CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4814 Nota_v_Antwoord 260626

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel wensen en bedenkingen Intergemeentelijk gebiedsprogramma Geothermiecentrale, Doorontwikkeling Binckhorst en De Vlietlijn en Nota van Antwoord82.691 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 10

De verbindingen passen bij de ambitie om lopen, fietsen en openbaar vervoer een grotere rol te geven in de bereikbaarheid van de regio. In het IGP is richting gegeven aan mogelijke verbindingen. Een aantal zijn daarvan noodzakelijk. Het gebiedsprogramma vormt de basis voor het te wijzigen omgevingsplan. Er is geen sprake van een verrui- ming van hoogtes, dit wordt juist ingeperkt. Er wordt gewerkt met zoekgebieden voor hoogbouw. De meeste randen van de wijk worden in het IGP verlaagd van 50 naar 40 meter. Alleen op de hoek van de Maanweg/ Melkwegstraat – een stadsentreelocatie – wordt één accent van 70 meter toegestaan. Dit sluit aan bij het bestaande hoogbouwcluster en wordt opgenomen in het toekomstige omgevingsplan. Er kunnen nog geen harde afspraken gemaakt worden over het verplaatsen van bedrijven. Woningbouw binnen hindercontouren blijft mogelijk, als er voldoende maatregelen worden getroffen. Dit geldt nu al en blijft zo in het aangepaste omgevingsplan. Wel wordt het eerdere uitgangspunt losgelaten dat alle bestaande bedrijven kunnen blijven zonder wijzigingen in hun bedrijfsvoering. In het IGP is benoemd welke bedrijven met hindercirkels aanpassing behoeven of verplaatst moeten worden. De Binckhorst wordt een gemengde stadswijk, waarbij wonen en werken niet strikt gescheiden worden.

Alleen in een deel van het Mercuriuskwartier (Noord) wordt geen woningbouw voorzien, zodat hier ruimte blijft voor bedrijvigheid. Er komt geen apart plan voor de ontwikkelfase. Het IGP geeft hiervoor de kaders. De nadere uitwerking volgt in het omgevingsplan, het Beeldkwaliteitsplan en het buitenruimteplan. 4 . Groen en natuur • Wij pleiten ervoor dat al het zogenaamde verticale groen bestaat uit in de grond gewortelde planten. • Het gebiedsprogramma belooft ‘groene, levendige buurtplekken’, maar concrete locaties zijn nog niet aangewezen. • Het is onduidelijk hoe de goede kwaliteit van het groen wordt geborgd. • Welke groene maatregelen worden genomen als het Waterfrontpark niet door kan gaan? • Wat voor groen is er voor de mensen die wonen/werken in het Mercurius- en Binckhavenkwartier? • Welke maatregelen worden genomen voor behoud van de bomen langs de Vlietlijn met weinig wortel- ruimte, en hoe wordt de veiligheid gegarandeerd? • Pas de plannen o.a. voor De Vlietlijn zo aan dat het verlies van oude bomen tot een minimum wordt beperkt. • Wij stellen voor dat deze voorwaarden leidend zijn voor de inrichting en beheer van een gevolgd moet worden: Nota Stadsbomen, Nota Stadsnatuur, Kadernota Openbare Ruimte.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 111 • Zorg voor voldoende ruimte voor wortels van nieuwe bomen. • Inheemse planten kunnen het beste worden gekozen met behulp van streektuinen.nl. Deze site werkt ook samen met Cruydt Hoeck. • Zorg voor natuurvriendelijk beheer van groene kades/oevers, inclusief overgang naar water en maai frequentie. • Beperk het verlies van bomen tot een minimum. • Worden maatregelen genomen voor behoud van bomen en veiligheid bij zomerstormen? Reactie Verticaal groen in de volle grond heeft meer toekomstwaarde dan planten in bakken. In de verdere uitwer- king van plannen nemen we dit mee. Het IGP geeft hier nu nog geen concrete invulling aan. In het IGP zijn Binckplekken aangewezen die passen bij een groene en levendige openbare ruimte. In de wijziging van het omgevingsplan wordt dit verder uitgewerkt. Het IGP schrijft geen specifiek groen voor. In de wijziging van het omgevingsplan wordt verwezen naar het gemeentelijk groenbeleid voor aanleg en beheer. Het Waterfrontpark is een belangrijke voorwaarde voor een leefbare stadswijk. De omvang en fasering staan nog niet vast, maar er wordt minimaal 8 m² groen per woning gerealiseerd. In het Mercurius en Binckhavenkwartier is nu weinig groen aanwezig. Binnenkort wordt bij de Pegasus een groene speelplek aangelegd.

Ook worden straten waar mogelijk groener ingericht met bomen en groenstroken. Tot de aanleg van De Vlietlijn begint, blijft het tijdelijke Proefpark langs de Binckhorstlaan bestaan. Voor de bomen langs De Vlietlijn is een Bomen Effect Analyse uitgevoerd. Uit de Bomen Effect Analyse blijkt dat niet alle bomen behouden kunnen blijven. Waar dat mogelijk is, worden bomen verplant en begeleid door boomtechnisch adviseurs. In het Voorlopig Ontwerp (VO) wordt bepaald welke bomen kunnen blijven staan en hoe het verlies van bomen wordt gecompenseerd en/of herplant, volgens het gemeentelijk beleid en de regels voor vergunningen. Het IGP voorziet in de Binckhorst in de aanplant van duizenden nieuwe bomen. Dit past bij het principe “Groen om de hoek”. Bij de aanleg van De Vlietlijn wordt het verlies aan bomen zo veel mogelijk beperkt. Naast herplant wordt in de Binckhorst ook ingezet op klimaatadaptieve maatregelen, zoals vergroening van de openbare ruimte, waterdoorlatende materialen en groene daken. We werken volgens de Nota Stadsbomen, de Nota Stadsnatuur en de Kadernota Openbare Ruimte. De Nota Stadsbomen bepaalt hoeveel doorwortelbare ruimte nodig is voor nieuwe bomen, afhankelijk van hun grootteklasse. De keuze van beplanting wordt per project bepaald. Hierbij is bestaand beleid leidend, aangevuld met de ambities uit het Handboek Binckhorst.

Dit handboek wordt aangevuld met een plantenlijst voor de Binckhorst. Streektuinen kunnen als inspiratie dienen. Groene kades kunnen bijdragen aan een natuurvriendelijke leefomgeving. Het planMER geeft aan dat maatregelen aan oevers zowel positieve als negatieve effecten kunnen hebben op waterkwaliteit en ecologie. Daarom wordt bij ontwerp en beheer gekeken naar ecologische effecten. Natuurvriendelijk beheer kan bijdragen aan betere ecologische verbindingen en een sterker watersysteem. De uitkomsten van het planMER worden gebruikt om het Voorlopig Ontwerp te verbeteren. Daarbij wordt ingezet op zo min mogelijk aantasting van bomen en groen. In de volgende planfase wordt hier aandacht aan besteed. 5 . Financiën en haalbaarheid • Hoe wordt geborgd dat opbrengsten het programma kunnen dragen gezien de beperkte opbrengsten? • Hoe wordt geborgd dat bestaande afspraken met grondeigenaren de ambities voor de doorontwikkeling niet doorkruisen?

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 112 • Voor ontwikkelingen binnen het CID worden gebiedsbrede ontwikkelafspraken met eigenaren en ontwikkelaars gemaakt waarin geborgd wordt dat de ambities ook gerealiseerd kunnen worden. We zien nergens in de stukken dat ook voor de Binckhorst dergelijke afspraken worden gemaakt. Reactie De gemeente is verplicht om kosten die de gemeente maakt om bijvoorbeeld de openbare ruimte in te richten in rekening te brengen bij initiatiefnemers van bouwplannen, als deze niet zouden passen binnen het omge- vingsplan. Dit heet kostenverhaal. Kostenverhaal is aan de orde bij het toestaan van nieuwe bouwmogelijk- heden. Bij een initiatiefnemer kunnen niet meer kosten verhaald worden dan het project kan dragen. PPT-criteria (profijt, proportionaliteit, toerekenbaarheid) is van toepassing in die gevallen dat er gebiedsover- stijgende kosten voor de gemeente zijn. Waar kostenverhaal bij ontwikkelende partijen van toepassing is, vindt dit bij voorkeur plaats via vrije contractvorming, waarbij voor beide partijen de financiële en juridische aspecten wederzijds worden geborgd. De definitieve kostenverhaalsregels worden vastgesteld bij de wijziging van het omgevingsplan. Deze regels bepalen dat bijdragen van ontwikkelaars nooit hoger mogen zijn dan de opbrengst uit vastgoedontwikkeling.

Daarmee worden partijen beschermd tegen disproportionele kosten. Waar nodig wordt ingezet op beschikbare subsidies om de woningbouwproductie te versnellen. Daarnaast blijft publieke dekking, bijvoorbeeld via subsidies of gemeentelijke investeringen, mogelijk en nodig. Dit is met name relevant in gebieden waar sprake is van hoge verwervingskosten. Op deze manier blijft het programma financieel uitvoerbaar, ook wanneer opbrengsten in delen van het gebied beperkt zijn. Transparantie over de uiteindelijke kostenverhaal-bijdragen ontstaat bij de vaststelling van de wijziging van het omgevingsplan, omdat dan de kostenverhaalsregels kaderstellend en bepalend zijn. De financiële haalbaarheid van het IGP voor de Binckhorst is op dit moment – met een planfasering tot 2050 – onzeker maar realistisch. Het berekende publieke tekort is vergelijkbaar met andere gebiedsontwikkelingen in Nederland, waardoor de gemeenten verwachten dat het programma in aanmerking komt voor (subsidie) bijdragen van hogere overheden. Bij de vaststelling van het omgevingsplan worden voor kostenverhaal (zie uitleg hierboven) regels opgenomen in het omgevingsplan, net zoals andere regels voor bijvoorbeeld hoe hoog je mag bouwen. Daarnaast zullen private partijen in samenwerking met de gemeente gebiedspaspoorten of bouwveldenveloppen opstellen.

Hierin wordt de financiële haalbaarheid per gebiedspaspoort verder uitgewerkt en geconcretiseerd tot finan- cieel uitvoerbare plannen, zodat wordt geborgd dat de opbrengsten het programma kunnen dragen. Op basis van het huidige omgevingsplan zijn juridisch bindende afspraken gemaakt met ontwikkelaars. Deze afspraken maken de realisatie van maximaal 5.000 woningen mogelijk en dienen te worden nagekomen. De wijziging van het omgevingsplan voor de doorontwikkeling van de Binckhorst volgt na vaststelling van het IGP . Op basis daarvan worden door de private partijen, in samenwerking met de gemeente, gebiedspaspoorten opgesteld die aansluiten bij het nieuwe omgevingsplan. Het klopt dat de ambities van het IGP – en de wens van de gemeente om meer regie te voeren – op onderdelen afwijken van eerdere ideeën die ontwikkelaars hadden voor de bouwvelden. Deze eerdere ideeën waren echter niet juridisch of planologisch geborgd, waardoor daaraan volgens de gemeente geen rechten kunnen worden ontleend. Als er privaatrechtelijke afspraken zijn gemaakt, worden deze uiteraard gerespecteerd. Het IGP heeft tot doel een integraal en toekomstbestendig kader te bieden voor de doorontwikkeling van de Binckhorst. Nieuwe ontwikkelingen zullen binnen dit kader moeten passen.

Wij benadrukken dat er, ondanks de aange- scherpte regierol en ambities, voldoende ontwikkelruimte blijft om de gezamenlijke doelen te realiseren. 6 . Geothermie

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 113 • Wij adviseren het plaatsen van de geothermiecentrale op de locatie Trekvlietplein met de waarborgen en voorzorgsmaatregelen zoals die in het planMER zijn verwoord. • Dat betekent dat een geothermiecentrale op deze locatie alleen haalbaar is als de putten geboord worden vóórdat de woningen gerealiseerd worden. Reactie De locatie Trekvlietplein is in het planMER onderzocht als mogelijke plek voor een geothermiecentrale. Omdat deze locatie grenst aan geplande woningbouw, kan een geothermiecentrale hier alleen worden gerealiseerd wanneer de boorputten vóór de bouw van de woningen aan de overzijde worden aangelegd. Dit volgt uit de wettelijke eisen voor omgevingsveiligheid (zie Bijlage 13 planMER – Varianten en gevoeligheidsanalyses, p. 53). Hierin is het volgende opgenomen: “Bij voorkeur worden geothermiebronnen geboord vóór de realisatie van woningbouw. Indien er voldoende afstand is tussen de boorlocatie en de woningen, kunnen bronnen ook na de woningbouw worden geboord. Indien nodig worden mitigerende maatregelen genomen om overlast en hinder in de woningen te beperken.” Bij de afweging van de 3 varianten is gekozen voor geothermie op de Vestaweg. Hierbij wordt rekening gehouden met fasering van de woningbouw en de beschikbare veiligheidsafstand.

Verder onderzoek naar de effecten en uitwerking van maatregelen voor geothermie gebeurt in een projectMER. Deze uitwerking wordt afgestemd op bestaande bodemenergieplannen en op het provinciale beleid voor warmte-infrastructuur. Op deze manier wordt gewaarborgd dat de aanleg van geothermieputten veilig en duurzaam gebeurt, passend bij de doelen van een klimaatbestendige gebiedsontwikkeling. Conclusie . Onderstaande punten worden meegenomen naar de volgende fase (wijziging omgevingsplan en/of ProjectMER). Niet genoemde punten zijn voor kennisgeving aangenomen. 2 Mobiliteit De optie ongelijkvloerse oversteek, besluitvorming hierover volgt in 2026. 2 Monitoring Inrichten van een monitorings- en evaluatieprogramma voor het monitoren en evaluaren van effecten. 2 Parkeren (hubs) Uitwerking per kwartier bij ontwikkkelingen 2 Richtafstanden bedrijven Er wordt onderzocht of maatregelen mogelijk zijn om richtafstanden van bedrijven te verkleinen. 2/4 Kap bomen Verdere Uitwerking in Voorlopig Ontwerp, er geldt herplantplicht voor te kappen bomen of compensatie (als directe herplant niet mogelijk is). 2 Hogere geluidniveau dan advieswaarden WHO voor delen Binckhorst Nader onderzoek naar bronmaatregelen als maatregelen aan de woningen. 2 Tijdelijke voorzieningen Er wordt gewerkt aan aanpak voor tijdelijke voorzieningen.

2 Geluid en trillingen langs Tracé De Vlietlijn In Voorlopig Ontwerp worden maatregelen uit planMER beoordeeld en waar nodig en mogelijk verwerkt. 3 Vernieuwing van de Jupiterkade en uitplaatsing van de bedrijfsschepen. Voor de ontwikkeling en realisatie van het Waterfrontpark is een vrij toegankelijke openbare kade voorzien. Bestuurlijke besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden. 3 Bouwvolumes langs Binckhorstlaan en Supernovaweg Verdere uitwerking van bouwvolumes vindt plaats in de wijziging van het omgevingsplan. 3 Buurtshuttles Een buurtshuttle wordt betrokken bij de verdere uitwerking van de verkeersstructuur in de projectMER.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 114 3 Bouwhoogte gebouwen Bij de meeste randen van de Binckhorst wordt in het omgevingsplan bouwhoogte verlaagd van 50 naar 40 meter, uitgezonderd accent van 70 meter op hoek van de Maanweg/ Melkwegstraat. 4 Binckplekken De in het IGP aangewezen Binckplekken worden in het omgevingsplan verder uitgewerkt. 4 Verticaal groen De oproep voor verticaal groen wordt in de verdere uitwerking van de plannen meegenomen. 5 Financiën en haalbaarheid De definitieve kostenverhaalsregels worden vastgesteld bij de wijziging van het omgevingsplan. ID3 Zienswijze: Prorail Dank voor uw reactie. In het onderstaande gaan wij in op de onderwerpen die u heeft benoemd. Voor onze zienswijze op het gebiedsprogramma verwijzen wij naar de door ons verstuurde zienswijze op het ontwerp van de Omgevingsvisie Den Haag 2050 (verstuurd op 20 februari 2025, met kenmerk: LJV/ MH/20022025-6). Daarbij verwijzen wij met name naar wat daarin vermeld staat over de inpassing van De Vlietlijn. Er spelen in uw gemeente veel projecten gelijktijdig en deze zullen zeer dicht grenzend aan elkaar tot uitvoering komen. Bij de verdere uitwerking van die projecten zullen voor de uitvoering ook extra gronden nodig zijn voor bouwterreinen en dergelijke. Dat brengt risico’s met zich mee, die kunnen leiden tot vertragingen voor de genoemde projecten.

Het verzoek van ProRail aan uw gemeente is daarom, om een raakvlakkenvisie op te stellen voor alle genoemde projecten, waarin de uitvoering van alle projecten -in tijd en locatie- nader wordt uitgewerkt en afgestemd. Reactie Conform de beantwoording van uw zienswijze op de Omgevingsvisie Den Haag 2050 zullen wij de door u genoemde beperkingen en voorwaarden meenemen bij de ontwikkelingen langs en rondom het spoor. Wanneer in de toekomst ontwikkelingen plaatsvinden in de nabijheid van het spoor, zal de gemeente ProRail tijdig betrekken bij de planvorming en uitwerking. Er wordt geen afzonderlijke raakvlakkenvisie opgesteld waarin tijd en locatie van alle projecten integraal worden afgestemd. Wel vindt afstemming plaats met ProRail wanneer er sprake is van raakvlakken met projecten of gronden van ProRail. Op die momenten wordt ProRail betrokken. Bij de projecten die spelen binnen de HSWI en op gronden van ProRail is uw organisatie al nauw betrokken, denk aan de Vlietlijn en de Verlengde Velostrada. Op die wijze kan ProRail haar (klant)eisen vroeg- tijdig inbrengen en haar belangen goed behartigen. De raakvlakken tussen deze projecten worden ook actief gemanaged in ruimte en tijd. Een raakvlakanalyse voor álle genoemde projecten wordt op dit moment niet opgesteld. Conclusie Wij hebben uw zienswijze voor kennisgeving aangenomen.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 115 ID11 Zienswijze: Gasunie Dank voor uw reactie. In het onderstaande gaan wij in op de onderwerpen die u heeft benoemd. In bijlage 12 ‘planMER Deel B Effectenhoofdstukken’ is in tabel 11-13, pagina 125, het Gasontvangstation Trekvlietplein aangeduid als milieucategorie 2. Dit Gasontvangstation valt echter onder milieucategorie 3.1. Hierdoor is de richtafstand geen 30 meter maar 50 meter. Reactie In het definitieve planMER hebben wij de milieucategorie van het Gasontvangststation Trekvlietplein aange- past naar milieucategorie 3.1. De bijbehorende kaarten zijn overeenkomstig geactualiseerd en de beoordeling is volledig nagelopen. Conclusie Onderstaand punt is aangepast in het planMER. 1 planMER planMER is aangepast en milieucategorie is verhoogd naar 3.1, met bijhorende richtafstand van 50 meter. ID115 Zienswijze: AVN Dank voor uw reactie. In het onderstaande gaan wij in op de onderwerpen die u heeft benoemd. 1 . Afvalcluster • Wat er gebeurt met de afvalcentrale is uitermate belangrijk voor het groen in de Binckhorst. Moet de centrale daar (deels) blijven (dan moet je stankoverlast, vervuiling beperken) of wordt die verplaatst en komt er ruimte voor het beloofde groen in de Binckhorst, het Waterfrontpark? • Het park is onzeker daarom geven we een marge aan met en zonder park.

Inclusief park is de groen- norm 19 m² per woning. Zonder park is dit 11,5 m² per woning. Reactie Naar aanleiding van het genomen collegebesluit (RIS325005) over het afvalcluster zijn op de aangewezen locaties van de voorkeursvariant ruimtelijke reserveringen vastgelegd. Voor de mogelijke uitbreiding van het bedrijventerrein Westvlietweg wordt momenteel verder onderzocht of een groot afvalbrengstation en enkele onderdelen van HMS kunnen worden herhuisvest als onderdeel van het IGP . De gevolgen van deze mogelijke ontwikkeling voor verkeer en milieu worden onderzocht in het bijbehorend planMER. Indien de huisvesting de buurgemeenten zal raken, worden deze in de verdere planvorming betrokken. In beide situaties wordt voldaan aan de gemeentelijke norm van minimaal 8 m² groen per woning. Dit bete- kent dat de plannen ook in dat geval passen binnen het bestaande beleid. 2 . Een groen park

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 116 • Vooral als het park op de voormalige afvalcentrale niet doorgaat, omdat deze niet verplaatst wordt, is vereist dat wel elders een park komt. • Het Proefpark zou permanent kunnen worden, maar dat oppervlak is aanzienlijk kleiner dan dat van het voorgenomen park. Reactie Het Waterfrontpark wordt ook aangelegd als het afvalcluster niet helemaal kan worden verplaatst. In dat geval komt er iets minder groen in het gebied, maar er wordt nog steeds voldaan aan de gemeentelijke norm van minimaal 8 m² groen per woning. Het Proefpark langs de Binckhorstlaan is een tijdelijke inrichting. Het blijft bestaan totdat De Vlietlijn wordt aangelegd en/of er nieuwbouw komt. Voor het Waterfrontpark worden in de komende jaren steeds nieuwe delen tijdelijk of definitief ingericht. Deze delen kunnen de functie van het Proefpark overnemen zodra dat nodig is. 3 . Locatie geothermie • Als je kijkt naar de tekening p 145, en deze daar toch komt, een kwart wordt park (D), kies dan voor een optimale ligging t.o.v. de ecologische verbindingen, rekening houdend met vogels en vleermuizen. • Nu staat er echter: als de geothermie centrale er niet komt, komen daar 380 woningen. Deze hoge woningflats zijn onacceptabel.

• De vierde variant voor de geothermie, Trekvlietplein, lijkt het beste ruimtelijk, maar er is volgens de tabel groenverlies en grote hinder voor omwonenden (p228). Reactie Geothermie is een belangrijke energiebron voor de gemeente Den Haag. Daarom moet er in de Binckhorst een geschikte plek komen voor een geothermie-installatie. In het planMER zijn drie mogelijke locaties onderzocht. Elke locatie heeft voor- en nadelen. Als de geothermiecentrale wordt geplaatst in de buurt van ecologische verbindingszones, kan dit zorgen voor verstoring van dieren die daar verblijven. Het gaat om soorten zoals de huismus, gierzwaluw en vleermuis. Bij de afweging van de 3 varianten is gekozen voor geothermie op de Vestaweg. Hierbij wordt rekening gehouden met fasering van de woningbouw en de beschikbare veiligheidsafstand. Er is op die plek dan geen ruimte meer voor de geplande woningen of groen. Deze kunnen daar dan niet worden gerealiseerd vanwege een direct ruimteconflict. De percelen langs de Binckhorstlaan kunnen in de toekomst worden gebruikt voor woningbouw of voor een geothermie-installatie. Hierbij is ervoor gekozen om de rooilijnen aan de Binckhorstlaan zoveel mogelijk te sluiten, zodat het straatbeeld rustig en samenhangend wordt. In het Trekvlietpark en rond de begraafplaats komt extra groen om dit te ondersteunen compenseren.

Bij de juridisch planologische borging van de uiteindelijke locatiekeuze wordt dit gedetailleerd onderzocht in de projectMER, die wordt opgesteld voor de wijziging van het omgevingsplan. 4 . Hoogbouw • Aan de zuidkant van de kasteeltuin, die onderdeel is van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur, staat een hoog gebouw (max. 110 meter) gepland. Dat is niet acceptabel. Want zo komt de tuin grotendeels in de schaduw. • Beter is een gebouw met lage groene daken, die aansluiten op het groen. • Tevens staan twee hoge gebouwen tegenover de Begraafplaats langs de Binckhorstlaan op de tekening. Dat is evenmin acceptabel.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 117 • Er ontstaan tussen de groene long rondom de begraafplaats en het Waterfrontpark brede groene verbindingen en verblijfsplekken, die ruimte bieden voor een klimaatbestendige en natuurinclusieve inrichting van de buitenruimte. • In die zone staan toch hoge woongebouwen gepland die ernstig inbreuk maken op de waarde van de ecologische zone. 5 . Ecozone Maanweg • De AVN geeft daarom de voorkeur aan een tracé dat niet langs de ecologische zone bij de Maanweg loopt, maar ondergronds (-1) tussen de Maanweg en station Voorburg. • Een alternatief zou zijn om aan de Voorburgse kant een kwalitatieve verbetering aan te brengen. • Er worden twee varianten genoemd voor de inrichting van de Maanweg (p152). In variant 2 komt er meer groen. Voor de natuur is die dus het beste. • Een alternatief zou zijn om de Maanweg tot aan de Melkwegstraat in te richten als 30 km/uur-weg. Laat je die weg, dan win je ruimte in het straatprofiel en kan de halte minder diep de ecozone in worden gelegd. • Als die brug noodzakelijk wordt geacht, is het belangrijk de toegangspaden zo aan te leggen, dat zo veel mogelijk waardevolle bomen kunnen blijven staan. Reactie Hoogbouw aan de zuidkant van de kasteeltuin kan zorgen voor schaduw. In het planMER is onderzocht hoeveel zon de kasteeltuin krijgt.

Uit dit onderzoek blijkt dat de kasteeltuin voor bijna het hele gebied voldoet aan de streefwaarde van minimaal 2 uur zon per dag. Voor hoge gebouwen geldt altijd dat er een bezonningsonder- zoek wordt uitgevoerd. Conform het huidige bezonningsbeleid is de bezonningsnorm ook van toepassing op speelplekken in de openbare ruimten en bij scholen/kinderopvang. Dit geldt dus niet voor overige openbare plekken, zoals de de begraafplaats en de tuin van kasteel Binckhorst. In de uitwerking van het Omgevingsplan en het bijbehorende projectMER wordt dit later verder onderzocht en uitgewerkt. In het IGP staan gebieden aangegeven waar hoogbouw mogelijk is. Dit zijn zoekgebieden en geven vooral een richting aan waar hoogteaccenten kunnen komen. Hoe hoog de gebouwen precies mogen worden, wordt later bepaald wanneer het omgevingsplan wordt aangepast. Daarbij kijkt de gemeente ook naar wat er nu al in de omgeving gebeurt, zodat nieuwe gebouwen goed passen bij de bestaande situatie. Bij de afweging van de 3 varianten is gekozen voor geothermie op de Vestaweg. Hierbij wordt rekening gehouden met fasering van de woningbouw en de beschikbare veiligheidsafstand. Er is op die plek dan geen ruimte meer voor de geplande woningen of groen. Deze kunnen daar dan niet worden gerealiseerd vanwege een direct ruimteconflict.

Verder onderzoek naar de effecten en uitwerking van maatregelen voor geothermie gebeurt in een projectMER. Deze uitwerking wordt afgestemd op bestaande bodemenergieplannen en op het provinciale beleid voor warmte-infrastructuur. Hoogbouw aan de Zonweg blijft wenselijk binnen het programma. Zoals bekend staat de gemeente voor een fikse verstedelijkingsopgave en geldt de Binckhorst als een van de verdichtingslocaties. Dat betekent ook hoogbouw. In het IGP staan plekken aangegeven waar sterke groenstructuren worden gemaakt. Dit gaat onder andere om het Waterfrontpark en groene verbindingen met de omliggende wijken. Deze groene inrichting helpt bij het opvangen van hitte en water (klimaatadaptatie), zorgt voor meer planten en dieren (biodiversiteit) en draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Dit past bij het principe “Groen om de hoek”, overal in de wijk komt groen en water dichtbij huis.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 118 De ecologische zone langs de Broeksloot is onderdeel van de stedelijke groenstructuur ‘Laakzone’ en is belang- rijk groen in het gebied. Omdat deze zone valt onder de Nota Stadsnatuur, gelden er extra regels. Als er door woningbouw ruimte uit deze zone verdwijnt, moet dit dicht bij de zone worden gecompenseerd. Dit betekent dat er net zoveel groen terug moet komen, en van vergelijkbare kwaliteit. Als dit niet direct naast de zone kan, wordt gekeken hoe compensatie op een andere plek binnen het gebied kan worden geregeld. Langs de Maanweg komen hoge woongebouwen. Deze gebouwen kunnen zorgen voor meer wind en schaduw in de Broekslootzone. In het planMER is onderzocht wat dit betekent voor bomen, planten en dieren in dit gebied. De Broekslootzone is belangrijk groen in de wijk en hoort bij het principe ‘Groen om de hoek’: een gezonde leefomgeving met groen en water dichtbij huis. Daarom wordt in de onderzoeken extra gekeken naar moge- lijke effecten op natuur en biodiversiteit. 6 . Aftakking Vlietlijn • Problemen, verlies van veel bomen, doorstroming, hangen samen met de aftakking naar Rijswijk over de Geestbrugweg. • De nieuwe tram langs de Prinses Mariannelaan in Voorburg lijkt ons overbodig.

• Wij stellen voor om de breedte van het spoor bij de halte te versmallen door een stop aan weerszijden van de rails te maken ipv aan alleen de Voorburgse kant. • De AVN beveelt voor de Binckhorstlaan in Voorburg aan te kiezen voor optie 1 waar bestaande bomen worden gehandhaafd (p69). • 169 bomen worden gekapt door de aanleg van de Vlietlijn (p239). Deze kap dient te worden gecompenseerd. Reactie Het project bouwt verder op eerdere besluiten over het tracé en gekozen vervoerwijze. Daarom wordt de aftak- king naar Rijswijk niet opnieuw onderzocht. In het ontwerp voor de inpassing van De Vlietlijn is wel zo veel mogelijk ruimte gemaakt voor langzaam verkeer en voor het behoud van bomen. De tramrails in de Prinses Mariannelaan worden niet meer gebruikt en komen daarom niet terug in de nieuwe inrichting van de straat. De breedte van het spoor kan niet worden aangepast. Wel wordt onderzocht welke halte-oplossing het beste past: een middenperron (zoals nu in het ontwerp staat), zijperrons of geschakelde perrons. Elke optie heeft voor- en nadelen. Op dit moment werken we deze drie mogelijkheden verder uit om tot een optimaal ontwerp te komen, waarbij de ecologische zone zo veel mogelijk wordt ontzien. Waar dat niet kan, wordt de aantasting op een goede manier volledig gecompenseerd. Ook wordt een 30 km/u-profiel onderzocht.

Uit de Bomen Effect Analyse blijkt dat niet alle bomen behouden kunnen blijven. Waar dat mogelijk is, worden bomen verplant en begeleid door boomtechnisch adviseurs. In het Voorlopig Ontwerp (VO) wordt bepaald welke bomen kunnen blijven staan en hoe het verlies van bomen wordt gecompenseerd en/of herplant, volgens het gemeentelijk beleid en de regels voor vergunningen. Er is door de gemeente Leidschendam-Voorburg onderzoek gedaan naar een tunnel waarbij de tram nog voor de kruising Westenburgstraat/Maanweg tot bij station Voorburg rijdt, op verzoek van de gemeenteraad van LeidschendamVoorburg (motie 911). Daaruit blijkt dat deze oplossing kwalitatieve voordelen biedt ten opzichte van de maaiveldvariant, vooral op het gebied van leefomgeving, maar deze voordelen zijn gekoppeld aan vier keer hogere kosten, aanzienlijke hinder tijdens de bouw, risico’s bij ondergronds bouwen in (dicht) stedelijk gebied en weinig extra kansen voor ontwikkeling geeft. Daarnaast kan de aanleg van een dergelijke tunnel ideeën zoals van een Huygenstunnel in de weg zitten, behalve als we deze gelijktijdig aanleggen. De planhorizon van de Huygenstunnel ligt rond 2050-2070, daarop kan De Vlietlijn en de Doorontwikkeling van de Binckhorst niet wachten. In de bestuursovereenkomst uit november 2023 staat dat de Huygenstunnel

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 119 niet onmogelijk moet worden gemaakt, maar nu geen onderdeel van de plannen is. Bovendien veroorzaakt de tram geen problemen op de kruising Regulusweg–Maanweg, omdat de tram daar met het autoverkeer meerijdt. Ook zonder de tram is dit kruispunt een knelpunt. De aanleg van de tram op de Maanweg geeft druk op de ecologische zone langs de Broeksloot. In het IGP zijn twee varianten opgenomen voor de inrichting van de Maanweg. In het planMER is onderzocht hoeveel groen en bomen mogelijk verdwijnen. In variant 2 is inderdaad meer ruimte voor groen. Omdat variant 2 beter aansluit bij deze doelen, is in het definitieve IGP voor deze variant gekozen. Waar dat mogelijk is, worden bomen verplant en begeleid door boomtechnisch adviseurs. In het Voorlopig Ontwerp (VO) wordt bepaald welke bomen kunnen blijven staan en hoe het verlies van bomen wordt gecompenseerd en/of herplant, volgens het gemeentelijk beleid en de regels voor vergunningen. Het groen dat blijft, wordt verbeterd zodat de kwaliteit hoger wordt. Een alternatieve verbetering aan de kant van Voorburg is mogelijk, zolang deze bijdraagt aan het behoud of de versterking van het groen en de leefbaarheid in het gebied. De Maanweg krijgt in de toekomst een andere functie en wordt minder belangrijk als route voor doorgaand autoverkeer.

De ambitie is om op termijn de Maanweg af te waarderen naar een 30km weg (GOW30). Ook wordt nog onderzocht of de ruimte rond de halte van De Vlietlijn anders kan worden ingericht, zodat de inpassing daar verder kan worden verbeterd. De uitkomsten van het planMER worden gebruikt om het Voorlopig Ontwerp verder te verbeteren. Daarbij wordt ingezet op zo min mogelijk aantasting van bomen en groen. Dit geldt ook voor de omgeving van het bruggetje. Conclusie: Onderstaande punten worden meegenomen naar de volgende fase. Niet genoemde punten zijn voor kennis- geving aangenomen. 1 Locatie geothermie In het ProjectMER wordt de locatiekeuze voor geothermiecentrale opnieuw gedetailleerd onderzocht op effecten verstoring dieren in ecologische zone. 4 Bezonning In de uitwerking van het omgevingsplan en ProjectMER wordt bezonning verder onderzocht en uitgewerkt. Hoogte van gebouwen wordt bepaald in het omgevingsplan. 5 Ecologische zone Broeksloot Als er ruimte uit ecologische zone Broeksloot verdwijnt door woningbouw, moet dit gecompenseerd worden in vergelijkbare kwaliteit. De bebouwing langs Maanweg geeft meer wind en schaduw, dit wordt meegenomen in de onderzoeken naar mogelijke compensatie. 6 Prinses Mariannelaan Tramrails wordt verwijderd, nog nader onderzoek naar halte-oplossing, waarbij ecologische zone zoveel mogelijk wordt ontzien. Profiel 30 Km/uur wordt nog onderzocht.

6 Kap bomen Verdere uitwerking in Voorlopig Ontwerp, er geldt herplantplicht voor te kappen bomen of compensatie (als directe herplant niet mogelijk is). 6 Maanweg Variant 2 van inrichting verwerkt in definitieve IGP . De ruimte rond halte wordt onderzocht of inpassing kan worden verbeterd. ID68 Zienswijze: I’m Binck Dank voor uw reactie. In het onderstaande gaan wij in op de onderwerpen die u heeft benoemd. 1 . Identiteit, erfgoed & Binckplekken

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 120 • Juridisch borgen van alle relevante Binckplekken met hoge beschermingsstatus; altijd openbaar en toegankelijk organiseren. • Meer aandacht voor cultuur. Programmeer actief cultuur, erfgoed en verhalen; Binckplekken als ontmoetingsplekken en motor voor sociale cohesie en talentontwikkeling. • Maak van het stadshart een echt Binckhart: een levendig ontmoetingscentrum, met cultuur (2 super- markten en wat horeca is volstrekt onvoldoende en misplaatst) bv in de vorm van een cultuurhuis. • Sterke erfgoed- en cultuurprogrammering. Reactie In het IGP wordt de waarde van de Binckplekken erkend. De bedoeling is om deze ook juridisch beter te borgen. Dit kan echter pas gebeuren bij de wijziging van het omgevingsplan. In het IGP worden de Binckplekken benoemd als cultuurhistorische ankerpunten die belangrijk zijn voor de identiteit van het gebied. De manier waarop deze plekken worden ingevuld, verschilt per locatie. Dat hangt af van het type plek (gebouw, struc- tuur of openbare ruimte), van het eigendom, van het huidige gebruik én van de fasering van de toekomstige ontwikkeling. De gemeente is niet altijd verantwoordelijk voor de invulling van een Binckplek. De gemeente programmeert zelf geen cultuur in de Binckhorst; culturele activiteiten worden geïnitieerd door maatschappelijke partijen.

De gemeente ondersteunt deze partijen waar mogelijk, onder andere door ruimte te bieden. In het IGP is daarnaast een buurtcentrum opgenomen, waarin ook ruimte is voor culturele activiteiten. Erfgoed en cultuur worden meegenomen in de uitwerking van het IGP . Omdat maatschappelijke voorzieningen en culturele func- ties daarin duidelijk zijn opgenomen, kunnen deze een vaste plek krijgen in de toekomstige wijk. Dit sluit aan bij het cultuurhistorieprincipe: het behouden en benutten van de identiteit van een gebied draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit en aan een prettige leefomgeving. Daarnaast blijven de vijf kernwaarden van de Binckhorst leidend in de verdere ontwikkeling. Hieronder vallen onder andere het “authentiek ambachtelijk werkwoongebied” en de “grote diversiteit die zorgt voor ontmoe- ting en innovatie”. Door deze kernwaarden centraal te stellen, blijft er ruimte voor erfgoed en kan het een actieve rol blijven spelen in de gebiedsontwikkeling. 2 . Werken, maken & gemengde plinten • Bedrijvigheid: verschuiving van 250.000 m² (OGP) naar 240.000 m² vraagt om differentiatie en borging van maakfuncties (cat. 3.1/3.2) en plintkwaliteit (minimale verdiepingshoogte).

• Wonen/werken-balans: toevoeging van 7.000 woningen bovenop 5.000 (OGP), met potentieel ,15% extra, ten koste van –10.000 m² werken; hoogbouw mogelijk mits Paris Proof, betwijfelt de haalbaar- heid hiervan en wijst verdringing van werken af. • Maakindustrie faciliteren (minstens tot cat. 3.1–3.2 waar mogelijk) met ruimtelijke en milieutechnische mengstrategieën. • Regel minimale plinthoogtes en functionele flexibiliteit in omgevingsplan, zodat productie/ambacht daadwerkelijk kan landen in plinten en bedrijfsverzamelgebouwen. • Bescherm/koester de Doeners; stel stadsbrede afspraken op met buurgemeenten over uitplaatsing en segmentering van woon- en werkprogramma. • Stel een transparant kader op waarin helder is hoe wordt omgegaan met de voorgaande 5 aanbeve- lingen incl. hoe wonen en werken in een gebouw goed te combineren is. Reactie Er wordt voldoende ruimte geboden voor borging en differentiatie van bedrijvigheid. In een deel van het Mercuriuskwartier (Noord) worden de toegestane milieucategorieën en richtafstanden verruimd. Hierdoor kunnen daar ook bedrijven in milieucategorie 3.1 en mogelijk 3.2 worden toegestaan.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 121 In de rest van de Binckhorst blijven bedrijven in de maakindustrie mogelijk, zolang zij kunnen aantonen dat zij voldoen aan de maximale richtafstanden die op die locaties gelden. Dit kan, waar nodig, door het treffen van passende maatregelen. In het IGP is een duidelijke programmamix vastgelegd. Deze mix zorgt voor een evenwichtige ontwikkeling van de Binckhorst, met ruimte voor nieuwe woningen, werkplekken en voorzieningen. Deze programmamix wordt juridisch geborgd bij de wijziging van het omgevingsplan. Hierdoor wordt vastge- legd welke functies waar mogelijk zijn en blijft de balans tussen wonen, werken en voorzieningen behouden bij de verdere ontwikkeling van het gebied. De maakindustrie in de Binckhorst wordt actief ondersteund. Dit gebeurt met ruimtelijke en milieutechnische strategieën die zorgen voor een goede mix van functies. Bestaande milieubelastende bedrijven worden beoor- deeld op hun ruimtelijke impact en de bijbehorende hindercontouren. In het Mercuriuskwartier blijft ruimte voor milieubelastende activiteiten. In een deel van dit gebied worden de toegestane milieucategorieën en richtafstanden verruimd. Omdat de gemeente inzet op een gemengd woonwerkgebied, wordt in het planMER nadrukkelijk gekeken naar de wisselwerking tussen wonen en werken.

Daarbij wordt ook genoemd dat plinten gebruikt kunnen worden als werkruimte, mits dit goed doordacht gebeurt. Op de GAVI kavel wordt voorzien in planologische compensatie voor bedrijven die moeten worden uitgeplaatst. Er wordt nu gewerkt aan een wijziging van het omgevingsplan voor de GAVI-kavel. In die wijziging omgevingsplan zal juridisch planologisch worden geborgd dat er op de Gavi-kavel een bedrijventerrein moet komen conform de voorwaarden genoemd in de omgevings- verordening van de provincie Zuid-Holland. Er zijn geen stadbrede afspraken gemaakt met de omliggende gemeenten. Als plinten worden ingericht met functies die passen bij de omgeving – zoals ambachtelijke bedrijven, detail- handel of creatieve bedrijvigheid – kan dit bijdragen aan een levendige en productieve straat. Dergelijke func- ties versterken het dagelijks gebruik van de openbare ruimte en ondersteunen de gemengde structuur die in de Binckhorst wordt nagestreefd. Voor goede en toekomstbestendige werkruimtes zijn minimale plinthoogtes en voldoende functionele flexibi- liteit belangrijk. Dit zorgt ervoor dat bedrijfsruimtes bruikbaar blijven voor verschillende soorten bedrijven en dat ontwikkelaars ze op een rendabele manier kunnen exploiteren.

Deze voorwaarden worden vastgelegd bij de wijziging van het omgevingsplan, zodat duidelijk is welke eisen gelden voor plinten en hoe deze bijdragen aan een levendige en gemengde straatomgeving. In het huidige omgevingsplan staan regels voor de realisatie van nieuwe ruimte voor bedrijvigheid. Deze bestaande regels worden geëvalueerd en waar nodig verbeterd, zodat ze beter aansluiten bij de toekomstige ontwikkeling van de Binckhorst. Deze verbeteringen worden vastgelegd in de wijziging van het omgevingsplan. Daarbij worden ook de onder- werpen meegenomen die belangrijk zijn voor een gemengd woonwerkgebied: de programmamix, de balans tussen wonen en werken, het faciliteren van de maakindustrie en duidelijke regels voor plinten. Op deze manier wordt juridisch geborgd dat deze uitgangspunten richtinggevend blijven voor de verdere ontwikkeling van het gebied. 3 . Inclusiviteit & sociale menging • Doelgroepen- en prijssegment-afspraken vastleggen (ook voor werkruimten).

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 122 • Community-benefit-modellen (bijv. coöperatieve beheer/ontwikkelvormen voor hallen zoals Pollux) als pilot opnemen. Reactie Voor het woonprogramma worden afspraken gemaakt over doelgroepen en prijsklassen. Voor bedrijven en werkruimtes worden zulke afspraken niet vastgelegd. Er worden geen pilots aangewezen. Wel wordt tijdelijke ruimte actief gebruikt om te experimenteren met placemaking, circulaire initiatieven en activiteiten die de sociale samenhang versterken. Dit biedt ruimte voor nieuwe ideeën en helpt om de identiteit van de wijk verder te ontwikkelen. Het principe “durf te experimen- teren” is duidelijk opgenomen in het IGP . 4 . Circulair, energie & woningbouw • Circulariteit als harde randvoorwaarde in gebiedspaspoorten opnemen... • Hoogbouwnormering koppelen aan daadwerkelijke haalbaarheid (materiaal, energie, schaduw); geen schaduwwerking op de kasteeltuin (maximering bouwhoogte/volumetrie in contour). • Geothermie-locatie kiezen die de groene long niet doorsnijdt (niet de Vestaweg-variant). Reactie Circulariteit wordt in het planMER beoordeeld als onderdeel van het thema leefomgeving. Daarbij wordt gekeken naar “duurzaam materiaalgebruik”. Omdat het IGP nog uit grove schetsen bestaat, is deze beoorde- ling vooral kwalitatief.

Wel geeft het planMER inzicht in de richtlijnen voor duurzaamheid en of deze kunnen leiden tot eisen voor projectontwikkelaars. Dit zal nader worden uitgewerkt in het kader van de wijziging omgevingsplan en nader onderzocht in het bijbehorende ProjectMER. Voor de gebiedspaspoorten uit de 1e fase van de doorontwikkeling, die vooruitlo- pend op de wijziging omgevingsplan al mogen starten, zullen hierover afspraken gemaakt worden tijdens het uitwerken van de gebiedspaspoorten op basis van vigerende wet- en regelgeving. Omdat hoge gebouwen in de Binckhorst schaduw kunnen geven op de omgeving, is in het planMER een speciale bezonningsanalyse gemaakt. Daarbij zijn kaarten opgesteld die laten zien waar schaduw valt door nieuwe hoge gebouwen. Ook is gekeken naar de effecten op groen, bomen en gevoelige plekken, zoals de tuin van Kasteel Binckhorst. In de volgende fase – de wijziging Omgevingsplan met het bijbehorende ProjectMER – wordt dit onderzoek verder uitgewerkt. Voor de geothermie locatie is gekozen voor de Vestaweg. Alternatief voor deze locatie was woningbouw. Verder onderzoek naar de effecten en uitwerking van maatregelen voor geothermie gebeurt in een ProjectMER. Deze uitwerking wordt afgestemd op bestaande bodemenergieplannen en op het provinciale beleid voor warmte- infrastructuur.

Op deze manier wordt gewaarborgd dat de aanleg van geothermieputten veilig en duurzaam gebeurt, passend bij de doelen van een klimaatbestendige gebiedsontwikkeling. 5 . Waterkant & watergebonden bedrijvigheid • Volledig publieke waterkant met programmatische mix (maken, leren, cultuur, ambacht) en ruimte voor watergebonden bedrijvigheid zoals de aquathermie voor WKO. • Ontwikkel binnenstedelijke kades als productieve/educatieve linten i.p.v. louter verblijfsruimte. • Benut de Trekvliet voor oplossingen mobiliteit via Openbaar Vervoer over het water.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 123 Reactie De gemeente Den Haag wil van de Binckhorst een “verrassende Haagse waterkant” maken. Dit betekent dat de recreatieve voorzieningen langs het water worden verbeterd, dat watergebonden ambachten deels kunnen blijven en dat er nieuwe verbindingen via het water worden gemaakt. Daarnaast wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. Denk aan extra ruimte voor waterberging en het gebruik van materialen die regen- water beter kunnen doorlaten. De gemeente voegt in het IGP geen activiteiten toe op de kades. Wel is er altijd ruimte voor private initiatieven. Het planMER geeft aan dat vervoer over water alleen mogelijk is in de directe omgeving van de Vliet en de Trekvliet. Dit vervoer bereikt niet de delen van het gebied waar de nieuwe stedelijke ontwikkeling plaatsvindt. Omdat vervoer over water geen vorm van hoogwaardig openbaar vervoer is en te weinig capaciteit heeft, is het niet opgenomen als maatregel in het Basispakket Mobiliteit. 6 . Groen, leefbaarheid & klimaat • Borg compensatie groen bij verlies aan m² groen binnen de Binckhorst, bij voorkeur aaneengesloten en aansluitend op de groene long. (Waterfront/Trekvlietpark/kasteeltuin/St. Barbara). • Veranker 3-30-300-principe en voorkom schaduwwerking (kasteeltuin, hoogte torens).

• Borg Ecologische zone Broeksloot (Maanweg); Vlietlijn-inpassing zonder versmalling van de zone en minimale kap van oude bomen. • Neem maatregelen om de barrièrewerking van de groene long over de Binckhorstlaan mn bij de BoogieWoogietunnel te verkleinen. Reactie Het groen in de Binckhorst moet meegroeien met het aantal nieuwe bewoners. Dat betekent dat groen dat verdwijnt, in ieder geval wordt gecompenseerd. Omdat de openbare ruimte in de Binckhorst wordt ingericht volgens het principe “groen, tenzij”, wordt bij elke ontwikkeling gekeken hoe extra groen kan worden toege- voegd. In totaal komt er ongeveer 13 hectare nieuw volwaardig groen bij. Daarmee wordt in de eindsituatie (ruim) voldaan aan de groennorm van 8 m² per woning. Hoge gebouwen kunnen zorgen voor extra schaduw in de omgeving, zie hiervoor de beantwoording onder punt 4. De uitkomsten van het planMER worden gebruikt om het Voorlopig Ontwerp te verbeteren. We zetten daarbij in op zo min mogelijk aantasting van de ecologische zone. Het verbinden van bestaande en nieuwe groenge- bieden is op hoofdlijnen opgenomen in het IGP . De precieze uitwerking volgt in de volgende ontwerpstappen. 7 . Mobiliteit & toegankelijkheid • Onderbouw parkeernormen (0,2) per doelgroep/functie met onderzoek en onder welke voorwaarden dit ingevoerd kan worden. Pas toe wat werkt.

• Betrek de effecten van de Netwerkstrategie 2025 in de doorrekening van de verkeersintensiteit. • OV-kwaliteit direct nodig, niet pas bij oplevering Vlietlijn. • Faseren op OV-kwaliteit en loop-/fietscomfort; betaalbare alternatieven voor auto en deelmobiliteit sociaal tarief bieden. Reactie In de Binckhorst moeten ontwikkelaars op hun eigen terrein -of gezamenlijk binnen een gebiedspaspoort- voldoen aan de parkeereisen conform het beleid van de gemeente Den Haag. Hierdoor hoeft de parkeerdruk niet te verschuiven naar de openbare weg. De parkeernormen hangen af van de functie van het gebouw en bij

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 124 woningen, van het soort woning en de grootte ervan. De effecten van de Netwerkstrategie 2025 worden niet apart genoemd, maar zitten wel verwerkt in de verkeersberekeningen. Dit gebeurt via het verkeersmodel en de gevoeligheidsanalyses. De Vlietlijn is het gewenste eindniveau voor openbaar vervoer in het gebied. Totdat de tram rijdt, zal de gemeente zorgen voor voldoende OVkwaliteit voor de huidige bewoners. Een van de maatregelen is een tijde- lijke busbaan, zodat de bus beter kan doorrijden totdat de tram in gebruik wordt genomen. Hoewel een sociaal tarief niet apart wordt genoemd, zet de stedelijke mobiliteitsstrategie wel in op betaalbare en toegankelijke vormen van vervoer, zoals openbaar vervoer en deelmobiliteit. Dit sluit aan bij het doel van een “complete stadswijk”, waar mobiliteit beschikbaar moet zijn voor verschillende groepen bewoners. 8 . Tijdelijkheid & experiment • Positioneer Tijdelijkheid als waarde: programmatisch en financieel verankeren (placemaking-fondsen, beheercoöperaties, langjarige gebruikersovereenkomsten). • Pilots aanwijzen (bijv. coöperatieve ontwikkeling Polluxhal) als proeftuin voor circulair bouwen, gemengd gebruik en community-beheer. Reactie Tijdelijkheid wordt in het IGP gezien als een waardevolle kans om toekomstige plannen te testen en ervan te leren.

Omdat de Binckhorst de komende decennia blijft veranderen, wordt tijdelijkheid bewust gefaciliteerd als flexibele experimenteerruimte. De financiële borging hiervan is nog niet geregeld, dit wordt onderzocht bij de wijziging van het omgevingsplan. Tijdelijkheid biedt echter ook kansen voor commerciële initiatieven en marketing. Er worden geen vaste pilots aangewezen. In plaats daarvan wordt tijdelijkheid actief gebruikt om ruimte te bieden aan placemaking, circulaire initiatieven en activiteiten die de sociale samenhang versterken. Dit maakt vernieuwende ideeën mogelijk en draagt bij aan een sterke identiteit van de wijk. Het principe “durf te experimenteren” is daarom expliciet opgenomen in het IGP . 9 . Participatie & zeggenschap • Verankeren van Co-creatie en Community governance (bv instellen gebiedsraad, participatie-conve- nanten, reserveer budgetten) ook voor meebeslissen over gebiedspaspoorten/gebiedsbeheer. • Heb aandacht voor het integreren van de huidige werk- en wooncommunity. • Kom tegemoet aan de alleszins redelijke wensen van de Binckhorst Bewonersorganisatie; lever direct kwaliteit in OV, faseer invoering parkeernorm, lever voorzieningen en groen tijdens de gebiedsontwikke- ling tot 2040 ev. Reactie De participatie voor het Waterfrontpark is in cocreatie opgestart. Dat betekent dat bewoners, ondernemers en andere betrokkenen vanaf het begin kunnen meedenken.

Dit geldt echter niet voor elk deelplan of initiatief. Per onderdeel wordt bekeken welke vorm van participatie past, bijvoorbeeld vanwege wet en regelgeving of vastgesteld beleid. De huidige werk- en wooncommunity in de Binckhorst wordt actief betrokken bij de plannen. Omdat het gebied verandert in een gemengde stadswijk, is gekozen voor een sterke mix van wonen, werken en voor- zieningen. Daarom zijn er verschillende bijeenkomsten georganiseerd, zoals de Binckmarkt XL en andere participatie-overleggen, waarin juist de inbreng van huidige gebruikers en partijen centraal stond.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 125 De verbeterslag in OV tot De Vlietlijn is gerealiseerd, wordt met de tijdelijke busbaan in gang gezet. Er wordt geen gefaseerde parkeernorm ingezet. De parkeernormen conform de gemeentelijke beleidsnota’s is rand- voorwaardelijk voor de gewenste en noodzakelijke verdichting van de Binckhorst. Zoals hierboven en in het IGP aangegeven zijn voorzieningen en groen integraal onderdeel van de doorontwikkeling. 10 . Uitvoering, fasering & ondergrond • Transparant uitvoeringskader met (indicatieve) financiële tabellen, kostenverhaal-methodiek in begrij- pelijke taal, en heldere fasering met motivering. • Intergemeentelijke afspraken uitbreiden naar uitplaatsing bedrijven, segmentering woon/werk, voor- zieningen en groen-continuïteit. • Ondergrondprogramma verplicht per kwartier (bodem, warmte/koude, kabels/leidingen, logistiek, afval/grondstoffen). Reactie De financiële haalbaarheid verschilt per kwartier, maar wordt als realistisch beschouwd. Bij de uitwerking naar gebiedspaspoorten/bouwenveloppen wordt de financiële haalbaarheid per gebied verder gedetailleerd, inclu- sief kostenverhaal en eventuele verrekening.

De gemeente is verplicht om kosten die de gemeente maakt om bijvoorbeeld de openbare ruimte in te richten in rekening te brengen bij initiatiefnemers van bouwplannen, als deze niet zouden passen binnen het omgevingsplan. Dit heet kostenverhaal. Kostenverhaal is aan de orde bij het toestaan van nieuwe bouwmogelijkheden. Bij een initiatiefnemer kunnen niet meer kosten verhaald worden dan het project kan dragen. PPT-criteria (profijt, proportionaliteit, toerekenbaarheid) is van toepassing in die gevallen dat er gebieds- overstijgende kosten voor de gemeente zijn. De definitieve kostenverhaalsregels worden vastgesteld bij de wijziging van het omgevingsplan. Transparantie over de uiteindelijke kostenverhaal-bijdragen ontstaat bij de vaststelling van de wijziging van het omgevingsplan, omdat dan de kostenverhaalsregels kaderstellend en bepalend zijn. De intergemeentelijke afspraken gaan inderdaad over de aanleg van De Vlietlijn. Voor de uitplaatsing van bedrijven en voorzieningen is elke gemeente verantwoordelijk voor haar eigen opgave. In het planMER wordt wel aandacht besteed aan de effecten van ontwikkelingen op de ondergrondse infrastructuur, zoals bij de aanleg van De Vlietlijn en de geothermiecentrale.

Daarbij worden ook de raakvlakken met waterinfrastructuur en ondergrondse netwerken van partijen zoals Dunea en Stedin in beeld gebracht, maar zonder verplichting tot een ondergrondplanning per kwartier. Wel zal de inrichting van de ondergrond een belangrijk onderdeel vormen van het buitenruimteplan. Dit buitenruimteplan wordt gefaseerd opgesteld en zal aansluiten bij de fasering zoals die is vastgelegd in het IGP . Omdat de ondergrondse effecten per project en per locatie verschillen, kunnen hieruit gebiedsspecifieke maatregelen volgen. Conclusie: Onderstaande punten worden meegenomen naar de volgende fase. Niet genoemde punten zijn voor kennis- geving aangenomen. 2 Binckplekken De in het IGP aangewezen Binckplekken worden in het omgevingsplan verder uitgewerkt. 2 Bedrijfscategorieen In het IGP is de millieucategorie in het Mercuriuskwartier Noord verruimd. Dit wordt in het omgevingsplan opgenomen. 2 Programmamix De balans tussen wonen, werken en voorzieningen wordt behouden bij de verdere ontwikkeling van het gebied en vastgelegd in het omgevingsplan. 2 Compensatie zwaardere millieucategorieen Planologische compensatie voor bedrijven die moeten worden uitgeplaatst wordt voorzien op de Gavi-kavel. Er wordt nu gewerkt aan een wijziging van het omgevingsplan.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 126 2 Toekomstbestendige werkruimte In het omgevingsplan worden minimale plinthoogte en functionele flexibiliteit geborgd. 2 Nieuwe ruimte bedrijvigheid In het omgevingsplan worden regels hierover verder uitgewerkt om een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen te borgen. 4 Circulariteit Bij het uitwerken van de gebiedspaspoorten worden hierover afspraken gemaakt op basis van vigerende wet- en regelgeving. 6 Ecologische zone De uitkomsten van het planMER worden gebruikt om het Voorlopig Ontwerp te verbeteren met inzet op zo min mogelijk aantasting van de ecologische zone. 7 Tijdelijke busbaan Vooruitlopend op de aanleg en in gebruikname van De Vlietlijn wordt een tijdelijke busbaan aangelegd. 8 Tijdelijkheid De financiële borging van flexibele experimenteerruimte is nog niet geregeld; dit wordt onderzocht bij de wijziging van het omgevingsplan. 10 Kostenverhaal Definitieve regels voor kostenverhaal worden opgenomen in het omgevingsplan. 10 Ondergrondse infrastructuur De inrichting van de ondergrond is onderdeel van het buitenruimteplan. Dit buitenruimteplan wordt gefaseerd opgesteld en zal aansluiten bij de fasering zoals die is vastgelegd in het IGP . ID60 Zienswijze: Voorall Dank voor uw reactie. In het onderstaande gaan wij in op de onderwerpen die u heeft benoemd. 1 .

Bereikbare haltes • er een maximale halteafstand gehanteerd wordt van 500m; • er een extra halte wordt toegevoegd ter hoogte van de kruising Maanweg / Binckhorstlaan; • er een extra verbinding gemaakt wordt naar de halte Melkwegstraat vanuit Voorburg (Overbrugkade). • reizigers bij de haltes van De Vlietlijn afgezet kunnen worden met de auto of doelgroepenvervoer; • Gehandicapten Parkeerplaatsen Algemeen bij de haltes van De Vlietlijn beschikbaar zijn; • alle openbaar vervoer haltes, ook in voetgangersgebieden aangelijnd zijn met een geleidelijn en waar- schuwingsmarkering naar de dichtstbijzijnde natuurlijke gidslijn; • halten met een lengte van 82m van beide zijden bereikbaar gemaakt worden via een hellingbaan en aanlijning naar de dichtstbijzijnde natuurlijke gidslijn Reactie De haltes voor de tramlijn worden ontworpen en ingepast conform de richtlijnen waaronder de zorg voor toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Bij een hoogwaardige tramlijn, die een snelle verbinding moet bieden, hoort een gemiddelde halteafstand van ongeveer 600 tot 800 meter. Dit zorgt voor de beste balans tussen een acceptabele loopafstand en een vlotte reistijd voor reizigers. De bebouwingsdichtheid speelt hierbij geen bepalende rol. Er komt daarom geen extra halte bij de kruising Maanweg/ Binckhorstlaan.

In het ontwerp van de wijk wordt ingezet op rechtstreekse en logische looproutes naar de haltes. De halte Maanweg is vooral bedoeld om de bereikbaarheid van de Binckhorst te verbeteren. Via een geplande voetgangersbrug bij de Heeswijkstraat kan de halte ook worden gebruikt door bewoners van (een deel van) VoorburgWest. Daarmee ontstaat een extra mogelijkheid om de tram te gebruiken. De brug wordt een voet- gangersbrug met een beperkte breedte. Door de ligging en de manier waarop de brug wordt ingepast, is het geen logische route voor fietsers. Bij de verdere uitwerking wordt gekeken naar maatregelen om ongewenst gebruik te voorkomen.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 127 Tramhaltes worden niet standaard voorzien van KissandRide-plekken of Gehandicapten Parkeerplaatsen Algemeen (GPA’s). Deze voorzieningen worden alleen toegepast bij stations en meer perifeer gelegen haltes die aansluiten op belangrijke autoroutes. Bij elke halte wordt, afhankelijk van de looproutes, een hellingbaan en geleidelijnen aangebracht volgens de ontwerprichtlijnen van CROW, HTM en de gemeenten. Indien nodig gebeurt dit aan beide zijden van de halte. 2 . Beschikbare haltes Neem in het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma op dat de realisatie van de bus- en tramlijn vooraf- gaand of tegelijkertijd plaatsvindt met de bouw van woningen en kantoren. Reactie De planuitwerking van De Vlietlijn loopt parallel met de doorontwikkeling. Totdat De Vlietlijn in exploitatie is, wordt een tijdelijke busbaan aangelegd om de huidige buslijn beter te laten doorstromen. 3 . Hoogteverschillen: toegankelijk ontwerp verplicht Neem in het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma op dat hoogteverschillen altijd overbrugbaar zijn door mensen met een beperking, waarbij • alle hellingen voldoen aan de richtlijnen van het CROW; • alle trappen zijn voorzien van waarschuwingsmarkering, markering in contrasterende kleur op de trap- treden en juist vormgegeven leuningen; • altijd een naastgelegen hellingbaan beschikbaar is bij een trap.

Reactie Hellingbanen worden toegevoegd op plekken waar hoogteverschillen zijn. Ze worden zo ontworpen dat ze flauw genoeg zijn voor rolstoelgebruikers. In de schetsontwerpfase is dit detailniveau nog niet volledig uitgewerkt. In de verdere detaillering wordt dit meegenomen volgens de richtlijnen van HTM, CROW en de betrokken gemeenten. Het ontwerp voldoet zoveel mogelijk aan de CROW-richtlijnen en de standaarden van de gemeente en de HTM. Wanneer door fysieke ruimtelijke beperkingen niet volledig aan deze richtlijnen kan worden voldaan, worden afwijkingen expliciet gemotiveerd en onderbouwd op basis van verkeersveiligheidsanalyses en de lokale situatie. Daarbij wordt onder meer gekeken naar zichtlijnen, oversteekvoorzieningen en de interactie tussen verschillende verkeersstromen. De resultaten van deze analyses worden onafhankelijk getoetst binnen het ontwerpproces en vormen een belangrijke basis voor verdere optimalisatie in het Voorlopig Ontwerp. Waar mogelijk wordt extra ruimte en prioriteit gegeven aan lopen, fietsen en openbaar vervoer (het STOMP-principe). 4 . Fietsparkeren regelen voor iedereen Neem in het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma op dat alle faciliteiten die gecreëerd worden om fietsen te parkeren, bruikbaar zijn voor scootmobielen en aangepaste fietsen, waarbij inpandige fietsfaci- liteiten voorzien zijn van oplaadpunten, automatische deuren en een lift.

Reactie Bij nieuwbouw en transformatie in de Binckhorst gelden al bestaande eisen voor het aantal stallingsplaatsen, scootmobielplaatsen en de toegankelijkheid. Deze stallingen maken onderdeel uit van het gebouw zelf en zijn daardoor bereikbaar via de liften van dat gebouw. De huidige stallingen sluiten echter niet goed meer aan op het veranderende en bredere aanbod aan vervoersmiddelen. Het parkeerbeleid van Den Haag wordt daarom in 2026 geactualiseerd. In deze actualisatie worden ook nieuwe normen opgenomen voor andersoortige

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 128 fietsen en voor de kwaliteitseisen waaraan fiets en scootmobielstallingen moeten voldoen. Deze nieuwe normen worden na vaststelling vervolgens leidend voor de verdere gebiedsontwikkeling in de Binckhorst en de wijziging van het omgevingsplan. 5 . Parkeren voor automobilisten Neem in het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma op dat extra faciliteiten (GPK’s en GPA’s) worden gecreëerd zodat mensen met beperking die afhankelijk zijn van de auto kunnen parkeren op maximaal 50m van de ingang van de woning of voorziening en dat parkeergarages voorzien zijn van automatische deuren en een lift. Reactie De inpandige parkeergarages maken onderdeel uit van een groter gebouw en zijn daardoor via de liften van dat gebouw toegankelijk. Daarnaast wordt altijd een deel van de parkeerplaatsen extra breed gemaakt voor mensen met een beperking. Bij nieuwbouw en transformatie in de Binckhorst wordt in alle gevallen ruimte gemaakt om bij het gebouw te kunnen voorrijden, bijvoorbeeld om iemand op te halen of af te zetten. Wanneer het parkeren inpandig is opgelost, is deze voorziening direct gekoppeld aan één of meerdere gebouwen of functies. In delen van de Binckhorst waar slechts beperkte transformatie plaatsvindt volgen we het gemeentelijk beleid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/63e21408-9c30-4751-ae76-fabf69c4d501?agendaItemId=9cc58410-94ec-4f41-8941-7c53bbf5d94d