CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4814 Deel B PlanMER Binckhorst Effecthoofdstukken_20260210

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel wensen en bedenkingen Intergemeentelijk gebiedsprogramma Geothermiecentrale, Doorontwikkeling Binckhorst en De Vlietlijn en Nota van Antwoord181.576 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 20 van 21

Er zijn enkele locaties binnen het plangebied waar bij een overstroming in 2100 risico op inundatiedieptes van meer dan 50 cm ontstaat. Daarbij gaat het om de oevers van de Trekvliet en de ecologische zone langs de Maanweg. In het Gebiedsprogramma van de Binckhorst wordt vooralsnog niet gesproken over dijkversterkingen en/of het integraal ophogen van het maaiveld. Deze maatregelen zouden ervoor kunnen zorgen dat de kans op overstromingen afneemt. Echter is dit vooralsnog niet het geval. Hierdoor verandert de kans op overstromingen ten opzichte van de huidige situatie niet. Verder kan het overstromingsrisico toenemen als de impact (schade en/of gevolgen) van een overstroming binnen de Binckhorst toeneemt. Algemeen kan gesteld worden dat het aantal mensen en hoogwaardige assets binnen de Binckhorst zal toenemen doordat het gebied integraal hoogwaardig wordt ontwikkeld. Verder is bekend dat dat een eenheidsbureau van politie Den-Haag voornemens is te verhuizen naar de Binckhorst. Hierdoor neemt de impact bij een overstroming toe en neemt het overstromingsrisico binnen het gehele plangebied beperkt toe. Hoewel de kans op een overstroming niet toeneemt, neemt de impact bij een overstroming beperkt toe door de Doorontwikkeling waardoor het deelaspect overstromingsrisico licht negatief (0/-) wordt beoordeeld.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 446 22.3.1.3 Droogte In de huidige situatie is er binnen het plangebied van de Doorontwikkeling weinig risico op droogtestress. Dit komt doordat het gehele plangebied stedelijk gebied is, zie Figuur 22-8. Binnen het plangebied wordt de grondwaterstand vooral door de 3 verschillende peilgebieden op peil gehouden, waarbij het oppervlaktewaterpeil kunstmatig wordt beheerd met behulp van stuwen en gemalen. Een gevolg van droogte voor dit gebied is onder ander e dat de waterkwaliteit afneemt, bijvoorbeeld door verzilting en vorming van blauwalgen. Gebieden met klei - en veenbodems krijgen bij droogte te maken met bodemdaling, veenoxidatie en funderingsproblemen. De voorgenomen maatregelen t.b.v. de Doorontwikkeling hebben geen invloed op het peilbeheer of de kunstwerken binnen het plangebied. Hierdoor worden er geen effecten i.r.t. bodemdaling door droogte voorzien door de ontwikkeling. Hierdoor verandert het risico op droogtestress door de Doorontwikkeling niet. De bouw van een grote woonwijk verhoogt de watervraag, onder andere voor drinkwater en bewatering van groen. Tegelijkertijd leidt de afname van het oppervlak tot meer infiltratie van regenwater in de bodem.

Dit verkleint het risico op droogtestress, vooral in gebieden waar de grondwaterstand al onder druk staat. In totaal verandert het risico op droogtestress weinig door de Doorontwikkeling en wordt het deelaspect droogte neutraal (0) beoordeeld. 22.3.1.4 Hittestress De Binckhorst is een gebied waar veel verharding aanwezig is. Dat leidt ertoe dat het stedelijk hitte -eiland effect en de gevoelstemperatuur op veel plekken oploopt. De roodgekleurde plekken in Figuur 22-9 geven aan dat de gevoelstemperatuur hier oploopt tot meer dan 41°C en dat hier dus sprake is van gezondheidsrisico’s. De grootste (letterlijke) hotspot treffen we aan in het wooncluster rondom de Saturnusstraat en de Zonweg, waar de gevoelstemperatuur maar liefst op kan lopen tot boven 46°C. Maar ook op veel andere plekken in de Binckhorst ligt de gevoelstemperatuur boven 41°C, zoals langs de Maanweg en de Uranusstraat. Onbekend is hoeveel stedelijk groen er in de huidige situatie binnen het plangebied van de Doorontwikkeling ligt. Volgens het Gebiedsprogramma van de Binckhorst neemt het stedelijk groen toe, waarbij prioriteit wordt gegeven aan groen op plekken die gevoelig zijn voor hittestress. Deze plekken zijn altijd bereikbaar via straten met voldoende bomen, zodat schaduwroutes van de ene naar de andere plek ontstaan. De openbare ruimte wordt ingericht volgens het principe ‘groen tenzij’.

Plantvakken in de straten, buurtplekken en het park liggen lager dan de verharding om water langer vast te houden. In de Binckhorst wordt voor elke woning minimaal 8 m² groen voorzien. Dit betreft openbaar groen in de volle grond. Er wordt ca. 28 ha groen toegevoegd in de Binckhorst. Openbaar groen, groene gevels en groene daken hebben een verkoelend effect op de temperatuur omgeving. Groene daken kunnen de temperatuur buiten gebouwen met 2 tot 4 °C verlagen en zijn bij extreme hitte ongeveer 33 °C koeler dan zwarte daken. De maatregelen zorgen voor een toename aan stedelijk groen wat een positief effect heeft op het risico op hittestress. Hierdoor wordt het deelaspect hittestress positief (+) beoordeeld. 22.3.2 Effecten Vlietlijn 22.3.2.1 Gemeente Den Haag Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor klimaatadaptatie inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in paragraaf 22.1.7. Tabel 22-9 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen.

Tabel 22-9 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor klimaatadaptatie Aspect Beoordelingscriterium Ref V Klimaatadaptatie Wateroverlast 0 0/+ Overstromingsrisico 0 0/- Droogte 0 0 Hittestress 0 - Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 447 22.3.2.1.1 Wateroverlast In de huidige situatie is vrijwel het gehele landgebruik van het tracé verhard. Ook is er bij hevige neerslag sprake van wateroverlast. T.b.v. de aanleg van de Vlietlijn wordt de gehele openbare ruimte ter plaatse van het tracé herontwikkeld. Hierbij zal de openbare ruimte 50 mm kunnen bergen bij hevige neerslag. Onbekend is hoeveel de openbare ruimte in de huidige situatie kan bergen; verwacht wordt dat de berging in het gebied tussen de 10 en 20 mm bedraagt, naast de afvoercapaciteit van de riolering (ca. 20 mm/uur). Er wordt vanuit gegaan dat door de ontwikkeling meer water binnen het plangebied geborgen kan worden, wat een (beperkt) positief effect heeft op het waterbergende vermogen van de openbare ruimte en daarmee ook het risico op wateroverlast. Hier door wordt het deelaspect wateroverlast licht positief (0/+) beoordeeld.

De vraag is echter in welke mate het ontwerp van de lijn is ingericht op het voorkomen van wateroverlast op de lijn door deze bijvoorbeeld verhoogd aan te leggen, of alle ondersteunende functies zoals seinwezen en stroomvoorziening buiten de overlastlocaties te houden, zodat na een extreme neerslaggebeurtenis de Vlietlijn relatief snel weer kan worden gebruikt. Vooralsnog wordt niet gekozen voor het verhogen van de vlietlijn, gezien de aansluitende infrastructuur. 22.3.2.1.2 Overstromingsrisico In de huidige situatie is er geen tot weinig risico op overstromingen door een dijkdoorbraak binnen gemeente Den - Haag. In de grondwaterstudie HOV Brinckhorst wordt vooralsnog niet gesproken over dijkversterkingen en/of het integraal ophogen van het maaiveld t.b.v. de ontwikkeling. Deze maatregelen zouden ervoor kunnen zorgen dat de kans op overstromingen afneemt. Echter is dit vooralsnog niet het geval. Hierdoor verandert het risico op overstromingen ten opzichte van de huidige situatie niet. Verder kan het overstromingsrisico toenemen als de impact (schade en/of gevolgen) van een overstroming binnen de gemeente toeneemt. Algemeen kan gesteld worden dat de aanleg van een HOV tracé zorgt voor een toename van de waarde van het plangebied doordat het gebied er een hoogwaardig stuk infrastructuur bij krijgt.

Hierdoor neemt de impact bij een overstroming toe en neemt het overstromingsrisico binnen het gehele plangebied beperkt toe. Hoewel de kans op een overstroming niet toeneemt, neemt de impact bij een overstroming beperkt toe door aanleg van de Vlietlijn waardoor het deelaspect overstromingsrisico licht negatief (0/-) wordt beoordeeld. 22.3.2.1.3 Droogte In de huidige situatie is er binnen het plangebied van de Vlietlijn weinig risico op droogtestress. Dit komt doordat het gehele plangebied stedelijk gebied is, zie Figuur 22-8. Binnen het plangebied wordt de grondwaterstand vooral door de 2 verschillende peilgebieden op peil gehouden, waarbij het oppervlaktewaterpeil kunstmatig wordt beheerd met behulp van stuwen en gemalen. Een gevolg van droogte voor dit gebied is onder ander e dat de waterkwaliteit afneemt, bijvoorbeeld door verzilting en vorming van blauwalgen. Gebieden met klei - en veenbodems krijgen bij droogte te maken met bodemdaling, veenoxidatie en funderingsproblemen. De voorgenomen maatregelen t.b.v. de Doorontwikkeling hebben geen invloed op het peilbeheer of de kunstwerken binnen het plangebied. Hierdoor worden er geen effecten i.r.t. bodemdaling door droogte voorzien door de ontwikkeling. Hierdoor verandert het risico op droogtestress door de Doorontwikkeling niet en wordt het deelaspect droogte neutraal (0) beoordeeld.

22.3.2.1.4 Hittestress De gemeente is voornemens een trambaan te realiseren aan de Binckhorstlaan en door de groenstrook langs de Maanweg, als verbinding tussen treinstation Voorburg en de bestaande trambaan aan de Lekstraat, ten noordwesten van het plangebied. Het bestaande wegdek en omliggende groenstructuren worden aangepast, en enkele omliggende gebouwen, waaronder een tankstation, twee winkelcentra opgetrokken uit glas en metaal, en een bakstenen pand aan de Binckhorstlaan 340, worden gesloopt om ruimte te creëren voor de ontwikkeling. Daarnaast zal het tracé door de ecologische waardevolle zone aan de Maanweg worden gerealiseerd, wat impact heeft op deze omgeving. Om deze schade te compenseren, wordt elders langs de Maanweg een brede groenstrook uitg ebreid. Doordat het negatieve effect van het effect van verlies aan groen, en daarmee de toename van het risico op hittestress, gecompenseerd wordt, wordt het totaal effect op het risico op hittestress als neutraal beschouwd. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 448 Verder zullen t.b.v. van de ontwikkeling werkzaamheden uitgevoerd worden die mogelijk effect hebben op de bestaande bomen langs het tracé. De aanwezigheid van bomen heeft een positief effect op hittestress door de schaduwwerking van de bomen.

Uit het ecologisch advies van Averti blijkt dat zoals de werkzaamheden nu op de tekeningen staan, er niet heel nauwkeurig vast te stellen is wat het precieze effect van de werkzaamheden op de bomen is. De effecten van de werkzaamheden op de bomen zijn beoordeeld op bas is van de tekeningen en de bevindingen buiten. Hieruit is naar voren gekomen dat langs het gehele tracé 323 bomen duurzaam in stand kunnen worden gehouden en 169 bomen niet duurzaam in stand kunnen worden gehouden. Een deel van deze bomen staat binnen gemeente Den-Haag. Doordat een deel van deze bomen niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden kan gesteld worden dat de maatregelen een beperkt negatief effect hebben op de bomen en daarmee op het risico op hittestress. Hierdoor wordt het deelaspect hittestress licht negatief (0/-) beoordeeld. 22.3.2.2 Gemeente Leidschendam-Voorburg Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor klimaatadaptatie inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in paragraaf 22.1.7. Tabel 22-10 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen.

Tabel 22-10 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor klimaatadaptatie Aspect Beoordelingscriterium Ref V Klimaatadaptatie Wateroverlast 0 0/- Overstromingsrisico 0 0/- Droogte 0 0 Hittestress 0 0/- 22.3.2.2.1 Wateroverlast In de huidige situatie is vrijwel het gehele landgebruik van het tracé verhard. Ook is er bij hevige neerslag sprake van wateroverlast. Gemeente Leidschendam Voorburg heeft aanvullende eisen voor waterberging (Gemeente Leidschendam-Voorburg, 2025). Dat zou theoretisch kunnen leiden tot afwentelen van water naar een andere gemeente; immers, de gemeente Leidschendam-Voorburg heeft in haar water en rioleringsplan 2022 – 2027 aangegeven dat ‘waar mogelijk klimaatmaatregelen worden genomen’. Vraag is ho e dat in deze situatie naar maatregelen wordt vertaald. In de verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater Leidschendam -Voorburg (Gemeente Leidschendam-Voorburg, 2025) wordt een berging van 50 mm vereist, mits wateroverlast naar voren is gekomen uit de stresstest wateroverlast in door het College aangewezen gebieden. Vraag is dan ook in welke mate deze eis voor dit onderdeel van het plangebied geldt en wordt voldaan aan de principes van water en bodem sturend. Ten behoeve van de aanleg van de Vlietlijn wordt de gehele openbare ruimte ter plaatse van het tracé herontwikkeld.

Onbekend is hoeveel de openbare ruimte in de huidige situatie kan bergen; waarschijnlijk tussen 10 en 20 mm, aangevuld met de afvoercapaciteit van de riolering (20 mm/uur). Er kan vooralsnog niet vanuit gegaan worden dat de ontwikkeling ervoor zorgt dat er meer water binnen het plangebied geborgen kan worden, wat een neutraal effect heeft op het waterbergende vermogen van de openbare ruimte en daarmee ook het risico op wateroverlast. Er wordt t.b.v. de aanleg van de Vlietlijn geen oppervlaktewater gedempt. Verder wordt het tracé vanaf de Maanweg naar station Voorburg mogelijk op palen gefundeerd om demping van de waterpartij te voorkomen. Mogelijk worden er ten behoeve van het creëren van extra waterberging nog voorzieningen maar dat is vooralsnog zeer onzeker. Dit heeft vooralsnog een neutraal effect op het risico op wateroverlast. Deze ontwikkelingen zorgen er vermoedelijk voor dat het waterbergende vermogen van het watersysteem niet toeneemt en de piekafvoer bij hevige neerslag niet afneemt. Dit heeft een neutraal effect heeft op het waterbergende vermogen en afvoer van het watersysteem binnen gemeente Leidschendam-Voorburg en daarmee ook het risico op wateroverlast. Hierdoor wordt het deelaspect wateroverlast als licht negatief (-/0) beoordeeld.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 449 22.3.2.2.2 Overstromingsrisico In de huidige situatie is er geen tot weinig risico op overstromingen als gevolg van een dijkdoorbraak langs het tracé binnen gemeente Leidschendam-Voorburg. In de grondwaterstudie HOV Brinckhorst wordt vooralsnog niet gesproken over dijkversterkingen en/of het integraal ophogen van het maaiveld t.b.v. de ontwikkeling. Deze maatregelen zouden ervoor kunnen zorgen dat de kans op overstromingen afneemt. Echter is dit vooralsnog niet het geval. Hierdoor verandert het risico op overstromingen ten opzichte van de huidige situatie niet. Verder kan het overstromingsrisico toenemen als de impact (schade en/of gevolgen) van een overstroming binnen de gemeente toeneemt. Algemeen kan gesteld worden dat de aanleg van een HOV tracé zorgt voor een toename van de waarde van het plangebied doordat het gebied er een hoogwaardig stuk infrastructuur bij krijgt. Hierdoor neemt de impact bij een overstroming toe en neemt het overstromingsrisico binnen het gehele plangebied beperkt toe. Hoewel de kans op een overstroming niet toeneemt, neemt de impact bij een overstroming beperkt toe door de aanleg van de Vlietlijn waardoor het deelaspect overstromingsrisico licht negatief (0/-) wordt beoordeeld.

22.3.2.2.3 Droogte In de huidige situatie is er binnen het plangebied van de Doorontwikkeling weinig risico op droogtestress. Dit komt doordat het gehele plangebied stedelijk gebied is, zie Figuur 22-8. Binnen het plangebied wordt de grondwaterstand vooral door het enkele peilgebied op peil gehouden, waarbij het oppervlaktewaterpeil kunstmatig wordt beheerd met behulp van stuwen en gemalen. Een gevolg van droogte voor dit gebied is onder andere dat de w aterkwaliteit afneemt, bijvoorbeeld door verzilting en vorming van blauwalgen. Gebieden met klei - en veenbodems krijgen bij droogte te maken met bodemdaling, veenoxidatie en funderingsproblemen. De voorgenomen maatregelen t.b.v. de Doorontwikkeling hebben geen invloed op het peilbeheer of de kunstwerken binnen het plangebied. Hierdoor worden er geen effecten i.r.t. bodemdaling door droogte voorzien door de ontwikkeling. Hierdoor verandert het risico op droogtestress door de Doorontwikkeling niet en wordt het deelaspect droogte neutraal (0) beoordeeld. 22.3.2.2.4 Hittestress T.b.v. van de ontwikkeling zullen werkzaamheden uitgevoerd worden die mogelijk effect hebben op de bestaande bomen langs het tracé. De aanwezigheid van bomen heeft een positief effect op hittestress door de schaduwwerking van de bomen.

Uit het ecologisch advies van Averti blijkt dat zoals de werkzaamheden nu op de tekeningen staan, er niet heel nauwkeurig vast te stellen is wat het precieze effect van de werkzaamheden op de bomen is. De effecten van de werkzaamheden op de bomen zijn beoordeeld op basis van de tekeningen en de bevindingen buiten. Hieruit is naar voren gekomen dat langs het gehele tracé 323 bomen duurzaam in stand kunnen worden gehouden en 169 bomen niet duurzaam in stand kunnen worden gehouden. Een deel van deze bomen staat binnen gemeente Leidschendam-Voorburg. Doordat een deel van deze bomen niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden kan gesteld worden dat de maatregelen een negatief effect hebben op de bomen en daarmee op het risico op hittestress. Hierdoor wordt het deelaspect hittestress negatief (-) beoordeeld. 22.3.2.3 Gemeente Rijswijk Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor klimaatadaptatie inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in paragraaf 22.1.7. Tabel 22-11 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen.

Tabel 22-11 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor klimaatadaptatie Aspect Beoordelingscriterium Ref V Klimaatadaptatie Wateroverlast 0 0/+ Overstromingsrisico 0 0/- Droogte 0 0 Hittestress 0 0/- Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 450 22.3.2.3.1 Wateroverlast In de huidige situatie is vrijwel het gehele landgebruik van het tracé verhard. Ook is er bij hevige neerslag sprake van wateroverlast. Vanuit het RAAK programma van de gemeente (Gemeente Rijswijk, 2022) en de hemelwaterverordening van de gemeente Rijswijk (gemeente Rijswijk, 2022) is aangegeven hoe dient te worden omgegaan met afkoppelen en het bouwen van waterbergingen bij nieuwbouwwerken en functiewijziging. Vanuit het beleid dient dan ook maximaal te worden afgekoppeld en een berging van 50 mm te worden gerealiseerd. Onbekend is hoeveel de openbare ruimte in de huidige situatie kan bergen; waarschijnlijk tussen 10 en 20 mm, aangevuld met de afvoercapaciteit van de riolering (20 mm/uur). Er wordt vanuit gegaan dat de ontwikkeling ervoor zorgt dat er meer water binnen het plangebied geborgen kan worden, wat een (beperkt) positief effect heeft op het waterbergende vermogen van de openbare ruimte en daarmee ook het risico op wateroverlast.

Deze ontwikkelingen zorgen er vermoedelijk voor dat het waterbergende vermogen van het watersysteem (beperkt) toeneemt en de piekafvoer bij hevige neerslag afneemt. Dit heeft een beperkt positief effect heeft op het waterbergende vermogen en afvoer van het watersysteem binnen gemeente Rijswijk en daarmee ook het risico op wateroverlast. Hierdoor wordt het deelaspect wateroverlast beperkt positief (0/+) beoordeeld. 22.3.2.3.2 Overstromingsrisico In de huidige situatie is er geen risico op overstromingen door een dijkdoorbraak langs het tracé binnen gemeente Rijswijk. In de grondwaterstudie HOV Brinckhorst wordt vooralsnog niet gesproken over dijkversterkingen en/of het integraal ophogen van het maaiveld t.b.v. de ontwikkeling. Deze maatregelen zouden ervoor kunnen zorgen dat de kans op overstromingen afneemt. Echter is dit vooralsnog niet het geval. Hierdoor verandert het risico op overstromingen ten opzichte van de huidige situatie niet. Verder kan het overstromingsrisico toenemen als de impact (schade en/of gevolgen) van een overstroming binnen de gemeente toeneemt. Algemeen kan gesteld worden dat de aanleg van een HOV tracé zorgt voor een toename van de waarde van het plangebied doordat het gebied er een hoogwaardig stuk infrastructuur bij krijgt. Hierdoor neemt de impact bij een overstroming toe en neemt het overstromingsrisico binnen het gehele plangebied beperkt toe.

Hoewel de kans op een overstroming niet toeneemt, neemt de impact bij een overstroming beperkt toe door de aanleg van de Vlietlijn waardoor het deelaspect overstromingsrisico licht negatief (0/-) wordt beoordeeld. 22.3.2.3.3 Droogte In de huidige situatie is er binnen het plangebied van de Doorontwikkeling weinig risico op droogtestress. Dit komt doordat het gehele plangebied stedelijk gebied is, zie Figuur 22-8. Binnen het plangebied wordt de grondwaterstand vooral door het enkele peilgebied op peil gehouden, waarbij het oppervlaktewaterpeil kunstmatig wordt beheerd met behulp van stuwen en gemalen. Een gevolg van droogte voor dit gebied is onder andere dat de w aterkwaliteit afneemt, bijvoorbeeld door verzilting en vorming van blauwalgen. Gebieden met klei - en veenbodems krijgen bij droogte te maken met bodemdaling, veenoxidatie en funderingsproblemen. De voorgenomen maatregelen t.b.v. de Doorontwikkeling hebben geen invloed op het peilbeheer of de kunstwerken binnen het plangebied. Hierdoor worden er geen effecten i.r.t. bodemdaling door droogte voorzien door de ontwikkeling. Hierdoor verandert het risico op droogtestress door de Doorontwikkeling niet en wordt het deelaspect droogte neutraal (0) beoordeeld. 22.3.2.3.4 Hittestress T.b.v. van de ontwikkeling zullen werkzaamheden uitgevoerd worden die mogelijk effect hebben op de bestaande bomen langs het tracé.

De aanwezigheid van bomen heeft een positief effect op hittestress door de schaduwwerking van de bomen. Uit het ecologisch advies van Averti blijkt dat zoals de werkzaamheden nu op de tekeningen staan, er niet heel nauwkeurig vast te stellen is wat het precieze effect van de werkzaamheden op de bomen is. De effecten van de werkzaamheden op de bomen zijn beoordeeld op basis van de tekeningen en de bevindingen buiten. Hieruit is naar voren gekomen dat langs het gehele tracé 323 bomen duurzaam in stand kunnen worden gehouden en 169 bomen niet duurzaam in stand kunnen worden gehouden. Een deel van deze bomen staat binnen gemeente Ri jswijk. Doordat een deel van deze bomen niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden en de Geestbrugweg benoemd wordt als duidelijk zichtbare 'hotspot' waar de temperatuur langs de weg oploopt tot 41 -43 graden kan gesteld worden dat de maatregelen een negatief effect hebben op de bomen en daarmee op het risico op hittestress. Hierdoor wordt het deelaspect hittestress negatief (-) beoordeeld. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 451 22.4 Interactie Doorontwikkeling/Vlietlijn Bovenstaand zijn de effecten van de Doorontwikkeling en de Vlietlijn apart in beeld gebracht.

Het kan zo zijn dat er sprake is van interactie tussen de beide activiteiten; als bijvoorbeeld de ontwikkelingen aanspraak maken op dezelfde locatie en daarmee voor beide ontwikkelingen ruimtebeslag wordt berekend, terwijl uiteindelijk maar één activiteit op deze locatie gerealiseerd kan worden. Deze paragraaf beschrijft deze interacties. De aanleg van de Vlietlijn valt grotendeels binnen het plangebied van de Doorontwikkeling. De effecten van de aanleg van het HOV-tracé op de klimaat-gerelateerde-risico’s zijn in vergelijking met de effecten op de klimaat-gerelateerde- risico’s door de aanleg van de Doorontwikkeling vele malen kleiner. Dit komt vooral door de scope van de Doorontwikkeling in vergelijking met die van de Vlietlijn. Onderdeel van de herontwikkeling van de openbare ruimte binnen de Doorontwikkeling, is de aanleg van het HOV-tracé van de Vlietlijn. Hierdoor is bij de effectbeoordeling van de Doorontwikkeling, waarbij gekeken wordt naar de herinrichting van de openbare ruimte, indirect ook gekeken naar de effecten van de aanleg van de Vlietlijn. 22.5 Mogelijke effectbeperkende maatregelen 22.5.1 Maatregelen Doorontwikkeling In Tabel 22-12 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (adaptieve) maatregelen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen.

Tabel 22-12 Effectbeoordeling Doorontwikkeling (D)voor klimaatadaptatie met en zonder (adaptieve) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium D D+M Klimaatadaptatie Overstromingsrisico 0/- 0 Overstromingsrisico In het Gebiedsprogramma van de Binckhorst wordt vooralsnog niet gesproken over dijkversterkingen en/of het integraal ophogen van het maaiveld. Deze maatregelen zouden ervoor kunnen zorgen dat de kans op overstromingen, en daarmee ook het risico op overstromingen, afneemt. Hierdoor zou de effectbeoordeling van licht negatief (0/ -) naar neutraal (0) kunnen veranderen. 22.5.2 Maatregelen Vlietlijn In Tabel 22-13 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (adaptieve) maatregelen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen. Tabel 22-13 Effectbeoordeling Vlietlijn (V) voor klimaatadaptatie met en zonder (adaptieve) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium V V+M Klimaatadaptatie Overstromingsrisico 0/- 0 Hittestress - 0 Overstromingsrisico In het Gebiedsprogramma van de Binckhorst wordt vooralsnog niet gesproken over dijkversterkingen en/of het integraal ophogen van het maaiveld. Deze maatregelen zouden ervoor kunnen zorgen dat de kans op overstromingen, en daarmee ook het risico op overstromingen, afneemt. Hierdoor zou de effectbeoordeling van licht negatief (0/ -) naar neutraal (0) kunnen veranderen.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 452 Hittestress Doordat 169 bomen niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden kan gesteld worden dat de maatregelen een beperkt negatief effect hebben op de bomen en daarmee op het risico op hittestress. Dit risico kan gemitigeerd worden door de volgende maatregelen te nemen die een verkoelend effect hebben tijdens hitte: • Het planten van meer bomen. • Het aanleggen van (blauw)groene daken (bij bijvoorbeeld de haltes). • Buitenzonwering. • Zonwerend glas. • Overstekken. • Hitte werende daken. • Groene gevels. • Hitte werende gevels. De mate waarin deze maatregelen ingezet kunnen worden hangt af van de activiteiten in de omgeving. Extreme neerslag Afhankelijk van de mate waarin de verschillende gemeentelijke hemelwaterverordeningen worden meegenomen wordt een positief effect verwacht op de gevolgen van extreme neerslag. Aanvullende maatregelen lijken dan ook niet noodzakelijk.

22.6 Aanbevelingen We bevelen voor dit thema het volgende aan: • Naast het nemen van klimaatmaatregelen in het ontwerp die zijn gebaseerd op de handreiking klimaat van de gemeente Den Haag (Gemeente Den Haag, 2024) heeft ook het hoogheemraadschap een programma dat is gericht op het klimaatbestendig maken van het werkgebied van Delfland (Hoogheemraadschap van Delfland, 2025). Aanbevolen wordt om in het vervolgproces rekening te houden met de beleidsregels van Hoogheemraadschap Delfland en de gemeente Den Haag. Het gaat hierbij om de volgende beleidsdocumenten: – Watersleutel (het hulpmiddel om de compensatie van waterberging te bepalen) – Hoogheemraadschap Delfland. – Handreiking klimaat – gemeente Den Haag. – Handreiking weging van het waterbelang voor gemeenten 2024 – Hoogheemraadschap Delfland. – Waterkwaliteitskaart – Hoogheemraadschap Delfland. – Richtlijn Compensatie Verharding. – Beleidsregel medegebruik Waterkeringen. – Beleidsregel medegebruik Waterkeringen. – Beleidsregel grondwateronttrekking en infiltraties. – Beleidsregel kunstwerken in wateren. – Beleidsregel werken in het profiel van wateren. – Beleidsregel dempen en graven. – Waterschapsverordening Delfland. Uit het Gebiedsprogramma blijkt niet of het ontwerp van de Vlietlijn maatregelen treft om het functioneren van de trambaan minder gevoelig voor wateroverlast te maken.

Er blijkt bijvoorbeeld niet uit de beschrijvingen of ondersteunende functies zoals seinwezen en de stroomvoorziening buiten voor wateroverlast gevoelige gebieden geplaatst zijn. We bevelen aan om dit wel te doen. De verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater van de gemeente Leidschendam -Voorburg vereist een berging van 50 mm aan hemelwater aan gebieden die vanuit uitgevoerde stresstesten naar voren gekomen zijn als gevoelig voor wateroverlast. Het is niet duidelijk in hoeverre hiervan sprake is voor het tracé van de Vlietlijn en of wordt voldaan aan de principes van water en bodem sturend. We bevelen aan om dit in de verdere uitwerking van de Vlietlijn nader te onderzoeken. Vermijd op plekken waar dat mogelijk is de kap van bomen langs het tracé van de Vlietlijn. De schaduwwerking van boomkronen langs het tracé heeft een groot positief effect op de hittegevoeligheid van de openbare ruimte. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 453 22.7 Leemten in kennis De in dit onderzoek geconstateerde leemten in kennis zijn hieronder voor de Doorontwikkeling en de Vlietlijn opgenomen. Voor het aspect klimaatadaptatie bestaan voor de Doorontwikkeling een groot aantal leemten in kennis.

Dit komt doordat de Doorontwikkeling zich nog in een minder vergevorderd stadium bevindt dan de Vlietlijn. Vanwege het huidige detailniveau van de Doorontwikkeling, waarbij er beoordeeld is op basis van principes, visies en bouwvelden, is de beoordeling kwalitatief en in hoog-over principes uitgevoerd. Het detailniveau is hierbij laag en zal in het vervolgproces nog op hoger detailniveau uitgewerkt moeten worden. Vooralsnog is onbekend wat het precieze effect van de Doorontwikkeling i.r.t. klimaatverandering zal zijn. De leemten in kennis worden hieronder per basisalternatief en deelaspect besproken. 22.7.1 Doorontwikkeling Wateroverlast Vooralsnog is onbekend wat het precieze effect van de Doorontwikkeling op de afvoer en het waterbergende vermogen van het watersysteem binnen de Binckhorst zal zijn. Door het ontwerp van het gebied verder uit te werken zal bekend worden wat de toename- of afname aan verhard oppervlak is, hoeveel water er gedempt- of gegraven wordt en hoeveel meer waterberging er binnen het gebied gerealiseerd wordt. Op basis hiervan kan bepaald worden in hoeverre de waterberging en afvoer, en daarmee het risico op waterover last, binnen het plangebied beïnvloed wordt. Aangeraden wordt in een vroeg stadium af te stemmen en advies op te halen bij het Hoogheemraadschap van Delfland. Overstromingsrisico Wat betreft overstromingsrisico is nog veel onbekend.

Vooralsnog is onbekend of, en in welke mate het plangebied opgehoogd wordt, er aanpassingen aan bestaande waterkeringen gemaakt worden en in welke mate zich er risicogevoelige assets binnen het plangebied gaan vestigen. In het vervolgproces wordt hierover meer duidelijk en kan de toe- of afname van het overstromingsrisico beter ingeschat worden. Aangeraden wordt in een vroeg stadium af te stemmen en advies op te halen bij het Hoogheemraadschap van Delfland. Droogte Zoals beschreven in de effectbeoordeling neemt het risico op droogte weinig toe of af. Er ligt geen natuur of landbouw binnen het plangebied en dit zal ook niet wijzigen door de Doorontwikkeling. Hierdoor leidt droogtestress niet tot een afname van gewasopbrengst. Verder wordt het peilbeheer ook niet aangepast waardoor de grondwaterspiegel niet wijzigt door het planvoornemen. Daarnaast heeft vergroenen van het gebied heeft mogelijk beperkt positieve gevolgen voor de watervraag in het gebied. Echter, de toename aan bewoners zal de vraag naar drinkwater vergroten en daardoor zal een grotere watervraag ontstaan. Het effect hiervan op de zoetwatervoorraad is nog niet inzichtelijk gemaakt. Hierdoor is in dit stadium van de Doorontwikkeling duidelijk dat het thema droogte een voor wat betreft de beschikbaarheid van zoetwater een risico vormt en daarmee zijn er leemten in kennis voor dit thema.

Hittestress Volgens het Gebiedsprogramma van de Binckhorst neemt het stedelijk groen toe, waarbij prioriteit wordt gegeven aan groen op plekken die gevoelig zijn voor hittestress. De openbare ruimte wordt ingericht volgens het principe ‘groen tenzij’. De maatregelen zorgen voor een toename aan stedelijk groen wat een positief effect heeft op het risico op hittestress. De exacte invulling van waar- en in welke mate deze maatregelen precies genomen worden is vooralsnog onbekend. In het vervolgproces wordt hierover meer duidelijk en kan de vermoedelijke afname van het risico op hittestress beter ingeschat worden. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 454 22.7.2 Vlietlijn Wateroverlast Vooralsnog is onbekend wat het precieze effect van de Vlietlijn op de afvoer en het waterbergende vermogen van het watersysteem binnen de 3 gemeentes zal zijn. Door het ontwerp van het gebied verder uit te werken zal bekend worden wat de toename- of afname aan verhard oppervlak is en hoeveel meer waterberging er binnen het gebied gerealiseerd wordt. Op basis hiervan kan bepaald worden in hoeverre de waterberging en afvoer, en daarmee het risico op wateroverlast, binnen het plangebied beïnvloed wordt.

Aangeraden wordt in een vroeg stadium af te stemmen en advies op te halen bij het Hoogheemraadschap van Delfland. Overstromingsrisico Wat betreft overstromingsrisico is nog veel onbekend. Vooralsnog is onbekend of, en in welke mate het plangebied opgehoogd wordt, er aanpassingen aan bestaande waterkeringen gemaakt worden en in welke mate zich er risicogevoelige assets binnen het plangebied gaan vestigen. In het vervolgproces wordt hierover meer duidelijk en kan de toe- of afname van het overstromingsrisico beter ingeschat worden. Aangeraden wordt in een vroeg stadium af te stemmen en advies op te halen bij het Hoogheemraadschap van Delfland. Droogte Zoals beschreven in de effectbeoordeling van de Vlietlijn neemt het risico op droogte weinig toe of af. Er ligt geen natuur of landbouw binnen het plangebied en dit zal ook niet wijzigen door de aanleg van de Vlietlijn. Hierdoor leidt droogtestress niet tot een afname van gewasopbrengst. Verder wordt het peilbeheer ook niet aangepast waardoor de grondwaterspiegel niet wijzigt door het planvoornemen. Hierdoor is in dit stadium van de Doorontwikkeling duidelijk dat het thema droogte een gering risico vormt en daarmee zijn er weinig leemten in kennis voor dit thema.

Hittestress Uit het ecologisch advies van Averti blijkt dat zoals de werkzaamheden nu op de tekeningen staan, er niet heel nauwkeurig vast te stellen is wat het precieze effect van de werkzaamheden op de bestaande bomen is. De effecten van de werkzaamheden op de bomen zijn beoordeeld op basis van de tekeningen en de bevindingen buiten. Hieruit is naar voren gekomen dat 323 bomen duurzaam in stand kunnen worden gehouden en 169 bomen niet duurzaam in stand kunnen worden gehouden (bijlage 5 en 6). Doordat 169 bomen niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden kan gesteld worden dat de maatregelen een beperkt negatief effect hebben op de bomen en daarmee op het risico op hittestress. Om meer duidelijkheid te krijgen over de mogelijke gevolgen voor het risico op hittestress moet het ontwerp van de Vlietlijn verder uitgewerkt worden waarbij er meer onderzoek naar deze bestaande bomen nodig is. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 455 22.8 Bibliografie Deltacommissaris. (2025, maart 20). Deltaprogramma Ruimtelijke organisatie (DPRA). Den Haag. Gemeente Den Haag. (2024). wegwijzer Den Haag klimaatbestendig. Den Haag. Gemeente Leidschendam - Voorburg. (2021). water- en rioleringsplan 2022 - 2027 . Leidschendam: gemeente Leidschendam Voorburg. Gemeente Leidschendam-Voorburg.

(2025, 05 27). Verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater Leidschendam-Voorburg. Leidschendam-Voorburg. H2Ruimte. (2024, 6 21). Ruimte met Toekomst - inspiratie voor een duurzame leefomgeving. Opgehaald van www.ruimtexmiliue.nl. Hoogheemraadschap van Delfland. (2025, 4 15). Klimaatkrachtig Delfland. Opgehaald van https://klimaatkrachtig.nl/ Intergovernmental panel on climate change. (2024, 7 18). Sixt assessment report. Opgehaald van www.ipcc.ch: https://www.ipcc.ch/assessment-report/ar6/ Kennisprogramma Zeespiegelstijging - Spoor II. (2022). Grondwaterverzilting en watervraag bij een stijgende zeespiegel. Den Haag: Rijkswaterstaat. Klimaateffectatlas. (sd). Klimaateffectatlas. Opgehaald van www.klimaateffectatlas.nl. KNMI. (2014). knmi 2014 klimaatscenario's. Opgehaald van www.knmi.nl: https://www.knmi.nl/kennis-en- datacentrum/achtergrond/knmi-14-klimaatscenario-s KNMI. (2025, januari 10). KNMI '23 klimaatscenario's in het kort. Opgehaald van www.knmi.nl: https://cdn.knmi.nl/knmi/asc/klimaatscenarios23/KNMI23_klimaatscenarios_in_het_kort_samenvatting.pdf Ministerie van I&W, Ministerie van LNV, Ministerie van BZK. (2020). deltaprogramma 2021. Den Haag: Staf Deltacommissaris. Ministerie van Infrastructuur en Milieu. (2016). Nationale adaptatiestrategie (NAS). Den Haag: Ministerie van I&M. Planbureau voor de Leefomgeving. (2023).

Nationale klimaatrisicoanalyse 2022 - 2026 - uitwerking analysemethodiek. Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving . Provincie Zuid Holland. (2025, maart 20). Klimaatonderlegger Zuid- Holland, waarbij water en bodem sturend zijn. Den Haag, Zuid-Holland. Provincie Zuid-Holland. (2025). Uitvoeringagenda Klimaatadaptatie 2025 - 2027. Rijksoverheid. (2025, maart 20). Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving. Opgehaald van kennisportaal Klimaatadaptatie: https://klimaatadaptatienederland.nl/hulpmiddelen/overzicht/maatlat -groene- klimaatadaptieve-gebouwde-omgeving/ Rijkwaterstaat. (2025, 01 20). Klimaateffectatlas. Den Haag. Opgehaald van https://experience.arcgis.com/experience/e47f692c02024200a03148ce770ff51b/page/Hoofdwegennet - (HWN)/?views=-Introductie%2C5-Handelingsperspectief-plasvorming%2CKlimaateffecten%2CWaterdiepte- 140-mm-neerslag

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 457 23 Windcomfort en -hinder 23.1 Aanpak 23.1.1 Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 23-1 is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het thema leefomgeving voor het aspect /de windcomfort en -hinder. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Op dit thema is geen specifieke wetgeving van toepassing, er wordt wel een privaatrechtelijke norm (NEN 8100) toegepast. Bij de beoordeling van windhinder geldt de grondslag ‘zorg voor een goede kwaliteit van de fysieke leefomgeving’. De gemeente heeft over dit onderwerp wel beleid vastgesteld. Windhinder is een aspect dat in het kader van een goede ruimtelijke ordening/goede kwaliteit van de fysieke leefomgeving wordt afgewogen als er sprake is van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling. Denk daarbij aan een omgevingsplan dat een bouwplan juridisch-planologisch mogelijk maakt of de verlening van een omgevingsvergunning waarbij wordt afgeweken van het omgevingsplan. Ook het gemeentelijk beleid is zo opgebouwd; de gemeente Den Haag maakt een onderscheid tussen windgevaar en windhinder/-comfort waarbij het geldend Haagse windbeleid alleen van toepassing is op nieuwbouw, die hoger is dan 50 meter.

De windeffecten van die nieuwe gebouwen op de openbare ruimte moeten inzichtelijk worden gemaakt. Overigens, er is nieuw windbeleid in voorbereiding naar aanleiding van de nieuwe nota Haagse hoogbouw (eveneens in voorbereiding). In de nieuwe nota Haagse hoogbouw is hoogbouw vanaf 30 meter en hoger. Vanwege de geplande hoogbouw, is geen windhinderonderzoek uitgevoerd om de windhinder van bestaande bebouwing (laagbouw) in beeld te brengen. Tabel 23-1 Wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Het Haags windbeleid ((gemeente Den Haag, 1996), geactualiseerd in 2010) De wet van januari 1996 introduceerde normen voor bezonning en windhinder als kader voor stadsplanning en bouwprojecten. Oorspronkelijk, was de norm gericht op hoogbouw, door de actualisering is deze uitgebreid naar andere situaties zoals dakopbouwen en aan- of uitbouwen. Voor windhinder en windgevaar in de gebouwde omgeving is er landelijk een privaatrechtelijke norm (NEN 8100) van toepassing. Als ondergrens moet minimaal een ‘matig’ (zoals gekwalificeerd in NEN 8100) windklimaat worden nagestreefd. Een ‘slecht’ windklimaat wordt slechts bij hoge uitzondering en onder nadere voorwaarden toegestaan. Bij windgevaar worden twee kwalificaties gegeven: ‘beperkt risico’ en ‘gevaarlijk’. Het streven is om ‘gevaarlijk’ te voorkomen.

Nota Haagse Hoogbouw: Eyeline en Skyline (Gemeente Den Haag, 2017) De nota biedt richtlijnen om hoogbouw op een verantwoorde en zorgvuldige manier in te passen in de structuur van de stad. Hoogbouw in de Binckhorst moet passend zijn bij de stad, van hoge kwaliteit zijn en dient ruimte te bieden aan nieuwe woonvormen en diensten, waarbij verrassende combinaties van functies en ontmoetingsplekken het CID en Binckhorst tot een onderscheidend gebied maken. Voor de Binck horst zijn gebiedspecifieke regels opgenomen voor Gebouwtypologie en architectuur en Buitenruimte. In de Nota wordt onder meer opgemerkt dat voor woontorens met hoogten van meer dan 70 m maximaal 50% van de footprint van het kavel bebouwd mag worden. 23.1.2 Beoordelingskader Het beoordelingskader voor het aspect windcomfort is afgeleid van het beleidsmatig kader in de vorm van het Haagse windbeleid. De kwaliteitsklassen zijn verdeeld over 5 criteria, deze zijn ontleend aan de kwaliteitsbeoordeling conform NEN 8100. In Tabel 23-2 is het beoordelingskader opgenomen. Hierbij is op hoofdlijnen aangegeven op welke wijze de effectbepaling voor de criteria is uitgevoerd. In de volgende (sub)paragrafen is per thema uitleg gegeven over de beoordelingscriteria en is de aanpak van de beoordeling toegelicht.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 458 Tabel 23-2 Beoordelingscriteria aspect windcomfort. De vinkjes geven aan welke onderzoeken uitgevoerd worden voor D: Doorontwikkeling en/of V: Vlietlijn Aspect Beoordelingscriterium Methode D V Windcomfort Kwaliteitsklasse NEN 8100 Indicatieve 3D simulatie middels Autodesk Forma ✓ Windcomfort De beleving van wind wordt verschillend ervaren, afhankelijk van de activiteiten die worden uitgevoerd. Zo wordt dezelfde windsnelheid al zittend op een terras anders ervaren dan staand of lopend. Een beoordeling van het windklimaat wordt in Nederland op basis van de norm NEN 8100 Windhinder en windgevaar in de gebouwde omgeving uitgevoerd. Voor een windklimaat beoordeling worden er vanuit verschillende windrichtingen simulaties uitgevoerd, waarbij op basis van historische windgegevens van de locatie de overschrijdingskans van een windsnelheid van 5 m/s wordt bepaald. Dit windklimaat wordt op hoofdhoogte (1,75 meter boven maaiveld of vloerniveau) onderzocht. Vervolgens wordt de totale overschrijdingskans voor alle windrichtingen samen bepaald voor het onderzoeksgebied. Hoe hoger de kans dat deze windsnelheid wordt overschreden, des te slechter wordt de windklimaat kwaliteit beoordeeld. Hiertoe zijn vijf kwaliteitskassen vastgelegd.

Algemeen is voor zitten een kwaliteitsklasse A (terrassen) of B (kortstondig zitten) van toepassing. Voor winkelstraten, ter hoogte van commerciële plinten en gebouwentrees geldt klasse C als bovengrens. Voor gebieden die als verkeerszone dienen is klasse D geschikt. Klasse E komt overeen met een slecht windklimaat dat niet wenselijk is voor voetgangers of fietsers. Tabel 23-3 Kwaliteitsklasse NEN 8100 windcomfort Overschrijdingskans p (VLOK > VDR;H) in procenten van het aantal uren per jaar Kwaliteitsklasse Activiteit Doorlopen Slenteren Langdurig zitten < 2.5% A Goed Goed Goed 2.5-5% B Goed Goed Matig 5-10% C Goed Matig Slecht 10-20% D Matig Slecht Slecht >20% E Slecht Slecht Slecht Voor de beoordeling op windcomfort worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 23-4.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 459 Tabel 23-4 Beoordelingsschaal windcomfort Score Omschrijving + + Het windklimaat in het gebied verbetert gemiddeld met meer dan één comfortklasse conform NEN8100 + Het windklimaat in het gebied verbetert gemiddeld met één comfortklasse conform NEN8100 0/+ Het windklimaat in het gebied verbetert gemiddeld met minder dan één comfortklasse conform NEN8100 0 Het windklimaat blijft vergelijkbaar aan de referentiesituatie 0/- Het windklimaat in het gebied verslechtert gemiddeld met minder dan één comfortklasse conform NEN8100 - Het windklimaat in het gebied verslechtert gemiddeld met één comfortklasse conform NEN8100 - - Het windklimaat in het gebied verslechtert gemiddeld met meer dan één comfortklasse conform NEN8100 23.1.3 Studiegebied Het studiegebied omvat de gehele wijk Binckhorst, zoals omvat tussen de Maanweg, A12, Mercuriusweg en Trekvliet. 23.1.4 Wijze van onderzoek De kwantitatieve onderzoeken voor dit effecthoofdstuk zijn uitgevoerd in een eerdere fase dan die waarin het Gebiedsprogramma beoordeeld werd. We hebben een aantal indicatieve CFD (computational fluid dynamics) simulaties uitgevoerd op basis van drie verschillende 3D-modellen van de Binckhorst.

Het aspect windcomfort kan enkel kwantitatief worden beoordeeld op basis van een fysieke stedenbouwkundige invulling. Windgevaar is in deze eerste verkenning nog niet meegenomen. Om die reden is voor dit onderzoek gebruik gemaakt van stedenbouwkundige studiemodellen. De volgende modellen zijn onderzocht: 1. De huidige situatie. 2. Een variant minimale vulling waarin er naast de 5.000 woningen in de autonome ontwikkeling nog eens 6.200 woningen gebouwd worden. 3. Een variant maximale vulling waarin er naast de 5.000 woningen in de autonome ontwikkeling nog eens 19.000 woningen gebouwd worden. Dit zeer hoge aantal komt overeen met een model waarin de 50% van de footprint van een kavel gebruikt mag worden voor een woontoren met een hoogte van me er dan 70 m. Het moet dus ook letterlijk gezien worden als de maximale vulling van het gebied, en het wordt niet beschouwd als een realistisch model voor de Binckhorst. Vanwege de benodigde rekenkracht voor het doorrekenen van de windmodellen met behulp van Computational Fluid Dynamics (CFD) simulaties hebben we binnen het studiegebied drie onderzoeksgebieden gedefinieerd. Deze gebieden beslaan het grootste gedeelte van de Binckhorst waar hoge bebouwing gerealiseerd gaat worden. Vanwege de heersende zuidwestelijke windrichting en de aan de weg gelegen hoogbouw is de Binckhorstlaan het meest gevoelig voor windeffecten.

De zoekgebieden beslaan daarom het volledige deel van d e Binckhorstlaan dat te maken kan krijgen met onwenselijke windeffecten ten gevolg van hoge bebouwing. Figuur 23-1 Visualisatie modelvorming bestaande situatie links, minimale vulling midden, maximale vulling rechts

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 460 23.2 Referentiesituatie Voor dit thema is de bestaande situatie (Figuur 23-1) als referentiesituatie gehanteerd. Een verandering in windcomfort ten opzichte van deze situatie wordt beoordeeld conform Tabel 23-4. We zetten de effecten van de minimale en maximale varianten af tegen de huidige situatie omdat voor de referentiesituatie geen 3D -model beschikbaar was. De resultaten van het windhinderonderzoek zijn in Figuur 23-2 t/m Figuur 23-5 weergegeven. Figuur 23-3 Windcomfortklasse in gebied 1 in de huidige situatie Figuur 23-2 Aanduiding onderzoeksgebieden Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 461 Figuur 23-4 Windcomfortklasse in gebied 2 in de Huidige situatie Figuur 23-5 Windcomfortklasse in gebied 3 in de Huidige situatie

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 462 23.3 Effecten variant minimale vulling 23.3.1 Variant minimale vulling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor windcomfort inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 23-5 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 23-5 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor windcomfort Aspect Beoordelingscriterium Ref D Windcomfort Kwaliteitsklasse NEN 8100 0 - De kwantitatieve rekenresultaten voor het stedenbouwkundige model minimale vulling zijn in Figuur 23-6 t/m Figuur 23-8 weergegeven. Figuur 23-6 Windcomfortklasse in gebied 1 in de variant Minimale vulling

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 463 Figuur 23-7 Windcomfortklasse in gebied 2 in de variant Minimale vulling Figuur 23-8 Windcomfortklasse in gebied 3 in de variant Minimale vulling Het windcomfort in de minimale vulling variant kent lokaal verslechteringen en verbeteringen. Zo wordt het windklimaat in de luwte van hoogbouw enigszins verbeterd met één windcomfort klasse. Bijvoorbeeld rondom de begraafplaats en aan de noordoostzijde van nieuwe bebouwing langs de Binckhorstlaan.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 464 Aan de hoeken en tussen gebouwen in het verlengde van straten, met name de zuidwest georiënteerde straten, verslechtert het windklimaat op meerdere plaatsen met één windcomfort klasse. Dit zijn gebieden gebruikt door voetgangers en fietsers. Bij harde wind kan dit mogelijk tot gevaarlijke situaties leiden voor fietsers omdat de afwisseling van gebouwen en open stroken op maaiveld tussen de gebouwen in langs het fietspad leidt tot een afwisseling van luwte en harde windvlagen. De verslechtering van deze gebi eden maakt dat deze variant beoordeeld wordt met een – score. 23.3.2 Variant maximale vulling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor windcomfort inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 23-6 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 23-6 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor windcomfort Aspect Beoordelingscriterium Ref D Windcomfort Kwaliteitsklasse NEN 8100 0 -- De kwantitatieve rekenresultaten voor het stedenbouwkundige model maximale vulling zijn in Figuur 23-9 t/m Figuur 23-11 weergegeven.

Figuur 23-9 Windcomfortklasse in gebied 1 in de variant Maximale vulling

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 465 Figuur 23-10 Windcomfortklasse in gebied 2 in de variant Maximale vulling Figuur 23-11 Windcomfortklasse in gebied 3 in de variant Maximale vulling Het windcomfort in de maximale vulling variant kent lokaal verslechteringen en verbeteringen, vergelijkbaar met de minimale vulling variant. Deze effecten zijn echter versterkt door de hogere densiteit en hoogte van de bebouwing in deze variant.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 466 Het windklimaat in de luwte van hoogbouw wordt opnieuw verbeterd met één windcomfort klasse, zoals zichtbaar voor de minimale vulling variant. De mate van verbetering is iets minder dan de voorgaande variant. De verslechtering is met name zichtbaar tussen bebouwing aan de zuidwestzijde van de Binckhorstlaan. In dit gebied kent een substantieel deel van het plan de classificatie E, oncomfortabel. Dit heeft te maken met de hoogte van bebouwing in combinatie met de dominante zuidwest windrichting in het gebied. De oriëntatie van de bouwblokken creëren samen met het raster aan wegen dat zuidwest-noordoost is gelegen een oncomfortabel klimaat. Bij harde wind kan dit mogelijk tot gevaarlijke situaties leiden voor fietsers omdat de afwisseling van gebouwen en open stroken op maaiveld tussen de gebouwen in langs het fietspad leidt tot een afwisseling van luwte en harde windvlagen. Dit risico is groter dan in de variant minimale vulling. Omwille van dit grote aandeel aan oncomfortabel windklimaat wordt deze variant met – beoordeeld. 23.4 Mogelijke effectbeperkende maatregelen In Tabel 23-7 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen.

Tabel 23-7 Effectbeoordeling Doorontwikkeling (D)voor windcomfort met en zonder (mitigerende) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium D D+M Windcomfort Gebouwhoogte -- 0/- Relatie plint-bovenbouw - 0 Toepassing van groen in risicogebieden - 0/- Gebouwhoogte Doorgaans heeft de gebouwhoogte en specifiek het frontale oppervlak dat wind vangt een negatief effect op de windconditie op maaiveld. Dit omdat de luchtstroming die tegen het gebouw “botst” naar beneden wordt afgebogen, met als resultaat een verslechtering van het windklimaat. Een lagere gebouwhoogte heeft daarmee een positief effect op het windklimaat. Door aan de rand van het plangebied een lagere bebouwingshoogte toe te staan t.o.v. in dichtbebouwde gebieden en daarmee de gebouwhoogte gradueel te laten stijgen kan dit effect worden verbeterd. Relatie plint-bovenbouw Valwinden van hoge bebouwing zoals bovenstaand omschreven kunnen worden afgeremd door een bredere plint en slanke(re) toren toe te passen. Het verschil in afstand tussen plint en toren dient erbij ca. 5 tot 10 meter te zijn. Op die wijze worden eventuele valwinden eerder afgeremd waardoor het windcomfort op maaiveld minder wordt beïnvloed. Bij deze toepassing kan de beoordeling (op perceelsniveau) van – naar 0 worden verbeterd.

Toepassing van groen in risicogebieden Bladhoudend groen in gebieden met een matig tot slecht windklimaat kan een beperkte verbetering teweeg brengen. Belangrijk is dat er reeds ontwikkelde bomen worden geplaatst, sinds aanplant groen niet optimaal kan groeien in gebieden met hoge windsnelheden. De verbetering van windklimaat is globaal gezien beperkt. Figuur 23-12 Relatie plint-bovenbouw Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 467 23.5 Aanbevelingen Voor dit thema bevelen we het volgende aan: • Uit deze studie is zichtbaar dat met name hoogbouw waarbij het perceel zuidwest is georiënteerd aanleiding geeft tot een verslechtering van het windklimaat. Rekening houdende met de voorgaande effectbeperkende maatregelen wordt aanbevolen om voor de gebiedsvisie het bouwvolume met name aan de Binckhorstlaan nader te onderzoeken. Een geleidelijke verhoging van gebouwmassa, in combinatie met een meer gescheiden plint -toren relatie zal een verbetering zijn voor het windklimaat, thans in vergelijking met de hui dig onderzochte varianten. • De beoordelingen in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op twee 3D-modellen uit een eerdere fase. Het model dat in het Gebiedsprogramma gepresenteerd wordt, is dus niet doorgerekend op windeffecten.

We bevelen aan om dit in de verdere uitwerking van het Gebiedsprogramma wel te doen. We bevelen ook aan om daarbij naast windcomfort - en hinder ook windgevaar te beschouwen. 23.6 Leemten in kennis Dit onderzoek is gebaseerd op twee aangeleverde stedenbouwkundige studies. Dit betreffen visies voor het plangebied na volledige ontwikkeling. In realiteit zal het plangebied stapsgewijs worden ontwikkeld, waarbij een graduele overgang van de referentiesituatie naar beoogde situatie van toepassing is. Dit houdt in dat het windklimaat voor een individuele ontwikkeling op perceelsniveau tot andere resultaten kan leiden. Om die reden dient er conform het gemeentelijk beleid steeds rekening gehouden te worden met een windcomfort studie indien de gebouwhoogte dat vereist. Verder betreffen de studies een indicatieve beoordeling op globaal niveau en maatvoering op stedenbouwkundige schaal. De 3D voorbeelduitwerking die in het kader van het Gebiedsprogramma opgesteld is, is niet doorgerekend en effecten hiervan kunnen afwijken van de hierboven gerapporteerde effecten. De omvang van en variatie in hoogteaccenten in de 3D voorbeelduitwerking en de minimale vulling variant die in dit hoofdstuk beoordeeld is, zijn echter erg vergelijkbaar. De belangrijkste conclusies zullen dus onafhankelijk van het model blijven staan.

In de verdere uitwerking van de plannen voor de Binckhorst kan per ontwikkeling een windcomfort studie voor de exact beoogde bebouwing uitgevoerd te worden om het effect op het lokale windklimaat beter inzichtelijk te maken. Dit is ook zo in het beleid ondervangen door een detail windstudie op planniveau als onderbouwing voor hoogbouw (> 30 meter) te vereisen. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 468 24 Bezonning en lichthinder 24.1 Aanpak 24.1.1 Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 24-1 is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het thema leefomgeving voor de aspecten bezonning en schaduwwerking. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Voor de thema’s bezonning en lichthinder gelden geen nationale wettelijke vereisten. Bezonning is een aspect dat in het kader van een goede ruimtelijke ordening/goede kwaliteit van de fysieke leefomgeving wordt afgewogen als er sprake is van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling. Denk daarbij aan een omgevingsplan dat een bouwplan juridisch - planologisch mogelijk maakt of de verlening van een omgevingsvergunning waarbij wordt afgeweken van het omgevingsplan. In dat kader heeft Gemeente Den Haag beleidsregels voor bezonning opgesteld.

Tabel 24-1 Wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Nota actualisering van de normen ten aanzien van bezonning en windhinder 9-2-2010 (RIS170509) In 1996 is het oorspronkelijke bezonningsbeleid vastgesteld. Dit is in 2010 geactualiseerd als toetsingsinstrument voor nieuwe ontwikkelingen. Beoordelingscriteria is dat in de periode tussen 19 februari en 21 oktober minimaal 2 uur bezonning mogelijk moet zijn zodra de zon hoger dan 10° aan de horizon staat. Dit geldt voor woningen en recreatieve openbare ruimten zoals speelpleinen. De norm is niet van toepassing voor private balkons of tuinen. Er gelden geen bezonningseisen voor andere functies. 24.1.2 Beoordelingskader Het beoordelingskader voor het aspect/de aspecten bezonning en lichthinder is afgeleid van het wettelijk en beleidsmatig kader enerzijds en de doelstellingen van het Gebiedsprogramma anderzijds. In Tabel 24-2 is het beoordelingskader opgenomen. Hierbij is op hoofdlijnen aangegeven op welke wijze de effectbepaling voor de criteria is uitgevoerd. In de volgende (sub)paragrafen is per thema uitleg gegeven over de beoordelingscriteria en is de aanpak van de beoordeling toegelicht. Tabel 24-2 Beoordelingscriteria aspecten bezonning en lichthinder.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c2d04d39-c00e-4921-b71f-d3a4caa1ba5e?agendaItemId=9cc58410-94ec-4f41-8941-7c53bbf5d94d