CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4814 Deel B PlanMER Binckhorst Effecthoofdstukken_20260210

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel wensen en bedenkingen Intergemeentelijk gebiedsprogramma Geothermiecentrale, Doorontwikkeling Binckhorst en De Vlietlijn en Nota van Antwoord181.576 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 18 van 21

DOORONTWIKKELING Jaargemiddelde | Max. 5 µg/m3 | Max.10 µg/m3 | Streefwaarde: WHO concentratie van PM2,5 | advieswaarde (2021) Beleidsnorm: EU richtlijnen 2004/107/EG & 2008/50/EG, geactualiseerd in oktober 2024 Nabijheid | Gevoelige | N.v.t. | Beleidsadvisering ruimtelijke gemeentelijke wegen | bestemmingen | planvorming | RIVM (2023) minimaal 25m van wegen met >10.000 voertuigen/etmaal Bedrijvigheid | Milieubelastende | Gevoelige | N.v.t. activiteiten | bestemmingen minimaal 200 m van milieucategorie >3 bedrijvigheid Hittestress | Groene ruimtes | Aandeel groen | Aandeel groen | Wegwijzer Den Haag minimaal 50% | minimaal 40% | Klimaatbestendig Maatschappelijke | Afstand tot | Maximaal 300 m | N.v.t. voorzieningen | dichtstbijzijnde huisartenpost Stedelijk groen | Bereikbaarheid | Maximaal 300 m | Handreiking Groen in en om verblijfsgroen (>200 | de stad (Min. BZK, 2024) m2) Spelen | Speelvoorzieningen | Maximaal 100 m | Nota Haagse richtinggevende vanaf woning | normen maatschappelijke voorzieningen en groen (RIS317835, p. 26).

Afstanden gebaseerd op referentienorm voor kinderen in leeftijd 0-6 jaar 404 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 405 Figuur 20-1; het processchema dat de werking van de methodiek gezonde leefomgeving weergeeft Op basis van het toetsingskader hebben we een totaalkaart Gezonde Leefomgeving opgesteld. Deze komt in een aantal stappen tot stand zoals weergegeven in Figuur 20-1: 1. Voor iedere indicator is voor zowel de referentiesituatie als de plansituatie een kaart beschikbaar met gebiedsdekkende waarden of locaties van voorzieningen. 2. De waarden in deze kaarten worden geherwaardeerd naar in totaal vijf kwaliteitsklassen met waarden tussen 1 en 5. Scores voor waardenbereiken zijn gebaseerd op de hoogte van de betreffende streefwaarde en beleidsnorm. 3. Aan iedere indicator wordt een wegingsfactor toegekend die bepaalt hoe zwaar de betreffende scorekaart weegt ten opzichte van de scorekaarten van de andere indicatoren uit het toetsingskader. 4. De scorekaarten voor iedere indicator worden met toepassing van de respectievelijke weegfactoren gecombineerd tot een totaalkaart Gezonde Leefomgeving. Deze is hergeschaald naar een waardenbereik van 1 t/m 10.

De totaalkaart is opgesteld voor drie situaties: de referentiesituatie, de plansituatie voor het basisalternatief en de plansituatie met mitigerende maatregelen (primair de uitplaatsing van milieubelastende bedrijven uit de Binckhorst). 20.2 Referentiesituatie Voor dit beoordelingscriterium hebben we geen kaarten opgesteld voor de huidige situatie, alleen voor de referentiesituatie. We beschrijven dus uitsluitend de referentiesituatie waarin de autonome ontwikkelingen volgend uit het omgevingsplan 2018 wel doorgevoerd zijn, maar het Gebiedsprogramma Doorontwikkeling niet. De referentiesituatie beschrijven we per omgevingsaspect dat onderdeel is van het toetsingskader gezonde leefomgeving.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 406 Figuur 20-2 De totaalkaart Gezonde Leefomgeving voor de referentiesituatie Figuur 20-2 is de totaalkaart Gezonde Leefomgeving weergegeven voor de referentiesituatie. De totaalkaart is opgebouwd uit in totaal tien onderliggende kaarten met effectscores variërend van 1 t/m 5. Op de kaart is te zien dat twee gebieden opmerkelijk slecht scoren: het gebied rondom de kruising tussen de Binckhorstlaan en Mercuriusweg, met onder meer het afvalcluster en de Sporendriehoek, en het gebied aangrenzend aan de Binckhorstlaan vanaf Dyckerhoff Basal tot de kruising met de Zonweg. Deze slechte scores worden door de volgende factoren ve roorzaakt: • Sporendriehoek & afvalcluster: in het gebied liggen meerdere bedrijven met een milieucategorie van 3.1 of 3.2. Deze bedrijven veroorzaken milieudruk op gebied van luchtkwaliteit, geluid, veiligheid en geur. Daarnaast liggen in het gebied drie drukke wegen (de Supernovaweg, Binckhorstlaan en Mercuriusweg) die tot een piek in de concentratie van luchtverontreinigende stoffen en tot geluidoverlast leiden. In het gebied is daarnaast weinig stedelijk groen te vinden, wat ook een negatief effect heeft op de gevoelstemperatuur en daarmee de gevoeligheid voor hittestress.

Tot slot zijn er in het gebied geen speelvoorzieningen gesitueerd, en is er ook geen huisartsenpost gevestigd. Tezamen zorgt dit voor slechte scores op de totaalkaart gezonde leefomgeving, variërend van 1 tot 3 op een schaal van 1 tot 10. • Binckhorstlaan zuid: in dit gebied ligt het gezoneerde industrieterrein waarop Dyckerhoff Basal gevestigd is. Dit bedrijf veroorzaakt industrielawaai en geuroverlast. De Binckhorstlaan is een drukke weg die leidt tot geluidoverlast en een piek in de concentratie van luchtverontreinigende stoffen. Het gebied ligt relatief ver weg van verblijfsgroen waardoor het ook op gebied van hittestress slecht scoort, en de dichtstbijzijnde speeltuin ligt vrij ver weg.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 407 Er zijn drie gebieden binnen de Binckhorst die goed scoren op de kaart in Figuur 20-2. Het gaat om het gebied rondom de kruising Melkwegstraat-Saturnusstraat, de omgeving van de begraafplaats, en het gebied ten westen van Kasteel de Binckhorst. De primaire reden voor de hoge gezondheidsscores is dat de gebieden relatief ver weg liggen van doorgaande, drukke wegen. Daarnaast liggen de gebieden dichtbij zorgvoorzieningen en is er (in het geval van de twee laatste genoemde gebieden relatief veel stedelijk groen te vinden, waardoor de omgeving hier ook minder gevoelig is voor hittestress. De onderliggende scorekaarten per indicator zijn te vinden in bijlage 4 onderaan dit deelrapport. Op basis van de kaart in Figuur 20-2 is het staafdiagram in Figuur 20-3 gemaakt. Dit diagram laat zien hoeveel woningen er in de verschillende gezondheidsklassen liggen. Grofweg tweederde van de woningen ligt in gebieden met de klassen 5-6 en 6-7. Dit duidt erop dat de gezondheid van de leefomgeving gematigd positief is, maar dat er wel meerdere omgevingsaspecten zijn die drukken op de gezondheid van de leefomgeving. Op hoofdlijnen gaat het om gebieden die nabij drukke wegen liggen.

Circa 30% van de woningen in de referentiesituatie scoort positief, met scores tussen 7 en 9 op een schaal van 1 tot 10. Dit zijn de woningen die verder weg van de drukke wegen liggen. Daarnaast liggen circa 100 woningen in zeer slecht scorende gebieden. Primair liggen deze woningen aan de Supernovaweg op bouwblok M5 en tegenover het gezoneerde industrieterrein in het zuidelijk deel van de Binckhorst. Specifiek voor deze woningen zijn lokale verbeteringen van de gezondheid van de leefomgeving sterk aan te raden. Figuur 20-3; een staafdiagram met de hoeveelheid woningen per gezondheidsklasse op de kaart in Figuur 20-2 in de referentiesituatie 20.3 Effecten basisalternatief Overzicht effecten Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor gezonde leefomgeving inzichtelijk gemaakt voor het beoordelingscriterium. Tabel 9-12 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 20-5 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor gezonde leefomgeving Aspect Beoordelingscriterium Ref D Gezonde leefomgeving Kwantitatieve toetsing aan streefwaarden voor alle indicatoren uit het toetsingskader gezonde leefomgeving 0 0/+

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 408 In Figuur 20-4 is de totaalkaart voor de plansituatie weergegeven. Door de gebiedsontwikkeling in de Binckhorst ten gevolge van het Gebiedsprogramma verbetert de gezondheidsscore op veel plekken ten opzichte van de referentiesituatie (Figuur 20-2). De belangrijkste wijzigingen zien we op de volgende locaties: • Het gebied rondom de begraafplaats: De straten rondom de begraafplaats vergroenen door het Gebiedsprogramma. Dit heeft positieve effecten op de scores voor de aspecten hittestress, stedelijk groen en speelvoorzieningen. • Het schiereiland met de Caballerofabriek: Ook hier vergroenen de straten in het gebied, met positieve effecten op de scores voor de aspecten hittestress, stedelijk groen en speelvoorzieningen. In het basisalternatief gaan we ervan uit dat de milieubelastende bedrijven in de Binckhorst niet uit het gebied zullen verdwijnen. Dit heeft twee belangrijke effecten op de gezondheidsscore van de gebieden die rondom deze bedrijven liggen. Ten eerste blijven de bedrijven een toename in de milieudruk veroorzaken, en heeft vrijwel de gehele Binckhorst daarom een slechte score voor de indicator Milieubelastende bedrijven.

Ten tweede kunnen op de plek van de bedrijven geen parken aangelegd worden en scoren delen van het gebied daarom slecht voor de aspecten Hittestress, Stedelijk groen en Spelen. Enkele gebieden waar in het Gebiedsprogramma bouwblokken met woningbouw voorzien zijn, scoren ook in het basisalternatief vrij slecht op de kaart in Figuur 20-4: • Bouwblokken P1, P3 en P4 aan het Trekvlietplein en de Binckhorstlaan. Deze bouwblokken liggen op de plek van het huidige afvalcluster. In het geval het afvalcluster niet verplaatst kan worden, kunnen hier sowieso geen woningen gerealiseerd worden. Indien alleen het landgebonden deel van het afvalcluster verplaatst zou worden, kunnnen de woningen op de bouwblokken wel gebouwd worden. In die situatie blijft de omgeving hier naar verwachting achter op gebied van gezondheid door een combinatie van geluid - en geuroverlast. Ook kan in deze situatie slechts een deel van het Waterfrontpark aangelegd worden, met negatieve effecten op de recreatiedruk in het park en de hittestressgevoeligheid van het gebied. • Bouwblok M5 gelegen aan de Supernovaweg, Wegastraat, Zuiderkroonstraat en Zonweg. Uit het geluidonderzoek blijkt dat op de noordoostelijk gelegen gevels van dit bouwblok de drempelwaarde voor geluid overschreden wordt door een combinatie van verkeersgeluid van gemeentelijke wegen en de A12 en treinverkeer.

De ligging van woningen direct aan een drukke weg leidt daarnaast tot een piek in de concentratie van luchtverontreinigende stoffen. In en om het bouwblok is bovendien slechts beperkt stedelijk groen besc hikbaar; de naastgelegen begraafplaats is niet openbaar toegankelijk. • Bouwblokken B8, T5, T7 en B4 gelegen aan het zuidelijke deel van de Binckhorstlaan. Deze bouwblokken liggen nabij het gezoneerde industrieterrein en hebben daardoor in meer of mindere mate last van industriegeluid. Ook het verkeer op de Binckhorstlaan en specifiek voor bouwblok T5 de uitgang van de Victory Boogiewoogietunnel leidt tot geluidoverlast en een piek in de concentratie van luchtverontreinigende stoffen. Omdat een deel van het studiegebied één tot twee kwaliteitsklassen beter scoort dan in de referentiesituatie, maar er in een ander deel van het studiegebied geen verbetering optreedt, scoort de Doorontwikkeling voor dit beoordelingscriterium licht positief (0/+). Verdere verbeteringen zijn mogelijk, deze worden in paragraaf 20.4 beschreven. 20.4 Mogelijke effectbeperkende maatregelen In Tabel 20-6 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen.

Tabel 20-6 Effectbeoordeling Doorontwikkeling (D) voor gezonde leefomgeving met en zonder (mitigerende) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium D D+M Gezonde leefomgeving Gezonde leefomgeving 0/+ + Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 409 Ondanks de verbeteringen in de gezondheid van de leefomgeving, zien we in het basisalternatief toch nog meerdere aspecten van het plangebied die tot een lagere score leiden. Een deel hiervan is toe te schrijven aan varianten waarvoor wij in het planMER een andere aanname doen dan het Gebiedsprogramma. Het gaat om de volgende onderwerpen: • Volgens de worst-case benadering die we in de effecthoofdstukken volgen, gaan we ervan uit dat de aanwezige milieubelastende bedrijven in het plangebied niet uitgeplaatst worden. Dit leidt in hun directe omgeving tot een slechte score op de totaalkaart omdat ze leiden tot een toename van de milieudruk op gebied van (een combinatie van) geluid, luchtkwaliteit, geur en veiligheid. Indien de bedrijven wel uitgeplaatst worden verbetert de gezondheid van de leefomgeving. • Indien bedrijven niet uitgeplaatst worden, beperkt dit de omvang van het gebied dat herontwikkeld kan worden tot park.

Op deze locaties zien we in het basisalternatief daardoor slechtere scores voor de indicatoren Hittestress, Stedelijk groen en Spelen dan in de situatie waarin de bedrijven uitgeplaatst zouden worden. • Daarnaast valt op dat het directe verzorgingsgebied van de drie eerstelijns zorglocaties zich beperkt tot het hart en het zuidelijke deel van de Binckhorst. Woongebieden in de buurt van het afvalcluster liggen relatief ver weg van de zorgposten en met name voor ouderen kan dit vervelend zijn. Indien er een eerstelijns zorgvoorziening in het noordwesten van de Binckhorst zou worden voorzien, zou hier de score verbeteren In Figuur 20-4 hebben we de totaalkaart gezonde leefomgeving opgenomen dat het Gebiedsprogramma Doorontwikkeling volgt. In een vergelijking van deze kaart met die van het basisalternatief in Figuur 20-4 zien we de hierboven beschreven verbeteringen in de totaalscore. Indien bovenstaande maatregelen getroffen zouden worden, zou de score voor het beoordelingscriterium Gezonde leefomgeving verbeteren tot positief (+).

PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Figuur 20-4 De totaalkaart gezonde leefomgeving voor de situatie met de effectbeperkende maatregelen uit deze paragraaf Figuur 20-5 laat voor alle woningen in de referentiesituatie (boven) en Doorontwikkeling (onder) | in een staafdiagram zien hoeveel woningen er per gezondheidsklasse zijn. | Voor de woningen die in de referentiesituatie aanwezig zijn in het plangebied, verbetert de situatie: • Het aantal woningen dat in gebieden ligt met scores onder de 5 punten blijft met 4% van het totaal gelijk | ; • Het aantal woningen dat in gebieden ligt met scores tussen de 5 en 7 punten daalt van 67% naar | 63%; • Deze daling komt ten goede aan woningen die in gebieden met meer dan 7 punten liggen. Dit aandeel stijgt van 29% naar 33%. Binnen deze groep woningen zien we bovendien een verschuiving | van een deel van de woningen in gebieden met 7-8 punten naar gebieden met meer dan 8 punten. Voor nieuwe woningen in de Doorontwikkeling zien we het volgende: • Het aantal woningen dat in gebieden ligt met scores onder de 5 punten bedraagt 13% van het totaal, fors meer dan woningen in de referentiesituatie.

Het overgrote merendeel ligt in gebieden met gezondheidsklasse 4 | -5; • Het aantal woningen dat in gebieden ligt met scores tussen de 5 en 7 punten bedraagt | 59% van het totaal (17% in klasse 5-6 gebieden, 42% in klasse 6-7 gebieden); • De resterende 28% van de woningen in de Doorontwikkeling ligt in gebieden met scores hoger dan 7 punten. Ongeveer 19% van de woningen ligt in gebieden met klasse 7-8, de overige woningen zijn evenredig verdeeld over de andere twee klassen. Deze analyses laten zien dat de gezondheid van de leefomgeving in de Binckhorst | zal verbeteren door het treffen van maatregelen in het basisalternatief aangevuld met effectbeperkende maatregelen | . Er blijven echter forse zorgpunten. Met name het relatief hoge aandeel van woningen in de Doorontwikkeling die gebouwd worden op slecht scorende plekken (overwegend gezondheidsklasse 4-5) baart zorgen. Het gaat daarbij primair om bouwblok M5 aan de Supernovaweg en bouwblokken T7, B4, B8 en (deels) B9 in de nabijheid van het gezoneerde industrieterrein aan het zuidelijke deel van de Binckhorstlaan. Verder blijft het effect van het drukke verkeer op de Binckhorstlaan en Supernovaweg drukken op de gezondheid in het omliggende gebied. Dit effect uit zich in het klassieke milieugezondheidsrisico: geluidoverlast en piekconcentraties van luchtverontreinige | nde stoffen.

410 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 411 Figuur 20-5; een staafdiagram met de hoeveelheid woningen per gezondheidsklasse op de kaart in Figuur 20-4 in de referentiesituatie (boven) en Doorontwikkeling (onder) 20.5 Aanbevelingen In dit hoofdstuk hebben we op basis van het toetsingskader gezonde leefomgeving de ruimtelijke analyse uitgevoerd naar de gezondheid van de leefomgeving. We gebruiken deze analyse in de beschouwing van de gezondheid en leefkwaliteit van de openbare ruimte in paragraaf 6.3.1, en betrekken in die paragraaf ook andere aspecten. Daarom gaan we in deze paragraaf niet dieper in op aanbevelingen, maar verwijzen we hiervoor door naar paragraaf 6.3.1.4. 20.6 Leemten in kennis Voor de beoordeling van dit thema hebben we een nieuwe methode ontwikkeld die gebaseerd is op aspecten uit de fysieke leefomgeving die bijdragen aan gezondheidsbescherming en -bevordering en dat voortborduurt op de indicatorset Gezonde leefomgeving met de bijbehorende Gebiedscheck134 van het RIVM en TNO. De methode blijft 134 https://www.gezondeleefomgeving.nl/gebiedscheck/toelichting

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 412 echter een benadering van een zeer complex en gelaagd onderwerp, en verdere doorontwikkeling zou inzichten kunnne aanscherpen of in sommige gevallen veranderen. PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 21 | Duurzaamheid 21.1 | Aanpak 21.1.1 | Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 21-1 is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het thema leefomgeving voor het aspect circulariteit. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Tabel 21-1 wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader | Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Kadernota Duurzaamheid | De kadernota duurzaamheid geeft invulling aan de thema’s schone Schone energie in een | energievoorziening, betere leefomgeving, duurzaam stedelijk vervoer en een groene stad, De Haagse | duurzaam gebruik van grondstoffen in relatie tot gebiedsontwikkelingen. aanpak (Gemeente Den | Binckhorst/CID is opgenomen als één van de Tien Groene Energie Wijken: de ambitie Haag, 2019e) | is dat deze wijken binnen 10 jaar van schone energie zijn voorzien.

In het openbaar vervoer zijn met Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH, concessieverlener aan HTM) afspraken gemaakt dat alle nieuwe bussen vanaf 2025 zero-emissie zijn. De eerste elektrische bussen rijden al. Met marktpartijen wordt samengewerkt om de stadslogistiek schoner te maken en in 2025 alleen nog maar elektrische stadsbevoorrading toe te laten in het centrum. Den Haag zet in op het maken van ruimte in de stad met efficiëntere mobiliteitsoplossingen. Dit betekent: het uitbreiden van het openbaar vervoer, het stimuleren van schoon vervoer, het balanceren van de vraag en het aanbod van parkeren, het ruimte geven aan innovaties en experimenten en regionale samenwerking. Er blijft ook ruimte voor ander vervoer (auto’s). In het kader van de schaalsprong OV wordt geïnvesteerd in drie sterke dragende OV-Corridors Stedelijk Energieplan Den | In het landelijk Klimaatakkoord hebben gemeenten een regierol toegewezen gekregen Haag, Schone Energie voor | bij de energietransitie. Met het Stedelijk Energieplan geeft de gemeente Den Haag Den Haag (Gemeente Den | richting aan die regierol. Het is een ambitiedocument met een lange termijn visie op de Haag, 2020, RIS 306869) | Haagse energietransitie. Het geeft richting aan de middellange termijn, en bevat concrete acties voor de korte termijn.

Het plan beschrijft de belangrijkste ingrediënten van de strategie om de overgang van fossiele naar duurzame energie in beweging te zetten. Het plan is de start van een wendbaar proces waarbij intensief wordt samengewerkt, ontwikkeld en bijgestuurd. Dit plan is ook nodig om vervolgens wijkplannen te kunnen maken. Gebiedsgericht Milieubeleid | Het Gebiedsgericht Milieubeleid beschrijft welke milieukwaliteit op welke plek gewenst (Gemeente Den Haag, 2005, | is. Er is een indeling van Den Haag gemaakt met gebieden van eenzelfde functie. RIS 127626) | Gebieden met eenzelfde functie behoren tot hetzelfde gebiedstype. Per gebiedstype is de gewenste milieukwaliteit vastgesteld. De gebied specifieke kenmerken en de mogelijkheden bepalen de toekenning van de ambitie per milieudoel (waaronder energie en klimaat). Met het vaststellen van milieuambities per gebiedstype wordt richting gegeven aan de kwaliteit die de verschillende onderdelen van het milieu op een bepaald tijdstip dienen te hebben. Er zijn zes gebiedstypen gedefinieerd: • | Wonen. • | Werken. • | Gemengde gebieden met het accent op Wonen. • | Gemengde gebieden met het accent op Werken. • | Groene Hoofdstructuur en Water. • | Verkeersinfrastructuur.

Agenda Den Haag | In vervolg op de ingezette koers met de Kadernota Op weg naar een Duurzaam Den Duurzaam 2015-2020 | Haag (2009), de Integrale Nota Milieu en Duurzaamheid (2013) en de Backcastingstudie die beschrijft wat de gemeente moet doen om in 2040 daadwerkelijk CO2-neutraal te zijn, is de Agenda Den Haag Duurzaam 2015-2020 in 413 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Wettelijk- en beleidskader | Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma juli 2015 opgesteld. Hierin zijn prioriteiten vastgelegd als integrale onderdelen van het gemeentelijk werkveld: • | Verder verlagen van de CO2-uitstoot. • | Uitbreiden en verduurzamen van het warmtenet. • | Klimaatbestendig maken van de stad. • | Versterken van duurzame Haagse Kracht. In de agenda wordt een strategie over Circulaire Economie opgesteld, waarbij aan de vier prioriteiten wordt bijgedragen: een circulaire economie helpt de CO2-uitstoot verder te verlagen door reductie van energieverbruik en het kan de duurzame Haagse Kracht versterken door werkgelegenheid te creëren. Daarin besteedt de gemeente Den Haag aandacht aan het versnellen van de circulaire economie, Cradle to Cradle en de economische effecten die hiermee gepaard gaan.

Strategie Mobiliteitstransitie | De Strategie Mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 is het vervolg op de Den Haag 2022-2040, | Hoofdlijnenbrief Mobiliteitstransitie (RIS302361). De keuzes die nodig zijn om de stad Samen werken aan een | bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig te houden zijn in deze strategie opgenomen bereikbare, leefbare en | voor vier thema’s (I De compacte stad, II Mobiliteit op menselijke maat, III verkeersveilige stad | Stadvriendelijke vervoersmiddelen en IV Regio en knooppuntontwikkeling) met (gemeente Den Haag, 2021) | bijbehorende strategische keuzes. Het transformatiegebied CID-Binckhorst staat bij uitstek model voor de compacte stad waar stedelijke ontwikkeling, leefbaarheid en mobiliteit hand in hand gaan. Den Haag zet in op duurzame mobiliteit die – zowel rijdend als stilstaand – per inwoner minder ruimte kost. Met lopen, fietsen, ov (0% CO2) en deelmobiliteit kunnen meer mensen binnen de bestaande ruimte reizen en parkeren. Structuurvisie CID | Ambitie: over 20 jaar is het CID een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving. Bij (Gemeente Den Haag, | duurzame ontwikkeling staan 4 thema’s centraal: een aantrekkelijke leefomgeving, de 2021) | overgang naar schone energie, het zuinig omgaan met grondstoffen en schone mobiliteit (Nota Duurzaamheid. Schone energie in een groene stad - de Haagse aanpak).

De ontwikkeling van het gebied biedt een mogelijkheid om bijvoorbeeld de hittestress te verminderen en een klimaatadaptief gebied te realiseren. In het bijzonder in verdichte gebieden met aanwezigheid van hoogbouw verdient veerkracht in klimaatadaptatie en energievoorziening extra aandacht. De energietransitie en verdichting leiden tot een grotere ruimtevraag voor energie oplossingen. Het CID is aangemerkt als een Groene Energie Wijk, in | deze wijken wordt als eerste gestart met de overstap naar schone energie. De ontwikkeling van het CID leidt tot meer verplaatsingen in een gebied waar de openbare ruimte schaars is. Een transitie naar ruimte-efficiënte, schone en klimaatneutrale mobiliteit is een randvoorwaarde voor de ontwikkeling van het CID. Dat betekent prioriteit voor mobiliteit op menselijke maat; een openbare ruimte die in eerste instantie is ingericht voor (1) voetgangers, (2) fietsers en (3) openbaar vervoer. Deze vervoersmiddelen moeten de mobiliteitsgroei in het CID voor hun rekening nemen. Voor de auto wordt ingezet op meer gedeeld gebruik en een versnelde transitie naar elektrisch rijden. Met de inzet op deze mobiliteitstransitie wordt ruimte vrijgemaakt die nodig is voor de energietransitie, groen, klimaatadaptieve maatregelen en verblijfskwaliteit.

Omgevingsplan Binckhorst | Binnen de ontwikkeling van de Binckhorst tot een eigentijds, stedelijk woon | - (Gemeente Den Haag, 2020) | werkgebied zijn de duurzaamheidsambities bijzonder hoog. Ten aanzien van duurzaamheid is bepaald dat, indien sprake is van bouwen, verbouwen of renoveren, de Haagse CO2-eisen en de gemeentelijke GPR-eisen (Gemeentelijke Praktijk Richtlijn voor duurzaam bouwen) in acht genomen moeten worden. Voor het bouwen en verbouwen van gebouwen is op een factsheet aangegeven aan welke eisen voldaan moet worden. Nieuwbouw dient CO2-neutraal te zijn. Bij verbouw is de eis afhankelijk van het type gebouw en de levensduur na verbouwing. Voor zover deze eisen leiden tot een strengere eis dan opgenomen in het Bouwbesluit, gelden de eisen uit het Bouwbesluit. 414 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Wettelijk- en beleidskader | Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Circulair Den Haag | Het huidige economische systeem moet overgaan naar een circulaire economie om (gemeente Den Haag, 2018) | grondstoffen te sparen en milieuschade te beperken. In Den Haag zijn sectoren zoals bouw, handel focusgebieden, waarbij ook specifieke aandacht voor huishoudens geldt, voor circulaire initiatieven, met als doel banengroei en milieubescherming.

Uitvoeringsprogramma | Dit uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2019-2022 vloeit voort uit het coalitieakkoord duurzaamheid 2019-2022 | 2018- 2022. Het beschrijft waaraan de gemeente werkt en op welke wijze de dialoog (Gemeente Leidschendam- | wil aangaan met stakeholders over de verduurzaming van de gemeente. Het Voorburg, 2019) | uitvoeringsprogramma is opgebouwd uit zeven thema’s en maakt inzichtelijk wat de gemeente doet aan duurzaamheid op deze verschillende terreinen. De zeven thema’s zijn: Energie, Mobiliteit, Klimaatadaptatie en vergroening, Grondstoffen en afval, Luchtkwaliteit, Duurzaamheid in al ons beleid en Samenleving. De ambitie is een | CO2- neutrale gemeente met een circulaire economie in 2050. Duurzaamheidsagenda | In het duurzaamheidsplan wordt de ambitie beschreven en de inzet die de gemeente 2020: Op weg naar een | moet plegen om de doelstellingen te behalen in 2020. Daarnaast wil de gemeente een duurzaam Rijswijk | bijdrage leveren aan de doelstelling van het Regionaal Structuurplan van Haaglanden (Gemeente Rijswijk, 2020) | om in 2050 een klimaatneutrale regio te worden. Voor de gemeente Rijswijk betekent duurzaamheid: • | Verbetering in kwaliteit leefomgeving (people). • | Minimaliseren milieubelasting en energiegebruik (planet). • | Maximaliseren van ecologische waarden (planet). • | Betaalbaarheid (profit).

Er is een indeling gemaakt in de thema’s 1) verduurzamen bestaande woningvoorraad, 2) duurzaam bouwen, 3) duurzame mobiliteit, 4) duurzame gebiedsontwikkeling/ herstructurering, 5) duurzaam ondernemen, 6) duurzame energie, 7) Gedragsverandering en 8) Voorbeeldfunctie gemeente. In het duurzaamheidsplan is per thema aangegeven wat de ambitie is en wat daarvoor nodig is om het te bereiken. Alle doelstellingen per thema moeten leiden tot een duurzame gemeente, die schoner, groener en milieuvriendelijker is. 21.1.2 | Beoordelingskader In Tabel 21-2 is het beoordelingskader voor het aspect Duurzaamheid samengevat. De beoordelingsmethoden worden onder de tabel verder toegelicht. Tabel 21-2 Beoordelingscriteria voor het thema Circulariteit.

De vinkjes geven aan welke onderzoeken uitgevoerd worden voor D: Doorontwikkeling en/of V: Vlietlijn Aspect | Beoordelingscriterium | Methode | D | V Duurzaamheid | Circulariteit | Kwalitatieve beschouwing van circulaire | ✓ | ✓ principes resulterend in advies over duurzaam materiaalgebruik en circulariteit Energieverbruik | Berekening van het energieverbruik en de | ✓ emissie van broeikasgassen 415 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 416 21.1.2.1 Circulariteit Onder duurzaamheid wordt in dit hoofdstuk de Brundtland-definitie135 gebruikt: "Een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder daarbij de behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen". Voor de Doorontwikkeling van de Binckhorst en de Vlietlijn betekent dit dat de productie, transport, aanleg, gebruik en sloop en recycling van de materialen die nodig zijn voor het plan geen schade mogen toebrengen aan toekomstige generaties hier, of elders in de wereld. Circulariteit wordt niet beoordeeld op basis van de gebruikelijke zevenpuntsschaal.

De reden hiervoor is dat het Gebiedsprogramma voor de Doorontwikkeling en het ontwerp van de Vlietlijn onvoldoende detailniveau hebben om te kunnen berekenen aan de circulariteit van de ontwikkeling. Een kwalitatieve beoordeling is ook slecht mogelijk omdat de mate waarin circulair gebouwd wordt, afhangt van de precieze invulling van de bouwblokken die in het Gebiedsprogramma beschreven staan. Deze invulling volgt in een latere planfase. Daarnaast is er nog een methodisch bezwaar: voor circulariteit is het niet mogelijk om, vergelijkbaar met de andere effecthoofdstukken, een beoordeling ten opzichte van de referentiesituatie uit te voeren. Daarnaast concluderen we in de beoordeling o p het doelbereik van het Gebiedsprogramma in paragraaf 5.1.2.1 (Stadswijk van de toekomst) dat de visie op de duurzame en circulaire ontwikkeling van het gebied slechts beperkt voorzien is van concrete informatie over de wijze waarop deze visie gerealiseerd kan worden. In plaats van een beoordeling met een effectscore hebben we daarom ervoor gekozen om op basis van het Gebiedsprogramma voor zowel Doorontwikkeling als Vlietlijn een kwalitatieve analyse te voeren. Deze analyse gebruiken we om aandachtspunten mee te geven voor duurzaam materiaalgebruik en circulariteit.

Deze aandachtspunten kunnen gebruikt worden in de verdere uitwerking van het Gebiedsprogramma om de duurzaamheidsambities te voorzien van de benodigde uitvoeringsgerelateerde maatregelen. Ook doen we uitsprak en over geothermie en energiebehoefte in dit hoofdstuk. 21.1.2.2 Energieverbruik Naar aanleiding van het advies van de Commissie mer op de NRD voor dit planMER hebben we een berekening uitgevoerd van het verwachte energieverbruik dat nodig is voor de verwarming van woningen in de Binckhorst. Op basis hiervan hebben we de emissies van broeikasgassen berekend, uitgedrukt in CO2-equivalenten. De uitkomsten van deze berekening hebben we niet gebruikt voor een effectbeoordeling, omdat effecten niet tegen de referentiesituatie afgezet kunnen worden. 21.1.3 Studiegebied Het studiegebied voor het beoordelingscriterium circulariteit is gelijk aan het plangebied voor de Doorontwikkeling en Vlietlijn. Het studiegebied voor het beoordelingscriterium energieverbruik is gelijk aan het plangebied voor de Doorontwikkeling. 21.1.4 Wijze van onderzoek 21.1.4.1 Circulariteit Het beschikbaar houden van grondstoffen is een belangrijk uitgangspunt voor circulair ontwerpen en werken. Anders gezegd moeten grondstoffen die nu worden toegepast circulair zijn, duurzaam worden ingezet en in de toekomst zo waardevol mogelijk kunnen word en gewonnen en hergebruikt.

Deze uitgangspunten vragen om circulaire ontwerpprincipes voor de ontwikkeling van de Binckhorst en de Vlietlijn in alle mogelijke varianten. Diverse methoden zijn beschikbaar om circulair te ontwerpen. Voor dit plan worden de c irculaire ontwerpprincipes van Rijkswaterstaat gehanteerd, zoals te zien in onderstaande Figuur 21-1. 135 Brundtland rapport via A_42_427-EN.pdf Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 417 Figuur 21-1 Circulaire ontwerpprincipes RWS 21.1.4.2 Energiebehoefte Voor het berekenen van de energiebehoefte van woningen en de bijbehorende CO 2-uitstoot is gebruik gemaakt van de rekentool Uniforme Maatlat Gebouwde Omgeving. Met het rekenmodel van de Uniforme Maatlat Gebouwde Omgeving kan men de mogelijkheden voor het verwarmen en koelen (warmte en koude) van gebouwen met elkaar vergelijken. Dit kan op woning- en wijkniveau vanaf een laag detailniveau. Er wordt gebruik gemaakt van algemeen geaccepteerde kengetallen voor de berekening. Bij een hoger detailniveau kunnen dez e kengetallen ook handmatig aangepast worden. 21.2 Referentiesituatie Voor circulariteit geen sprake is van een referentiesituatie.

De toegevoegde waarde van dit thema is om voor de uit te werken plannen voor het gebied richtlijnen mee te geven over hoe dit zo circulair mogelijk kan worden gedaan. 21.3 Effecten basisalternatief en maatregelen De effecten en maatregelen voor circulariteit worden opgedeeld in de effecten en maatregelen voor de Doorontwikkeling en de effecten en maatregelen voor de Vlietlijn.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 418 21.3.1 Effecten en maatregelen Doorontwikkeling Zoals aangegeven in paragraaf 21.2.4 zijn de effecten en maatregelen voor duurzaam materiaalgebruik getoetst aan de Circulaire Ontwerpprincipes voor het MIRT-proces. Daarnaast is voor de Doorontwikkeling ook een analyse van het energiegebruik gegeven. 21.3.1.1 Duurzaam materiaalgebruik 21.3.1.1.1 Preventie 1.1 Voorkom overbodig sloopwerk De eerste stap van de circulaire ontwerpprincipes is het voorkomen van sloopwerk. Hoe meer materialen in dezelfde vorm gebruikt blijven hoe minder de materialen bewerkt moeten worden. Door alle activiteiten van het plan in kaart te brengen in een circulariteitsscan kan inzichtelijk gemaakt worden welke sloopwerkzaamheden nodig zijn en welke overbodig zijn. Het behouden van materialen in dezelfde vorm heeft mogelijk invloed op het onderhoud en beheer in de zin dat hier meer onderhoud voor nodig is. Bij de Doorontwikkeling zullen objecten gesloopt moeten worden. De sloop kan op een circulaire manier gebeuren, waarbij gebouwen laag voor laag ‘geoogst’ worden en klaargemaakt worden voor hergebruik. 1.2 Voorkom onnodige bouw- en materiaalgebruik Naast sloop moet ook gekeken worden naar de bouw van nieuwe objecten.

Voor de Doorontwikkeling van de Binckhorst geldt dat men kritisch kijkt naar het ontwerp in een volgende fase en bekijkt of sommige onderdelen ook kleiner ontworpen kunnen worden, of dat een minder uitgebreide versie ook volstaat. Bijvoorbeeld: moet er een ommuurde fietsenkelder komen bij een station, of volstaat alleen een dak boven een fietsenstalling? Kan de parkeernorm verder omlaag om te zorgen dat er geen extra ruimte naar privéauto 's gaat? 21.3.1.1.2 Waardebehoud 2.1 Verleng de levensduur van bestaande objecten Door de levensduur van een object te verlengen zijn minder nieuwe materialen en productieactiviteiten nodig. Het verlengen van de levensduur van een object kan door deze beter te onderhouden, de mate van gebruik/belasting aan te passen of om deze door middel van toevoegingen te versterken. 2.2 Maak duurzaam gebruik van bestaande objecten, materialen, grondstoffen en natuurlijke processen Objecten, materialen en grondstoffen worden zo duurzaam mogelijk gebruikt. Dit betekent dat objecten, materialen en grondstoffen zo veel mogelijk in dezelfde vorm en in dezelfde functie worden ingezet (hergebruik). Hiernaast wordt gekeken naar herbestemming van objecten, materialen en grondstoffen. Als dit niet mogelijk is dan wordt gekeken welke materialen uit een object zo hoogwaardig mogelijk kunnen worden ingezet, hetzelfde geldt voor grondstoffen uit materialen.

2.3 Waardebehoud Doorontwikkeling Binckhorst In de gebiedsvisie voor de Binckhorst kan men kijken naar het anders inrichten van bestaande gebouwen zodat ze geschikt worden voor wonen of werken. Bestaande bomen moeten zo veel mogelijk blijven staan, net als de bestaande wegen. De wegen of asfaltlagen die moeten worden gerenoveerd kunnen, mits ze voldoen aan technische eisen, hergebruikt worden als Partiele Recycling (PR) of als funderingsmateriaal voor de nieuwe wegen in het gebied. Voor de Doorontwikkeling van de Binckhorst geldt dat de gebouwen die blijven staan, gerenoveerd en onderhouden kunnen worden voor een langere levensduur. Hergebruik van vrijkomende materialen in het gebied is een goede optie om de kosten, transportbewegingen en CO2- uitstoot laag te houden. Hiervoor moet er tijdelijk een materialenhub136 ingericht worden, bij voorkeur een locatie dicht bij de planlocatie. Deze locatie moet voldoen aan de volgende punten: • Beschikbaarheid materialen/grondstoffen in relatie tot de planfase en stakeholders. • Bereikbaarheid voor zware voertuigen (inclusief zorgen voor een veilige omgeving). • Genoeg ruimte voor het stallen, sorteren en eventueel bewerken van materialen.

136 Een voorbeeld van tijdelijke materialenhubs is hier te vinden: Slimme bouwlogistieke concepten in de praktijk | TNO Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 419 We bevelen aan om te onderzoeken of restproducten binnen het plan ingezet kunnen worden. Indien dit niet mogelijk is, zal er een andere bestemming voor gezocht moeten worden. Als dat niet lukt, dienen de materialen zo hoogwaardig mogelijk verwerkt te worden. Het toepassen van een tijdelijke materialenhub zorgt voor: • Vermindering van de hoeveelheid virgin materialen voor het plan, waardoor het minder intensief wordt. Er is extra druk voor het hergebruik van materialen door schaarste en prijsstijging van materialen en grondstoffen. • Een kortere doorlooptijd à minder last van levertijden, lange reistijden en onderaannemers die op elkaar moeten wachten. • Betere afstemming met ketenpartners door een hechtere samenwerking. • Verminderen van emissies zoals CO2, fijnstof en NOx. 21.3.1.1.3 Waardecreatie 3.1 Ontwerp voor meerdere levenscycli Van veel materialen is de technische levensduur hoger dan de werkelijke levensduur. Door het ontwerp zo te maken dat materialen vaker kunnen worden ingezet wordt de levensduur verlengd.

Voor de gebouwen in de Binckhorst geldt dat deze losmaakbaar ontworpen kunnen worden zodat ze in een volgende levenscyclus op een andere manier ingezet kunnen worden. Dat geldt ook voor het interieur. Als dit flexibel ontworpen wordt, kan overbodige kantoorruimte in de toekomst omgebouwd worden tot woningen. 3.2 Ontwerp toekomstbestendig Door in het ontwerp rekening te houden met de toekomst wordt bijgedragen aan de leefbaarheid en veiligheid van de omgeving. Thema’s waar rekening mee moet worden gehouden zijn klimaatverandering en weersextremen (o.a. wateroverlast en hittestress) en de toename van het aantal inwoners (o.a. leefbaarheid, gezondheid en bereikbaarheid). 3.3 Ontwerp voor optimaal beheer en onderhoud Betrek beheer en onderhoud bij de beoordeling van ontwerpkeuzes. Zo brengen modulaire ontwerpschetsen vaak extra verbindingen en overgangen met zich mee, wat leidt tot meer beheer en onderhoud. Hiernaast kan de opdrachtgever onderdelen als dienst uitvragen (Product as a service), bijvoorbeeld het uitvragen van verlichting in plaats van nieuwe straatlantaarns. 3.4 Ontwerp voor duurzaam materiaalgebruik Zorg dat duurzame materialen onderdeel worden van het ontwerp. Bij gebruik van primaire materialen kan daar waar nodig nieuwe, duurzame materialen ingezet worden met een lage CO2-impact.

Voorbeelden hiervan zijn cementloos beton, lignineasfalt, of een andere vorm van betonwapening. De vraag naar biobased materialen neemt toe door de lage CO2-uitstoot. Hout is een bewezen toepasbaar materiaal dat ingezet kan worden voor het bouwen van woningen, zowel voor de constructie als voor de gevel en inrichting. Ook komen steeds meer biobased materialen op de markt van andere plantensoorten zoals hennep, miscanthus, cellulose en stro. Dit kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor isolatie, binnenwanden en gevelmaterialen. Biobased isolatie is goed verkrijgbaar en makkelijk toe te passen. Voor hoogbouw gelden er wel extra eisen voor materiaalgebruik, vanwege constructie en brandveiligheid. Hoogbouw is over het algemeen minder efficiënt wat betreft materiaalgebruik. 3.5 Ontwerp voor minimaal grondstof en energieverbruik in aanleg- en gebruiksfase Zorg voor een ontwerp dat niet onnodig gebruikmaakt van materialen en grondstoffen. Hiernaast zorgt de toepassing van innovaties en nieuwe installaties voor een laag energieverbruik. Een standaard woongebouw veroorzaakt volgens de CO 2-barometer van het Lenteakkoord circa 407 kg CO2-eq/m2 Bruto Vloeroppervlak (BVO). Dit gaat om embodied carbon, de CO 2-emissie door materiaalgebruik.

Als we dit als basis nemen om de CO2-uitstoot van de gebouwen in de Binckhorst door te rekenen aan de hand van de totale hoeveelheid BVO in Tabel 21-2 komen we uit op 416.768 ton CO2 voor de hele wijk (plansituatie). Bij maximaal circulaire bouw kan de CO2-uitstoot naar schatting verlaagd worden tot circa 300 kg per m2 BVO en bij biobased bouwen (houtbouw en biobased isolatie) wordt de CO 2-uitstoot naar schatting 200 kg per m2 BVO, waarbij ook aandacht moet zijn aan de biogene (in de atmosfeer, niet fossiel) CO 2-opslag van biobased materialen. PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Om te voldoen aan de doelen van het Parijsakkoord (globale temperatuurstijging binnen 1,5 graad houden), mogen nieuwe woningen maximaal 200 kg CO2 per m2 BVO uitstoten, volgens Dutch Green Building Council. Er zijn inmiddels biobased woonconcepten met een lagere uitstoot137. 21.3.1.2 | Energie De totale energiebehoefte voor de functies wonen, werken en voorzieningen, is bepaald op basis van de Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) methode. Hiervoor is gebruik gemaakt van de rekentool Uniforme Maatlat Gebouwde Omgeving (versie 5.04) van het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)138. Er is gekeken naar de energiebehoefte van de totale hoeveelheid woningen, m2 werken en m2 voorzieningen in de Binckhorst.

Tabel 21-3 BVO per functietype en aantal woningen in de Binkhorst in de plansituatie Programma | BVO (m2) | Verdeling | Aantal Wonen | 677.400 | 63,5% | 7.000 Werken | 241.700 | 22,5% | N.v.t. Voorzieningen | 104.800 | 10% | N.v.t. Parkeren | 41.600 | 4% | N.v.t. Totaal | 1.065.500 Naast de 7.000 woningen in de plansituatie worden in de autonome situatie al 5000 woningen gebouwd, wat het totaal te bouwen woningen op 12.000 doet uitkomen. Hiermee is de energiebehoefte van de Binckhorst uitgerekend. Energiebehoefte De totale energiebehoefte (warmtevraag voor ruimte- en tapwaterverwarming en koudevraag, verlichting, ventilatoren, overige elektra) voor het totaal aantal woningen in de autonome situatie en plansituatie, voor werken en voorzieningen bedraagt 116.736 MWhprim139 per jaar op basis van de gegevens uit de Uniforme Maatlat Gebouwde Omgeving. Dit bestaat o.a. uit 45.128 MWhprim voor de warmtevraag en 2.530 MWhprim voor de koudevraag. Als uitgangspunt wordt gehanteerd dat de totale warmtevraag van de woningen en de functie werken wordt geleverd door collectieve elektrisch aangedreven warmtepompen met een COP140 van 5,2 voor ruimteverwarming en 2,4 voor tapwaterverwarming. De koudevraag wordt voldaan met een koudeopslag/aquifer (regeneratie). De totale energiebehoefte is gesplitst in 82.498 MWhprim voor de plansituatie en 32.874 MWhprim voor de autonome situatie.

Dit is exclusief eventuele zonnepanelen en de energievraag voor elektrisch opladen van voertuigen. Met passief bouwen kan de energiebehoefte verminderd worden. Passief bouwen is een bouwmethode waarbij een gebouw zo wordt ontworpen en gebouwd dat het extreem energiezuinig is, met een minimale behoefte aan actieve verwarmings- en koelsystemen. Het doel is om een comfortabel binnenklimaat te bereiken met zeer weinig energieverbruik, door gebruik te maken van slimme ontwerpprincipes, hoogwaardige isolatie, luchtdichtheid, en natuurlijke energiebronnen zoals zonlicht en ventilatie. Hoewel het gebied van de Binckhorst op dit moment geen probleem heeft met netcongestie, wordt met passief bouwen en een verminderde energiebehoefte de kans groter dat problemen met netcongestie in de toekomst vermeden kunnen worden. 137 Tien woningbouwprojecten en hun materiaalgebonden CO2-uitstoot - architectenweb.nl 138 Uniforme Maatlat Gebouwde Omgeving | RVO.nl 139 Megawattuur primaire energie. Hier is nog geen rekening gehouden met het rendement van de installaties om thermische energie | te kunnen bepalen. 140 COP staat voor Coefficient of Performance en is een maat voor de efficiëntie van een energiesysteem. Het geeft de verhouding weer tussen de hoeveelheid warmte (of koeling) die door het systeem wordt geleverd en de hoeveelheid elektrische energie die het systeem verbruikt.

420 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 421 Het is een wens om een energiesysteem met een hoog niveau van comfort te gebruiken in de Binckhorst. Dat wil zeggen dat het energiesysteem voldoet aan de behoeften verwachtingen van de gebruikers (bijvoorbeeld het genereren van een aangenaam binnenklimaat en warm water) terwijl het een hoge mate van gebruiksgemak en betrouwbaarheid biedt. Het comfort van het energiesysteem is een parameter die ingericht kan worden op de wensen van de ontwikkelaars. Meer comfortabele systemen zijn vaak duurder in aanleg. Ook flexibiliteit in het reageren op veranderende omstandigheden is iets waar rekening mee gehouden moet worden bij het aanleggen van een energiesysteem. CO2-uitstoot Als de gebouwen nu gebouwd zouden worden en ze voldoen aan de BENG eisen, dan zorgen de installaties voor 27.052 ton CO2-uitstoot per jaar. Het model geeft de optie om ook de toekomstige CO 2-uitstoot te berekenen. Voor de beoogde verscherping van het beleid van 2025 geeft het model 15.118 ton CO 2 per jaar op. Voor 2030 wordt de CO2- uitstoot verder verlaagd naar 4.774 ton per jaar. Dit gaat gepaard met een daling van de energiebehoefte en een daling van de CO2-uitstoot per kWh.

Geothermie Mocht de wijk uitgevoerd worden met geothermie, dan stijgt de energiebehoefte naar 195 .797 MWh_prim, met 45.911 ton CO2-uitstoot (bij voldoen aan BENG eisen). Dit ligt aan het lagere rendement van geothermie ten opzichte van de collectieve warmtepomp. De installatie voor geothermie heeft ook ruimte nodig, hiervoor zal een extra gebouw gerealiseerd moeten worden. Hiervoor zijn drie zoekgebieden in beeld. In dit planMER gaan we uit van het zoekgebied aan de Vestaweg. Eigen energieopwekking Zonnepanelen zijn een goede investering om in een deel van de energievoorziening van de Binckhorst te voorzien. Om de gehele wijk energieneutraal te kunnen maken met zonnepanelen is er ongeveer 300.000 m 2 nodig. Op basis van het dakoppervlak van de wooncomplexen in de Binckhorst schatten we dat zonnepanelen op de daken van de woon- en werkgebouwen ongeveer 10% van de energiebehoefte kunnen vervullen. Gevelpanelen kunnen aanvullend in de behoefte voorzien, maar deze zijn duurder in aanleg en minder efficiënt . 21.3.2 Effecten en maatregelen Vlietlijn 21.3.2.1 Duurzaam materiaalgebruik 21.3.2.1.1 Preventie 1.1 Voorkom overbodig sloopwerk De eerste stap van de circulaire ontwerpprincipes is het voorkomen van sloopwerk. Hoe meer materialen in dezelfde vorm gebruikt blijven hoe minder de materialen bewerkt moeten worden.

Door alle activiteiten van het plan in kaart te brengen kan inzichtelijk gemaakt worden welke sloopwerkzaamheden nodig zijn en welke overbodig zijn. Het behouden van materialen in dezelfde vorm heeft mogelijk invloed op het onderhoud en beheer. Een voorbeeld hiervan is om afspraken met HTM te maken over de toepassing van typen spoorstaven om de sloop van betonplaten te voorkomen bij toekomstige vervangingen van spoorstaven. 21.3.2.1.2 Waardebehoud 2.1 Verleng de levensduur van bestaande objecten Door de levensduur van een object te verlengen zijn minder nieuwe materialen en productieactiviteiten nodig. Het verlengen van de levensduur van een object kan door deze beter te onderhouden, de mate van gebruik/belasting aan te passen of om deze door middel van toevoegingen te versterken. 2.2 Maak duurzaam gebruik van bestaande objecten, materialen, grondstoffen en natuurlijke processen Objecten, materialen en grondstoffen worden zo duurzaam mogelijk gebruikt. Dit betekent dat objecten, materialen en grondstoffen zo veel mogelijk in dezelfde vorm en in dezelfde functie worden ingezet. Hiernaast wordt gekeken naar herbestemming van objecten, materialen en grondstoffen. Als dit niet mogelijk is dan wordt gekeken welke materialen uit een object zo hoogwaardig mogelijk kunnen worden ingezet, hetzelfde geld t voor grondstoffen uit materialen.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 422 2.3 Waardebehoud Vlietlijn Voor de Vlietlijn kunnen objecten, materialen en grondstoffen hoogwaardig worden ingezet. Per stroom moet het materiaal, de kwaliteit van het materiaal, losmaakbaarheid en zeer zorgwekkende stoffen in kaart gebracht worden. • Type materiaal: Welke materialen zijn aanwezig en welke eigenschappen hebben deze. • Kwaliteit materiaal: De kwaliteit van een materiaal is bepalend voor de nieuwe functie waarin het gebruikt kan worden. Onder andere roest, rot en schimmel kunnen de kwaliteit van materialen zo verminderen dat het materiaal niet meer hoogwaardig ingezet kan worden. • Losmaakbaarheid: De losmaakbaarheid van een materiaal heeft invloed op de herbruikbaarheid. Sommige materialen zijn zo met elkaar verbonden dat het verwerken/scheiden een zeer intensief proces wordt. Hoe beter de losmaakbaarheid hoe hoger het materiaal zijn waarde behoudt zonder hier nog veel aan te doen. • Zeer zorgwekkende stoffen: deze stoffen zijn gevaarlijk voor mens en milieu. Activiteiten waarbij deze stoffen aanwezig zijn brengen strenge wet- en regelgeving met zich mee. Voor het hergebruik van materialen en grondstoffen kan een materialenhub ingericht worden.

Zie de details bij de beoordeling voor de Doorontwikkeling hierboven. 21.3.2.1.3 Waardecreatie 3.1 Ontwerp voor meerdere levenscycli Van veel materialen is de technische levensduur hoger dan de werkelijke levensduur. Door het ontwerp zo te maken dat materalen vaker kunnen worden ingezet wordt de levensduur verlengd. De tramhaltes van de Vlietlijn zullen ontworpen worden zodat deze verplaatst en aangepast (vergroot of verkleind) kunnen worden. Hierdoor zal de technische levensduur van de haltes toenemen. 3.2 Ontwerp toekomstbestendig Door in het ontwerp rekening te houden met de toekomst wordt bijgedragen aan de leefbaarheid en veiligheid van de omgeving. Thema’s waar rekening mee moet worden gehouden zijn klimaatverandering en weersextremen (o.a. wateroverlast en hittestress) en de toename van het aantal inwoners (o.a. leefbaarheid, gezondheid en bereikbaarheid). 3.3 Ontwerp voor optimaal beheer en onderhoud Betrek beheer en onderhoud bij de beoordeling van ontwerpkeuzes. Zo brengen modulaire ontwerpschetsen vaak extra verbindingen en overgangen met zich mee, dit leidt tot meer beheer en onderhoud. Hiernaast kan de opdrachtgever onderdelen als dienst uitvragen (Product as a service), bijvoorbeeld het uitvragen van verlichting in plaats van nieuwe straatlantaarns.

Bovenleidingen van de trambaan kunnen in de toekomst mogelijk benut worden als elektriciteitsnet voor netbeheerder Stedin. 3.4 Ontwerp voor duurzaam materiaalgebruik Zorg voor het ontwerp voor duurzaam materiaalgebruik. Bij gebruik van primaire materialen kan daar waar nodig nieuwe, duurzame materialen ingezet worden. De vraag naar biobased materialen neemt toe door de lage CO2- uitstoot. Hout is een bewezen toepasbaar materiaal dat ingezet kan worden voor o.a. straatmeubilair bij de tramhaltes. 3.5 Ontwerp voor minimaal grondstof en energieverbruik in aanleg- en gebruiksfase Zorg voor een ontwerp dat niet onnodig gebruikmaakt van materialen en grondstoffen. Hiernaast zorgt de toepassing van innovaties en nieuwe installaties voor een laag energieverbruik. Bijvoorbeeld door het gebruik van een losmaakbare spoorstaafbevestiging die ervoor zorgt dat de betonplaten niet gesloopt hoeven te worden bij vervanging van de spoorstaven in de toekomst. Daarnaast kan voor slim en minimaal energiegebruik de bovenleiding in de toekomst mogelijk worden benut door de netbeheerder om aansluitinge n te kunnen realiseren. Dit kan mogelijk in combinatie met een geothermiecentrale indien deze in de Binckhorst gerealiseerd wordt. Hier moet eerst meer onderzoek naar gedaan worden.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 423 21.4 Leemten in de kennis De in dit onderzoek geconstateerde leemten in kennis zijn hieronder voor de Doorontwikkeling en de Vlietlijn opgenomen. 21.4.1 Doorontwikkeling Door het geringe detailniveau van de Doorontwikkeling kan niet verder ingegaan worden in de kwantitatieve bijdrage van duurzaam materiaalgebruik. 21.4.2 Vlietlijn Er zijn geen leemten in kennis aangaande circulariteit voor de Vlietlijn op dit moment. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 424 22 Klimaatverandering 22.1 Aanpak 22.1.1 Inleiding Dit hoofdstuk heeft een andere indeling dan de andere hoofstukken en vormt de beoordeling van de aspecten die betrekking hebben op de effecten van de veranderende weerpatronen op het plangebied als gevolg van klimaatverandering. De reikwijdte van dit onderzoek is niet alleen gericht op de aspecten water en bodem, maar ook op gezonde leefomgeving en vormt bouwstenen voor voornoemde onderzoeken. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het wettelijk- en beleidskader en wordt de reikwijdte van het onderzoek verder vastgelegd.

Verder wordt het effect van de bedreigingen uitgewerkt en – voor zover mogelijk – voorzien van adaptieve of adaptieve maatregelen. 22.1.2 Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 22-1 is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het thema leefomgeving voor het aspect gezondheid. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Tabel 22-1 Wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Water en bodem sturend Terwijl de druk om te bouwen toeneemt, klinkt ook steeds luider de oproep om goed na te denken waar en hoe wat mogelijk is. Het kabinet stelt in zijn Kamerbrief van 25 november 2022 Water en Bodem sturend: “Om in Nederland ook in de toekomst met een ander en grillig klimaat te blijven leven, wonen en werken moeten water en bodem sturend worden in de ruimtelijke ordening. Waar het water- en bodemsysteem als randvoorwaarde geldt is een veilige fysieke leefomgeving, met een gezonde bodem en voldoende en schoon water, haalbaar. “Het doel van het kabinetsbeleid ‘Water en bodem sturend’ is in overeenstemming met een van de doelen van de Omgevingswet: het bieden van een goede fysieke leefomgeving en het in onderlinge samenhang bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.

Door het huidige kabinet is dit beleid afgezwakt door te kijken naar het verenigen van de verschillende belangen, door zoveel mogelijk te kijken naar multifunctioneel ruimtegebruik en creatieve oplossingen. Water en bodem blijven daarbij een uitgangspunt voor ruimtelijke keuzen en van daaruit te focussen op wat kan. De provincie Zuid-Holland heeft het beleid vertaald in een klimaatonderlegger (Provincie Zuid Holland, 2025) voor ruimtelijke plannen die vooral ingaat op de gevolgen voor het water- en bodemsysteem van de provincie. In deze analyses wordt deze onderlegger gebruikt. Nationale adaptatiestrategie (NAS) De Nationale Adaptatiestrategie (NAS) (Ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2016) van 2016 heeft als doel de effecten van klimaatverandering in Nederland te verkleinen of beheersbaar te maken. Het richt zich op schades, overlast, ziektes, sterfte en negatieve veranderingen in milieu en ecosystemen. De NAS stimuleert nieuwe initiatieven en versnelt bestaande projecten, met een gezamenlijke aanpak van verschillende partijen. Nederland geeft hiermee invulling aan de oproep van de Europese Commissie. De NAS brengt vier klimaateffecten (warmer, natter, droger, zeespiegelstijging) in beeld voor negen sectoren, zoals water, natuur, landbouw, infrastructuur, energie, en gezondheid.

Zes urgente effecten vragen om actie, waaronder hittestress bij mensen, uitval van vitale functies (energie, IT, infrastructuur), oogstschade, biodiversiteitsverlies, gezondheidsproblemen (infecties, allergieën), en cumulatieve effecten tussen sectoren. Daarnaast zijn langetermijneffecten zoals bodemdaling, verlies van soorten en grootschalige IT-uitval van belang. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 425 Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Deltaprogramma Het Deltaprogramma (Ministerie van I&W, Ministerie van LNV, Ministerie van BZK, 2020) is gericht op waterveiligheid en zoetwatervoorziening in Nederland en is onderdeel van het Nationaal Waterplan 2016-2021. Het programma speelt in op klimaatverandering, technologische ontwikkelingen, energietransitie en circulaire economie. Het doel is een veilig en aantrekkelijk Nederland, met voldoende zoet water voor huidige en toekomstige generaties. Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) Het DPRA (Deltacommissaris, 2025) bevat projecten en maatregelen om Nederland uiterlijk in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Het plan richt zich op zeven ambities en bevat zes stappen: 1. Kwetsbaarheden in beeld – Stresstesten om kwetsbaarheden bloot te leggen. 2.

Risicodialogen en strategie – Bespreken van risico’s en gezamenlijke ambitie bepalen. 3. Uitvoeringsagenda’s – Concrete maatregelen met planning en verantwoordelijkheden. 4. Meekoppelkansen – Klimaatadaptatie integreren in ruimtelijke en andere ontwikkelingen. 5. Stimuleren en faciliteren – Burgers stimuleren om hun leefomgeving klimaatbestendig te maken. 6. Reguleren en borgen – Klimaatadaptatie opnemen in bestuurlijke afspraken en infrastructuur weerbaarder maken. Het plan benadrukt ook dat calamiteiten door extreme weersomstandigheden altijd kunnen optreden, waarvoor een adequate aanpak nodig is. Het DPRA is van belang, omdat uit de bestuurlijke afspraken maatregel kunnen worden gegenereerd die worden meegenomen in de afwegingen van deze planMER. Provincie Zuid-Holland De provincie Zuid-Holland speelt een ondersteunende en stimulerende rol richting gemeenten, waterschappen en lokale organisaties om Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te maken. De provincie kampt met uitdagingen zoals wateroverlast, hittestress, verzilting, bodemdaling en funderingsschade door veenoxidatie. Om deze problemen aan te pakken, heeft de provincie in 2019 een klimaatadaptatiestrategie voor de gehele provincie opgesteld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c2d04d39-c00e-4921-b71f-d3a4caa1ba5e?agendaItemId=9cc58410-94ec-4f41-8941-7c53bbf5d94d