Externe effecten 0 0 + + + - - 7 Inpasbaarheid + - 0 - + 0 - 8 Techniek 0 - - - - - - - - 9 Kosten* €165 €224 €226 €225 €278 €245 €138 10 Draagvlak + + ++ + ++ + 0 * Kosten zijn geraamd middels SSK, inclusief 21% btw, prijspeil 2025, in miljoenen euro’s.
Verkenningenrapport 6 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 De verschillende scores in de beoordeling worden met name veroorzaakt door vier structurerende bouwstenen: de perrontunnel, fietsparkeren, tram & bus en commercie. Op hoofdlijnen zijn dat de volgende effecten: • Perrontunnel: een perrontunnel van ten minste 16 meter breed ten zuidwesten van de huidige tunnel, die gebouwd kan worden terwijl de huidige tunnel in gebruik blijft, leidt tot de meeste positieve effecten. • Fietsparkeren: één enkele fietsparkeervoorziening die toegankelijk is vanaf weerszijden van het spoor, is het meest positief. Dat betekent echter wel dat deze (deels) onder de sporen komt, waardoor aandachtspunten voor techniek en kosten ontstaan. Een enkele, gebouwde voorziening aan Voorburgse kant van het spoor is ook een goede optie, maar de aanfietsroute vanuit Den Haag door het tunneltje is hierbij een aandachtspunt. Een dubbele fietsenstalling leidt tot hogere kosten en aandachtspunten omtrent beheer. • Tram & bus: het naar de zijligging brengen van de tram- en busbaan in de Laan van NOI is de beste optie vanwege de verbeterde verkeersveiligheid en het beter faciliteren van loopstromen. De transfer tussen station en bus/tram is optimaal omdat er niet meer een rijbaan overgestoken hoeft te worden.
De ligging van de tailtrack aan Haagse zijde is de beste omdat deze ruimte- efficiënt is, het grootste draagvlak kent en is relatief betaalbaar is. Doorstroming van bus en tram kan door de zijligging iets verslechteren ten opzichte van een middenligging, doordat de zuidwestelijke rijbaan van de Laan van NOI tweemaal gekruist wordt. Afhankelijk van de regeling van de verkeerslichten en de herinrichting van kruispunten kan dit effect gemitigeerd worden. • Commercie: commerciële voorzieningen in de tunnel zijn ruimte-efficiënt en liggen aan de loopstromen, maar zijn ook duur. De tunnel kan enkel in één keer gerealiseerd worden, waardoor commercie in de tunnel niet later toe te voegen is. Commercie buiten de tunnel op de/ het stationsplein(en) betekent een ruimteclaim op maaiveld en mogelijk conflict met andere functies. De effectbeoordeling leidt tot de volgende conclusies over de alternatieven: • Alternatief 1 valt op door een sterke score op leefomgevingskwaliteit, mobiliteit, duurzaamheid, inpasbaarheid en technische uitvoerbaarheid. De perrontunnel is strategisch gepositioneerd, waardoor diverse functies eenvoudig kunnen worden ingepast en het bouwproces overzichtelijk blijft. Deze locatie maakt het station goed bereikbaar en vergroot de mogelijkheden voor een plezierige stationsomgeving.
De fietsparkeervoorziening staat buiten het spoortalud, wat leidt tot een goede bouwbaarheid maar wel meer ruimte vraagt op het stationsplein. De capaciteit van de fietsersonderdoorgang in de Laan van NOI is een aandachtspunt bij de uitwerking. De routes voor voetgangers en fietsers zijn logisch te organiseren, en de groene inrichting heeft potentie om bij te dragen aan het stadsbeeld. Optimalisatie van de oriëntatie voor een overstap en vergroening kunnen de totale kwaliteit verder verhogen. • Alternatief 2 en de varianten 2.A, 2.B en 2.C worden gekenmerkt door de ligging van de perrontunnel ter hoogte van de bestaande tunnel, wat een positieve inpassing in het stedelijk weefsel mogelijk maakt. Dit ontwerp leidt echter tot aanzienlijke nadelen: een tijdelijke traverse voor voetgangers tijdens de realisatiefase, een complexe integratie van de tramkeervoorziening en een onhandige positionering van liften en trappen, met name aan de ‘korte kant’ van de perrons, op de kaarten rechts. De perrons zijn hier relatief smal, dus stijgpunten kunnen moeilijk worden ingepast. Bovendien ligt de tunnel vrij ver naar één uiteinde van de perrons, wat de spreiding van reizigers over de perrons vermoeilijkt. Bij de fietsparkeervoorzieningen is er gekozen voor verschillende oplossingen, die meestal goed inpasbaar zijn, behalve aan de Haagse zijde.
Alternatief 2 vraagt extra aandacht voor ruimtelijke samenhang, gebruiksgemak en logische looproutes. Elk van de varianten kent eigen accenten: sommige bieden meer ruimte voor groen, andere vragen juist een ingewikkelde bouwplanning of veroorzaken meer bouwoverlast. • Alternatief 3 scoort overwegend neutraal, met een mix van beperkte positieve en negatieve aspecten. De toepassing van een dubbele perrontunnel leidt tot vraagstukken rond ruimtelijke inpassing en technische bouwbaarheid. Dit ontwerp maakt een gefaseerde bouw mogelijk; de realisatiefase duurt echter aanzienlijk langer, tot twee keer zo lang. Daarbij zijn wel twee losse bouwfases mogelijk. De fietsenstalling aan Haagse zijde biedt veel ruimte en gebruiksgemak, maar ligt ver van de Laan van NOI, waardoor de oriëntatie van het station op de Laan van NOI vermindert. De bereikbaarheid van de stalling is voor fietsers en voetgangers vanaf de Laan van NOI suboptimaal. De tramkeervoorziening aan Voorburgse zijde maakt weliswaar mogelijk om alle bus- en tramreizigers te bedienen met de dezelfde halte, maar sluit daar minder goed aan op karakter van het gebied dan aan Haagse zijde. Het station zelf ligt met tunnels en stallingen ver van belangrijke aanvoerroutes per tram of fiets. De leefomgeving profiteert hier nauwelijks van, en inpassing in het bestaande stedelijke landschap blijft lastig.
Wel biedt dit alternatief een kans op verbetering van de interwijkverbinding, door een nieuwe tunnel die fietsers en voetgangers verbindt met de Wilhelmina van Pruisenweg. • Alternatief 4 heeft qua indeling overeenkomsten met alternatieven 1 en 2, maar kent drie essentiële verschillen: de aanpak van fietsparkeren, de tramkeervoorziening en de afwezigheid van commerciële ruimte in de tunnel. De grote fietsparkeervoorziening aan de Voorburgse kant neemt ongeveer zoveel ruimte in als de bestaande P+R, en is daardoor minder efficiënt dan de oplossingen uit andere alternatieven. Voetgangers en overstappers worden gedwongen om een omslachtige route rondom deze voorziening te volgen, wat de logica en intuïtie van de looproutes niet ten goede komt. De keuze voor het behouden van de tramkeerlus rond SoZa brengt extra ruimtevraag en problemen aan Haagse zijde, door sporen die pal langs de ingang lopen en hoogteverschillen die daardoor binnen enkele meters moeten worden overbrugd. In de tunnel is geen commercie voorzien; alles moet buiten de tunnel worden opgelost, waar de beschikbare ruimte al beperkt is door de keerlus en de omvangrijke stallingen.
Verkenningenrapport De combinatie van deze bouwstenen levert een matige tot gebrekkige kwaliteit van de openbare ruimte op, met onlogische routes, moeilijk te overbruggen hoogteverschillen en een ruimtevraag die het gestelde doelbereik niet ondersteunt. Hoewel optimalisaties mogelijk zijn, zoals het inpassen van een tailtrack of het verbeteren van de stallingen, tonen beoordelingen van alternatief 1 en, in mindere mate, alternatieven 2 en 3, aan dat betere resultaten haalbaar zijn. Kosten De totale investeringskosten zijn het laagst met alternatief 4 (€138 | miljoen euro, +/- 25%) waarin de aanpassingen beperkter zijn ten opzichte van de andere alternatieven, gevolgd door alternatief 1 (€165 miljoen euro, +/- 25%). Alternatief 2 en de varianten 2.A en 2.B liggen qua kosten bij elkaar in de buurt (tussen de € | 224 en € 226 miljoen euro, +/- 25%). De investerings kosten van alternatief 3 zijn vanwege de twee tunnels en twee stallingen € | 245 miljoen euro (+/- 25%). In variant 2.C liggen veel voorzieningen onder de sporenbundel en wordt ook het spoorviaduct vervangen, deze variant heeft daardoor met € 278 miljoen euro (+/- 25%) de hoogste investeringskosten.
Draagvlak Binnen de ambtelijke projectgroep en het project Knooppunt Laan van NOI bestaat inhoudelijke consensus dat de belangrijkste bouwstenen – de passage, fietsenstalling en tramkeervoorziening uit alternatief 1 – onderdeel worden van het v oorkeursalternatief, mits aan enkele voorwaarden wordt voldaan: • | Ruimte voor commerciële functies in de passage is wenselijk, commercie in of naast de tunnel essentieel. De precieze vorm en hoeveelheid is onderwerp van nadere uitwerking in het vervolg van het planproces. • | De hoofdvoorziening voor fietsparkeren is een gebouwde en bewaakte stalling aan de Voorburgse zijde. Daarnaast moet worden onderzocht of dit aangevuld kan worden met maximaal tien procent capaciteit in of nabij het Beatrixkwartier aan Haagse zijde, bij voorkeur gerealiseerd in vastgoed. • | De tramkeervoorziening als tailtrack aan Haagse zijde vervangt de bestaande tramkeerlus. • | Herprofilering van de Laan van NOI door de bus- en tramhalte van de middenligging naar de zijligging te verplaatsen wordt wenselijk geacht. • | Daarnaast verdient de verkeersveiligheid extra aandacht. In de omgeving en de adviesgroep klinkt steun voor alternatief 1 op het gebied van de passage, fietsenstalling en tramkeervoorziening. Daarbij zijn enkele aandachtspunten belangrijk, zoals de keuze voor een toekomstbestendige breedte van de passage en lange perronkappen.
Waar mogelijk wordt de voorkeur gegeven aan fietsparkeren ondergronds of onder de sporen en een tramkeervoorziening buiten het plangebied. De | herprofilering van de Laan van NOI, zoals beschreven in alternatief 2 en varianten, wordt als essentieel gezien voor de verkeersveiligheid voor lopen en fietsen (en in mindere mate: auto’s). Andere belangrijke punten zijn een goed alternatief voor het afbouwen van de P+R- | functie in het stationsgebied, een goede en tweezijdige inpassing van K+R, de ligging van de tramhalte in de Laan van NOI en het bevorderen van de tweezijdigheid en levendigheid van het station. Het Q-team beoordeelt alternatief 1 als een sterk en evenwichtig voorstel en ziet dit als een eerste zinvolle stap richting het uiteindelijke eindbeeld. Het Q-team pleit daarbij voor ‘minder auto’ volgens de beleidslijnen voor het CID en het STOMP-principe1, en ziet in dat kader herprofilering van de Laan van NOI als w aardevolle bouwsteen in de eerste zinvolle stap. Voor het eindbeeld geeft het Q-team aan dat de fiets- en voetgangersverbinding onder het viaduct Laan van NOI kwalitatief beter en veiliger moet worden uitgevoerd.
De doorontwikkeling richting eindbeeld en de verbreding van het viaduct Laan van NOI biedt daartoe mogelijkheden en geeft | volgens het Q-team ook aanleiding te heroverwegen of de tramkeervoorziening van de Den Haag-zijde in de Laan van NOI ingepast kan worden. Het volledige advies van het Q-team is in bijlage E (II) bij dit verkenningenrapport bijgesloten. Maatschappelijke kosten-baten analyse ( MKBA) In de MKBA van Knooppunt Laan van NOI zijn alternatief 1 en 2.C doorgerekend. De MKBA laat een nipt negatief saldo van maatschappelijke kosten en baten zien in het scenario Hoog Snel. Dat | wordt geconstateerd dat deze baten niet opwegen tegen de kosten, betekent niet direct dat het slecht is om te investeren in | de alternatieven. Zo zijn verschillende | effecten op het gebied van verstedelijking (de mogelijkheden die ontstaan om meer woningen en economisch programma te realiseren), agglomeratiekracht en kansen voor mensen niet gekwantificeerd en gemonetariseerd, terwijl het project hier wel positieve effecten op heeft. 1 | Met het STOMP-principe (stappen-trappen-openbaar vervoer- mobility as service-privéauto) wordt prioriteit gegeven aan meer duurzame vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en ov) en minder prioriteit aan minder duurzame mobiliteitsvormen (zoals de auto).
7 | ARCADIS | TEAM V | IHC | Maart 2026 Verkenningenrapport 8 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 De belangrijkste baten zijn te behalen voor reizigers als gevolg van een verbeterde doorstroming in en direct rondom het station. De zogeheten reistijdeffecten vormen de grootste batenpost. Deze zijn afhankelijk van het aantal reizigers en ook van de daadwerkelijke reistijdwinst die zij straks zullen ervaren als gevolg van de ingrepen. Die reistijdwinst is nu op basis van berekeningen van individuele reizigers gebaseerd en treedt met name op in de spitsuren. Wanneer in de referentiesituatie (‘het nulalternatief’) het in het station toch drukker zou worden dan verondersteld en de vertraging daarmee verder zou oplopen, dan nemen de potentiële baten van de alternatieven ook toe. Andersom geldt deze redenering ook. Om die reden zijn in de MKBA de reistijdeffecten met twee uiterste scenario’s doorgerekend (Hoog Snel en Laag Vertraagd), in principe vormen deze scenario’s de bandbreedte van de uitkomsten, waarmee deze robuust zijn. Geconcludeerd wordt dat de directe reistijdbaten niet sterk verschillen tussen alternatief 1 en variant 2.C. De verbeterde reistijden op en rondom het station zorgen ook voor een betrouwbaarder reis. Dit effect is in de MKBA ook gewaardeerd.
De investeringen in het station zorgen ook voor het verhogen van het comfort op het station, bijvoorbeeld bij het wachten en overstappen op het station. Mede als gevolg van de snellere doorstroming wordt dit comfort ook verhoogd. De comfortbaten verschillen wel sterk, waarbij in variant 2.C de baten het hoogst zijn. Dit komt doordat in deze variant het meest wordt geïnvesteerd in verschillende onderdelen in het station, zo ontstaat de meeste ruimte voor reizigers, voor commerciële voorzieningen in het station en wordt geïnvesteerd in liften/roltrappen. Conclusie De bouwsteencombinatie van alternatief 1 past het beste bij de opgave van Knooppunt Laan van NOI en leidt tot de meeste positieve effecten. Alleen voor de bouwsteen fietsparkeren zijn er nog aandachtspunten. De ligging van de tram- en busbaan in de Laan van NOI in de zijligging zoals opgenomen in alternatief 2 en varianten 2.A, 2.B en 2.C en alternatief 3 is vanuit de transferstromen tussen het station en de bushalte bezien voordeliger ten opzichte van de middenligging, omdat er niet meer een rijbaan hoeft worden overgestoken. De zijligging in combinatie met een tailtrack aan de Haagse zijde in de Anna van Hannoverstraat is vanwege het beperkte aantal conflictpunten met autoverkeer een robuuste oplossing qua doorstroming van het ov.
De ligging van de tailtrack aan Haagse zijde is tevens ruimte-efficiënt en heeft een groter draagvlak dan een tailtrack aan de Voorburgse zijde. Daarnaast geldt dat alternatief 4 (en beide opties voor een maatregelenpakket binnen budget) onvoldoende zijn om het beoogde doelbereik van de MIRT-verkenning knooppunt Laan van NOI te halen. Voorkeursalternatief Het voorkeursalternatief (VKA) voor het ov-knooppunt Laan van NOI is zorgvuldig samengesteld op basis van de resultaten van eerdere alternatieven, adviezen uit participatie en het Q-team. Het VKA combineert de ruimtelijke voordelen en het draagvlak van alternatief 1, aangevuld met sterke elementen uit variant 2.C, en wordt ondersteund door alle relevante partijen en de omgeving. De keuze voor dit VKA is gebaseerd op een integrale afweging van stedelijke kwaliteit, bereikbaarheid, sociale veiligheid, duurzaamheid, kosten en draagvlak. Het sluit aan bij de stedenbouwkundige structuur: een rustige, groene zijde aan Voorburgse kant en een grootstedelijke, actieve zijde aan Haagse kant. Door de perrontunnel direct naast de bestaande tunnel te realiseren, worden reizigersstromen beter verdeeld op de perrons en ervaren reizigers meer comfort en veiligheid. De fietsenstalling wordt geconcentreerd aan de ruimere Voorburgse zijde, wat zorgt voor een overzichtelijke en efficiënte inrichting van het stationsgebied.
De keuze om de tramkeervoorziening aan de Haagse zijde te leggen, sluit aan op de ov-stromen en versterkt de samenhang tussen tram, bus en trein. Het VKA is opgesplitst in twee stappen: een eerste stap, die de grootste verbeteringen en noodzakelijke ingrepen bevat, en een tweede stap voor het eindbeeld, waarin verdere kwaliteitsverhoging wordt gerealiseerd. Tijdens het BO MIRT van 5 januari 2026 is volledige financiering afgesproken voor de eerste stap, maar nog niet voor maatregelen uit het eindbeeld. Het volledige VKA (1e stap en eindbeeld) bestaat uit de volgende onderdelen: • Station en perrontunnel: een nieuwe, 16 meter brede perrontunnel met commerciële voorzieningen, twee trappen en een lift per perron. De tunnel biedt comfort en voldoende capaciteit voor de toekomst en wordt naast de bestaande tunnel gebouwd. • Fietsparkeervoorziening: een centrale, overdekte en bewaakte fietsenstalling voor circa 3.500 fietsen aan Voorburgse zijde. De ligging maakt ruimte vrij aan Haagse zijde en ontlast het stationsplein. • Tramkeervoorziening: een nieuwe tailtrack aan Haagse zijde (Anna van Hannoverstraat), met halte op het stationsplein. Doorgaande trams en bussen krijgen in het eindbeeld een nieuwe baan aan de zijkant van de Laan van NOI, waardoor bij het overstappen niet de Laan van NOI hoeft te worden overgestoken.
• Kiss & Ride: voorzieningen aan beide zijden van het station: een keerlus aan Haagse zijde en een parkeerstrook aan Voorburgse zijde. • Openbare ruimte: ruime, aantrekkelijke en veilige pleinen met minstens 30% groene inrichting, goede zichtlijnen en duidelijke routes tussen alle vervoersvormen. De Anna van Hannoverstraat wordt autovrij ingericht. • Spoorviaduct: in het eindbeeld wordt het bestaande spoorviaduct vervangen door een breder viaduct, wat ruimte biedt voor betere fiets- en voetgangersroutes. een sterke interwijkverbinding en herinrichting van de Laan van NOI. Verkenningenrapport 9 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Het VKA scoort positief op aansluiting bij het lokale DNA, het vergroten van kansen voor mensen, leefomgevingskwaliteit, sociale veiligheid, mobiliteit en bereikbaarheid. De verkeersveiligheid wordt sterk verbeterd. Er zijn nadelen, onder andere een negatieve score op circulariteit en CO2-footprint vanwege de omvang van de bouw. Kosten zijn geraamd op circa €164,1 miljoen voor stap 1 en €220,4 miljoen in totaal voor het eindbeeld. Dit VKA biedt een toekomstgerichte, efficiënte en veilige oplossing voor het ov-knooppunt Laan van NOI, waarbij de verschillende onderdelen optimaal op elkaar zijn afgestemd en de kwaliteit van de openbare ruimte, het comfort voor reizigers en de samenhang met de omgeving centraal staan.
Figuur S1 Axonometrische weergave – indicatie van de samenstelling van het stationsgebied na realisatie van het eindbeeld van het VKA.
Verkenningenrapport 10 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Inhoudsopgave Managementsamenvatting 2 Inhoudsopgave 10 1. Inleiding 13 1.1 De rol van dit verkenningenrapport 13 1.1.1 Doel 13 1.1.2 Status 14 1.2 Leeswijzer 14 2. MIRT-verkenning Oude Lijn 16 2.1 Aanleiding 16 2.2 Doel 16 2.3 Scope 17 3. Deelstudie Knooppunt Laan van NOI 18 3.1 Aanleiding 18 3.2 Opgave 18 3.3 Doelstellingen 20 3.4 Scope 20 3.4.1 Plan- en studiegebied 20 3.4.1.1 Plangebied 20 3.4.1.2 Studiegebied 21 3.4.2 Referentiesituatie 22 3.4.2.1 Huidige situatie 22 3.4.2.2 Autonome ontwikkeling 24 3.5 Belangrijkste bevindingen analysefase 25 3.5.1 Kansrijke oplossingsrichtingen 25 3.5.2 Aanvullende bestuurlijke opdracht 26 3.5.3 Aanvullende bouwsteenuitwerkingen 27 3.5.4 Aandachtspunten voor de beoordelingsfase 28 3.6 Projectstructuur en proces 28 3.6.1 Structuur 28 3.6.2 Proces 29 3.7 Participatie 29 3.7.1 Participatie brede omgeving 30 3.7.2 Participatie adviesgroep en belangenverenigingen 30 Verkenningenrapport 11 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 3.7.3 Rapportage opbrengst participatie beoordelingsfase 30 4. Alternatieven 31 4.1 Alternatief 1 32 4.2 Alternatief 2 en varianten 35 4.2.1 Alternatief 2 35 4.2.2 Variant 2.A 38 4.2.3 Variant 2.B 39 4.2.4 Variant 2.C 40 4.3 Alternatief 3 41 4.4 Alternatief 4 44 4.5 Maatregelenpakket binnen budget 46 4.6 Totaaloverzicht bouwstenen in alternatieven 48 5.
Beoordelingskader Zeef 2 49 5.1 Toelichting op het beoordelingskader 49 5.2 Beoordelingssystematiek 49 6. Beoordeling alternatieven 50 6.1 Overzicht effectbeoordeling 50 6.2 Effectbeoordeling per thema 51 6.2.1 Verstedelijking 51 6.2.2 Kansen voor mensen 51 6.2.3 Leefomgevingskwaliteit 52 6.2.4 Mobiliteit en bereikbaarheid 54 6.2.5 Duurzaamheid, klimaat, energie en circulariteit 57 6.2.6 Externe effecten 58 6.2.7 Inpasbaarheid 59 6.2.8 Techniek 60 6.2.9 Kosten 60 6.2.10 Draagvlak 61 6.3 Leemten in kennis effectbeoordeling 61 6.4 Resultaten maatschappelijke kosten-baten analyse 62 6.5 Conclusies per alternatief 64 6.5.1 Conclusies alternatief 1 64 6.5.2 Conclusies alternatief 2 64 6.5.3 Conclusies alternatief 3 65 6.5.4 Conclusies alternatief 4 66 Verkenningenrapport 12 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 7. Voorkeursalternatief 67 7.1 Overzicht 67 7.2 Bouwstenen 71 7.2.1 Station en voorzieningen 71 7.2.2 Fietsparkeren 74 7.2.3 Tramkeervoorziening 75 7.2.4 Spoorviaduct Laan van NOI 76 7.2.5 Overige bouwstenen 77 7.3 Fasering 77 7.4 Effectbeoordeling VKA 79 8.
Vervolgproces 82 8.1 MIRT planning- en studiefase 82 8.1.1 Beoogde aanpak en procedure 82 8.2 Aandachtspunten voor het vervolg 84 8.2.1 Aandachtspunten stationsontwerp 84 8.2.2 Aandachtspunten verkeerskundig ontwerp 84 8.2.3 Aandachtspunten fietsparkeren en ruimtelijke kwaliteit 85 8.2.4 Aandachtspunten aanlegfase 85 8.3 Meekoppelkansen 85 8.4 Participatie 86 Bijlagen 87 A – Begrippen- en afkortingenlijst 88 B – Ontwerprapportage 92 C – Nota van Uitgangspunten 93 D – Rapportage effectbeoordeling 94 E – Participatie & Q-team 95 F – Factsheets meekoppelkansen 96 G – Notitie inventarisatie planprocedures vervolgfase 97 H – Maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) 100 Colofon 101 Verkenningenrapport 13 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 1. Inleiding Dit verkenningenrapport is één van de deelresultaten van de beoordelingsfase van de MIRT-verkenning Oude Lijn, specifiek voor deelstudie Knooppunt Laan van NOI. De MIRT-verkenning Oude Lijn bestaat uit vijf deelprojecten. Per project is er een afzonderlijk rapport opgesteld volgens de kaders van de MIRT-verkenning Oude Lijn. Het document is opgesteld voor en in samenwerking met alle betrokkenen bij de ontwikkeling van Knooppunt Laan van NOI als onderdeel van het project Oude Lijn.
Het verkenningenrapport is de basis om bestuurlijk keuzes te maken die nodig zijn in de MIRT-verkenning te komen tot een voorkeursbeslissing voor een voorkeursalternatief (VKA). Het eindresultaat van een MIRT-verkenning is een voorkeursbeslissing. Het VKA is het alternatief dat de gezamenlijke opdrachtgevende partijen kiezen als de meest passende oplossing voor de opgave. Dit pakket met maatregelen willen partijen met elkaar realiseren en bekostigen. Om te komen tot een voorkeursbeslissing worden allerlei mogelijke bouwstenen en alternatieve oplossingsrichtingen onderzocht. Deze verkenningsfase van het (MIRT-)planproces bestaat uit vier delen: 1. Startfase. 2. Analysefase. 3. Beoordelingsfase. 4. Besluitvormingsfase. Het verkenningenrapport is het resultaat van de beoordelingsfase. In deze fase zijn de kansrijke alternatieven, zoals opgenomen en vastgesteld in de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO), verder onderzocht en beoordeeld. Op basis hiervan nemen de samenwerkende partijen in de besluitvormingsfase een voorkeursbeslissing voor een VKA. De afhechting van het verkenningenrapport markeert de afronding van de beoordelingsfase, zodat in de besluitvormingsfase een voorkeursbeslissing kan worden genomen.
Vervolgens start de MIRT-planuitwerking, waarin uitwerking van het VKA plaatsvindt (technisch, financieel en wettelijk), in opmaat naar besluitvorming over de realisatie. 1.1 De rol van dit verkenningenrapport 1.1.1 Doel Het project Knooppunt Laan van NOI wordt uitgevoerd als onderdeel van de MIRT-verkenning Oude Lijn en volgt om die reden de MIRT-spelregels. Dit project bevindt zich in de beoordelingsfase van de Verkenning. Vanuit de analysefase zijn de kansrijke oplossingsrichtingen meegenomen die in de beoordelingsfase als alternatieven nader zijn onderzocht. Deze alternatieven zijn beoordeeld op een aantal aspecten, dit wordt Zeef 2 genoemd. Navolgende figuur geeft het gehele proces van een verkenning weer en geeft aan in welke fase het project zich nu bevindt. Figuur 1-1 Proces deelverkenning Knooppunt Laan van NOI.
Verkenningenrapport 14 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Tijdens de beoordelingsfase staat de gedetailleerdere uitwerking en beoordeling van de na Zeef 1 gekozen kansrijke oplossingsrichtingen centraal. De beoordelingsfase heeft daarmee ten opzichte van de analysefase een meer inhoudelijk- analytisch karakter. De drie kansrijke oplossingsrichtingen en de benoemde bouwsteenuitwerkingen uit de analysefase zijn in de beoordelingsfase doorontwikkeld tot integrale alternatieven en varianten, die als schetsontwerp zijn uitgewerkt en onderzocht op effecten, kosten en doelbereik op het niveau dat passend is voor deze fase. De alternatieven en varianten die in de beoordelingsfase zijn uitgewerkt, bestaan ook uit nieuwe combinaties van goed scorende bouwsteenuitwerkingen uit de analysefase (Zeef 1). Op basis van het onderzoek naar de alternatieven en varianten eindigt de beoordelingsfase met een 'Zeef 2' en het bepalen van een concept VKA. Tijdens het BO MIRT van januari 2026 zijn afspraken gemaakt over het voorlopige voorkeursalternatief en (de aanscherping van) de bekostiging hiervan. Begin 2026 werd het definitieve VKA vastgelegd. Het resultaat daarvan staat in dit rapport. Na afronding van de Verkenning wordt de Planning- en Studiefase van het MIRT-proces opgestart.
Voor het onderzoek in de beoordelingsfase van de MIRT-verkenning is ten behoeve van de voorkeursbeslissing gebruik gemaakt van instrumenten als de Rapportage Effectbeoordeling en een maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA). De voorkeursbeslissing is een formeel bestuursrechtelijk instrument. Daarmee heeft de beoordelingsfase ook een formeler publiekrechtelijk karakter, ter voorbereiding op de voorkeursbeslissing die formeel in de besluitvormingsfase wordt genomen. Naast afstemming met bestuurders, is in de beoordelingsfase het participatieproces uit de analysefase voortgezet met de betrokken maatschappelijke stakeholders. De resultaten van de beoordelingsfase zijn vastgelegd in voorliggend verkenningenrapport. Dit bevat alle relevante informatie van de opgestelde alternatieven en varianten, het beoordelingskader, een overzicht van de effectbeoordeling, het advies voor het VKA en conclusies en aanbevelingen. In de bijlagen staan alle achtergrondrapporten behorende bij het verkenningenrapport opgenomen. 1.1.2 Status Dit is de laatste en definitieve versie van de Verkenningenrapportage. Het hoofdrapport en de bijlagen bevatten alle informatie die tijdens de Verkenning is vergaard. Dit Verkenningenrapport bevat de belangrijkste informatie om uiteindelijk het definitieve VKA te onderbouwen. Dit document is het eindresultaat van de Verkenning, en is daarmee het meest actueel.
Uitspraken in ondersteunende documenten die als bijlage bij het verkenningenrapport zijn bijgesloten, kunnen uit een eerdere fase van het project stammen. Het is mogelijk dat bepaalde uitspraken later in het proces zijn bijgesteld. Bij tegenstrijdigheden is dit verkenningenrapport altijd leidend. 1.2 Leeswijzer Het verkenningenrapport Knooppunt Laan van NOI binnen de bredere MIRT-verkenning Oude Lijn is opgesteld als onderdeel van de beoordelingsfase van het MIRT-proces. In deze fase zijn de kansrijke oplossingsrichtingen uit de analysefase verder uitgewerkt tot voorlopige alternatieven en varianten, die zijn beoordeeld op hun effecten, doelbereik, kosten en technische haalbaarheid. Voorliggend verkenningenrapport biedt een overzicht van de beoordelingsfase van de MIRT-verkenning, bedoeld als input voor besluitvorming richting een VKA. Voorliggend hoofdstuk 1 leidt de inhoud van dit rapport in, beschrijft de rol ervan in het proces en bevat deze leeswijzer. Hoofdstuk 2 beschrijft de aanleiding, doel en scope van de MIRT-verkenning Oude Lijn. In hoofdstuk 3 is de deelstudie Knooppunt Laan van NOI beschreven. Het bevat de aanleiding, doelstellingen, scope, projectstructuur en proces en een beschrijving van de participatie.
Onder de doelstellingen wordt mede de opgave geschetst – zowel de opgave voor het gehele MIRT-verkenningen-traject van de deelstudie alsook specifieke opgaven vanuit de voorgaande analysefase. Als onderdeel van de scopebeschrijving worden vertrekpunten voor het onderzoek benoemd, waaronder het plan- en studiegebied, de huidige situatie en de verwachte autonome ontwikkelingen. Hoofdstuk 4 presenteert de gedefinieerde alternatieven en varianten. Per alternatief worden de belangrijkste ontwerpprincipes, bouwstenen en varianten beschreven. In hoofdstuk 5 is het beoordelingskader voor Zeef 2 kort toegelicht. Verkenningenrapport 15 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Hoofdstuk 6 beschrijft de belangrijkste bevindingen van de effectbeoordeling van de verschillende alternatieven. Hoofdstuk 7 beschrijft en onderbouwt het Voorkeursalternatief In hoofdstuk 8 is voor de planning- en studiefase ingegaan op de mogelijk ruimtelijke-planologische procedures. Daarnaast zijn aandachtspunten benoemd voor de vervolgfase. Ook is voor de vervolgfase een overzicht gegeven van mogelijke meekoppelkansen en de aanpak van participatie in de planning- en studiefase. Verkenningenrapport 16 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 2. MIRT-verkenning Oude Lijn 2.1 Aanleiding De zuidelijke Randstad is één van de drukste regio’s van Nederland.
Gekenmerkt door een veelzijdige economie, met motoren als de Rotterdamse haven, de Greenport West-Holland en een groeiende kennis- en diensteneconomie in en rond de steden en de campussen in Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam en Dordrecht. De regio groeit de komende decennia verder, door onder andere geconcentreerde verstedelijking nabij hoogwaardig openbaar vervoer. Het Rijk en de regiopartijen hebben in het Integraal Verstedelijkingsakkoord zuidelijke Randstad afgesproken om tweederde van de totale woningbouwopgave van Zuid-Holland te realiseren in de steden van de Verstedelijkingsalliantie in de nabijheid van de Oude Lijn. Het gaat hierbij om 170.000 woningen en 85.000 arbeidsplaatsen. Dat stelt de betrokken partijen voor de opgave om de verdichting op zo’n manier te realiseren, dat bewoners en werkenden op een prettige manier van en naar hun woning en werk kunnen reizen. Dat kan alleen wanneer er in samenhang met de verdichtingsopgave wordt geïnvesteerd om bereikbaarheid en leefomgevingskwaliteit te verbeteren. Het MIRT-onderzoek bereikbaarheid Rotterdam Den Haag en onderzoek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) laten bovendien zien dat de economische groei toeneemt als verstedelijking en bereikbaarheid in samenhang worden opgepakt. De vier grote opgaven die daarin te onderscheiden zijn, zijn de volgende: 1.
Realiseren van een grote verstedelijkingsopgave: er is een grote, urgente woningbouwopgave en een grote behoefte aan werklocaties en bijbehorende voorzieningen die per hoogwaardig openbaar vervoer ontsloten zijn. 2. Verbeteren bereikbaarheid: de grote verstedelijkingsopgave in de zuidelijke Randstad en de groei van de logistiek zal bij ongewijzigd beleid leiden tot grote en hardnekkige bereikbaarheidsknelpunten op de weg en in het openbaar vervoer. 3. Verbeteren leefomgevingskwaliteit: de leefomgevingskwaliteit in de zuidelijke Randstad staat onder druk. 4. Versterken economische groei: de regio kent een onbenut economisch potentieel door achterblijvende agglomeratiekracht. In de MIRT-verkenning Oude Lijn onderzoeken het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de provincie Zuid-Holland, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, ProRail en de gemeenten Leiden, Den Haag, Schiedam, Rotterdam en Dordrecht (hierna: initiatiefnemers) oplossingen om reizigers prettig van A naar B te laten reizen over de Oude Lijn, op zo’n manier dat de regio zich economisch ontwikkelt en mensen meer kansen krijgen. De initiatiefnemers sturen het project samen aan, en de bestuurders van deze organisaties nemen gezamenlijk besluiten.
Het doel van de MIRT-verkenning is te komen tot integrale afspraken over een schaalsprong in het metropolitaan openbaar vervoer langs de Oude Lijn, in samenhang met de grote verstedelijkingsopgave in deze regio, aldus de startbeslissing. De MIRT-verkenning Oude Lijn bestaat daarom uit vijf deelprojecten. De knooppunten Leiden Centraal, Den Haag Laan van NOI, Schiedam Centrum en Dordrecht hebben allemaal hun eigen deelproject. Daarbinnen wordt gekeken hoe de ruimte in en om de stations kan mee ontwikkelen met de groei van de steden in de toekomst. Het vijfde deelproject onderzoekt van de infrastructuur, frequentieverhoging en nieuwe stations. Daarnaast is er nog een werkspoor dat de wederkerigheid tussen verstedelijking en mobiliteitsontwikkelingen onderzoekt, om de effectiviteit van de Oude Lijn te vergroten. 2.2 Doel Het doel van deze MIRT-verkenning is te komen tot integrale afspraken over een schaalsprong in het metropolitaan openbaar vervoer op de Oude Lijn, in samenhang met de grote verstedelijkingsopgave in deze regio.
Deze integrale aanpak versterkt de agglomeratiekracht van de zuidelijke Randstad, zorgt ervoor dat de steden met haar toplocaties (woon-werk) in de toekomst duurzaam bereikbaar blijven, vergroot de kansengelijkheid/kansen voor mensen (nabijheid woonwerklocaties), leidt tot verbetering van de leefomgevingskwaliteit in de steden, voorkomt extra toename van het autoverkeer op het al drukke wegennet en ontziet het groene landschap. Gezien het doel van deze MIRT-verkenning worden de infrastructurele investeringen op de Oude Lijn op de vier knooppunten in samenhang opgepakt. De maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) van het programma Metropolitaan ov en Verstedelijking (MOVV) laat zien dat een integrale aanpak van verstedelijking, Oude Lijn, knooppunten en onderliggend hoogwaardig openbaar vervoer (hov) aanzienlijke maatschappelijke baten oplevert (verhouding baten/kosten is 1,33)2. Ook laat de MKBA zien dat de baten van investeren in mobiliteit én verstedelijking aanzienlijk groter zijn dan alleen te investeren in mobiliteit of verstedelijking.
2 https://www.verstedelijkingsalliantie.nl/assets/files/eindrapportage-preverkenning-schaalsprong-movv.pdf Verkenningenrapport 17 ARCADIS | TEAM V | IHC Maart 2026 Deze MKBA MOVV is een aanleiding voor de MIRT-verkenning – deze is dus niet te verwarren met de MKBA die als onderdeel van de MIRT-verkenning vanuit het programma Oude Lijn wordt opgesteld. Het gewenste resultaat van de MIRT-verkenning is een pakket aan maatregelen dat de voorziene groei van woon- en werklocaties in de zuidelijke Randstad mogelijk maakt. Daartoe moeten knelpunten op het spoor worden aangepakt en tegelijkertijd afspraken worden gemaakt over onder meer woningbouw-programmering, langzaam verkeer (fietsen en wandelen) en fasering van het ruimtelijk flankerend beleid om de binnenstedelijke verstedelijkingsopgave op en nabij de knooppunten mogelijk te maken, waarbij de verschillende tempo’s op elkaar zijn afgestemd. 2.3 Scope De Oude Lijn is de spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht. Deze verbindt onder andere Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam en Dordrecht. In Zuid-Hollandse steden die langs de Oude Lijn liggen wonen veel mensen en concentreren zich de meeste arbeidsplaatsen. De bestuurlijke keuze is om verdere verstedelijking vooral langs de Oude Lijn te concentreren. Naast een forse toename van het aantal woningen blijven ook economische sectoren groeien.
Het gaat dan om onder andere de groei van universiteiten/campussen (Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam, Dordrecht Leerpark) en met name de kennis- en diensteneconomie en de nieuwe bedrijven die daaruit ontstaan. Het grootste deel van de bouwopgave wordt binnenstedelijk gerealiseerd nabij haltes van hoogwaardig openbaar vervoer. Zo blijven banen, scholen en voorzieningen binnen bereik en zullen steden ook in de toekomst doorgaans betaalbaar, leefbaar en duurzaam bereikbaar zijn en worden de kansen voor mensen op een baan vergroot (kansengelijkheid). Daarvoor is sneller, betrouwbaarder en frequenter openbaar vervoer nodig, met nieuwe en aangepaste stations nabij nieuwe verstedelijkingslocaties, die door de schaalspong mogelijk worden gemaakt. De voorziene groei van reizigers over de Oude Lijn is niet alleen te herleiden tot de verstedelijkingsopgave. Ook autonome ontwikkelingen als de mobiliteitstransitie zorgen voor groei van het gebruik van het openbaar vervoer (ov). Dat vereist investeringen in bereikbaarheid, zodat de kwaliteit en comfort van het ov behouden blijft. De MIRT-verkenning Oude Lijn heeft 2040 als zichtjaar. In deze MIRT-verkenning wordt verondersteld dat de woningbouwopgave in 2040 gerealiseerd is op de locaties uit de Verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland en de woningbouwmonitor van de Verstedelijkingsalliantie.
De afspraken die daarvoor gemaakt moeten worden behoren niet tot de scope van deze verkenning. Wel worden tijdens de MIRT-verkenning ‘peilmomenten’ ingebouwd om te monitoren of de afgesproken verstedelijkingsopgave en bijbehorend ruimtelijk flankerend beleid in de pas loopt met de bereikbaarheidsopgave, gelet op de onderlinge afhankelijkheid tussen de investeringen in het ov-systeem en de gebiedsontwikkelingen. Zowel de (spoor)infrastructuur van de Oude Lijn, na uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS), als een viertal bestaande stations hebben onvoldoende capaciteit en kwaliteit voor de benodigde schaalsprong in het ov. Daarom wordt in het deelproject City Sprinter/Nieuwe Stations onderzocht wat er nodig is om met (meer) sprinters te gaan rijden op het traject tussen Den Haag Centraal en Dordrecht. De andere vier deelprojecten onderzoeken aanpassingen aan de vier bestaande knooppunten Leiden Centraal, Laan van NOI, Schiedam Centrum en Dordrecht zelf (reizigerstunnels, perrontoegangen, stationshallen) en de directe omgeving daarvan (onderdoorgangen, fietsenstallingen, busstations, in- en uitgangen, stationsentrees, aansluitingen op langzaam verkeersroutes). De verstedelijkingsontwikkelingen rondom de stations zelf (vastgoed) maken geen onderdeel uit van de verkenning Oude Lijn.
In de MIRT-verkenning Oude Lijn wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om nieuwe stations te realiseren, zodat inwoners en reizigers rondom de gehele Oude Lijn laagdrempelig van A naar B kunnen reizen. Daarbij beperkt de onderzoeksscope zich tot de nieuwe stations die uit de pre-verkenning Schaalsprong MOVV (oktober 2020) naar voren zijn gekomen (Rijswijk Buiten, Schiedam Kethel, Rotterdam Van Nelle, Dordrecht Leerpark). Realisatie van Rotterdam Stadionpark is uitgangspunt voor de MIRT-verkenning Oude Lijn. Verkenningenrapport 3. | Deelstudie Knooppunt Laan van NOI 3.1 | Aanleiding Het gebied rondom station Laan van NOI noemen we in dit project het ‘ Knooppunt Laan van NOI’. Het Knooppunt Laan van NOI verandert in een duurzaam en gemengd gebied met veel nieuwe woningen, werkplekken en hoogwaardige voorzieningen, passend bij de ambities van het Central Innovation District (CID). Het CID is het gebied tussen en rondom de drie intercitystations – Den Haag Centraal, Den Haag Hollands Spoor en Den Haag Laan van NOI – centraal gelegen in Den Haag. Het is het economische hart in de regio met een aantrekkelijk en levendig verblijfsklimaat voor werknemers, reizigers, bewoners en alle andere gebruikers van station en omgeving. Het wordt een uitbreiding van het centrum, waar onder meer ruimte zal zijn voor woningen, kantoren, levendigheid, ontmoeting en groen.
Binnen het CID komen | er circa 20.500 nieuwe woningen en circa 25.000 arbeidsplaatsen3. Er wordt ingezet op een verdichting met een aantrekkelijk en levendig verblijfsklimaat voor werknemers, reizigers, bewoners en alle andere gebruikers. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken is het van belang dat Knooppunt Laan van NOI | deze transformatie ondersteunt. Het hui | dige voorstadstation Laan van NOI moet groeien naar een volwaardig ov-knooppunt | en mobiliteitshub voor trein, bus, | metro, RandstadRail en deelmobiliteit (fiets/scooter/auto). Het toekomstige station fungeert als ov -knooppunt | voor zowel een groot deel van de stad Den Haag als Leidschendam-Voorburg, Scheveningen/de kust en Zoetermeer via de RandstadRail. De voorzieningen en overstap op Laan van NOI worden verbeterd om de verbinding te versnellen. De overstap | capaciteit tussen het nationale en regionale systeem wordt verruimd, waardoor grote delen van Nederland snel, comfortabel en (hoog)frequent met de Haagse en Rotterdamse regio's verbonden | zullen zijn. Het is daarmee een belangrijke schakel tussen Den Haag en nationale bestemmingen, zoals Schiphol, Amsterdam en de zuidelijke Randstad | . Naast ov vormt station Laan van NOI in de toekomst ook onderdeel van het sterfietsnetwerk als gevolg van de aanleg van snelfietsroute de Velostrada, in de vorm van een fietsstraat in de Van Alphenstraat.
Deze Velostrada loopt vanaf station Den Haag HS en de Binckhorst langs het spoor in de richting van Voorschoten | en Leiden. Het station en haar gebied worden zo goed verbonden met onder meer de Binckhorst en station Den Haag HS. Het wordt ook beter aangesloten op groene structuren en nabijgelegen | voorzieningen in het omliggend stedelijk gebied van Den Haag en Leidschendam- Voorburg. 3.2 | Opgave Knooppunt Laan van NOI staat voor een integrale, meervoudige, ruimte- | intensieve en langjarige opgave. Het Rijk en de regiopartijen hebben in het Integraal Verstedelijkingsakkoord z | uidelijke Randstad afgesproken om tweederde van de totale woningbouwopgave van Zuid-Holland te realiseren in de steden van de Verstedelijkingsalliantie in de nabijheid van de Oude Lijn. De verschillende stedelijke deelgebieden in de zuidelijke Randstad fungeren nog te vaak als afzonderlijke gebieden, terwijl er veel meerwaarde behaald kan worden als het totale gebied gaat functioneren als een metropolitaan systeem. De Oude Lijn verbindt de stedelijke agglomeraties met hun verschillende vervoersnetwerken, en doet daarmee dienst als ruggengraat voor de agglomeratiekracht van de hele regio. Door de schaalsprong openbaar vervoer kan de agglomeratiekracht van de gehele zuidelijke Randstad toenemen, | waar bestaande en nieuwe gebruikers van profiteren.
Dat kan alleen wanneer er in samenhang met de verdichtingsopgave wordt geïnvesteerd om bereikbaarheid en leefomgevingskwaliteit te verbeteren, ook in en rond het Knooppunt Laan van NOI. Zonder de schaalsprong van het Knooppunt Laan van NOI is het niet mogelijk om het omliggende gebied intensief te verdichten. Het is dus van belang dat Knooppunt Laan van NOI de verstedelijkingsopgave en gebiedstransformatie ondersteunt. De opgave kan worden samengevat in vier hoofdpunten: 1. | Transfercapaciteit en overstapkwaliteit De ontwikkelingen in het gebied op en rondom Knooppunt Laan van NOI resulteren in een forse groei van reizigersstromen. De vervoersmodellen V-MRDH en NRM geven aan dat tussen 2024 en 2040 het aantal dagelijkse treinreizigers naar verwachting toeneemt van circa 17.000 | in 2024 | naar 31.000 tot 37 | .000 treinreizigers per dag | (inclusief overstappers). Daarnaast is Laan van NOI ook een belang | rijke halte voor metro en RandstadRail. Het aantal reizigers op deze halte groeit van circa 10.000 tot 12.000 in 2024 | naar 14.000 tot 17.000 | in-/uitstappers in 2040. Het totaal aantal overstappers tussen trein, RandstadRail en metro is moeilijk om exact te bepalen, maar de verwachting is dat het aantal overstappers toeneemt van circa 4.000 tot 5.000 in 2024 | naar 6.000 | tot 7.000 | overstappers in 2040.