4814 Deel B PlanMER Binckhorst Effecthoofdstukken_20260210
Tekst van het document
In totaal zijn in het veldonderzoek voor de BEA 492 bomen langs het tracé van de Vlietlijn aangetroffen. Hiervan zijn er drie afgestorven. Voor de overige bomen is in Tabel 13-6 kwantitatief de conditie, kwaliteit en toekomstverwachting beschreven.
PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Figuur 13-4 Overzichtskaart bomenrijen in de Binckhorst en omgeving Tabel 13-6 De resultaten van de veldopname die beschreven zijn in het rapport Bomen Effect Studie (2024). De conditie van de bomen staat per deelgebied en per gemeente in onderstaande tekst beschreven Aspect | Goed | Redelijk | Matig | Slecht Conditie | 230 bomen | 189 bomen | 63 bomen | 7 bomen Kwaliteit | 432 bomen | 51 bomen | 5 bomen | 4 bomen Toekomstverwachting* | 389 bomen | 52 bomen | 43 bomen | 5 bomen *Goed = >15 jaar, redelijk = 10-15 jaar, matig = 5-10 jaar, slecht = <5 jaar 207 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 208 Gemeente Den Haag In de gemeente Den Haag zijn binnen het plangebied van de Vlietlijn in totaal 325 bomen aangetroffen. Deze zijn allemaal kapvergunningsplichtig. Voor het ontwerp van de Vlietlijn zijn cijfers beschikbaar over het aantal bomen die behouden kunnen blijven en welke moeten wijken voor de aanleg van de trambaan.
Voor de gemeente Den Haag betekent dit dat in totaal 266 bomen moeten wijken 75 Groeiplaatsonderzoeken laten de volgende resultaten zien: • Lekstraat – Supernovaweg: In dit deelgebied wordt in de groeiplaatsen buiten de verharding in de eerste 35 centimeter onder maaiveld matig humeus, matig fijn donkergrijs zand aangetroffen met een intensieve beworteling. Daaronder wordt tot 80 centimeter onder maaiveld humusarm, matig fijn grijs zand aangetroffen. De beworteling bevindt zich hier voornamelijk onder in de profielkuil. In totaal hebben 10 bomen hier een minder dan redelijke conditie. • Supernovaweg – Binckhorstlaan: Een aantal bomen in dit deelgebied staan in ruig gras. Deze groeiplaatsen bestaan tot 60 centimeter onder maaiveld uit humeus, matig fijn donkergrijs zand. De beworteling is hier (matig) intensief aanwezig. Daaronder wordt de grond geroerd met grijs zand. Een ander groot deel van de bomen staat in de verharding en heeft ondergronds rondom een wortelscherm gekregen. De bomen wortelen intensief binnen dit wortelscherm in bomenzand. Naast het wortelscherm wordt tot 90 centimeter onder maaiveld humusarm, matig fijn lichtbruin zand aangetroffen. Daaronder gaat deze laag over in humeus, matig fijn, donkergrijs zand. De beworteling bevindt zich binnen het wortelscherm, met enkele opnamewortels die aan de bovenzijde van het wortelscherm ontsnappen.
In totaal hebben 7 bomen hier een minder dan redelijke conditie. • Maanweg: De bomen langs de Maanweg staan in bosplantsoen op soms zeer dichte afstanden van elkaar en tot de verharding (uitstapstrook parkeervoorzieningen). De beworteling is onder de verharding uitstapstrook intensief aanwezig. Op 45 centimeter onder maaiveld worden tevens 2 mantelbuizen aangetroffen met daarin datakabels. In totaal hebben 32 bomen hier een minder dan redelijke conditie. De grondwaterstand in de Binckhorst fluctueert sterk. In een deel van de Binckhorst wordt een zomer- en winterpeil gehanteerd door het waterschap. In de rest van het gebied worden meerdere vaste peilen gehanteerd. De bomen in het plangebied staan op een grondwater- en een contactprofiel. In een bodem met een grondwaterprofiel is het gehele jaar door grondwaterinvloed in de bewortelde zone. Voor een contactprofiel geldt dit niet: er is slechts een deel van het jaar grondwater invloed in de bewortelde zone. In droge perioden zakt het grondwater weg tot onder de bewortelde zone. Bomen die een contactprofiel hebben, zijn dus gevoeliger voor verdroging. Uit het onderzoek blijkt niet hoeveel bomen een contact- en een grondwaterprofiel hebben. Gemeente Leidschendam-Voorburg In de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn binnen het plangebied van de Vlietlijn in totaal 105 bomen aangetroffen. Hiervan zijn er 95 kapvergunningsplichtig.
Voor het ontwerp van de Vlietlijn zijn cijfers beschikbaar over het aantal bomen die behouden kunnen blijven en welke moeten wijken voor de aanleg van de trambaan. Voor de gemeente Leidschendam-Voorburg betekent dit dat in totaal 51 bomen moeten wijken75.Groeiplaatsonderzoeken laten de volgende resultaten zien: • Huygenstraverse: De verharding op het Huygenstraverse is zwaar en dik (8 centimeter) hieronder wortelen de bomen intensief en zoeken hun weg naar het dichtstbijzijnde gazon/plantvakken. Vanaf 25 centimeter onder maaiveld wordt een puinlaag aangetroffen welke als fundering dient voor de zware verharding. In totaal heeft één boom hier een minder dan redelijke conditie. • Stationsplein Voorburg: De bomen langs het stationsplein staan in (matig) humusarm, matig fijn zand. De beworteling bestaat de eerste 50 centimeter voornamelijk uit opnamewortels, daaronder wordt dikkere beworteling • aangetroffen. Alle bomen hebben hier minstens een redelijke conditie • Binckhorstlaan & Prinses Mariannelaan: In dit deelgebied staan grote platanen in de verharding. Onder de verharding bestaat de groeiplaats tot 100 centimeter onder maaiveld uit humusarm, matig fijn lichtbruin zand. De beworteling bevindt zich boven in de profielkuil (tot 30 centimeter onder maaiveld) en onderin (100 centimeter onder maaiveld en dieper). In totaal hebben 4 bomen hier een minder dan redelijke conditie.
75 Analyse hoeveelheden MER; bomenbalans, groenbalans & parkeerbalans. Haskoning. 2025 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 209 Gemeente Rijswijk In de gemeente Rijswijk zijn binnen het plangebied van de Vlietlijn in totaal 62 bomen aangetroffen. Hiervan zijn er 45 kapvergunningsplichtig. In totaal hebben 16 bomen hier een minder dan redelijke conditie. Langs de Geestbrugweg is geen groeiplaatsonderzoek uitgevoerd omdat de basis van de tekening geen goede locatie voor een dergelijk onderzoek opleverde. Wel blijkt dat hier de bomen in de verharding voor wortelopdruk zorgen. Daarnaast zijn er voor het ontwerp van de Vlietlijn cijfers beschikbaar over het aantal bomen die behouden kunnen blijven en welke moeten wijken voor de aanleg van de trambaan. Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat in totaal 55 bomen moeten wijken75. Autonome ontwikkelingen Gemeente Den Haag In het studiegebied voor de Vlietlijn en Doorontwikkeling zijn op grondgebied van de gemeente Den Haag geen autonome ontwikkelingen bekend die betrekking hebben op dit beoordelingscriterium. Gemeente Leidschendam-Voorburg In het studiegebied voor de Vlietlijn zijn op grondgebied van de gemeente Leidschendam -Voorburg geen autonome ontwikkelingen bekend die betrekking hebben op dit beoordelingscriterium.
Gemeente Rijswijk In het studiegebied voor de Vlietlijn zijn op grondgebied van de gemeente Rijswijk geen autonome ontwikkelingen bekend die betrekking hebben op dit beoordelingscriterium. PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 13.3 | Effecten basisalternatief 13.3.1 | Effecten Doorontwikkeling Overzicht effecten Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor het aspect natuur inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 9-12 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-7 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor aspect natuur Aspect | Beoordelingscriterium | Ref | D Natuur | Beschermde gebieden Natura 2000 (stikstof) | 0 | 0 Beschermde soorten van gebouwen | 0 | - Gebouwbewonende soorten (biodiversiteit) | 0 | 0/+ Tuin- en parksoorten (biodiversiteit) | 0 | + Bomen | 0 | ++ 13.3.1.1 | Beoordelingscriterium Beschermde gebieden Natura 2000 De berekende maximale tijdelijke depositietoenamen in Natura 2000-gebieden tijdens de aanlegfase zijn samengevat in Tabel 13-8. Deze depositiewaarden gelden voor de aanlegfase, voor de gebruiksfase bedraagt de maximum depositietoename 0,01 mol/ha/jaar.
Tabel 13-8 De berekende stikstofdepositie ten gevolge van het Gebiedsprogramma op Natura 2000-gebieden Natura 2000-Gebied | Grootste toename in aanlegfase Meijendel & Berkheide (97) | 0,30 mol N/ha/jaar Westduinpark & Wapendal (98) | 0,20 mol N/ha/jaar Solleveld & Kapittelduinen (99) | 0,13 mol N/ha/jaar Coepelduinen (96) | 0,07 mol N/ha/jaar Kennemerland-Zuid (88) | 0,06 mol N/ha/jaar Voornes Duin (100) | 0,03 mol N/ha/jaar De Ecologische Voortoets concludeert het volgende: • De stikstofemissie die optreden gedurende de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst leiden tot een tijdelijke toename van de stikstofdepositie met maximaal 0,30 mol N/ha in de Natura 2000 | -gebieden Meijendel & Berkheide, Solleveld & Kapittelduinen, Westduinpark & Wapendal, Kennemerland-Zuid en Coepelduynen. In de gebruiksfase (vanaf 2050) treedt alleen in een klein gedeelte van het Natura 2000 | -gebied Meijendel & Berkheide een zeer geringe depositietoename op van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar. • Deze geringe en voornamelijk tijdelijke toenames van de stikstofdepositie leiden niet tot meetbare gevolgen voor de samenstelling, structuur en functie van vegetatietypen die behoren tot deze habitattypen. De hoeveelheid stikstof die als gevolg van de het plan aan de habitattypen wordt toegevoegd is dermate gering dat meetbare veranderingen in biomassa van planten niet op zullen treden.
Ook effecten van verzuring die kunnen leiden tot veranderingen in de groei van planten zijn uitgesloten. De soortensamenst | elling en structuur van habitattypen zal daardoor niet wijzigen. Daarom zullen er geen veranderingen optreden in de oppervlakte en kwaliteit van de habitattypen en leefgebieden, en voor de daarvan afhankelijke soorten. • Gezien het bovenstaande is uitgesloten dat de aanleg van de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst leidt tot significante gevolgen voor de betrokken Natura 2000-gebieden, ook niet in cumulatie met andere projecten. Het plan kan worden vastgesteld en uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen van de Omgevingswet. 210 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 211 13.3.1.2 Beoordelingscriterium Gebouwbewonende soorten (biodiversiteit) Binnen het plangebied staat een groot aantal bedrijfspanden die gefaseerd in de periode circa 2030-2050 moeten wijken om de voorgenomen Doorontwikkeling mogelijk te kunnen maken. Zie Figuur 13-5 voor de locaties waar woningbouw wordt ontwikkeld in de Doorontwikkeling.
Bij de sloop van de gebouwen kunnen verblijfplaatsen van beschermde gebouwbewonende soorten (zoals de huismus, gierzwaluw en vleermuissoorten) verloren gaan. Het is niet bekend of binnen het ingreepgebied daadwerkelijk gebouwbewonende soorten verblijven. Dit zal nader onderzocht moeten worden voor het projectMER voor de aanpassing van het omgevingsplan. In de beoordeling wordt ervan uitgegaan dat in ieder geval gebouwbewonende vleermuizen (gewone dwergvleermuis) aanwezig zijn in de te slopen gebouwen en daarmee te maken krijgen met negatieve effecten. De voorgenomen gebiedsontwikkeling leidt tot het verlies van verblijfplaatsen van beschermde soorten van gebouwen. Het leefgebied (voor zover aanwezig) wordt echter niet aangetast, maar eerder verbeterd doordat de openbare ruimte sterk vergroend wordt. Er zijn ook positieve effecten ten gevolge van de Doorontwikkeling te verwachten. De huidige bedrijfspanden worden vervangen door woontorens. Daarbij is de verplichting tot natuurinclusieve nieuwbouw (nieuwe verblijfplaatsen). Verder worden groenstructuren aangelegd: Waterfrontpark, pocket parks en laanbomen. Zie onderstaande kaart. Daarmee wordt het leefgebied (voedsel, verbinding, variatie en veiligheid) van gebouwbewonende soorten versterkt. Voor het Waterfrontpark dient vermeld te worden dat de realisatie van het noordelijke deel planmatig nog onzeker is.
Daarom gaan we er, conform de andere effecthoofdstukken in dit planMER, vanuit dat het in Figuur 13-6 zwart omstippelde deel van het park niet gerealiseerd wordt. Figuur 13-5 Huidige woningen en te realiseren gebouwen in de autonome ontwikkeling en Doorontwikkeling
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 212 Figuur 13-6 Te realiseren ontwikkelingen in de openbare ruimte. Voor de beoordeling in dit hoofdstuk gaan we ervan uit dat het afvalcluster in het zwart gestippelde gebied niet uitgeplaatst wordt en dat hier geen park kan worden ontwikkeld Het positieve effect van de gebiedsontwikkeling strekt zich verder dan alleen beschermde soorten naar ook ‘urbane soorten’ in het algemeen (kortom: biodiversiteit). Zoals in de inleiding aangeven zetten de verschillende overheidsorganen zich in voor de ‘algemenere soorten’ (vanuit basiskwaliteit natuur) en ‘icoonsoorten’ (provinciale soorten die extra aandacht nodig hebben). In de omliggende woningen – mits hier verblijfplaatsen worden gerealiseerd – zijn de icoonsoorten huismus en gierzwaluw te verwachten. Aangezien het gaat om de ontwikkeling van woontorens met hooguit groene gevels en daken en geen grondgebonden woningen met tuinen zal de waarde voor deze categorie soorten relatief beperkt blijven. Voor vleermuizen is het mogelijk een ander verhaal. Woontorens bieden uitstekende vestigingsmogelijkheden voor ‘massa-winterverblijven’ door het stabiele microklimaat. Op dit vlak zijn echter geen aparte ambities geformuleerd.
Er wordt echter wel rekening gehouden met de realisatie van de gewone vleermuisverblijven. Het lanenpatroon is straks geschikt als verbindingszone richting de grotere groengebieden om te kunnen foerageren. In de praktijk is het echter zeer de vraag of deze nieuwe lanen donker genoeg zijn om optimaal te kunnen functioneren als verbindingszones. Samengevat gaan er hoogstwaarschijnlijk verblijfsplaatsen voor de huismus, gierzwaluw en vleermuis verloren door de sloop van oude bedrijfspanden. De vergroening van de openbare ruimte en de verplichting tot natuurinclusieve bouw vergroot het respectievelijk het leefgebied en de verblijfplaatsen voor gebouwbewonende soorten echter. Daarom beoordelen we dit de Doorontwikkeling op dit beoordelingscriterium licht positief (0/+).
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 213 13.3.1.3 Beoordelingscriterium Tuin- en parksoorten (biodiversiteit) Het Waterfrontpark (noord-zuid) en kasteeltuin Binckhorst-begraafplaats (oost-west) vormen straks de belangrijkste ecologische hoofdstructuur van de wijk. Het gaat hierbij om (kleine) natuurkernen. Voor het Waterfrontpark gaan we er in de effecthoofdstukken in deel B van dit planMER vanuit dat het deel op de plek van het afvalcluster niet gerealiseerd wordt (zie ook paragraaf 13.3.1.2 en Figuur 13-6). De geplande pocketparken kunnen straks gezien worden als ecologische stapstenen in de verbinding. De verbinding zelf zal bestaan uit de bomenlanen en de groene daken- en gevels van de woontorens. Zoals in de inleiding aangeven zetten de verschillende overheidsorganen zich in voor de ‘algemenere soorten’ (vanuit basiskwaliteit natuur) en ‘icoonsoorten’ (provinciale soorten die extra aandacht nodig hebben). Binnen het stedelijk groen zijn diverse icoonsoorten te verwachten: huismus (foerageergebied), egel, merel en weidehommel. Gelet op de toename van het aantal bewoners zal de recreatiedruk op het groen ook groot worden , wat een negatief effect heeft op de verblijfsplaatsen van deze soorten.
Ook is de verwachting dat de grondgebonden diersoorten moeite zullen krijgen om – buiten de ecologische hoofdstructuur van de wijk (Waterfrontpark en kasteeltuin -begraafplaats) de gehele wijk te bevolken door de barrière werking vanuit de nieuwe infrastructuur. Aangezien het gaat om de ontwikkeling van woontorens met hooguit groene gevels en daken en geen grondgebonden woningen met tuinen zal de waarde voor deze categorie soorten relatief beperkt blijven. De situatie wordt voor tuin- en parksoorten wordt beter dan in de referentiesituatie. Afgezien van de nieuwe groenstructuur (Waterfrontpark) zal de verbetering in de praktijk geen betrekking hebben op de hele woonwijk. Het gaat daarbij om de ontwikkeling van een groene omgeving met tuinen en parken met voldoende voedsel, verbinding, variatie en veiligheid binnen een beperkt deel van het plangebied (25 – 75%). Daarmee komt de score positief (+) uit. 13.3.1.4 Bomen In het Gebiedsprogramma Binckhorst wordt gesteld dat de gemeente als onderdeel van het programma in de openbare ruimte tussen de 5.000 en 6.000 bomen aan gaat planten. Het aantal bomen in de huidige situatie is niet geteld.
Op basis van luchtfoto’s en de Bomen Effect Analyse die in het kader van het schetsontwerp van de Vlietlijn is opgesteld, kunnen we echter wel stellen dat het aantal bomen in het plangebied in de huidige en referentiesituatie waarschijnlijk ruim onder de 1.000 ligt. Het effect van de Doorontwikkeling op het aantal bomen in het gebied is dus substantieel. Omdat het totale bladerdek van alle bomen in het gebied met ruim meer dan 10% zal groeien, scoort de Doorontwikkeling op gebied van bomen zeer positief (++). Een kanttekening bij het aantal aan te planten bomen is dat we in deel B van dit planMER aannemen dat het Afvalcluster in de plansituatie niet verplaatst zal worden en dat hier derhalve geen groenvoorzieningen aangelegd kunnen worden. Onder de aanname dat het aantal bomen gelijkmatig verdeeld is over de 28 ha aan stedelijk groen die aangelegd wordt en er op de locatie van het Afvalcluster 7,8 ha aan stedelijk groen niet gerealiseerd kan worden, zal daarom zo’n 28% (7,8/28) van de 5.000 tot 6.000 bomen niet aangeplant kunnen worden. In dit planMER nemen we daarom aan dat er slechts 3.600 tot 4.300 bomen geplant zullen worden in de Binckhorst. Een tweede kanttekening is dat we in dit planMER de plansituatie in het jaar 2040 beoordelen. De bomen zullen naar verwachting in de periode 2030-2040 geplant worden.
De meeste boomsoorten doen er enkele decennia over om hun volwassen hoogte en breedte te bereiken. Dat betekent dat in het geval er uitsluitend jonge scheuten aangeplant worden, er in 2040 nog weinig volwassen bomen in de Binckhorst te vinden zullen zijn, met dienovereenkomstig minder positieve effecten op de hoeveelheid schaduw, het stedelijk hitte-eiland effect, verblijfplaatsen voor vogels, insecten en andere dieren, en de groene uitstraling van het gebied. Tot slot merken we nog een kanttekening op bij de haalbaarheid van de ambitie om veel bomen te planten in de straten in de Binckhorst. Wij zien namelijk een risico dat er in de ondergrond te weinig ruimte voor wortelstelsels gereserveerd is. De straatprofielen die in het Gebiedsprogramma gepresenteerd worden, houden rekening met ruimtereserveringen voor bomen in het straatprofiel van 3,5 tot 4 m breed. De kronen van de bomen die op de profielen te zien zijn, hebben een dwarsdoorsnede van tot circa 10 m. Voor de ruimte die ondergronds nodig is voor de wortelstelsels van deze bomen moet rekening gehouden worden met een straal van zo’n 15 m rondom de stam van de boom. Dit is fors meer dan de breedte van de bakken die gepresenteerd worden in de dwarsprofielen va n de straten.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 214 We zien daardoor een risico ontstaan op een gebrek aan ruimte dat tot meerdere effecten kan leiden: • Er worden om ruimte te besparen minder bomen geplant dan de 5.000 tot 6.000 die nu voorzien zijn. • Bomen worden beperkt in hun groei. • Naarmate de bomen en daarmee de wortelstelsels in omvang toenemen, brengen ze schade toe aan het wegdek en aan ondergrondse infrastructuur. • Bomen die in relatie tot hun kruinvolume een klein ondergronds wortelstelsel hebben, zullen bij harde wind sneller omwaaien omdat ze te weinig geankerd zijn in de ondergrond. Met name tijdens zomerstormen, als de bomen vol in het blad staan, kan dit tot gevaarlijke situaties leiden. In de afgelopen decennia zijn tijdens zware zomerstormen vaker relatief grote hoeveelheden bomen in stedelijke omgevingen omgewaaid vanwege te weinig ondergrondse ruimte voor wortelstelsels. Zie bijvoorbeeld 76 en 77. Figuur 13-7 Straatprofielen van type Wijkontsluiting (L) en Informele woonstraat (S) die in het Gebiedsprogramma gepresenteerd worden.
Symbologie in de ondergrond: K+L = kabels en leidingen, cirkels onder de rijbanen = warmteleidingen 76 https://www.parool.nl/nieuws/amsterdamse-bomen-waaien-makkelijk-om-door-ondergrondse- kabels~b253b724/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F 77 https://www.destentor.nl/home/dit-is-waarom-er-zoveel-bomen-omvielen-tijdens-storm-poly-een-zomerstorm-is-heel-anders~acd76575/
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 215 13.3.2 Effecten Vlietlijn 13.3.2.1 Beoordelingscriterium Beschermde gebieden Natura 2000 Voor de toelichting op de beoordeling verwijzen we naar paragraaf 13.3.1.1. 13.3.2.2 Bomen De beoordeling van het effect van de aanleg van de Vlietlijn op bestaande bomen in het plangebied geschiedt op basis van de Bomen Effect Analyse (BEA) die in 2024 is opgesteld. De BEA is echter gebaseerd op een gedateerd ontwerp van de Vlietlijn. Onder meer op basis van de uitkomsten van de BEA is het ontwerp geoptimaliseerd. Dat betekent dat de resultaten die in de BEA beschreven worden, niet meer geheel overeenkomen met de actuele situatie. Daarbij gaat het met name om de beoordeling van het aantal bomen dat door de trambaan wortelverlies zal ondervinden. Omdat in dit stadium van de planprocedure geen nieuwe BEA is uitgevoerd, maar de BEA pas in het projectMER voor het Voorlopig Ontwerp van de Vlietlijn geactualiseerd gaat worden, beperken we de effectbeoordeling voor dit beoordelingscriterium tot het netto effect van de aanleg van de trambaan op het aantal bomen. In algemene zin geldt dat de aanleg van de trambaan effect kan hebben op stammen en boomkronen, groeiplaatsen en de vochtvoorziening.
Het risico op schade aan de stam, boomkroon en groeiplaats is verhoogd voor alle bomen. Voor bomen waarbinnen 1,5 m van de kroonprojectie gewerkt gaat worden is een verhoogd risico op mogelijke ernstige schade. Daarnaast is door de verlaagde ligging van de Vlietlijn in specifiek de Sporendriehoek bronbemaling nodig tijdens de realisatie. Bronbemaling tijdens het groeiseizoen leidt tot vochttekorten op de bomen in de omgeving. Als onderdeel van de Bomen Effect Analyse is niet onderzocht in hoeverre er daadwerkelijk sprake is van negatieve effecten op de vochtbalans van bomen in de Sporendriehoek. Tot slot beoordeelt de Bomen Effect Analyse voor alle bomen in hoeverre ze succesvol te verplanten zijn. Dit hangt af van een aantal factoren. Boomsoorten met een groot regerenatievermogen en een vlezig wortelgestel zijn beter in staat om na de verplanting door te groeien. Bomen met een redelijke tot goede conditie zijn gemakkelijker verplantbaar en bomen met een toekomstverwachting van 10 jaar zijn weinig zinvol om te verplanten. Daarnaast bepaalt de bodem ter plekke van de huidige groeiplaats van de boom in hoeverre er een goede verplantkluit gemaakt kan worden, en dit heeft een belangrijke invloed op de kans op succes van verplanting. In totaal zijn van de 492 bomen in het plangebied 173 bomen aangemerkt als potentieel succesvol verplantbaar.
Het is echter niet duidelijk om welke bomen dit gaat. Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 1 Den Haag Voor de Vlietlijn op grondgebied van Den Haag zijn de verwachte effecten voor het aspect bomen inzichtelijk gemaakt. Tabel 13-9 geeft een overzicht van de score van de Vlietlijn op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-9 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor het aspect bomen Aspect Beoordelingscriterium Ref V Natuur Bomen 0 - In bijlage 6 van het onderzoeksrapport Bomen Effect Analyse (2024) zijn kaarten opgenomen waarin voor alle bomen in het plangebied aangegeven staat in hoeverre ze duurzaam in stand te houden zijn na aanleg van de Vlietlijn. Door actualisatie van het ontwerp zijn de aantallen te behouden en te wijken bomen opnieuw beoordeeld. Hierdoor zijn de volgende bevindingen per deelgebied op hoofdlijnen als volgt: • Lekstraat – Supernovaweg: Voor meerdere bomen die vlak langs de Lekstraat, de Binckhorstlaan, langs de bestaande tramlijn en langs het Lekstraatpad staan, geldt dat zij niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden. In totaal gaat het om grofweg 30-40%van de bomen in het deelgebied.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 216 • Supernovaweg – Binckhorstlaan: Vrijwel alle bomen langs de Supernovaweg kunnen duurzaam in stand gehouden worden. Voor de Binckhorstlaan geldt dat voor de meeste van de te wijken bomen, nieuwe bomen worden aangeplant aan weerszijden van de trambaan om zo aan het groene ontwerp te voldoen. • Maanweg: Van de bomen in de ecologische zone langs de Broeksloot die direct aangrenzend aan de trambaan staan, zullen er 46 niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden. Van alle onderzochte bomen langs dit deel van het tracé bedraagt het aandeel ruim 70%. Echter, verder weg van de trambaan staan ook bomen die vanwege de afstand tot de trambaan niet onderzocht zijn en die wel behouden kunnen worden. In totaal kan ongeveer 30% van de bomen in het plangebied ten gevolge van de aanleg van de Vlietlijn niet duurzaam in stand gehouden worden. Het omgevingsplan Binckhorst (2020) stelt het volgende: “ De functie groen is opgenomen voor de stedelijke ecologische verbindingszone van de Broeksloot. Er mag geen sprake mag zijn van ontoelaatbare aantasting van de zich daar bevindende ecologische waarden. Hiervoor geldt een motiveringsplicht ”.
Dit is in lijn met de Nota Stadsnatuur (RIS305824) en Stedelijke Groene Hoofdstructuur (RIS300506) die stellen dat ‘ecologische verbindingszones (als onderdeel van de SGH) duurzaam in stand gehouden [dienen te] worden .’ In de ecologische verbindingszone Laak langs de Maanweg kunnen 46 bomen niet duurzaam behouden worden. Daarmee is sprake van een aantasting van de ecologische zone. Deze aantasting is volgens de beleid in Nota Stadsnatuur (RIS305824) en Stedelijke Groene Hoofdstructuur (RIS300506) niet toegestaan. Echter, ter compensatie worden er 16 bomen langs het tracé aangeplant, en in totaal 63 langs de gehele Maanweg. Op basis van de actualisatie van het ontwerp van de Vlietlijn moeten er 266 bomen worden gekapt in de gemeente Den Haag. Ter compensatie worden 267 nieuwe bomen herplant, waarmee wordt voldaan aan de herplantingsplicht. Het is echter onzeker of deze herplanting succesvol zal zijn, onder andere vanwege de groeiplaatsomstandigheden en de lange tijd die nodig is voordat nieuwe bomen dezelfde ecologische waarde bereiken als de bestaande volwassen bomen. Hierdoor neemt de ecologische waarde van het gebied op kor te en middellange termijn af. Om deze reden scoort dit aspect negatief (-).
Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 2 Leidschendam-Voorburg Voor de Vlietlijn op grondgebied van de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn de verwachte effecten voor het aspect bomen inzichtelijk gemaakt. Tabel 13-10 geeft een overzicht van de score van de Vlietlijn op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-10 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor het aspect bomen Aspect Beoordelingscriterium Ref V Natuur Bomen 0 - In bijlage 6 van het onderzoeksrapport Bomen Effect Analyse (2024) zijn kaarten opgenomen waarin voor alle bomen in het plangebied aangegeven staat in hoeverre ze duurzaam in stand te houden zijn na aanleg van de Vlietlijn. Door actualisatie van het ontwerp zijn de aantallen te behouden en te wijken bomen opnieuw beoordeeld. Hierdoor zijn de volgende bevindingen per deelgebied op hoofdlijnen als volgt: • Huygenstraverse: Vrijwel alle bomen kunnen duurzaam in stand gehouden worden. Alleen bomen die in de directe lijn van de trambaan staan moeten worden gekapt, dit betreft in totaal 20 bomen. • Stationsplein Voorburg: Op het stationsplein is reeds een trambaan aanwezig. Echter, zal deze niet in gebruik worden gesteld voor de Vlietlijn. Er is op één boom na geen effect voorzien op de aanwezige bomen.
• Prinses Mariannelaan: In de Prinses Mariannelaan is reeds een trambaan aanwezig, al zal deze niet worden gebruikt voor de Vlietlijn. De route van de Vlietlijn voorziet in de aanleg van een nieuwe trambaan wat kan leiden tot mogelijke verwijdering van aanwezige bomen aan de Prinses Mariannelaan. • Binckhorstlaan: Vanwege de inpassing van de trambaan zullen vrijwel alle bomen aan de Binckhorstlaan moeten wijken. Hier wordt groencompensatie toegepast, voor de 25 bomen die worden verwijderd, worden 14 nieuwe bomen geplant. In totaal gaat ruim meer dan 10% van de bomen verloren ten gevolge van de aanleg van de Vlietlijn. PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Op basis van de actualisatie van het ontwerp van de Vlietlijn moeten er 51 bomen worden gekapt. Ter compensatie worden 45 nieuwe bomen herplant. Dit betreft een marginaal verschil van 6 bomen die niet worden herplant. Daarnaast is het onzeker of de herplanting succesvol zal zijn, onder andere vanwege de groeiplaatsomstandigheden en de lange tijd die nodig is voordat nieuwe bomen dezelfde ecologische waarde bereiken als de bestaande volwassen bomen. Hierdoor neemt de ecologische waarde van het gebied op korte en middellange termijn af. Om deze reden scoort dit aspect negatief (-).
Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 3 Rijswijk Voor de Vlietlijn op grondgebied van de gemeente Rijswijk zijn de verwachte effecten voor het aspect bomen inzichtelijk gemaakt. Tabel 13-11 geeft een overzicht van de score van de Vlietlijn op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-11 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor het aspect bomen Aspect | Beoordelingscriterium | Ref | V Natuur | Bomen | 0 | -- In bijlage 6 van het onderzoeksrapport Bomen Effect Analyse (2024) zijn kaarten opgenomen waarin voor alle bomen in het plangebied aangegeven staat in hoeverre ze duurzaam in stand te houden zijn na aanleg van de Vlietlijn. Per deelgebied zijn de bevinding | en op hoofdlijnen als volgt: • Geestbrugweg: Slechts enkele bomen langs de Geestbrugweg kunnen duurzaam in stand gehouden worden. De actualisatie van het ontwerp laat zien dat de bomen langs de Geestbrugweg gekapt moeten worden. In totaal betreft het een kap van 55 bomen in de gemeente Rijswijk | . Ter compensatie worden 47 nieuwe bomen herplant. Dit betreft een marginaal verschil van acht bomen die niet worden herplant.
Daarnaast is het onzeker of de herplanting succesvol zal zijn, onder andere vanwege de groeiplaatsomstandigheden en de lange tijd die nodig is voordat nieuwe bomen dezelfde ecologische waarde bereiken als de bestaande volwassen bomen. Hierdoor neemt de ecologische waarde van het gebied op korte en middellange termijn af. Om deze reden scoort dit aspect zeer negatief (--). 13.3.2.3 | Tuin- en parksoorten Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 1 Den Haag Voor de Vlietlijn op grondgebied van Den Haag zijn de verwachte effecten voor het aspect tuin- en parksoorten inzichtelijk gemaakt. Tabel 13-12 geeft een overzicht van de score van de Vlietlijn op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-12 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor het aspect | tuin- en parksoorten Aspect | Beoordelingscriterium | Ref | V Natuur | Tuin- en parksoorten | 0 | - In de gemeente Den Haag onderscheiden we voor deze beoordeling drie deelgebieden: • Lekstraat – Supernovaweg: Volgens het beoordeelde ontwerp van de Vlietlijn kan grofweg | 30-40% van de bomen in de Lekstraat, de Binckhorstlaan, langs de bestaande tramlijn en langs het Lekstraatpad niet duurzaam in stand gehouden worden. Er verdwijnt circa 6.350 m2 aan stedelijk groen, maar er wordt circa 6.600 m2 teruggeplaatst.
Netto blijft het oppervlak aan stedelijk groen dus vrijwel gelijk. Omdat er veel bomen verdwijnen, treedt een negatief effect op tuin- en parksoorten op. • Supernovaweg – Binckhorstlaan: Vrijwel alle bomen langs de Binckhorstlaan kunnen duurzaam in stand gehouden worden. Bovendien wordt veel stedelijk groen direct aangrenzend aan de Vlietlijn aangelegd, netto groeit het oppervlak met circa 4.900 m2 naar circa 13.500 m2. Een deel van deze vergroening vindt plaats in de vorm van de aanplant van bomenrijen. Daardoor is een positief effect op park- en tuinsoorten te verwachten. 217 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING • Maanweg: In de ecologische verbindingszone Laak zullen circa 46 bomen gekapt worden door de aanleg van de Vlietlijn. Het effect van de aanleg op de Vlietlijn is op het grondgebied van de gemeente Den Haag niet gelijk verdeeld: in de Sporendriehoek en langs de Maanweg vindt door het verlies van bomen een negatief effect plaats op de leefgebieden van tuin- en parksoorten. Langs de Binckhorstlaan is het effect juist positief door de aanleg van stedelijk groen, waaronder veel bomen. We beoordelen de Vlietlijn negatief ( | -).
Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 2 Leidschendam-Voorburg Voor de Vlietlijn op grondgebied van Leidschendam-Voorburg zijn de verwachte effecten voor het aspect tuin- en parksoorten inzichtelijk gemaakt. Tabel 13-13 geeft een overzicht van de score van de Vlietlijn op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-13 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor het aspect | tuin- en parksoorten Aspect | Beoordelingscriterium | Ref | V Natuur | Tuin- en parksoorten | 0 | - In de gemeente Leidschendam | -Voorburg onderscheiden we voor deze beoordeling drie deelgebieden: • Huygenstraverse: Alle bomen die | in directe lijn staan met de trambaan | zijn niet duurzaam in stand te houden. • Stationsplein Voorburg: | Er is geen effect voorzien op de aanwezige bomen. • Binckhorstlaan/Prinses Mariannelaan: De route van de Vlietlijn voorziet in de aanleg van een nieuwe trambaan waardoor het merendeel van de aanwezige bomen in het Voorburgse gedeelte van de Binckhorstlaan verwijderd zal moeten worden. Langs de Prinses Mariannelaan zullen enkele bomen moeten wijken voor de tram, dit betreffen er in totaal 11. In totaal verdwijnt in de gemeente Leidschendam-Voorburg van de circa 3.100 m2 aan stedelijk groen een oppervlakte van circa 1.850 m2 en het merendeel van de bomen moet worden gekapt.
Dat levert voor het leefgebied van tuin- en parksoorten een negatief (-) effect op. Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 3 Rijswijk Voor de Vlietlijn op grondgebied van Rijswijk zijn de verwachte effecten voor het aspect tuin- en parksoorten inzichtelijk gemaakt. Tabel 13-14 geeft een overzicht van de score van de Vlietlijn op dit criterium. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 13-14 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor het aspect | tuin- en parksoorten Aspect | Beoordelingscriterium | Ref | V Natuur | Tuin- en parksoorten | 0 | 0/+ Langs de Geestbrugweg kan vrijwel geen enkele boom behouden blijven. Hiervoor wordt echter wel nieuwe bomen aangeplant. Zoals eerder beschreven, is het afhankelijk van het succes van de herplanting of dit groen ecologische waarde toe gaat kennen aan het gebied. Naast de te herplanten bomen, wordt in totaal circa 850 m2 aan kleine groenvakken aangelegd. Het effect op tuin- en parksoorten is hierdoor licht positief (0/+). 13.4 | Mogelijke effectbeperkende maatregelen 13.4.1 | Doorontwikkeling 13.4.2 | Vlietlijn In Tabel 13-15 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen.
218 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 219 Tabel 13-15 Effectbeoordeling Vlietlijn (V) voor Natuur met en zonder (mitigerende) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium Gemeente V V+M Natuur Bomen Alle - 0/- Het negatieve effect op de bomen langs het tracé van de Vlietlijn kan gedeeltelijke voorkomen worden indien de meeste bomen succesvol te herplanten zijn. In dat geval behouden de in de referentiesituatie aanwezige volwassen bomen hun ecologische waarde en verandert alleen de standplaats. Dat beoordelen we als een licht negatief effect. Indien bomen niet succesvol herplant kunnen worden, moeten nieuwe bomen als jonge scheuten geplant worden. In dat geval duurt het enkele decennia voordat de ecologische waarde herwo nnen is. In de Bomen Effect Analyse worden aanbevelingen gedaan met als doel om schade aan bomen tijdens de uitvoeringsfase van de Vlietlijn te beperken. Deze hebben geen invloed op de effectscore maar zijn wel van belang om in ogenschouw te nemen. We vatten deze, samen met andere aanbevelingen die geen invloed op de effectscores van beoordelingscriteria hebben, samen in paragraaf 13.5.
13.5 Aanbevelingen In dit planMER zijn berekeningen uitgevoerd aan de verwachte stikstofdepositie op nabijgelegen Natura 2000 - gebieden voor zowel de aanleg- als gebruiksfase van de Doorontwikkeling en Vlietlijn. De resultaten zijn echter zeer onzeker omdat er vanwege het grove detailniveau van het ontwerp forse aannames nodig waren over onder meer bouwvolumes en vervoersbewegingen. De resultaten hiervan dienen gebruikt te worden voor een Passende beoordeling die de effecten van deze stikstofdepositie op het functioneren van d e natuurgebieden duidt en beoordeelt in hoeverre het voornemen vergunbaar is. In dit planMER hebben we geen Passende beoordeling opgesteld, zowel vanwege de onzekerheid van de stikstofberekeningen als vanwege de wetgeving op gebied van stikstof die sterk a an verandering onderhevig is en op het moment van schrijven stelt dat ieder project dat leidt tot stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden ter hoogte van meer dan 0,005 mol/ha/jaar in principe niet vergunbaar is. Als onderdeel van het projectMER’en die voor de aanpassing van het omgevingsplan voor de Binckhorst en voor het Voorlopig ontwerp van de Vlietlijn opgesteld gaan worden, dient wel een Passende beoordeling opgesteld te worden.
Daarnaast bevelen we specifiek voor de Doorontwikkeling het volgende aan: • Het is niet bekend of binnen het ingreepgebied daadwerkelijk gebouwbewonende soorten verblijven. We bevelen aan om dit nader te onderzoeken. Dergelijke onderzoeken zijn in ieder geval nodig op het moment dat Omgevingsvergunningen aangevraagd gaan worden voor de ontwikkelingen in het gebied. • Het Gebiedsprogramma benoemt geen aparte ambities over het inrichten van grootschalige winterverblijven voor vleermuizen in woontorens in het plangebied, er wordt alleen rekening gehouden met de realisatie van de gewone vleermuisverblijven. Woontorens bieden echter uitstekende vestigingsmogelijkheden voor grootschalige winterverblijven door het stabiele microklimaat. We bevelen aan om te onderzoeken of hierover wel ambities opgenomen kunnen worden. • Plant in ieder geval een deel van de bomen niet als jonge scheuten, maar als (jong)volwassen bomen. De gemiddelde boom doet er enkele decennia over om zijn volwassen omvang te bereiken en het is van belang dat ook in het zichtjaar (2040) er al voldoende volwassen bomen in het gebied aanwezig zijn.
Voor de Vlietlijn bevelen we het volgende aan: • In de Bomen Effect Analyse (BEA) wordt opgemerkt dat het ontwerp voor de Vlietlijn zich nog in de schetsontwerpfase bevindt en dat de BEA aangescherpt dient te worden op het moment dat de ontwerptekeningen naar de concept en definitieve fase gaan. In de BEA wordt een aantal aanbevelingen gegeven voor deze vervolgfase. Het opvolgen van deze aanbevelingen heeft echter geen invloed op de effectscore, want schade aan bomen langs het tracé van het huidige schetsontwerp kan niet voorkomen worden. – In de Sporendriehoek is bronbemaling nodig tijdens de realisatie van de Vlietlijn, naar verwachting wordt bemaling toegepast in een gesloten kuip om het grondwaterpeil in stand te houden.. Geohydrologisch onderzoek is nodig om te onderzoeken hoe groot het gebied is waar de bronbemaling een negatief effect op de grondwaterstanden en de grondwaterbeschikbaarheid van bomen heeft. – Bronbemaling dient, indien mogelijk, buiten het groeiseizoen toegepast te worden. Indien dit niet mogelijk is, dienen de bomen in de omgeving van de Vlietlijn ter plekke van de Sporendriehoek met behulp van watergiften (geen retourbemaling, maar oppervlaktewater) van extra water voorzien te worden.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 220 – Bij civieltechnische werkzaamheden binnen de kwetsbare boomzone (kroonprojectie + 1,5 meter) van de onderzoeksbomen dient een boomtechnisch adviseur aanwezig te zijn. – Daarnaast geeft de BEA nog een aantal aanbevelingen en randvoorwaarden mee voor de realisatiefase. Deze gaan onder meer in op de zone die afgezet mag worden tijdens de werkzaamheden, de omvang van wortels die niet verwijderd mogen worden en de afdekking van openliggende wortels op warme dagen. Deze aanbevelingen dienen uiteindelijk meegenomen te worden in de uitwerking van de Vlietlijn van het definitieve ontwerp naar het uitvoeringsontwerp. • Uit de Bomen Effect Analyse blijkt dat schade aan bomen in de ecologische verbindingszone Laak ten gevolge van de aanleg van de Vlietlijn niet te vermijden is en dat de zone daardoor aangetast wordt. Deze aantasting is volgens de beleid in Nota Stadsnatuur (RIS305824) en Stedelijke Groene Hoofdstructuur (RIS300506) niet toegestaan. We bevelen aan om na te gaan in hoeverre dit problemen voor de verdere uitwerking van het ontwerp voor de Vlietlijn oplevert en indien nodig om te onderzoeken of maatregelen mogelijk zijn die de uitvoering wel mogelijk maken.
13.6 Leemten in kennis 13.6.1 Doorontwikkeling Beschermde soorten van gebouwen Het is niet bekend of binnen het ingreepgebied gebouwbewonende soorten verblijven. De negatieve beoordeling voor dit beoordelingscriterium is gestoeld op de aanname dat dit wel het geval is. 13.6.2 Vlietlijn Bomen Voor het beoordelingscriterium merken we twee zaken op: • Voor de beschrijvingen in paragraaf 13.3.2.2 hebben we gebruik gemaakt van de Bomen Effect Analyse (BEA) die in augustus 2024 is opgesteld. De BEA gaat op hoog detailniveau in op de consequenties van de aanleg van de Vlietlijn op de aanwezige bomen langs het tracé. De studie maakt voor deze analyse gebruik van het ontwerp van de trambaan dat op het moment van schrijven voorhanden was. De uitkomsten van de BEA, die in paragraaf 13.3.2.2 beschreven worden, zijn gebruikt om het tracé van de trambaan te optimaliseren, zodanig dat een deel van de negatieve effecten op bomen langs het tracé vermeden wordt. Een voorbeeld hiervan is de Lekstraat: hier stelt de BEA dat grofweg 60% van de bomen hier niet duurzaam in stand gehouden kunnen worden. De actuele versie van het ontwerp van de trambaan houdt deze bomen juist zoveel mogelijk in stand.
De effecten op bomen langs het tracé die in dit hoofdstuk beschreven worden, zijn op sommige deeltracés du s negatiever dan ze zouden zijn als de beoordelingen gebaseerd zouden zijn op de meest actuele versie van het ontwerp. Hiervoor zou de BEA geactualiseerd moeten worden. – Uit de actualisatieslag van het ontwerp van de Vlietlijn zijn er andere uitkomsten dan uit het oorspronkelijk BEA bevonden. De analyse op basis van het ontwerp is uitgevoerd op een lager detailniveau dan de BEA. Een hoger detailniveau voor een dergelijke analyse kan worden aangebracht tijdens de project -MER-fase. • Bij het ontwerp van de Vlietlijn hoort ook het pakket aan mobiliteitsmaatregelen dat primair gericht is op het verbeteren van de verkeersinfrastructuur voor fietsers en wandelaars. V anuit de complexe faseringsvraagstukken tijdens de bouw kan ook extra kap nodig zijn c.q. schade aan bomen ontstaan. In de Bomen Effect Analyse is geen onderzoek uitgevoerd naar de effecten van de mobiliteitsmaatregelen op aanwezige bomen. Deze effecten kunnen we daarom in dit planMER niet beschrijven. Aanvullend onderzoek verge lijkbaar met de veldstudie voor de Bomen Effect Analyse zou nodig zijn om wel een gedetailleerde effectbeoordeling uit te kunnen voeren.
• Voortkomend uit de complexe faseringsvraagstukken tijdens de realisatie van de Vlietlijn kan het zijn dat er schade aan bomen ontstaat buiten de bomen die beschreven zijn in de Bomen Effect Analyse. We kunnen echter geen prognoses geven over mogelijke locaties en de mate waarin dit risico op zal gaan treden. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 221 14 Stedelijk groen & maatschappelijke voorzieningen 14.1 Aanpak 14.1.1 Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 14-1 is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het aspect stedelijk groen & maatschappelijke voorzieningen. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Tabel 14-1 wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024 (gemeente Den Haag, 2024) De gemeente heeft in 2021 de Haagse referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen vastgesteld als richtlijn voor ontwikkelgebieden. Deze bevat normen voor de ruimtevraag per type voorziening, inclusief groenvoorzieningen voor recreatie, biodiversiteit en klimaatbeheersing. Het gaat hierbij om beleefbaar groen in de directe woonomgeving.
De focus ligt op voorzieningen waar de gemeente verantwoordelijk voor is en die gekoppeld zijn aan het aantal inwoners per wijk of ontwikkelgebied. Puntensysteem Natuurinclusief Bouwen (gemeente Den Haag, 2019) De stad streeft naar aantrekkelijke woonomgevingen door groen en natuur te bevorderen, wat bijdraagt aan fysieke en mentale ontwikkeling van inwoners. Natuurinclusief bouwen vermindert hittestress en wateroverlast en houdt de stad en inwoners gezond. Een puntensysteem is ontwikkeld om groen- en natuurinclusief bouwen te stimuleren in Den Haag. Het systeem biedt richtlijnen op basis van ligging in de stad en projectomvang (ambitieniveau) om architecten en ontwikkelaars creatieve vrijheid te geven. Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (2021) Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig focust op het aanpakken van toenemende klimaatveranderingseffecten zoals extreme neerslag, hitte en zeespiegelstijging. Maatregelen worden getroffen/zijn genomen en een stappenplan is ontwikkeld voor klimaatbestendig ontwerpen. De uitdagingen liggen in het creëren van gedeelde ambities, het uitvoeren van maatregelen, evaluatie van klimaatbestendige inrichting, en integratie van deze principes in de omgevingsvisie van Den Haag voor de toekomst.
Omgevingsplan Binckhorst (gemeente Den Haag, 2020) Het omgevingsplan vertaalt ambities voor de Binckhorst naar planregels waaraan nieuwe initiatieven worden getoetst. Op gebied van groen en maatschappelijke voorzieningen worden de volgende locaties genoemd in het omgevingsplan: • De begraafplaatszone (ten noorden van de Zonweg) wordt gezien als ‘groene long’ met veel groen en klimaatmaatregelen. • Het gebied langs de Trekvliet en Jupiterkade bevat het Waterfrontpark. Het bebouwingspercentage binnen het Waterfrontpark mag per initiatief niet meer dan 40% bedragen. • De functie groen is opgenomen voor de stedelijke ecologische verbindingszone van de Broeksloot. Er mag geen sprake zijn van ontoelaatbare aantasting van de zich daar bevindende ecologische waarden. Hiervoor geldt een motiveringsplicht. Collegebesluit RIS312726 Reservering locaties voor ontwikkeling geothermie (gemeente Den Haag, 5 juli 2022) In dit collegebesluit wijst het college van de gemeente Den Haag de locatie tussen de Vestaweg en de Binckhorstlaan aan als voorkeurslocatie voor een nieuwe geothermiecentrale. Groenbeheerplan 2020 – 2023 (gemeente Rijswijk, 2019) Rijswijk is een stedelijke gemeente met een groen karakter, vooral met de parken en landgoederen aan de rand van de stad. Deze vormen een belangrijke drager van Rijswijk als ‘groene buitenplaats’.
Rijswijk wil een groene, duurzame woon- en werkstad zijn. Er zijn veel ambities voor behoud en versterken van het groen. Het huidige groenbeleidsplan is verlopen, maar de uitgangspunten en inhoud zijn nog Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 222 Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma steeds van toepassing en aangescherpt in dit beheerplan. Uitgangspunt is behoud en versterking, in lijn met de Stadsvisie (Groene Buitenplaats). Groenstructuurplan inclusief Uitvoeringsprogramma en investeringsagenda (gemeente Leidschendam- Voorburg, 2009/2012) De groene ambitie uit de Structuurvisie ‘Ruimte voor Wensen’ is door de gemeente Leidschendam-Voorburg geconcretiseerd in het groenstructuurplan. Dit plan geeft op hoofdlijnen aan welk groen van belang is op gemeentelijk niveau en waar het groen versterkt kan worden. De nadruk ligt daarbij op het stedelijk gebied binnen de gemeente. Koersnotitie Omgevingsvisie (Leidschendam-Voorburg, 2024) De koersnotitie is een opstap richting de omgevingsvisie van Leidschendam-Voorburg. Hierbij wil de gemeente de bestaande kwaliteiten (groen en rijk aan historie, rustig stedelijk en hoogwaardig wonen, hoog niveau aan voorzieningen en goede bereikbaarheid van de hele Randstad) behouden en versterken.
14.1.2 Beoordelingskader Het beoordelingskader voor het aspect stedelijk groen & maatschappelijke voorzieningen is afgeleid van het wettelijk en beleidsmatig kader enerzijds en de doelstellingen van het Gebiedsprogramma anderzijds. Er zijn drie beoordelingscriteria opgesteld (zie Tabel 8-2). Hierbij is op hoofdlijnen aangegeven op welke wijze de effectbepaling voor de criteria is uitgevoerd. In de volgende (sub)paragrafen is per thema uitleg gegeven over de beoordelingscriteria en is de aanpak van de beoordeling toegelicht. Tabel 14-2 Beoordelingscriteria voor het thema stedelijk groen & maatschappelijke voorzieningen. De vinkjes geven aan welke onderzoeken uitgevoerd worden voor D: Doorontwikkeling en/of V: Vlietlijn Aspect Beoordelingscriterium Methode D V Stedelijk groen & maatschappelijke voorzieningen Kwantiteit stedelijk groen Kwantitatieve beoordeling van het oppervlak aan stedelijk groen in m2 per woning / kwantitatieve beoordeling van netto effect op oppervlak stedelijk groen t.g.v.
Vlietlijn ✓ ✓ Kwaliteit stedelijk groen Kwalitatieve beoordeling van de kwaliteit van stedelijk groen ✓ Maatschappelijke voorzieningen Kwantitatieve beoordeling van de mate waarin het Gebiedsprogramma voldoet aan de referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen ✓ 14.1.2.1 Kwantiteit stedelijk groen Doorontwikkeling Voor de beoordeling op kwantiteit stedelijk groen worden de kwantitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 9-7. We gaan voor de beoordelingsschaal uit van een aantal beleidsstukken. In de Haagse referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (2024) wordt voor een hoogstedelijk milieu uitgegaan van een gemiddelde oppervlakte van minimaal 8 m 2 openbaar groen per woning. Op basis van deze oppervlaktes hebben we de beoordelingsschaal samengesteld. PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Tabel 14-3 Beoordelingsschaal kwantiteit stedelijk groen Score | Omschrijving + + | Het oppervlak aan stedelijk groen stijgt met meer dan 20 m2 per woning ten opzichte van de referentiesituatie + | Het oppervlak aan stedelijk groen stijgt met 10-20 m2 per woning ten opzichte van de referentiesituatie. 0/+ | Het oppervlak aan stedelijk groen stijgt met 5-10 m2 per woning ten opzichte van de referentiesituatie.
0 | Het oppervlak aan stedelijk groen in m2 per woning blijft grofweg gelijk aan dat van de referentiesituatie 0/- | Het oppervlak aan stedelijk groen in m2 daalt ten opzichte van de referentiesituatie. Er wordt echter wel voldaan aan de norm van 16 m2 per woning die in https://denhaag.incijfers.nl/ravel genoemd wordt - | Het oppervlak aan stedelijk groen in m2 daalt ten opzichte van de referentiesituatie. Er wordt echter wel voldaan aan de norm van 8 m2 per woning die in het Gebiedsprogramma Binckhorst genoemd wordt - - | Het oppervlak aan stedelijk groen in m2 daalt ten opzichte van de referentiesituatie. Er wordt niet voldaan aan de norm van 8 m2 per woning die in het Gebiedsprogramma Binckhorst genoemd wordt Vlietlijn De Vlietlijn beoordelen we voor dit beoordelingscriterium op de netto verandering in het oppervlak aan stedelijk groen ten gevolge van de aanleg van de tramlijn. Deze kwantitatieve beoordeling voeren we uit aan de hand van een GIS | - analyse waarop het benodigde ruimtebeslag van de tramlijn geprojecteerd wordt op het bestaande groen. In de analyse zijn gebieden waar juist groen wordt aangelegd ook meegenomen. Tabel 14-4 vat de beoordelingsschaal samen.
Tabel 14-4 Beoordelingsschaal kwantiteit stedelijk groen Score | Omschrijving + + | Het netto oppervlak stedelijk groen stijgt met >50% + | Het netto oppervlak stedelijk groen stijgt met 20-50% 0/+ | Het netto oppervlak stedelijk groen stijgt met 10-20% 0 | De netto verandering van het oppervlak stedelijk groen bedraagt <10% 0/- | Het netto oppervlak stedelijk groen daalt met 10-20% - | Het netto oppervlak stedelijk groen daalt met 20-50% - - | Het netto oppervlak stedelijk groen daalt met >50% 223 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 224 14.1.2.2 Kwaliteit stedelijk groen Voor de beoordeling op kwaliteit stedelijk groen worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 14-5.
Tabel 14-5 Beoordelingsschaal kwaliteit stedelijk groen Score Omschrijving + + De kwaliteit van het stedelijk groen stijgt substantieel ten opzichte van de referentiesituatie + De kwaliteit van het stedelijk groen stijgt ten opzichte van de referentiesituatie 0/+ De kwaliteit van het stedelijk groen stijgt licht ten opzichte van de referentiesituatie 0 De kwaliteit van het stedelijk groen blijft grofweg gelijk aan de referentiesituatie 0/- De kwaliteit van het stedelijk groen daalt licht ten opzichte van de referentiesituatie - De kwaliteit van het stedelijk groen daalt ten opzichte van de referentiesituatie - - De kwaliteit van het stedelijk groen daalt substantieel ten opzichte van de referentiesituatie 14.1.2.3 Maatschappelijke voorzieningen Voor de beoordeling op het beoordelingscriterium maatschappelijke voorzieningen worden de kwantitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 14-6. We maken voor de beoordelingsschaal gebruik van de Haagse referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (2024). Tabel 14-6 Beoordelingsschaal maatschappelijke voorzieningen Score Omschrijving + + De toegang tot maatschappelijke voorzieningen neemt sterk toe vergeleken met de referentiesituatie. + De toegang tot maatschappelijke voorzieningen neemt toe vergeleken met de referentiesituatie.
0/+ De toegang tot maatschappelijke voorzieningen neemt iets toe vergeleken met de referentiesituatie. 0 De toegang tot maatschappelijke voorzieningen blijft grofweg gelijk aan de referentiesituatie 0/- De toegang tot maatschappelijke voorzieningen neemt licht af vergeleken met de referentiesituatie. - De toegang tot maatschappelijke voorzieningen neemt af vergeleken met de referentiesituatie. - - De toegang tot maatschappelijke voorzieningen neemt sterk af vergeleken met de referentiesituatie. 14.1.3 Studiegebied Effecten die in dit hoofdstuk beschreven worden komen voort uit het directe ruimtebeslag van ontwikkelingen binnen het Gebiedsprogramma. Dat betekent dat het studiegebied voor de beoordeelde aspecten als volgt gedefinieerd is: • Stedelijk groen en verblijfsgroen: het studiegebied is gelijk aan het plangebied voor de Doorontwikkeling. • Bomen: het studiegebied is gelijk aan het plangebied voor de Vlietlijn en dat voor de Doorontwikkeling. • Maatschappelijke voorzieningen: het studiegebied is gelijk aan het plangebied voor de Doorontwikkeling.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 225 14.1.4 Wijze van onderzoek In deze paragraaf beschrijven we de onderzoeksmethode voor de drie beoordelingscriteria onder het aspect stedelijk groen en maatschappelijke voorzieningen. We beschrijven de onderzoeksmethode separaat voor ieder criterium. 14.1.4.1 Kwantiteit stedelijk groen Doorontwikkeling Voor de beoordeling van de hoeveelheid stedelijk groen maken we gebruik van de beleidsuitgangspunten die in het Gebiedsprogramma voor de Doorontwikkeling staan opgenomen. In het Gebiedsprogramma staat Figuur 14-5 opgenomen met een onderverdeling van de totale oppervlakte aan groen in de openbare ruimte. Dit overzicht gebruiken we om het gemiddelde oppervlak aan stedelijk groen per woning te berekenen. Daarbij maken we ook een onderverdeling naar de locatie/functie van stedelijk groen. We onderscheiden hierin ecologisch groen, verblijfsgroen en groene straten. Uit deze berekening maken we ook een separate uitsnede van het oppervlak aan verblijfsgroen per woning. 14.1.4.2 Kwaliteit stedelijk groen Doorontwikkeling Naast de kwantiteit van het stedelijk groen is ook de kwaliteit erg belangrijk voor de leefkwaliteit in het studiegebied.
Daarom voeren we naast een beoordeling die gericht is op het aantal vierkante meters ook een beoordeling uit van de kwaliteit van het stedelijk groen. Daarvoor beschouwen we kwalitatief en op basis van expert judgement de mate waarin stedelijk groen aantrekkelijk vormgegeven en uitnodigend is, en de mate waarin het bijdraagt aan nevendoelstellingen zoals biodiversiteit en schaduwwerking. 14.1.4.3 Maatschappelijke voorzieningen Doorontwikkeling We toetsen in hoeverre de in het Gebiedsprogramma Binckhorst beschreven oppervlaktes aan maatschappelijke voorzieningen overeen komen met de referentienormen die beleidsmatig vastgelegd zijn in de Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024 78. Hierin zijn functies opgenomen die thematisch vallen onder de noemers onderwijs, zorg & welzijn, cultuur, en sport & spel. De referentienormen worden weergegeven in de toegewezen ruimte per functie per 100 woningen in m 2 grondoppervlak. Daarbij toetsen we op basis van de Haagse richtinggevende normen voor een hoogstedelijke omgeving. De uitkomsten van deze toets geven we weer in een kruistabel die per functie de richtinggevende norm aangeeft alsmede de norm die in het Gebiedsprogramma wordt gehanteerd (voor zover herleidbaar uit het Gebiedsprogramma).