CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4814 Nota_v_Antwoord 260626

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel wensen en bedenkingen Intergemeentelijk gebiedsprogramma Geothermiecentrale, Doorontwikkeling Binckhorst en De Vlietlijn en Nota van Antwoord82.691 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 10

Nota van Beantwoording Intergemeentelijk Gebiedsprogramma Inhoud 1 | Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3 | 4. | Doorontwikkeling Binckhorst . . . . . . . . . . . . | 94 ID84 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 101 2 | Overzicht wijzigingen | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 7 | ID217 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 101 ID69, ID138 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .104 3 | De Vlietlijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 12 | ID3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 114 ID25, ID26, ID29, ID30, ID129, ID135, ID137, | ID11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 115 ID175, ID181, ID184, ID190 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 19 | ID115 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 115 ID9, ID33, ID34, ID35, ID36, ID39, ID41, ID42, ID44, | ID68 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 119 ID45, ID46, ID47, ID48, ID49, ID51, ID52, ID54, ID55, | ID60 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .126 ID187, ID189, ID204, ID206, ID208, ID210, ID214, | ID315 . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .130 ID216, ID221, ID224, ID225, ID231, ID240, ID244, | ID7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 134 ID248, ID251, ID254, ID257, ID264, ID273, ID280, | ID96 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 135 ID282, ID286, ID287, ID289, ID292, ID295, ID305, | ID123 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 135 ID307, ID309 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 28 | ID5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 137 ID31 ID32, ID39, ID131 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 35 | ID124 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 139 ID2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 41 | ID13, ID14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 141 ID233, ID263 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 41 | ID62 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 143 ID67 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 44 | ID104 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 144 ID53 . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 53 | ID105 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 145 ID50 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 54 | ID107 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 147 ID38 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 60 | ID109 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 148 ID37 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 61 | ID108 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 150 ID8, ID88 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 62 | ID110 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 152 ID246 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 64 | ID113 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 153 ID229 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 67 | ID85 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 154 ID226 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 68 | ID92 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . | 155 ID205 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 71 | ID118 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 157 ID218 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 74 | ID66 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 158 ID212 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .76 | ID86 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 158 ID21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .82 | ID97 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 159 ID20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 86 | ID116 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .160 ID182 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 88 | ID121 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162 ID284 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 89 | ID125 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .164 ID17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 90 | ID119 | . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .168 ID19 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 91 | ID61 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 171 ID120 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 92 ID112 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .92 | 5. Advies Cie mer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173 ID70 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | 93 NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 2 NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 3 1 Inleiding

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 4 1.1 Inleiding Intergemeentelijk gebiedsprogramma De gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk hebben samen een Intergemeentelijk Gebiedsprogramma (hierna: IGP) opgesteld. Het is de basis voor de gezamenlijke plannen van deze gemeenten voor De Vlietlijn; een nieuwe hoogwaardig openbaar vervoerverbinding die Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg met elkaar verbindt inclusief maatregelen ten behoeve van leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid. Ook vormt het de basis voor de doorontwikkeling van de Binckhorst voor de gemeente Den Haag. De regio verandert. Jongeren zoeken woonruimte. Kinderen en kleinkinderen willen ook in de toekomst in deze regio kunnen wonen, werken en leven. Dat vraagt om ruimte voor nieuwe woningen, maar ook om een regio die bereikbaar, leefbaar en veilig blijft. De opgave waar wij voor staan gaat daarom niet alleen over de ontwik- keling van een nieuw gebied of een nieuwe openbaarvervoerverbinding, maar over de vraag hoe we de regio toekomstbestendig houden voor huidige én toekomstige generaties. De Binckhorst verandert van een bedrijventerrein in een gebied waar het prettig is om te wonen, werken en ontspannen. In 2018 stelde de gemeente een 1e plan vast. Dit is het Omgevingsplan Binckhorst.

In dit gebied en het omliggende CID worden de komende jaren duizenden woningen, werkplekken en voorzieningen extra gerealiseerd. Daarmee levert het gebied een belangrijke bijdrage aan de regionale én nationale woningbouw- opgave. In het IGP staat wat er te doen is in het gebied, hoe en waar mensen wonen, werken en ontspannen, welke voorzieningen er al zijn en welke erbij moeten komen. Ook staat er informatie in over voorzieningen zoals groen, zorgvoorzieningen en supermarkten en over openbaar vervoer, zoals de aanleg van een nieuwe tramverbinding. De Binckhorst moet dan ook een gezonde, schone wijk worden en klaar zijn voor de toekomst. De gemeente stelt hoge eisen aan duurzaamheid, klimaatadaptatie en natuur-inclusiviteit. Daarom krijgt de wijk bijvoorbeeld schone energie in plaats van aardgas. Ook moet op alle gebouwen groen komen, bijvoor- beeld door een begroeid dak- of dakpark. Deze ontwikkeling brengt ook een groeiende bereikbaarheidsopgave met zich mee. Om wonen, werken en voorzieningen goed bereikbaar te houden, zijn ook maatregelen noodzakelijk op het gebied van mobiliteit. In de MIRT-verkenning is tramvariant 1T als voorkeursalternatief vastgesteld. Deze variant sluit goed aan bij de ambitie om lopen, fietsen en openbaar vervoer een grotere rol te geven in de bereikbaarheid van de regio en draagt daarmee ook bij voor toekomstige ontwikkelingen in de regio.

Tegelijkertijd realiseren wij ons dat de doorontwikkeling van de Binckhorst en de ontwikkeling van De Vlietlijn vragen en zorgen oproept bij bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Veel zienswijzen gaan over onderwerpen zoals verkeersdrukte, geluid, trillingen, verkeersveiligheid, groen en de kwaliteit van de leef- omgeving. Ook zijn er zorgen bij bestaande bedrijven in de Binckhorst. Dat zijn begrijpelijke zorgen. Voor veel mensen gaat deze ontwikkeling niet over kaarten of modellen, maar over hun straat, hun woning of bedrijf en hun dagelijkse leefomgeving. Deze zorgen worden daarom serieus genomen en waar mogelijk betrokken bij de verdere uitwerking van het project. In het planMER zijn zowel de verdere ontwikkeling van de Binckhorst tot een moderne, duurzame wijk om te wonen en te werken onderzocht, als ook de aanleg van De Vlietlijn, en de aanleg van een geothermie- centrale om duurzame warmte te leveren aan woningen en bedrijven in het gebied. In het planMER zijn de effecten hiervan op de omgeving onderzocht. In de komende ontwerpfase (Voorlopig Ontwerp) worden deze onderzoeken verder verdiept. Daarbij wordt voor De Vlietlijn onder meer gekeken naar geluid, trillingen, verkeersveiligheid, de inrichting van haltes en de inpassing van groen en ecologische waarden. Waar nodig en mogelijk worden maatregelen uitgewerkt om effecten te beperken.

Ook voor de doorontwikkeling wordt in de vervolgfase gekeken naar maatregelen. Zo worden bij hoge geluidniveaus afschermende bouwoplossingen overwogen, eenzijdige oriëntaties van woningen worden zoveel mogelijk vermeden en waar nodig gecom-

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 5 penseerd met luwteplekken. Het creëren van luwteplekken en vergroening krijgt prioriteit. Ook zal in de fase van het Voorlopig Ontwerp over de verdieping van de onderzoeken, de maatregelen en de effecten daarvan participatie plaatsvinden. In paragraaf 1.3 wordt nader ingegaan op het vervolgproces. Het IGP is een onderdeel van een bredere opgave waarin woningbouw, bereikbaarheid, leefbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving in samenhang worden afgewogen. Daarbij zoeken wij steeds naar een balans tussen de belangen van huidige bewoners, ondernemers en gebruikers van het gebied én de behoeften van toekomstige generaties. 1.2 Terinzagelegging ontwerp IGP Het ontwerp IGP en het bijbehorende planMER lag van 1 september tot en met 13 oktober 2025 ter inzage. Op 22 september 2025 vond een inloopbijeenkomst plaats. In deze periode konden bewoners, organisaties en andere belanghebbenden reageren. Er zijn in totaal 137 zienswijzen binnengekomen. De gemeenten bedanken iedereen die heeft gereageerd. 1.3 Vervolgproces In deze Nota van Antwoord zijn de zienswijzen en de beantwoording daarvan opgenomen. Een aantal ziens- wijzen heeft geleid tot aanpassingen van het IGP zelf. Andere zienswijzen worden meegenomen bij de latere uitwerking van het IGP .

Na het verwerken van de aanpassingen is er een definitief IGP en een definitief plan-MER. Ook is er dan een definitief SO+ voor De Vlietlijn. Deze stukken zullen voor bestuurlijke besluitvorming worden aangeboden aan de colleges van de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk, elk voor het eigen grondgebied. Hierna kan verdere uitwerking worden opgepakt. De Vlietlijn Voor De Vlietlijn zal toegewerkt worden naar een Voorlopig Ontwerp (VO) met als basis het SO+ en de aanbe- velingen en aandachtspunten. Zoals wat er technisch wel en niet mogelijk is. In deze fase zullen in ieder geval aanvullende onderzoeken worden gedaan op de aspecten verkeer, geluid en trillingen. Vanuit de zienswijzen zijn veel zorgen over de thema’s geluid en trillingen. Voor deze onderzoeken zal in ieder geval nadere partici- patie worden georganiseerd. Het is op dit moment nog niet duidelijk wie deze onderzoeken zal gaan uitvoeren. Dat wordt in het vervolgproces bepaald. Met het Voorlopig Ontwerp is er voldoende informatie om de project- beslissing (MIRT-besluit) te nemen. Dit wordt verankerd in bestuursrechtelijke besluiten (procedures wijziging Omgevingsplan), inclusief terinzagelegging. Hiermee wordt de Planning- en Studiefase afgerond.

In het IGP (deel A, 1,4) is beschreven dat een MIRT-project uit verschillende fasen bestaat, waarin wordt toegewerkt naar een steeds concretere invulling van ruimtelijke opgaven. Het project bevindt zich nu in de Planning- en Studiefase. De zeven opdrachtgevers van De Vlietlijn beslissen uiteindelijk over het Voorlopig Ontwerp. Vervolgens worden de besluiten vastgelegd in de omgevingsplannen van de gemeentes en wordt de Planning- en Studiefase afgerond. Een projectbeslissing wordt genomen indien tenminste aan de volgende voorwaarden is voldaan: • Er is overeenstemming tussen betrokken partijen over het uit te voeren Voorlopig Ontwerp. • Er zijn voldoende financiële middelen beschikbaar om de variant binnen de voorgestelde planhorizon te realiseren. • Er is voldaan aan de juridische- en wettelijke vereisten.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 6 • Er is door middel van de Planning- en Studiefase voldaan aan de inhoudelijke vereisten conform het informatieprofiel. • De projectbeslissing wordt in het BO-MIRT besproken en genomen door betrokken bewindsperso(o)n(en). • De afspraken over de bekostiging en financiering van het project, kasritmes, uitbetaling, verantwoording en de wijze van risicoverdeling worden vastgelegd in een bestuursovereenkomst of convenant. Bij een positieve projectbeslissing wordt de aanlegfase gestart en wordt het Voorlopig ontwerp uitgewerkt in een Definitief Ontwerp. Daarna start ook de fase van aanleggen, met onder andere aanbestedingen, vergunningverleningen en maatregelen in de fysieke ruimte zoals aanleg van bouwterreinen en tijdelijke inrichtingen. Doorontwikkeling Binckhorst Na vaststelling van het IGP en bijbehorend planMER worden de uitgangspunten en keuzes uit het IGP juridisch planologisch vertaald naar een wijzigingsbesluit omgevingsplan. Er zal dan opnieuw sprake zijn van een mer-procedure. Het omgevingsplan vormt het juridisch-planologisch kader voor de feitelijke realisatie van de projecten in de Binckhorst. Dit wijzigingsbesluit omgevingsplan vormt vervolgens het kader voor de verdere uitwerking in gebiedspaspoorten en/of het toetsen van aanvragen omgevingsvergunning.

1.4 Leeswijzer / waar vindt u wat In deze Nota van Antwoord kunt u op verschillende manieren de zienswijzen en verwerking daarvan bekijken. Wilt u snel overzicht in de wijzigingen, lees dan hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 gaat nader in op de zienswijzen over De Vlietlijn. Hoofdstuk 4 specifiek op zienswijzen over de Binckhorst. Indien u meer per thema (bijvoorbeeld verkeer, groen of geluid) wilt lezen hoe mensen gereageerd hebben en wat er met de zienswijzen gedaan wordt, kijk dan bij de algemene toelichtingen in Hoofdstuk 3.1 of 4.1. Hoofdstuk 5 gaat in op het advies van de commissie mer op de planMER en de reactie van de gemeenten daarop.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 7 2 Overzicht wijzigingen

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 8 In dit hoofdstuk ziet u een samenvatting van alle wijzigingen en vervolgstappen die worden genomen of zijn aangekondigd als gevolg van deze Nota van Antwoord. In de andere hoofdstukken kunt u de beantwoording terugvinden en desgewenst meer informatie. Reacties die naar aanleiding van meerdere zienswijzen vaker terugkomen, zijn hier slechts één keer weergegeven. Over maatregelen, effecten en eventuele schadeafhandeling 1 Zorgplicht Het voorkomen van schade en de afhandeling van schade is onderdeel van de planning- en studiefase (ontwerp, onderzoek en het opnemen van maatregelen) en van de realisatiefase (bouwplan en protocol van schadeafhandeling). 2 Onvoldoende motivering In volgende fasen volgt onderzoek naar effecten op funderingen, erfgoed en verkeersveiligheid 3 Erfgoed en monumenten Maatregelen worden in VO fase verder uitgewerkt. 4 Grondwater en fundering / Schadefonds Het voorkomen van schade en de afhandeling van schade is onderdeel van de planning- en studiefase (ontwerp, onderzoek en het opnemen van maatregelen) en van de realisatiefase (bouwplan en protocol van schadeafhandeling). 5 Geluid en trillingen In het Voorlopig Ontwerp wordt beoordeeld welke maatregelen tegen geluid en trillingen nodig en haalbaar zijn, en wordt extra onderzoek gedaan naar bruggen en materieel.

6 Lijnvoering (Lijn 1) In deze fase is ook gekeken naar de tramlijnen 1 en 15. De exacte route (lijnvoering) en de dienstregeling worden later door HTM en MRDH bepaald, in de jaren vlak voordat de tram in gebruik wordt genomen. Dit geldt ook voor de huidige tramlijn 1. 7 Procedurele aanpak In latere fasen worden nieuwe risico’s of effecten onderzocht en waar nodig aanvullende maatregelen genomen. 8 Vlietlijn treft een bepaald perceel De gemeente wil graag met u in gesprek indien uw pand of perceel geraakt wordt door De Vlietlijn. 9 Bedrijvigheid en compensatieafspraken In het IGP is aangegeven welke type bedrijven in beginsel vallen onder de planologische compensatieruimte op de Gavi-kavel. 10 Botentransport roeicentrum Bij de verdere planuitwerking en de wijziging van het omgevingsplan wordt rekening gehouden met reeds vergunde situaties. 11 Richtafstanden bedrijven Er wordt in overleg met bedrijven zoals Jachtwerf De Haas en Dijckerhoff Basal, onderzocht of maatregelen mogelijk zijn om richtafstanden van bedrijven te verkleinen Over aandachtspunten in het Voorlopig Ontwerp 12 Wateroverlast en klimaatadaptatie In het Voorlopig Ontwerp (VO) worden deze maatregelen verder uitgewerkt voor elke locatie. 13 Verkeersveiligheid in strijd met CROW Richtlijnen In het Voorlopig Ontwerp (VO) wordt dit verder uitgewerkt.

14 Trappen In de ontwerpfase worden fietspaden aangepast, verkeersveiligheidsanalyses uitgevoerd en normen van CROW, gemeenten en HTM toegepast om veilig en prettig fietsen te waarborgen. Over groen en ecologie 15 Verstening en verlies leefkwaliteit In het Voorlopig Ontwerp (VO) wordt bepaald welke bomen kunnen blijven staan en hoe het verlies van bomen wordt gecompenseerd en/of herplant, volgens het gemeentelijk beleid en de regels voor vergunningen. 16 Groenzone Broeksloot In de volgende fase wordt het verlies van groen en bomen zoveel mogelijk voorkomen, worden negatieve effecten beperkt en wordt het overgebleven groen gecompenseerd en van betere kwaliteit gemaakt. 17 Ecologische zone De uitkomsten van het planMER worden gebruikt om het Voorlopig Ontwerp te verbeteren met inzet op zo min mogelijk aantasting van de ecologische zone.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 9 Over MER en maatregelen mitigeren negatieve effecten 18 Natuur en luchtkwaliteit Er wordt een passende beoordeling opgesteld bij de projectMER bij de wijzigingen van de omgevingsplannen. 19 Maatregelen negatieve effecten Maatregelen worden in VO fase en realisatiefase verder uitgewerkt 20 Het planMER is onvolledig m.b.t. verkeerseffecten op omliggende wijken. In de fase van het Voorlopig Ontwerp worden de effecten op de Haagweg, Rijswijkseweg en Neherkade verder onderzocht, inclusief verkeersafwikkeling, milieueffecten en kruispuntanalyses. 21 PlanMER PlanMER is aangepast en milieucategorie van gasverdeelstation is verhoogd naar 3.1, met bijhorende richtafstand van 50 meter. 22 Locatie geothermie In het projectMER wordt de locatiekeuze voor geothermiecentrale opnieuw gedetailleerd onderzocht op effecten verstoring dieren in ecologische zone. Als ook effecten van diepe boringen. 23 Bezonning In de uitwerking van het omgevingsplan en projectMER wordt bezonning verder onderzocht en uitgewerkt. Hoogte van gebouwen wordt bepaald in het omgevingsplan. Over verkeer en parkeren 24 Verkeersafwikkeling in beide aangrenzende gemeenten van het Binckhorstgebied In volgende fase worden maatregelen verder uitgewerkt, zodat alle buurten bereikbaar blijven voor auto’s en hulpdiensten.

25 Verkeersdruk en leefomgeving Er is een bredere aanpak van de drie gemeenten om alle verkeersknelpunten voor auto’s op te lossen, onder andere voor de omgeving van station Voorburg en de op- en afritten van de A12. 26 Parkeerdruk Er wordt gewerkt aan een extra parkeerstrategie. Inclusief uitwerken van parkeerhubs per kwartier. 27 Halte Maanweg en -brug Wordt in volgende planfase uitgewerkt tegen ongewenst gebruik. Variant 2 van inrichting verwerkt in definitieve IGP . De ruimte rond halte wordt onderzocht of inpassing kan worden verbeterd. 28 Prinses Mariannelaan Tramrails wordt verwijderd, nog nader onderzoek naar halte-oplossing, waarbij ecologische zone zoveel mogelijk wordt ontzien. Profiel 30 Km/uur wordt nog onderzocht. 29 Grote toename fietsverkeer Voor de Metropolitane fietsroute is de nieuwe tolbrug de voorkeursroute. In latere fase wordt dit verder uitgewerkt. 30 Basispakket Mobiliteit en deelvervoer De plannen voor deelvervoer worden nog uitgewerkt. 31 Doodlopende straten In het IGP is deze tekst aangepast naar “werd het creëren van doodlopende straten niet als een goede oplossing gezien”. 32 Maatregelpakket In de volgende fase worden de maatregelpakketten verder uitgewerkt en opties voor (gedeeltelijke) afsluiting van de Geestbrug onderzocht.

33 Verbinding naar Delft In volgende fasen wordt de variant met twee routes verder uitgewerkt, inclusief de route, dienstregeling en aansluiting op het ov-netwerk. 34 Mobiliteit De optie ongelijkvloerse oversteek, besluitvorming hierover volgt in 2026 35 Tijdelijke busbaan Vooruitlopend op de aanleg en in gebruikname van De Vlietlijn wordt een tijdelijke busbaan aangelegd. 36 Fietsparkeren Parkeerbeleid voor fietsen wordt geactualiseerd. Deze regels gelden na actualisatie via het omgevingsplan, 37 Geleiding voor mensen met visuele beperking Dit inpassing van gidslijnen is onderdeel van de uitwerking van de openbare ruimte 38 Toegankelijkheid Beoordeeld in planMER. Toegankelijkheidseisen worden – voor zover mogelijk – geborgd in het omgevingsplan. 39 Hoogteverschillen Uitwerking van hellingbanen vindt plaats in het Voorlopig Ontwerp.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 10 40 Bruggen Trekvliet Bij nieuwe bruggen of aanpassen van bestaande bruggen over de Trekvliet is huidig gebruik leidend. Er wordt per brug een Programma van Eisen opgesteld en er wordt getoetst op doorvaardbaarheid en CEMT-klasse. 41 Knip fietspad Binckhorstlaan In de verdere planuitwerking is aandacht voor fasering en een goede en veilige fietsbereikbaarheid. Over overige zaken 42 Afvalcluster Bij een besluit tot verplaatsing van het afvalcluster worden de gevolgen onderzocht in het gebiedsprogramma en het planMER voor De Vlietzone. 43 Ondergrondse infrastructuur De inrichting van de ondergrond is onderdeel van het buitenruimteplan. Dit buitenruimteplan wordt gefaseerd opgesteld en zal aansluiten bij de fasering zoals die is vastgelegd in het IGP . 44 DPO Het DPO voor de voorzieningen in het Wijkhart wordt als bijlage aan het IGP bijgevoegd. 45 Cultuurhistorie Bescherming van beeldbepalende gebouwen vindt plaats in het BKP en het omgevingsplan. Advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) wordt betrokken bij de verdere stappen. 46 Participatie Loopt door in volgende projectfasen 47 Monitoring Inrichten van een monitorings- en evaluatieprogramma voor het monitoren en evalueren van effecten.

48 Samenwerking Bij de verdere uitwerking van De Vlietlijn worden eisen voor leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersveiligheid toegepast om negatieve effecten op de omgeving zo veel mogelijk te beperken. 49 Tracé nut en noodzaak In volgende fasen wordt de variant met twee routes verder uitgewerkt, inclusief route, dienstregeling en aansluiting op het ov-netwerk. 50 Inpassing De Vlietlijn ter hoogte van Bink 36 De exacte inpassing van De Vlietlijn is nog onderwerp van technisch en financieel onderzoek. Deze uitwerking vindt plaats in het Voorlopig Ontwerp. Doorontwikkeling Binckhorst specifiek 51 Parkeren (hubs) Uitwerking per kwartier bij ontwikkelingen. 52 Richtafstanden bedrijven Er wordt onderzocht of maatregelen mogelijk zijn om richtafstanden van bedrijven te verkleinen. 53 Hogere geluidniveau dan advieswaarden WHO voor delen Binckhorst Nader onderzoek naar bronmaatregelen als maatregelen aan de woningen. 54 Tijdelijke voorzieningen Er wordt gewerkt aan een aanpak voor tijdelijke voorzieningen. 55 Vernieuwing van de Jupiterkade en uitplaatsing van de bedrijfsschepen. Voor de ontwikkeling en realisatie van het Waterfrontpark is een vrij toegankelijke openbare kade voorzien. Bestuurlijke besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden. 56 Bouwvolumes langs Binckhorstlaan en Supernovaweg Verdere uitwerking van bouwvolumes vindt plaats in de wijziging van het omgevingsplan.

57 Buurtshuttles Een buurtshuttle wordt betrokken bij de verdere uitwerking van de verkeersstructuur in de projectMER. 58 Bouwhoogte gebouwen Bij de meeste randen van de Binckhorst wordt in het omgevingsplan bouwhoogte verlaagd van 50 naar 40 meter, uitgezonderd accent van 70 meter op hoek van de Maanweg/Melkwegstraat. 59 Binckplekken De in het IGP aangewezen Binckplekken worden in het omgevingsplan verder uitgewerkt. 60 Verticaal groen De oproep voor verticaal groen wordt in de verdere uitwerking van de plannen meegenomen. Vervolg omgevingsplan 61 Financiën en haalbaarheid De definitieve kostenverhaalsregels worden vastgesteld bij de wijziging van het omgevingsplan.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 11 62 Bedrijf categorieën In het IGP is de milieu categorie in het Mercuriuskwartier Noord verruimd. Dit wordt in het omgevingsplan opgenomen. 63 Programmamix De balans tussen wonen, werken en voorzieningen wordt behouden bij de verdere ontwikkeling van het gebied en vastgelegd in het omgevingsplan. 64 Compensatie zwaardere milieu categorieën Planologische compensatie voor bedrijven die moeten worden uitgeplaatst wordt voorzien op de Gavi-kavel. Er wordt nu gewerkt aan een wijziging van het omgevingsplan. 65 Toekomstbestendige werkruimte In het omgevingsplan worden minimale plinthoogte en functionele flexibiliteit geborgd. 66 Nieuwe ruimte bedrijvigheid In het omgevingsplan worden regels hierover verder uitgewerkt om een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen te borgen. 67 Circulariteit Bij het uitwerken van de gebiedspaspoorten worden hierover afspraken gemaakt op basis van vigerende wet- en regelgeving. 68 Kostenverhaal Definitieve regels voor kostenverhaal worden opgenomen in het omgevingsplan. 69 Gasleiding Borging aandachtsgebied gasleiding wordt opgenomen in het omgevingsplan. 70 Planologische ruimte Wijkhart In het kader van het IGP is onderzocht hoeveel m2 ruimte mogelijk is voor detailhandel (supermarkt). Deze planologische ruimte wordt opgenomen in het omgevingsplan.

71 Activiteit Fokker Terminal Definitieve functie wordt vastgelegd in het omgevingsplan. 72 Bouwhoogte Bouwhoogtes worden opgenomen in het omgevingsplan. 73 Aanpassen footprint In de wijziging van het omgevingsplan wordt het ontwikkelveld concreet uitgewerkt. 74 Fasering De in het IGP opgenomen fasering wordt in de wijziging van het omgevingsplan verder uitgewerkt en vastgelegd. 75 Aantal woningen Op de locatie BCP2 is maximaal aantal woningen 208. 76 Uitruil/verevening programma In de wijziging van het omgevingsplan wordt beoordeeld of voorwaarden worden opgenomen voor uitruil of verevening van programma. 77 BCP2 toevoegen aan fase 1 BCP2 wordt toegevoegd aan fase 1 van de doorontwikkeling.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 12 3 De Vlietlijn

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 13 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk staan alle zienswijzen en de bijbehorende antwoorden over De Vlietlijn. In deze eerste paragraaf volgt per thema een algemene uitleg omdat er over een aantal thema’s meerdere reacties binnen zijn gekomen. Deze reacties worden in hoofdlijnen samen behandeld. In paragraaf 3.2 worden de individuele zienswijzen, één voor één van een antwoord voorzien. 3 .1 .1 De Vlietlijn De Vlietlijn is een project binnen het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). In het MIRT zijn projecten en programma’s opgenomen waarbij het Rijk samen met de regio werkt aan de ruimtelijke inrichting van Nederland. Een MIRT-project bestaat uit verschillende fasen, waarin wordt toegewerkt naar een steeds concretere invulling van ruimtelijke opgaven. Na de voorbereidingsfase, waarin een verkenning van het probleem en de financiering, heeft plaatsgevonden, zijn in de verkenningsfase verschillende routes en vormen van openbaar vervoer onderzocht, zoals bus, tram en lightrail. In deze fase is gekozen voor een nieuwe tramlijn tussen Den Haag CS, Station Voorburg en Station Rijswijk/ Delft. Dit is het voorkeursalternatief 1T. De zeven opdrachtgevende partijen en de drie gemeenteraden hebben deze keuze vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Bereikbaarheid CID Binckhorst.

In de MIRT-verkenning is voor hoogwaardig OV de tramvariant (1T) als voorkeursvariant gekozen omdat het: • de ontwikkeling van de Binckhorst mogelijk maakt, • de mobiliteitsproblemen het beste oplost, en • goed aansluit bij de ambities voor fiets en openbaar vervoer (zoals in het Masterplan Bereikbaarheid CID Binckhorst). In de huidige Planning- en Studiefase wordt dit voorkeursalternatief verder uitgewerkt. Andere routes of andere vormen van openbaar vervoer zijn in deze fase niet meer aan de orde. In de Nota van Antwoord wordt daarom kort verwezen naar deze algemene uitleg. Bij deze fase horen onder andere: • het maken van een schetsontwerp plus (SO+) • een intergemeentelijk gebiedsprogramma (IGP) • een planMER De volgende stap, nadat het gebiedsprogramma is vastgesteld, is de besluitvorming over het Voorlopig Ontwerp (VO). Daarbij hoort ook de planologische procedure en, waar nodig, een ProjectMER. Ook deze stukken worden te zijner tijd weer ter inzage gelegd via het gemeenteblad en de website over De Vlietlijn. De Planning- en Studiefase wordt uiteindelijk afgesloten met een MIRTbesluit (projectbeslissing). Dit is het besluit om te starten met de realisatiefase. Dit besluit wordt niet eerder verwacht dan 2027. 3 .1 .2 Nut en noodzaak De Binckhorst verandert van een bedrijventerrein in een gebied waar het prettig is om te wonen, werken en ontspannen.

In dit gebied en het omliggende CID worden de komende jaren duizenden woningen, werk- plekken en voorzieningen extra gerealiseerd. Daarmee levert het gebied een belangrijke bijdrage aan de regionale én nationale woningbouwopgave. Uit de MIRT-verkenning Bereikbaarheid CID Binckhorst blijkt dat De Vlietlijn noodzakelijk is om de Binckhorst goed te ontsluiten en de ambitie om lopen, fietsen en openbaar vervoer een grotere rol te geven in de bereikbaarheid van de regio. En tegelijk zowel CID-Binckhorst als de omliggende gebieden ook in de toekomst prettig leefbaar, verkeersveilig en bereikbaar te houden. Variant 1T is verder uitgewerkt in een schetsontwerp+. Nieuw verkeersonderzoek laat zien dat de groei van de Binckhorst op termijn meer verkeersknelpunten geeft, zoals slechtere bereikbaarheid en minder verkeersveiligheid. De tram

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 14 en andere maatregelen uit het Basispakket Mobiliteit helpen deze knelpunten te verminderen. De tram is essentieel om de groeiende mobiliteitsvraag op te vangen als gevolg van de stedelijke ontwikkeling. Alle gemeenten worden beter bereikbaar in de regio; Den Haag, Voorburg, Delft en Zoetermeer komen relatief dichterbij. Verder zal het ontwerp ook gericht zijn op kwalitatieve maatregelen voor klimaatadaptatie en biodiversiteit, met ruimte voor fiets en voetganger en een verbeterde verkeersveiligheid. Hierdoor ontstaat er een beter woon- en leefklimaat. De exacte lijnvoering en de dienstregeling worden later door HTM en MRDH bepaald, in de jaren voorafgaand aan de daadwerkelijke start van de tramdienst. 3 .1 .3 Voorkeurstracé In juni 2023 hebben de gemeenteraden van Den Haag, LeidschendamVoorburg en Rijswijk het voorkeurstracé voor De Vlietlijn vastgesteld samen met een basispakket mobiliteitsmaatregelen. In de huidige fase wordt het tracé van de tram verder uitgewerkt. Uit onderzoek blijkt dat een tramverbinding richting Rijswijk en Delft en richting Voorburg het beste past bij de ontwikkeling van de Binckhorst en bij de verwachte aantallen reizigers. In de Verkenningsfase zijn verschil- lende routes onderzocht. Daaruit kwam naar voren dat veel mensen vanuit de Binckhorst naar Rijswijk en Delft willen reizen.

Daarom is de voorkeursvariant, die naar Voorburg én Rijswijk gaat, het meest geschikt. Wel benoemde, niet gekozen tracés In verschillende zienswijzen is gevraagd om andere routes of oplossingen dan in het voorkeurstracé naar voren is gekomen. Hieronder wordt kort ingegaan op deze suggesties. Het is niet wenselijk dat reizigers vanuit de Binckhorst eerst via het drukke centrum van Den Haag moeten reizen om richting Rijswijk of Delft te reizen. Ook een route via tramlijn 15, zoals door sommige indieners is voorgesteld, past niet bij de vervoervraag. Het is niet realistisch dat iemand bij de Zonweg instapt en via Den Haag Centraal, het Spui en de Rijswijkseweg naar Delft reist. Om dit goed te doen, zou er naast lijn 15 ook een extra bus moeten komen, maar dat zou niet efficiënt zijn. Bovendien zouden die bussen dezelfde wegen gebruiken, waardoor het drukker wordt. Er is ook gekeken naar een elektrische busvariant, maar die heeft te weinig capaciteit voor het aantal toekom- stige reizigers. Een ander idee, de zogenoemde ‘Binckhorstlijn’ (een ondergrondse spoorlijn), is geen realis- tisch alternatief. Deze lost de vervoervraag binnen de Binckhorst niet goed op, omdat hij alleen aansluit op Zoetermeer en Utrecht en niet op de stedelijke bestemmingen zoals Voorburg, Den Haag CS, Rijswijk of Delft.

Een ondergrondse oplossing in Voorburg, onder de Westenburgstraat langs Opa’s Veldje naar de eindhalte bij Station Voorburg, is onderzocht naar aanleiding van motie 911 van de raad van Leidschendam-Voorburg. Daaruit blijkt dat deze oplossing duur is en weinig extra kansen voor ontwikkeling geeft. Daarnaast kan de aanleg van een dergelijke tunnel ideeën zoals van een Huygenstunnel in de weg zitten, behalve als deze gelijk- tijdig wordt aangelegd. De planhorizon van de Huygenstunnel ligt rond 2050-2070. Daarop kan De Vlietlijn en de doorontwikkeling van de Binckhorst niet wachten. In de bestuursovereenkomst uit november 2023 staat dat de Huygenstunnel niet onmogelijk moet worden gemaakt, maar nu geen onderdeel van de plannen is. Een eindpunt bij Station Den Haag Centraal voor De Vlietlijn is niet mogelijk, omdat er geen plek is om de tram te laten keren. Het is ook niet wenselijk, omdat veel reizigers verder willen reizen dan Den Haag CS. Daarom gaat de tram door. Eén route gaat richting Scheveningen, en een andere via het Korte Voorhout en de Kneuterdijk naar het Statenkwartier. Zo ontstaat een directe verbinding tussen Scheveningen, het World Forumgebied, Den Haag Centraal, de Binckhorst, Voorburg en Rijswijk/Delft. De Vlietlijn wordt dus geen pendeldienst tot Den Haag CS.

De Vlietlijn takt aan op het bestaande tramtracé zodat de Binckhorst wordt aangesloten op het bestaande netwerk en de regio hierdoor beter wordt ontsloten.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 15 3 .1 .4 Milieueffecten In het planMER is onderzocht wat de effecten van De Vlietlijn zijn op het milieu. In de reacties geven veel mensen aan dat zij zich zorgen maken over de mogelijke negatieve gevolgen, zoals minder groen, slechtere leefbaarheid, en overlast door geluid of trillingen door de tram. Waar nodig en mogelijk worden maatregelen uitgewerkt om effecten te beperken. De resultaten van het planMER worden daarom gebruikt om de beste keuzes te maken in ligging en de uitvoering. Ze helpen ook om in het Voorlopig Ontwerp de negatieve effecten zo klein mogelijk te maken, bijvoorbeeld door maatregelen te nemen die overlast beperken. Daarnaast wordt in het ProjectMER waar nodig extra onderzoek gedaan naar de milieueffecten. De Vlietlijn is een onderdeel van een bredere opgave waarin woningbouw, bereikbaarheid, leefbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving in samenhang worden afgewogen. Daarbij zoeken wij steeds naar een balans tussen de belangen van huidige bewoners, ondernemers en gebruikers van het gebied én de behoeften van toekomstige generaties. De Commissie mer, een onafhankelijke adviescommissie, heeft het planMER getoetst en aanbevelingen gedaan. Hierop zijn nog aanpassingen gedaan in het definitieve planMER.

De plannen voor de Binckhorst en De Vlietlijn zijn goed voor de maatschappelijke voorzieningen, de openbare ruimte en de bereikbaarheid van het gebied. De Commissie geeft aan dat veel onderzoek is verricht en waardeert het grote aantal varianten dat is onderzocht. De Commissie adviseert voor De Vlietlijn nog enkele aanvullende vervolgonderzoeken te doen. Een deel daarvan is inmiddels uitgevoerd (dynamische simulaties) of al in gang gezet met extra verkeersonder- zoek (regionaal bereikbaarheidsonderzoek). De andere aanbevelingen zijn in kaart gebracht en worden zo veel mogelijk in het vervolgproces ( Voorlopig Ontwerp/Definitief Ontwerp) meegenomen. Dit gaat bijvoorbeeld om verdiepend onderzoek op geluid en trillingen en verdieping op verkeersmaatregelen. Het toetsingsadvies van de Commissie mer en de reactie van de gemeenten daarop is opgenomen in hoofdstuk 5. 3 .1 .5 Varianten In het planMER zijn binnen variant 1T verschillende mogelijkheden onderzocht hoe De Vlietlijn kan worden ingepast. De verschillende varianten voor De Vlietlijn betreffen: • het tracé van De Vlietlijn in de Sporendriehoek (maaiveld of tunnel) • de eindhalte in Voorburg (Station Voorburg of naast Opa’s Veldje (aan de taludkant van het spoor) • het aanvullend maatregelpakket infrastructuur (pakket 1, 2, 3 of 4) Ook zijn er gevoeligheidsanalyses uitgevoerd.

Dit zijn: • een hogere verkeersintensiteit Geestbrugweg • de verkeersinrichting van de Lekstraat • de aanleg van een tailtrack in de Lekstraat • inrichting Maanweg Voor het tracé van De Vlietlijn in de Sporendriehoek is gekozen voor de tunnelvariant. Voor wat betreft de eind- halte in Voorburg en het aanvullend maatregelpakket infrastructuur zal dit later in het vervolg plaatsvinden. 3 .1 .6 Maatregelen voor het verkeer Voor De Vlietlijn zijn verschillende verkeersonderzoeken gedaan. Deze onderzoeken laten zien hoe het verkeer nu loopt en hoe dit in de toekomst kan veranderen. De resultaten zijn gedeeld met de deelnemers van de werk- groepen en staan op de website www.devlietlijn.nl.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 16 Ook heeft de gemeente Den Haag eigen onderzoeken gedaan, zoals de Netwerkstrategie (voor heel Den Haag tot 2040) en het Verkeersnetwerk CIDBinckhorst (voor 2030 en 2040). Deze onderzoeken laten zien hoe het verkeer in het CID, de Binckhorst en in de omgeving zich ontwikkelt. De resultaten zijn meegenomen in het planMER. De visie voor het gebied staat in de Structuurvisie CID. De verkeersonderzoeken bekijken onder andere: • de reistijden, • hoeveel verkeer er op de wegen komt, • hoe druk het wordt op kruispunten, • welke knelpunten er nu zijn en welke in de toekomst kunnen ontstaan, • wat het effect is van de ruimtelijke ontwikkeling van de Binckhorst en • wat de rol van de tram is en welke extra maatregelen nodig zijn. Uit het onderzoek blijkt dat de Geestbrugweg in de toekomst veel drukker wordt door de groei van de Binckhorst, maar ook door andere ontwikkelingen in de regio. De Vlietlijn vermindert deze toename zelfs enigszins. Om de leefbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren, zijn daarom maatregelen nodig om het autoverkeer te beperken. Ook de tram rijdt beter door als deze maatregelen worden genomen. In het planMER zijn vier maatregelpakketten onderzocht die bedoeld zijn om verkeersproblemen te verkleinen.

Bij elk pakket geldt dat: • hulpdiensten er altijd door moeten kunnen én • elke buurt bereikbaar moet blijven voor lokaal verkeer Er zijn ‘dynamische’ simulaties gebruikt om de maatregelpakketten verder te verdiepen. Via een online raad- pleging in Den Haag, LeidschendamVoorburg en Rijswijk zijn de resultaten voorgelegd aan een representa- tieve groep inwoners. De uitkomsten zijn te vinden op www.devlietlijn.nl. In de zienswijzen is ook gereageerd op deze pakketten. Na de terinzagelegging van het ontwerp van het IGP heeft afstemming plaatsgevonden tussen de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk en de overige opdrachtgevers van De Vlietlijn. Op dit moment wordt op piekmomenten al grote drukte ervaren en deze zullen in de loop naar 2040 naar verwachting verergeren. Ook zijn verkeerskundige knelpunten geconstateerd die niet binnen de scope van De Vlietlijn liggen, maar die wel onderdeel moeten zijn van de oplossingsrichting(en) waarover uiteindelijk een besluit zal moeten worden genomen. Met de betrokken partners is besloten dat – voordat wordt besloten over de hiervoor beschreven maatregel- pakketten – aanvullend een regionaal bereikbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd. De uitvoering daarvan vindt plaats in nauwe samenwerking tussen de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Den Haag en overige stakeholders.

In het regionaal bereikbaarheidsonderzoek zal onder meer gekeken worden naar de grote verkeersknelpunten in een regionale context, zoals de aansluiting op de A12 en de aansluiting van de Haagweg op de Geestbrugweg. Ook zal worden onderzocht op welke wijze de verkeersintensiteiten van het autoverkeer kunnen worden verlaagd. Een belangrijk deel van de oplossing is het omlaag brengen van de verkeersintensiteiten op de Prinses Mariannelaan en de Geestbrugweg waardoor een meer verkeersveilige en groene inrichting mogelijk is. Dit betekent dat voor wat betreft de keuze in de maatregelpakketten, zoals deze zijn beschreven in het ontwerp IGP , een pas op de plaats zal worden gemaakt en dat op dit moment in het proces nog geen defini- tieve keuze voor één van de maatregelpakketten wordt gemaakt. Wel worden de aanbevelingen die in het MER zijn gedaan waar mogelijk opgevolgd. Na uitvoering van het regionale bereikbaarheidsonderzoek zal verdere

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 17 besluitvorming op dit onderdeel moeten plaatsvinden. Inmiddels heeft wel besluitvorming in de gemeente Den Haag plaatsgevonden over het realiseren van een vrije busbaan op de parallelbaan aan de oostkant van de Binckhorstlaan. Dit is één van de maatregelen die is opgenomen in de verkeersmaatregelpakketten. Deze maatregel zal wel worden uitgevoerd. 3 .1 .7 Lopen en Fietsen Bij het ontwerp van De Vlietlijn wordt uitgegaan van het STOMPprincipe. Dat betekent dat eerst wordt gekeken naar ruimte voor: • Voetgangers (stappen) • Fietsers (trappen) • Openbaar vervoer (ov) • Auto’s (Deelmobiliteit en Privé) Maar het is niet overal mogelijk om dit principe volledig toe te passen. Daarom zijn soms maatwerkoplos- singen nodig. Verkeersveiligheid en bereikbaarheid voor hulpdiensten zijn hierbij altijd het uitgangspunt. Fietsen en lopen zijn duurzame manieren om je te verplaatsen. Ze verbeteren de bereikbaarheid en de leefbaarheid van een wijk. Uit de verkeersberekeningen blijkt dat het aantal fietsers in de toekomst sterk zal groeien. In verschillende zienswijzen maken mensen zich zorgen of er straks genoeg ruimte is voor fietsers en of het veilig blijft. In het IGP zijn daarom, naast De Vlietlijn, ook maatregelen opgenomen voor fietsverkeer.

In het Basispakket Mobiliteit staan al extra fietsverbindingen die de routes vanuit de Binckhorst naar de omgeving verbeteren voor fietsers en voetgangers. De Vlietlijn is, naast de mobiliteitsdoelstellingen, ook in lijn met verschillende andere doelstellingen vanuit de betreffende gemeentes. Het is schoon en duurzaam, creëert ruimte voor hoogwaardige openbare ruimte, en draagt met zijn duidelijke hiërarchische karakter bij aan de verkeersveiligheid. 3 .1 .8 Eindhalte Voorburg Voor de eindhalte van De Vlietlijn richting Station Voorburg zijn verschillende locaties onderzocht: • de Melkwegstraat, • Opa’s Veldje en • het Stationsplein. Het college en de gemeenteraad hebben nog geen keuze gemaakt voor de locatie van de eindhalte bij Station Voorburg. Er is door de gemeente Leidschendam-Voorburg onderzoek gedaan naar een tramtunnel vanaf voor de kruising Maanweg/Regulusweg/Westenburgstraat bij de eindhalte bij Station Voorburg, omdat de gemeen- teraad van Leidschendam-Voorburg daarom vroeg (motie 911). Daaruit blijkt dat deze oplossing kwalitatieve voordelen biedt ten opzichte van de maaiveldvariant, vooral op het gebied van leefomgeving, maar deze voor- delen zijn gekoppeld aan vier keer hogere kosten, aanzienlijke hinder tijdens de bouw, risico’s bij ondergronds bouwen in (dicht) stedelijk gebied en weinig extra kansen voor ontwikkeling geeft.

Daarnaast kan de aanleg van een dergelijke tunnel ideeën zoals van een Huygenstunnel in de weg zitten, behalve als deze gelijktijdig wordt aangelegd (zie ook paragraaf 3.1.3).

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 18 3 .1 .9 Tunnelvariant in de Sporendriehoek De inpassing van De Vlietlijn bij de kruising met de spoorviaducten bij de Binckhorstlaan/Lekstraat is zeer complex. De Vlietlijn, de Binckhorstlaan en het Schenkviaduct komen hier samen. Er zijn daarom meerdere varianten voor deze Sporendriehoek bekeken, zowel op maaiveld als in een tunnel. De tunnelvariant scoort echter op een groot aantal punten beter dan de maaiveldvariant. De inpassing van een tunnelvariant doet recht aan dit entreegebied van de Binckhorst, de veiligheid en de ruimtelijke inpassing die bij deze omgeving past en biedt bovendien kansen voor de toekomst. Uit de zienswijzen komt de voorkeur voor de tunnel naar voren, middels de oproep om hiervoor te kiezen. Zoals in het IGP is aangegeven brengt deze inpassing ook hogere kosten met zich mee. De financiering hiervoor is rond, via een WoMo-subsidie van het Rijk en bijdragen van de MRDH en de gemeente Den Haag. Voor het definitieve IGP wordt daarom uitge- gaan van de tunnelvariant. 3 .1 .10 Wegprofiel Maanweg Op de Maanweg is in het huidige wegprofiel niet genoeg ruimte om alle verkeersstromen en De Vlietlijn goed in te passen. Het profiel is daarom verder onderzocht. Er zijn verschillende vragen gesteld over halte Maanweg en bijbehorende voorzieningen.

Aan de zuidkant ligt een ecologische zone, waarover een motie door de gemeenteraad van Den Haag is in gediend dat deze zone niet mag worden aangetast. Daarom is gekeken naar andere oplossingen. Extra ruimte moet aan de noordkant worden gezocht. Hiervoor moet de rooilijn (de grens waar gebouwen mogen staan) ongeveer 6 meter worden verschoven. Door deze verschuiving komen enkele gebouwen in de knel. Langs de Maanweg komen hoge woongebouwen. Deze gebouwen kunnen zorgen voor meer wind en schaduw in de ecologische zone. Deze zone is belangrijk groen in de wijk. Als er door ingrepen ruimte uit deze zone verdwijnt, moet dit dicht bij de zone worden gecompenseerd. Dit betekent dat er net zoveel groen terug moet komen, en van vergelijkbare kwaliteit. Als dit niet direct naast de zone kan, wordt gekeken hoe compensatie op een andere plek binnen het gebied kan worden geregeld. In het planMER is al onderzocht wat dit betekent voor bomen, planten en dieren in dit gebied. In de volgende fase wordt verder onderzocht wat deze verschuiving van de rooilijn precies betekent voor de ecologische zone en hoe dit kan worden opgelost. 3 .1 .11 Procedure De opgenomen kaarten en de spelregelkaart in het IGP zijn indicatief en hieraan kunnen geen rechten ontleend worden. Deze geven slechts een voorlopige uitwerking van de uitgangspunten die worden benoemd in het IGP .

De daadwerkelijke juridisch planologische uitwerking zal echter plaats vinden in de wijziging van de verschillende omgevingsplannen van elke gemeente. 3.2 Zienswijzenbeantwoording In deze paragraaf staan alle zienswijzen en de bijbehorende antwoorden over de Vlietlijn. De opbouw van dit hoofdstuk is als volgt: eerst worden de zienswijzen van inwoners behandeld, daarna de zienswijzen van bedrijven en (overheids)organisaties. Naast dat zienswijzen één op één worden beantwoord wordt er een aantal zienswijzen gebundeld beant- woord. Deze indieners hebben gebruikgemaakt van hetzelfde format, waardoor de ingediende vragen inhoudelijk overeenkomen. Om herhaling te voorkomen en de leesbaarheid te vergroten, zijn deze zienswijzen

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 19 samengevoegd. Soms staat er een ID nummer achter een specifiek onderwerp, dan is dit door een van de indie- ners naar voren gebracht. ID25, ID26, ID29, ID30, ID129, ID135, ID137, ID175, ID181, ID184, ID190 Zienswijze: Inwoners ZIENSWIJZE U geeft aan niet akkoord te gaan met de aanleg van een tram, omdat de aanleg te veel risico’s en nadelige effecten met zich meebrengt. Daarnaast geeft u aan de onderbouwing onvoldoende te vinden. In deze beantwoording gaan wij in op uw bezwaren, aandachtspunten en verzoeken. Dit is samengevat in 18 punten. Dank voor uw reactie. U geeft in uw zienswijzen diverse bezwaren aan. Deze worden hieronder beantwoord. 1 . Zorgplicht leefomgeving Er zijn geen harde garanties voor nulmetingen, trillingsarme bouwtechnieken of schadeafhandeling. Daarmee is de zorgplicht om schade te voorkomen onvoldoende geborgd. Reactie: In het planMER is onderzocht hoeveel geluid en trillingen langs het tracé van De Vlietlijn kunnen ontstaan. Daarbij is ook gekeken welke maatregelen mogelijk zijn om deze effecten te verminderen. Voorbeelden hiervan zijn speciale trilling dempende railconstructies of aanpassingen aan de fundering of de rails. In het Voorlopig Ontwerp (VO) en in het projectMER wordt dit onderzoek verder uitgewerkt. Dan wordt per locatie bekeken welke maatregelen en nulmetingen nodig zijn.

Zie ook het antwoord op punt 6. Het voorkomen van schade en de afhandeling van schade is onderdeel van de planning- en studiefase (ontwerpfase, onderzoek en het opnemen van maatregelen) en van de realisatiefase (bouwplan en protocol van schadeafhandeling). Daarmee wordt de zorgplicht ingevuld. 2 . Onvoldoende motivering Het planMER gaat nauwelijks in op de specifieke situatie aan de Geestbrugweg. De effecten op funde- ringen, erfgoed en verkeersveiligheid zijn niet uitgewerkt. Dit maakt het besluit onzorgvuldig voorbereid (Awb art. 3:2 en 3:46). Reactie: Naast de hoofdmaatregel (De Vlietlijn) bevat het voorkeursalternatief zoals beschreven in het IGP 15 mobili- teitsmaatregelen die het gebruik van andere vervoersmiddelen dan de auto moeten stimuleren. Dit wordt het Basispakket Mobiliteit genoemd. Maatregel 18 betreft de herinrichting van de Geestbrugweg. Het uitgangs- punt voor de herinrichting van de Geestbrugweg was in het voorkeursalternatief een doorstroombelemme- rende maatregel (regel of fysieke ingreep die ervoor zorgt dat autoverkeer minder gemakkelijk doorstroomt en daardoor alternatieve routes kiest, zoals een wegversmalling, (gedeeltelijke) afsluitingen, eenrichtingsverkeer of vergelijkbare maatregelen) voor het autoverkeer op de Geestbrug. Het planMER laat zien dat er hoge verkeersintensiteiten worden verwacht op onder andere de Geestbrugweg.

Om de omvang van deze vervoers- stromen te beperken, de leefbaarheid in het gebied te verbeteren en obstakels wegnemen die de doorstroming van de Vlietlijn belemmeren zijn in het schetsontwerp (SO+) van de Vlietlijn vier extra maatregelpakketten onderzocht. Deze maatregelen zijn gericht op het verbeteren van de doorstroming op de in- en uitvalswegen in het plangebied. Twee maatregelpakketten zijn gericht op het verminderen van verkeersstromen in noord-zuid richting en twee in oost-west richting, waarbij tevens in één van de varianten een doorstroombelemmerende

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 20 maatregel ter hoogte van de Geestbrug is opgenomen (zie deel B van het IGP voor meer informatie over de maatregelpakketten). Er is dus in verschillende varianten gekeken naar de doorstroming, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid op de Geestbrugweg. De effecten op verkeersveiligheid zijn onderdeel van dit onderzoek. Ook is in het planMER een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd voor toename van de verkeersintensiteit op de Geestbrugweg. Aanvullend regionaal bereikbaarheidsonderzoek Na de terinzagelegging van het ontwerp van het IGP heeft afstemming plaatsgevonden tussen de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk en de overige opdrachtgevers van De Vlietlijn. Op dit moment wordt op piekmomenten al grote drukte ervaren en deze zullen in de loop naar 2040 naar verwachting verergeren. Ook zijn verkeerskundige knelpunten geconstateerd die niet binnen de scope van De Vlietlijn liggen, maar die wel onderdeel moeten zijn van de oplossingsrichting(en) waarover uiteindelijk een besluit zal moeten worden genomen. Met de betrokken partners is besloten dat – voordat wordt besloten over de hiervoor beschreven aanvullende maatregelpakketten – aanvullend een regionaal bereikbaarheidsonder- zoek wordt uitgevoerd.

De uitvoering daarvan vindt plaats in nauwe samenwerking tussen de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Den Haag en overige stakeholders. In het regionaal bereikbaarheidson- derzoek zal onder meer gekeken worden naar de grote verkeersknelpunten in een regionale context, zoals de aansluiting op de A12 en de aansluiting van de Haagweg op de Geestbrugweg. Ook zal worden onderzocht op welke wijze de verkeersintensiteiten van het autoverkeer kunnen worden verlaagd op onder andere de Prinses Mariannelaan en de Geestbrugweg waardoor een meer verkeersveilige en groene inrichting mogelijk is. Dit betekent dat voor wat betreft de keuze in de maatregelpakketten, zoals deze hiervoor zijn beschreven, een pas op de plaats zal worden gemaakt en dat in dit IGP geen definitieve keuze voor één van de maatregelpak- ketten wordt gemaakt. Na uitvoering van het regionale bereikbaarheidsonderzoek zal verdere besluitvorming op dit onderdeel moeten plaatsvinden. Inmiddels heeft wel besluitvorming in de gemeente Den Haag plaats- gevonden over het realiseren van een vrije busbaan op de parallelbaan aan de oostkant van de Binckhorstlaan. Dit is één van de maatregelen die is opgenomen in de verkeersmaatregelpakketten. Deze maatregel zal wel worden uitgevoerd.

Vooruitlopend op het regionale bereikbaarheidsonderzoek worden – waar mogelijk – wel al de aanbevelingen die in het MER zijn gedaan opgevolgd. In het MER wordt bijvoorbeeld ook de aanbeveling tot vervolgonderzoek gedaan. 3 . Onevenredige lasten De voordelen liggen vooral in Den Haag (ontsluiting Binckhorst en Laak), terwijl bewoners van Rijswijk de lasten dragen: trillingen, schade, verlies van groen en toename van verkeersdruk. Dat is onevenredig (Awb art. 3:4 lid 2). Reactie: De Vlietlijn is een onderdeel van een bredere opgave waarin woningbouw, bereikbaarheid, leefbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving in samenhang worden afgewogen. Daarbij zoeken wij steeds naar een balans tussen de belangen van huidige bewoners, ondernemers en gebruikers van het gebied én de behoeften van toekomstige generaties. Elke verandering in een stadsomgeving heeft invloed op de omgeving. Soms is dat positief, soms negatief. Het uitgangspunt is dat de Vlietlijn zo weinig mogelijk negatieve impact heeft op de omgeving. Ook Rijswijk wordt beter bereikbaar in de regio; Den Haag, Voorburg, Delft en Zoetermeer komen relatief dichterbij. Verder zal het herontwerp ook gericht zijn op kwalitatieve maatregelen voor klimaatadap- tatie en biodiversiteit, met ruimte voor fiets en voetganger en een verbeterde verkeersveiligheid. Hierdoor ontstaat er een beter woon- en leefklimaat, ook in Rijswijk. 4 .

Alternatieven niet volwaardig onderzocht De elektrische busvariant is wel genoemd, maar niet gelijkwaardig doorgerekend of afgewogen. Daarmee is het MER onvolledig en in strijd met de plicht tot onderzoek van reële alternatieven.

NOTA VAN BEANTWOORDING INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA 21 Reactie: Een busvariant, ook met elektrische bussen, is onderzocht maar heeft te weinig reizigerscapaciteit. In die fase is de (elektrische) busvariant afgevallen. In het planMER in die fase zijn deze varianten afgewogen. In de MIRT-verkenning is de tramvariant 1T gekozen als beste optie. Deze variant scoort het hoogste op: • vervoerwaarde (hoeveel reizigers worden vervoerd) • inpassing in het netwerk • capaciteit De variant met twee routes – één naar Voorburg en één naar Rijswijk/Delft – lost de meeste mobiliteitspro- blemen op. Deze keuze ondersteunt ook de plannen om meer ruimte te geven aan fietsen en openbaar vervoer in het gebied. De exacte lijnvoering en de dienstregeling worden later door HTM en MRDH bepaald, in de jaren voorafgaand aan de daadwerkelijke start van de tramdienst. 5 . Erfgoed en monumenten Aan de Geestbrugweg staan meerdere gemeentelijke monumenten en een rijksmonument. Een volle- dige erfgoedtoets ontbreekt, evenals een zichtbaar advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit is in strid met de Erfgoedwet en maakt de besluitvorming kwetsbaar. Reactie: Langs de Geestbrugweg staan verschillende monumenten. De Geestbrug zelf heeft een historisch karakter en wordt met behoud van dat karakter ontworpen. Ook is de kans groot dat er waardevolle archeologische resten in de bodem zitten.

Het tracé volgt wel grotendeels de bestaande weg, maar er kunnen toch negatieve effecten ontstaan, bijvoorbeeld op archeologie of door trillingen. Deze negatieve effecten kunnen met maatregelen worden gemitigeerd. In de volgende fase wordt duidelijk welke maatregelen dit zijn; dit kan bijvoorbeeld een trambaan met trillingsdemping zijn. Ook wordt waar nodig onderzocht welke eisen uit de Erfgoedwet gelden en hoe die kunnen worden meegenomen. 6 . Grondwater en fundering Bij de aanleg van een tramlijn is bemaling onvermijdelijk. In een wijk met houten paalfunderingen en een ondergrond van veen/klei/zandlagen kan dit grote schade veroorzaken. Het ontwerp-planMER benoemt dit risico slechts globaal en bevat geen concreet grondwaterplan met nulmetingen, retourbemaling en structurele monitoring. Ook ontbreekt een koppeling met schadeafhandeling. Dit is in strijd met de zorg- vuldigheidsplicht (Awb art. 3:2). Reactie: Door bemaling kan de grondwaterstand op sommige plekken tijdelijk dalen. In gebieden met veen of klei en bij houten paalfunderingen kan dit risico’s geven, zoals verzakkingen of schade. In het planMER staan moge- lijke maatregelen om deze risico’s te minimaliseren, zoals retourbemaling (water terug in de grond brengen) en damwanden. In het Voorlopig Ontwerp (VO) en in het projectMER worden deze maatregelen verder uitge- werkt voor elke locatie.

Daarbij wordt ook gekeken of de maatregelen voldoen aan de regels van het Hoogheemraadschap van Delfland. Er komt later ook een grondwaterplan, met duidelijke afspraken over monitoring en schadeafhande- ling. Het voorkomen van schade en de afhandeling van schade is dus onderdeel van de ontwerpfase (onderzoek en het opnemen van maatregelen) en van de realisatiefase (bouwplan en protocol van schadeafhandeling). Het kan zijn dat hiervoor ook vergunningen voor water nodig zijn.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/63e21408-9c30-4751-ae76-fabf69c4d501?agendaItemId=9cc58410-94ec-4f41-8941-7c53bbf5d94d