CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4814 Deel B PlanMER Binckhorst Effecthoofdstukken_20260210

Commissie Omgeving 27 oktober 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsbrief wensen en bedenkingen vragen Intergemeentelijk gebiedsprogramma Geothermiecentrale, Doorontwikkeling Binckhorst en De Vlietlijn en Nota van Antwoord181.576 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 17 van 21

Tabel 19-4 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor stedenbouwkundige en ruimtelijke kwaliteit Aspect Beoordelingscriterium Ref D Stedelijke kwaliteit Maat en schaal 0 0 Dichtheid en afwisseling van bebouwd en onbebouwd gebied 0 + Programma en functiemenging 0 + Herkenbaarheid door duidelijke routes en herkenningspunten 0 - Identiteit 0 0 Kwaliteit van de openbare ruimte 0 - 19.3.1.1 Maat en schaal De naam ''het Europese stadsmodel'' spreekt tot de verbeelding, enerzijds snappen wij wat de auteur hier mee bedoelt, anderzijds vinden wij deze benaming niet op zijn plaats. Een Europese stad heeft een historische kern rond de binnenstad, radialen naar markten en kerken, en schillen uit verschillende bouwstijlen. Dat is hier niet aan de orde: er wordt niet een complete stad gesticht, maar een wijk met een nieuw verhaal, namelijk de compacte stedelijke wijk. De spelregelkaart borgt met haar uitgangspunten dat dit inderdaad een compact stedelijke wijk wordt. Er is op bouwveld niveau variatie tussen de gebouwen in het blok. Met een dominante laag middelhoogbouw (6 tot 12 bouwlagen), aangevuld met historische panden (Binckplekken) en enkele hogere torens.

De va riatie tussen de bouwvelden en daarbij het borgen van een wijk met verschillende buurten voor een diverse mix aan bewoners zien wij nog niet terugkomen in de gepresenteerde plannen. De hoge dichtheden in het plan zijn passend op een plek met veel stedelijke dynamiek, zoals in de Binckhorst het geval is. Echter het borgen van de menselijke maat en het ''fijnmazig stedelijk weefsel'' komt nog niet voort uit de Spelregelkaart die zich vooralsnog richt op de bouwvelden. Daarvoor is een uitwerking nodig van de private en publieke domeinen met overgangszones, materialisering, meubilair en architectuur. Hier zullen de wezenlijke verschillen tussen de buurten zich laten zien. De doorsnedes bij hoofdstuk groen geven daar wel een idee over, maar nog niet genoeg om te beoordelen hoe bewoners daar écht samen gaan leven. De Doorontwikkeling is voor dit beoordelingscriterium neutraal (0) beoordeeld. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 388 19.3.1.2 Dichtheid en afwisseling van bebouwd en onbebouwd gebied Het programma gaat uit van hoge woondichtheden en er ligt een sterke focus op de integratie van groen. Er ligt een mooie ambitie voor het Waterfrontpark en de profielen van de verschillende type straten zien er veelbelovend uit.

Er wordt wel een kanttekening geplaatst bij de haalbaarheid van de groene straatprofielen i.v.m. de beperkte ruimte in de ondergrond voor wortelstelsels van bomen. Ook lijkt er in de zone langs het spoor steeds minder ruimte te zijn voor groen, met als gevolg dat het groen/onbebouwd gebied in de wijk niet gelijkmatig verdeeld is. Naast de groene straten gaat het plan uit van pocket parks, compacte doorwaadbare parken met een openbaar karakter. De doorsnedes laten zien dat in de ''informele woonstraat’’ en de ''buurtontsluiting'' de combinatie van het groen in het openbaar ruimte ontwerp en de bebouwing zorgen voor een aantrekkelijk stadslandschap met plekken die zowel esthetisch, functioneel als gezond zijn. Het uitgangspunt van 8 m2 openbaar groen in de volle grond per woning klinkt veelbelovend. Er is veel aandacht voor de opgaves die spelen op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid, op zowel het niveau van de openbare ruimte als de daken en hoven. De Doorontwikkeling is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.1.3 Programma en functiemenging Het plan voorziet in een grote hoeveelheid woningen met een mix aan programma. In het plan wordt gekozen voor een hoogstedelijk milieu. Wat betreft de diversiteit aan woningen is gekeken naar de maat van de woonblokken.

Het 3D model in acht genomen lijkt het dat bewoners vooral gaan wonen in éénzijdige georiënteerde typologieën en in gebouwen die vrijwel direct staan op de openbare ruimte waar veel leven en programma op straat/plint niveau is. Dat is in hevig contrast met de omliggende rustige woonbuurten waar gesloten bouwblokken, doorzonwoningen en een aantal hoofdstraten met stedelijke voorzieningen te vinden zijn. Daar is in principe niet iets mis mee, als dat het uitgangspunt is. Maar een plan met een divers aanbod aan woninggroottes, betekent niet auto matisch een plan voor een divers publiek. Een divers publiek wordt bereikt door wijken met verschillende sferen te maken, divers woningaanbod, afstand tot bepaalde functies en de mate van publiek/privaat in de directe leefomgeving van de woning. Er wordt een nieuwe stedelijke mix voorgeschreven met voorzieningen op loopafstand. Deze lijkt in onderlinge samenhang en met aandacht voor de lokale geschiedenis. Het plan heeft respect voor de oude (maak)industrieën van de Binckhorst, de Trekvliet en de havens. Met ''rust, ruis en reuring'' moet worden geborgd dat de wijk verschillende soorten tonen kent. Ruis en reuring lijken goed geborgen te zijn in dit plan en lijken de overhand te hebben. De (maak)industrieën krijgen de ruimte die ze nodig hebben en er is een wonen en werk mix die zorgt voor een bruisende wijk.

Wij zien nog niet in hoeverre ''rust'' (naast het Waterfrontpark) geborgd is. Wat betreft woonsferen zien wij nog geen buurten voor doelgroepen die graag wat verder van de ruis en reuring zouden willen wonen. Dat kan nog steeds in hoge dichtheden, maar wel met minder publiek (of wellicht alleen maatschappelijk) programma en meer aandacht voor eigen scharrelruimte van de bewoners. Zoals boven vermeld is, is dat echter lastig te beoordelen met alleen de spelregelkaart en de doorsnedes van de straten. Daarnaast speelt dat het Gebiedsprogramma niet hard kan maken dat het afvalcluster en de milieubelastende bedrijven uit het gebied gaan vertrekken. De verkeersintensiteit, geluidsdruk en overige vormen van overlast die de functies met zich meebrengen leiden ertoe dat dit programma niet passend is in de nieuwe woonwijk. De Doorontwikkeling is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.1.4 Herkenbaarheid door duidelijke routes en herkenningspunten De Binckhorst krijgt een divers aanbod aan herkenbare straatprofielen die allemaal hun rol hebben in de wijk. De hoofdstructuur met haar hiërarchie is intuïtief te lezen en te begrijpen met historische gebouwen als herkenningspunten. Er is ingezet op het STOMP principe, met veel aandacht voor voet- en fietsverkeer. Er wordt geanticipeerd op de Vlietlijn die ook het OV-deel gaat bewerkstelligen.

De wijk kent naast het autoluwe ook stevige profielen zoals de Binckhorstlaan met zeven autorijbanen. Deze is ook STOMP ontworpen met zowel zeer brede trottoirs als vrijliggende dubbele fietspaden. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 389 De wijk kent echter zware fysieke barrières en die worden niet weggenomen. In de eindsituatie ligt er een netwerk aan drukke wegen (met name de Binckhorstlaan, maar ook de Mercuriusweg, Supernovaweg, Zonweg en Maanweg) in het gebied. Fietsverkeer dat niet in de Binckhorst hoeft te zijn wordt weliswaar omgeleid via de westkant van het Trekvliet, maar voor lokaal fietsverkeer wordt de Binckhorst een gebied met veel kruisingen waar lang op verkeerslichten gewacht moet worden en voor voetgangers zeer drukke en brede wegen die een fysieke barrière vormen. Er worden als onderdeel van het Basispakket Mobiliteit wel meerdere maatregelen getroffen die de infrastructuur voor fietsers en voetgangers in het gebied moeten verbeteren (zie Tabel 8-22).

Er worden meerdere bruggen aangelegd over oppervlaktewateren in het gebied, in de Sporendriehoek wordt een verbinding met de Velostrada aangelegd, de uitgang van de Schenktunnel wordt opgewaardeerd naar een fietsbare helling, en meerdere straten worden heringericht om in het straatprofiel meer ruimte te geven aan fietsers en voetgangers. Dit heeft weliswaar een positief effect, maar de barrièrewerking van de doorgaande wegen in het gebied wordt hierdoor niet weggenomen. In het plan zijn hoge ambities om de bereikbaarheid en doorwaadbaarheid te verbeteren, zowel over het water als de spoordijk en Utrechtsebaan. Dat lijkt uiteraard heel wenselijk maar met een meer kritische blik bevragen wij de uitvoerbaarheid en kosten. De wens is begrijpelijk maar het gevaar is dat er met traverses/tunnels van 200 m door/over spoordijken wordt uitgegaan van een aantal onhaalbare ambities. Station Voorburg wordt beter met Binckhorst verbonden door de komst van de Vlietlijn. Echter wordt de wandelverbinding minder sterk doordat de Huygenstraverse verdwijnt voor de Vlietbaan. Het alternatief in het plan is een onduidelijke wandelverbinding.

Tabel 19-5 Mobiliteitsmaatregelen binnen het Basispakket Mobiliteit die gericht zijn op infrastructuur voor fietsers en voetgangers in de Binckhorst # Mobiliteitsmaatregel Toelichting 1 Trekfietstracé Den Haag – Voorburg/Rijswijk – Ypenburg/Leidschendam deel Binckhorst Deze maatregel realiseert een fiets- en voetgangersroute tussen de Mercuriusweg en de Velostrada, inclusief bruggen, en vormt een directe verbinding tussen belangrijke locaties zoals de Trekvlietbrug en station Den Haag HS. De route biedt een alternatief voor de bestaande fietsroute via de Rijswijkseweg en Binckhorstlaan. 2 Fietsroute Zonweg (brug) De Zonweg wordt heringericht tot een langzaamverkeerroute met prioriteit voor fietsers en voetgangers. Over de Trekvliet wordt in het verlengde van de Capellalaan een fietsbrug aangelegd. 3 Verlengde Velostrada kruising HOV en Binckhorstlaan Deze maatregel realiseert een ongelijkvloerse kruising van de snelfietsroute Verlengde Velostrada met de Binckhorstlaan, waardoor een ononderbroken verbinding ontstaat tussen CID Binckhorst en Leiden/Delft. 4 Fietsmaatregel: Schenktunnel langzaam verkeersverbinding opwaarderen De uitgang van de Schenktunnel wordt heringericht en voorzien van een fietsbare helling zodat fietsers niet meer met de fiets aan de hand via een trap de tunnel hoeven te betreden. 13 Verbinding Binckhorst – Voorburg (t.h.v.

Melkwegstraat/ Heeswijkstraat) voor langzaam verkeer Deze maatregel realiseert een voetgangersbrug over de Broeksloot, waarmee een verbinding ontstaat tussen de tramhalte aan de Maanweg en Voorburg-West. 14 Caballerobrug voor langzaam verkeer Over de Binckhorsthaven wordt vanaf het Caballeroterrein een nieuwe fietsbrug aangelegd. Voorlopig wordt uitgegaan van een beweegbare brug, met mogelijk een vaste brug in de toekomst. De Doorontwikkeling is voor dit beoordelingscriterium negatief (-) beoordeeld. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 390 19.3.1.5 Identiteit Het Gebiedsprogramma heeft aandacht voor de verschillende karakters die de Binckhorst gehad heeft. Van buitenplaats met het kasteel en de begraafplaats tot de werkplaats met de Fokkerhal en betonfabriek. Deze historische gebouwen blijven behouden als herkenningspunten en dragers van identiteit. De uitvoering van het inpassen van deze gebouwen in de nieuwe stedelijke omgeving is echter van groot belang voor het slagen van deze verankering. Echter mist de integratie van de historische bebouwing met de stedeli jke ontwikkeling.

Zo is het overeind houden van het kasteel tussen twee nieuwe gebouwen niet direct een verbetering van de identiteit zolang er geen beeld is van de rol van het gebouw in de toekomstige situatie. Het plan is om de unieke signatuur nieuw leven in te blazen. Enerzijds met respect voor de oude industrie maar uitnodigend naar nieuwe, innovatieve en duurzame ontwikkelingen. Zo is er aandacht voor het eigen karakter van de Binckhorst dat zowel bewoners als bezoekers aanspreekt. Er is te zien dat historische gebouwen en plekken ruimte krijgen in het stedenbouwkundig plan. Maar de integratie van de oudbouw, met programmering en inrichting aansluitend op de buitenruimte zijn nog niet bekend. Dit is zeer bepalend voor het slagen van deze integratie. Naar de trekvliet toe krijgt de Binckhorst een gezicht. Het geheel als groene zone wordt versterkt, met een 26 m brede buffer van waar niet bebouwd wordt. Hier is het plan in geslaagd. De Doorontwikkeling is voor dit beoordelingscriterium neutraal (0) beoordeeld. 19.3.1.6 Kwaliteit van de openbare ruimte In het Handboek Openbare Ruimte van de gemeente Den Haag staat beleid opgenomen dat betrekking heeft op de inrichting van de openbare ruimte.

Het groenplan voor de Binckhorst richt zich op de ontwikkeling van een aantrekkelijke groene woonwijk met aandacht voor een gezonde, klimaatbestendige leefomgeving waarin biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefbaarheid centraal staan. Belangrijke elemente n van het plan zijn de aanleg van een hoogwaardige tramlijn (de Vlietlijn) en snelfietsroutes, waarbij mobiliteit volgens de STOMP-methodiek wordt vormgegeven. Dit betekent veel aandacht voor voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en autoluwe straten. Zoals aangegeven bij beoordelingscriterium 4 bestaat de toekomstige situatie nog steeds uit een gebied met veel drukk e wegen en blijft er een afvalcluster in het gebied aanwezig. Dit leidt niet tot de ambitie waarover wordt gesproken. Op het gebied van openbare ruimte zijn er nog geen gedetailleerde ontwerpen op buurtschaal, maar wel principes die zorgen voor meer groen in straten, pleinen en hoven, wat de directe leefomgeving van bewoners moet verbeteren. Daarnaast wordt de zone langs de Trekvliet ontwikkeld als "groene longen" voor Den Haag, terwijl de groenstrook langs de Maanweg behouden blijft. Hoewel een brugverbinding ter hoogte van de Melkwegstraat een verbetering biedt, blijft de ruimtelijke samenhang elders, zoals in het noordoosten, beperkt. Overige verbindingen met andere wijken lijken zeer ambitieus tot onrealistisch.

Bij de inrichting van de straten is rekening gehouden met bomen met boomkronen van 10 meter diameter, maar de ondergrondse ruimte voor wortelstelsels zijn niet voldoende meegenomen. Dit kan leiden tot een gebrek aan ruimtelijke kwaliteit doordat er minder bomen worden aangeplant of bomen beperkt worden in hun groei. Verdere verfijning van deze aspecten is essentieel om de ambities van het groenplan volledig te realiseren. Er zijn echter nog aandachtspunten die verdere uitwerking vereisen. Zo is op basis van het huidige detailniveau niet duidelijk hoe de deelgebieden zich zullen vertalen in programma, architectuur en inrichting van de buitenruimte. Ook is het onduidelijk in hoeverre er aandacht is voor verblijfskwaliteit, wat essentieel is voor het slagen van deze plekken als fijne verblijfsruimtes. Dit vraagt om aandacht voor materialisatie, meubilair, aantrekkelijke gevels en programma’s die sociale veiligheid en identiteit versterken. Het plan lijkt sterk in te zetten op interactie en reuring, maar verblijfskwaliteit gaat ook over rust, bezinning en ontspanning, wat juist voor de stedeling belangrijk is. Op basis van bovenstaande constateringen lijkt de ambitie die is neergezet op het gebied van kwaliteit van de openbare ruimte niet gehaald gaat worden. De Doorontwikkeling is voor dit beoordelingscriterium negatief (-) beoordeeld.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 391 19.3.2 Effecten Vlietlijn 19.3.2.1 Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 1 Den Haag Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor stedelijke en ruimtelijke kwaliteit inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 19-6 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 19-6 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor stedelijke en ruimtelijke kwaliteit Aspect Beoordelingscriterium Ref V Ruimtelijke kwaliteit Groene inbedding 0 + Architectonisch signatuur 0 + Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur 0 - Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten 0 - Halte ontwerp met lokale karakteristiek 0 + 19.3.2.1.1 Groene inbedding In het ontwerp is er aandacht voor groene inbedding van de tramlijn als grasstrook. Dit wordt over het grootste deel van het tracé toegepast. Op basis van de principes in het beeldkwaliteitsplan staat aangegeven dat veel bomen aan weerszijden van de tramlijn geplaatst worden die bijdragen aan verkoeling en biodiversiteit.

Er is aandacht voor klimaat adaptief ontwerp door waterinfiltratie mee te nemen en beplantingsvoorstellen die bijdragen aan de biodiversiteit. Hierbij is er een kanttekening dat de waterinfiltratie in veel profielen als een potentiële aanvulling op het voorstelde profiel wordt getoond. In deze beoordeling is uitgegaan van de minst positieve profielen. Ander aandachtspunt is dat de bomen op de ontwerptekeningen niet staan aangegeven en wordt aanbevolen om de informatie uit het BKP goed door te vertalen naar het ontwerp en het Gebiedsprogramma voor de Vlietlijn. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.2.1.2 Architectonisch signatuur De kunstwerken zijn ingetogen en dragen bij aan de integratie van de infrastructuur in de omgeving. De materialisatie van masten en de rails zijn rustig. De architectuur van de haltes is modulair als familie ontworpen. In het Beeldkwaliteitsplan wordt gesteld dat de haltes anticiperen op de veranderende stedelijke omgeving. In het plan komt echter onduidelijk naar voren hoe dat gebeurt. Het lijken nu dezelfde modulaire objecten op steeds een andere plek. Juist daar zou de verbijzondering in het modulaire systeem iets moeten bijdragen aan zijn directe context. Elke halte anders en ook weer herkenbaar als halte van de Vlietlijn.

De lijn heeft dus een architectonische signatuur, maar er blijft een kans liggen om accenten te maken. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.2.1.3 Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur Vooral het noordelijke deel van de Vlietlijn geeft een rommelige beleving. De Vlietlijn duikt onder het spoor door, komt vervolgens op maaiveld en doorsnijdt het karakteristieke Bink 36 gebouw, waarbij de kop van het gebouw gesloopt moet worden. Vervolgens duikt het weer om onder de Supernovaweg door te moeten. Het is een rommelig tracé door schommelingen in het hoogteverschil én het lengteprofiel. Pas bij de halte aan de Mercuriusweg ontstaat er eenduidigheid en rust in het profiel. De rommelige inpassing bij de spoordriehoek ondermijnt het idee van de tramlijn als een monumentale stadsentree. Daarnaast is de lijn met de verlagingen in half verdiepte tunnelbakken een verdere versnippering van deze zone en een deel van de Binckhorst-Noord. Het advies is om de inpassing hier te heroverwegen en integraal met de stedelijke ontwikkeling in de Sporendriehoek te ontwerpen. Hierbij is het een krachtiger gebaar om de lijn helemaal onder de grond te leggen of helemaal op maaiveld. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium negatief (-) beoordeeld.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 392 19.3.2.1.4 Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten Lekstraat: het effect is positief. (+) De Lekstraat wordt vergroend met groene erfafscheiding tussen NS -eigendom en de Vlietlijn, gras onder de tramlijn en een bredere grondstrook met bomen. Dit is een kwaliteitsimpuls. Ook een breed tweerichtingen fietspad aan de wijkzijde is een goede oplossing. Spoordriehoek: het effect is negatief. (-) Veel rommelige industriefuncties verdwijnen uit de knoop. Dat komt ten gunste van de ruimtelijke kwaliteit. Hierdoor ontstaat er ruimte voor vergroening in een gebied met veel versnippering en infrastructuur. Bij de doorsnijding van Bink36 zijn er drie opties. We gaan bij deze beoordeling uit van de minst wenselijke variant van de blinde gevel. Deze zal het karakteristieke pand en de ruimtelijke kwaliteit negatief beïnvloeden. Binkhorst-noord: het effect is negatief. (-) Er is hier al een drukke verkeersader waar de Rotterdamsebaan boven de grond komt. De HOV wordt een extra lijn die aan de bundel wordt toegevoegd. De HOV duikt ook nog in een tunnelbak onder de Supernovaweg door.

Er zijn enkele verbeteringen in het profiel, maar over het algemeen is dit niet de boulevardtypologie waar in het beeldkwaliteitsplan naar gestreefd wordt. Positief zijn wel de brede stoepen aan weerszijden en de uitvoering van de HOV in een grasbekleding. Binkhorst-zuid: het effect is positief. (+) Dit is het straatprofiel zoals dat bedoeld is voor de Europese stad van de toekomst. De HOV groen ingebed en midden in het profiel, met brede trottoirs, veel groen. Dit profiel mist in de noordzijde van de Binckhorst. De gereserveerde ruimte voor het HTM Trafo-Voedingsstation van de Vlietlijn van ca 50m2 is een aanzienlijke ruimtevrager die met beleid ingepast zal moeten worden. Maanweg: het effect is positief. (+) De Maanweg is nu een bundel aan autowegen waar de fietser ondergeschikt is. Er komt in het straatprofiel een veilig vrijliggend fietspad voor terug. De autoweg wordt teruggebracht naar twee rijstroken. En de trambaan wordt aan de groenstrook gekoppeld en ook zelf uitgevoerd in groen. Hierdoor lijkt het areaal groen groter ten opzichte van de bestaande situatie. Ook komt er een nieuwe wandelverbinding met de Overbrugkade. Omdat er twee deelgebieden met een negatieve beoordeling zijn, scoren we de Vlietlijn op dit beoordelingscriterium negatief (-). 19.3.2.1.5 Halte ontwerp met lokale karakteristiek Lekstraat: het effect is niet beoordeeld.

Onduidelijk: Hier ligt ook wel een kans om de halte te integreren met de fietsroute. Bij de fietstunnel is er nog wel een aandachtspunt van sociale veiligheid. In de ronding kan men niet zien wat er in de tunnel gebeurt. Dat geeft een onveilig gevoel. Bij het uitwerken van de fietstunnel en aanlanding van het fietspad dient meer rekening te worden gehouden met deze sociale veiligheid. Spoordriehoek: het effect is positief: (+) Geen halte aanwezig in deze knoop. Wel aandacht voor de kunstwerken en bruggen. Binkhorst-noord: het effect is positief. (+) De halte Mercuriusweg maakt deel uit van het routeprofiel en is niet zozeer een specifieke locatie. Hierdoor valt de halte minder op, maar speelt deze vooral een functionele rol binnen de route. Daarmee staat het in contrast met de halte aan de Zonweg. Die afwisseling is wenselijk als je gebruikt maakt van de HOV omdat het de herkenbaarheid vergroot. Binkhorst-zuid: het effect is positief. (+) Hier spreekt het halte ontwerp niet zozeer, maar de inrichting van het plein met hoogwaardig stedelijk groen en een brede wandelverbinding geven identiteit aan deze halte. De halte kan hier wel wat verbijzonderd worden als halte die gelegen is aan een gebied met veel publieke gebruiksfuncties. Maanweg: het effect is positief (+). Hier betreft het weer een langshalte. Nu wel met een perron in het midden i.v.m. de beschikbare ruimte.

Hiermee is het wederom een accent op de andere haltes. Omdat alle haltes op de Lekstraat na een positieve beoordeling krijgen, scoort de Vlietlijn op dit beoordelingscriterium positief (+). Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 393 19.3.2.2 Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 2 Leidschendam-Voorburg Dit betreft het traject Princes Mariannelaan met het zuidelijkste deel van de Binckhorstlaan en de aansluiting op Station Voorburg. Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor aspect ruimtelijke kwaliteit inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 19-7 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 19-7 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor ruimtelijke kwaliteit op deelgebied niveau Aspect Beoordelingscriterium Ref V Ruimtelijke kwaliteit Groene inbedding 0 - Architectonisch signatuur 0 + Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur 0 - Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten 0 - Halte ontwerp met lokale karakteristiek 0 - 19.3.2.2.1 Groene inbedding In het ontwerp is er grotendeels aandacht voor groene inbedding van de tramlijn als grasstrook.

Dit wordt over het grootste deel van het tracé toegepast. Op basis van de principes in het beeldkwaliteitsplan staat aangegeven dat veel bomen aan weerszijden van de tramlijn geplaatst worden die bijdragen aan verkoeling en biodiversiteit. Er is aandacht voor klimaat adaptief ontwerp door waterinfiltratie mee te nemen en beplantingsvoorstellen die bijdragen aan de biodiversiteit. Hierbij is er een kanttekening dat de waterinfiltratie in veel profielen als een potentiële aanvulling op het voorstelde profiel wordt getoond. In deze beoordeling is uitgegaan van de minst positieve profielen en een eindhalte in/aan Opa's veldje. Vooral op deze locatie wordt de Vlietlijn niet op een groene manier ingebed. Het bestaande groen en de watergang moeten deels verdwijnen en worden aangetast door deze stedelijke functie. Dit leidt tot een negatieve score. Ander aandachtspunt is dat de bomen op de ontwerptekeningen niet staan aangegeven en wordt aanbevolen om de informatie uit het BKP goed door te vertalen naar het ontwerp en het Gebiedsprogramma voor de Vlietlijn. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.2.2.2 Architectonisch signatuur De kunstwerken zijn ingetogen en dragen bij aan de integratie van de infrastructuur in de omgeving. De materialisatie van masten en de rails zijn rustig.

De architectuur van de haltes is modulair als familie ontworpen. In het Beeldkwaliteitsplan wordt gesteld dat de haltes anticiperen op de veranderende stedelijke omgeving. In het plan komt echter onduidelijk naar voren hoe dat gebeurt. Het lijken nu dezelfde modulaire objecten op steeds een andere plek. Juist daar zou de verbijzondering in het modulaire systeem iets moeten bijdragen aan zijn directe context. Elke halte anders en ook weer herkenbaar als halte van de Vlietlijn. De lijn heeft dus een architectonische signatuur, maar er blijft een kans liggen om accenten te maken. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.2.2.3 Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur De HOV wordt ter hoogte van station Voorburg niet goed verankerd met mobiliteit, landschap en architectuur. De halte wordt geplaatst in/aan Opa's veldje, een buurtparkje met een speelplek. Door de eindhalte op deze locatie te plaatsen veranderd de functie van het buurtparkje van kleinschalig naar stedelijk. Dat heeft een negatief effect op het buurtpark als plek waar de kinderen kunnen spelen en mensen kunnen wandelen.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 394 In de Binckhorstlaan en Prinses Mariannelaan ligt de HOV goed ingebed in het profiel. Er verdwijnt weliswaar een groenstrook, maar de HOV wordt zelf als groenstrook teruggebracht. Het ontwerp oogt logisch en passend in het straatprofiel. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium positief (-) beoordeeld. 19.3.2.2.4 Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten Princes Mariannelaan – Binckhorstlaan zuid: Licht negatief effect. De kwaliteit van de Binckhorstlaan is hier de groenstrook tussen de rijwegen. Deze moet in het westelijke deel wijken voor de HOV die centraal in de straat wordt gelegd. Dit heeft een minimaal negatief effect op de ruimtelijke kwaliteit Door het verdwijnen van de tramlijn in het oostelijke deel kan de straat worden heringericht met kansen voor een kwaliteitsimpuls en STOMP. Station Voorburg Licht negatief effect: Kwaliteit is de groenstrook van Opa's Veldje als buurtparkje in combinatie met de watergang en groene talud van het spoor. Hier wordt een groot deel van aangetast door de eindhalte op deze locatie te positioneren. Veel groen en water verdwijnt en de functie en sfeer van het buurtpark wordt ernstig aangetast.

19.3.2.2.5 Halte ontwerp met lokale karakteristiek De halte Geestbrugweg/Prinses Mariannelaan wordt aan weerszijden van de Geestbrug aangelegd . Op de Geestbrugweg komt de halte aan de zuidzijde van de weg te liggen, op de Prinses Mariannelaan aan de noordzijde. In de huidige situatie liggen op deze locaties ook al haltes die in gebruik zijn als bushalte. Er zijn dus relatief weinig aanpassingen aan de bestaande inrichting van de weg nodig. Het effect is daarom neutraal (0). Station Voorburg: licht negatief effect (-). De halte komt in/aan het Opa's veldje. De inrichting van de buitenruimte en groene kwaliteit wordt hier aangetast. Daarnaast lijkt er geen accent te liggen in deze eindhalte, wat een gemiste kans is. 19.3.2.3 Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 3 Rijswijk Dit betreft het traject in deelgebied Geestbrugweg. Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor aspect ruimtelijke kwaliteit inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in Tabel 19-8 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen.

Tabel 19-8 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor ruimtelijke kwaliteit op deelgebied niveau Aspect Beoordelingscriterium Ref V Ruimtelijke kwaliteit Groene inbedding 0 0 Architectonisch signatuur 0 + Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur 0 0 Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten 0 0 Halte ontwerp met lokale karakteristiek 0 - Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 395 19.3.2.3.1 Groene inbedding In het ontwerp Geestbrugweg wordt de HOV-lijn onderdeel van de rijbaan. Voor deze herinrichting moeten alle bestaande, volwassen bomen wijken en worden ze vervangen voor nieuwe bo men die alternerend staan tussen de geparkeerde auto's. Alhoewel in de principes van het beeldkwaliteitsplan staat aangegeven dat veel bomen aan weerszijden van de tramlijn geplaatst worden die bijdragen aan verkoeling en biodiversiteit en er ook aandacht is voor klimaat adaptief ontwerp door waterinfiltratie mee te nemen en beplantingsvoorstellen die bijdragen aan de biodiversiteit, is het verwijderen van de bestaande volwassen bomen uiteraard uiterst pijnlijk. In deze beoordeling is uitgegaan van de minst positieve profielen.

Ander aandachtspunt is dat de bomen op de ontwerptekeningen niet staan aangegeven en wordt aanbevolen om de informatie uit het BKP goed door te vertalen naar het ontwerp en het Gebiedsprogramma voor de Vlietlijn. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium neutraal (0) beoordeeld. 19.3.2.3.2 Architectonisch signatuur De kunstwerken zijn ingetogen en dragen bij aan de integratie van de infrastructuur in de omgeving. De materialisatie van masten en de rails zijn rustig. De architectuur van de haltes is modulair als familie ontworpen. In het Beeldkwaliteitsplan wordt gesteld dat de haltes anticiperen op de veranderende stedelijke omgeving. In het plan komt echter onduidelijk naar voren hoe dat gebeurt. Het lijken nu dezelfde modulaire objecten op steeds een andere plek. Juist daar zou de verbijzondering in het modulaire systeem iets moeten bijdragen aan zijn directe context. Elke halte anders en ook weer herkenbaar als halte van de Vlietlijn. De lijn heeft dus een architectonische signatuur, maar er blijft een kans liggen om accenten te maken. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium positief (+) beoordeeld. 19.3.2.3.3 Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur De HOV wordt ter hoogte van de Geestbrugweg prima ingebed in het straatprofiel. Er is momenteel al een dubbele tramlijn aanwezig.

In het toekomstige profiel komt het fietspad los te liggen van de weg. Dat maakt de situatie overzichtelijker en veiliger. Echter voorzien we wel een drukke, stadse straat, met veel kruisende stromen en minimale maatvoering, bijvoorbeeld voor parkerende auto's die uitstappen op het fietspad. Er is weinig ruimte in het profiel voor overzicht. Het ontwerp van de Vlietlijn is voor dit beoordelingscriterium neutraal (0) beoordeeld. 19.3.2.3.4 Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten Neutraal effect: (0) Het straatprofiel blijft stenig. De grootste wijziging is dat het langsparkeren direct aan de rijweg wordt gelegd en het fietspad aan de stoep wordt gekoppeld. Dat geeft een veiligere situatie voor fietsers. Maar de maatvoering van de transitie tussen bijvoorbeeld parkeren en fietsen is minimaal. De lokale kwaliteiten blijven echter hetzelfde. Dat wil zeggen, geen verbetering of verslechtering. 19.3.2.3.5 Halte ontwerp met lokale karakteristiek Op het kruispunt tussen de Haagweg en de Geestbrugweg ontstaat in het ontwerp een nieuwe halte voor de tram. Hierdoor zouden er vanwege de bestaande bushalte twee haltes ontstaan, één voor en één na de kruising. Om dit te voorkomen, wordt de bestaande tramhalte op de Geestbrugweg aangepast zodanig dat hier ook bussen kunnen stoppen.

De beschikbare ruimte op het kruispunt is echter zeer beperkt, en daardoor is de halte niet inpasbaar met inachtneming van de geldende voorschriften. Dit leidt ertoe dat de bewe gende delen van het wissel het de voetgangsoversteek kruisen, waardoor er risico op letsel bij voetgangers ontstaat. De ontwerpnota van de Vlietlijn geeft aan dat in de verdere uitwerking gezocht gaat worden naar een oplossing hiervoor. Vooralsnog beoordel en we het halteontwerp echter negatief (-). 19.4 Interactie Doorontwikkeling/Vlietlijn Hierboven zijn de effecten van de Doorontwikkeling en de Vlietlijn apart in beeld gebracht. Het kan zo zijn dat er sprake is van interactie tussen de beide activiteiten. Bijvoorbeeld wanneer de ontwikkelingen aanspraak maken op Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 396 dezelfde locatie en daarmee voor beide ontwikkelingen ruimtebeslag wordt berekend, terwijl uiteindelijk uiteraard maar één activiteit op deze locatie gerealiseerd kan worden. Deze paragraaf beschrijft deze interacties. Er is interactie op de punten groene inbedding en kwaliteit van de openbare ruimte. De HOV gaat als een brede groene zone door de openbare ruimte heen en draagt bij aan het groene beeld van een aantal straatprofielen.

Ook is er interactie tussen Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur en herkenbaarheid door duidelijke routes en herkenningspunten. De HOV is niet alleen een verbinding voor stedelingen met de gebieden buiten het plangebied, maar vormt ook extra een barrière in een druk straatprofiel. 19.5 Mogelijke effectbeperkende maatregelen 19.5.1 Maatregelen Doorontwikkeling In Tabel 9-22 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen, de beoordeling zonder maatregelen eveneens opgenomen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen. Tabel 19-9 Effectbeoordeling Doorontwikkeling (D) voor stedenbouwkundige en ruimtelijke kwaliteit voor en na het treffen van mitigerende maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium D D+M Stedelijke kwaliteit Maat en schaal 0 + Herkenbaarheid door duidelijke routes en herkenningspunten - + Identiteit 0 + Kwaliteit van de openbare ruimte - + Maat en schaal Maatregel: Er is een uitwerking nodig van de private en publieke domeinen met overgangszones, materialisering, meubilair en architectuur. Hier zullen de wezenlijke verschillen tussen de buurten zich laten zien. De doorsnedes bij hoofdstuk groen geven daar wel een idee over, maar nog niet genoeg om te beoordelen hoe bewoners daar écht samen gaan leven.

Dit kan leiden tot een positieve beoordeling van dit effect Herkenbaarheid door duidelijke routes en herkenningspunten Maatregel: Uitwerking van de groene straatprofielen i.v.m. de beperkte ruimte in de ondergrond voor wortelstelsels van bomen. Door maatregelen aan te tonen die de haalbaarheid vergroten zal dit een positief effect hebben op de beoordeling. Aandacht voor de zone langs het spoor. Er is minder ruimte voor groen, met als gevolg dat het groen/onbebouwd gebied in de wijk niet gelijkmatig verdeeld is. Uitwerking van de verbindingen met omgeving. Toon aan dat de verbindingen van hoge kwaliteit kunnen zijn en wat de effecten van de aanlandingen zijn. Geef daarbij een goede indicatie van de maakbaarheid en betaalbaarheid . Identiteit Maatregel: Toon uit in een uitwerking van programma, ontwerp en architectuur hoe de historische bebouwing met de stedelijke ontwikkeling wordt geïntegreerd. Dit zal het effect positief beoordelen. Kwaliteit openbare ruimte Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 397 Maatregel: Maak een uitwerking in de verblijfskwaliteit, wat essentieel is voor het slagen van deze plekken als fijne verblijfsruimtes.

Dit vraagt om aandacht voor materialisatie, meubilair, aantrekkelijke gevels en programma’s die sociale veiligheid en identiteit versterken. Het plan lijkt sterk in te zetten op interactie en reuring, maar verblijfskwaliteit gaat ook over rust, bezinning en ontspanning, wat juist voor de stedeling belangrijk is. Ook de maatregelen bij beoordelingscriterium Herkenbaarheid door duidelijke routes en herkenningspunten hebben effect op de kwaliteit van de openbare ruimte. 19.5.2 Maatregelen Vlietlijn In Tabel 16-21 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen, de beoordeling zonder maatregelen ter vergelijking opgenomen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen. Tabel 19-10 Effectbeoordeling Vlietlijn (V)voor stedenbouwkundige en ruimtelijke kwaliteit met en zonder mitigerende maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium V V+M Ruimtelijke kwaliteit Groene inbedding + ++ Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur 0 + Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten - + Groene inbedding Beschrijving (mitigerende) maatregelen en effect op effectscore: Er is aandacht voor klimaatadaptief ontwerp door waterinfiltratie mee te nemen en beplantingsvoorstellen die bijdragen aan de biodiversiteit.

Hierbij is er een kanttekening dat de waterinfiltratie in veel profielen als een potentiële aanvulling op het voorstelde profiel wordt getoond. In deze beoordeling is uitgegaan van de minst positieve profielen. Hiermee kan de beoordeling van positief naar zeer positief effect veranderen. Optimale verankering van mobiliteit, landschap en architectuur Beschrijving (mitigerende) maatregelen en effect op effectscore: De rommelige inpassing bij de spoordriehoek ondermijnd het idee van deze HOV als een monumentale stadsentree. Daarnaast is de lijn met de verlagingen in half verdiepte tunnelbakken een verdere versnippering van deze zone en een deel van de Binckhorst -Noord. Advies is om de inpassing hier te heroverwegen en integraal met de stedelijke ontwikkeling in die spoordriehoek te ontwerpen. Hierbij is het een krachtiger gebaar om de lijn of helemaal onder de grond te leggen of helemaal op maaiveld. Hiermee kan de beoordeling van negatief naar positief effect veranderen. Specifieke profielen op basis van lokale kwaliteiten Beschrijving (mitigerende) maatregelen en effect op effectscore: Vooral bij de Sporendriehoek en de Binckhorst -noord is meer kwaliteit te halen in de profielen. Bij Bink 36 wordt in de beoordeling uitgegaan van een negatief scenario, maar hier worden ook scenario's aangedragen met een positiever effect op ruimtelijke kwaliteit.

Hiermee kan de beoordeling van licht negatief naar positief effect veranderen. Kies bij Station Voorburg voor een eindhalte op het plein en niet in het Opa's Veldje. Een station op het plein leidt tot een betere transfer verbinding en hiermee wordt er minder bestaand groen aangetast. Halte ontwerp met lokale karakteristiek In het plan ligt hier een grote gemiste kans. De haltes worden gebouwd als modulaire objecten. Maar in het beeldkwaliteitsplan komt naar voren dat de haltes vooral in accent verschillen door invloeden van de beschikbare ruimte. Het negeert de stedelijke context te veel. Bijvoorbeeld; de halte bij station Voorburg zou meer accent kunnen Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 398 hebben met een groter afdak omdat daar meer mensen moeten wachten. En ook de halte bij de Zon weg springt er nu in de architectuur niet uit als station bij een stedelijke plek met veel publieke voorzieningen. Het is goed dat de haltes qua vormgeving gelijk zijn aan elkaar, maar er ontbreekt een uitwerking per locatie. En in enkele gevallen is er totaa l geen uitwerking of beeld. Hiermee kan de beoordeling van negatief naar positief effect veranderen.

19.6 Aanbevelingen Voor de Doorontwikkeling bevelen we het volgende aan: • Het plan voor de Doorontwikkeling dient verder uitgewerkt en gedetailleerd te worden. Het is nu zeer abstract en hoog over en zeer ambitieus ingestoken. Door ambities te vertalen naar maakbare ontwerpen kan beter inzichtelijk maken of fysiek ook aan de ambities voldaan kan worden. Enkele voorbeelden: – Denk aan de verbindingen met andere wijken of de ‘groene’ straatprofielen. De verbindingen over het spoor zijn gigantisch hoog en moeten op een of andere fijne manier aanlanden in het plangebied, maar ook in de wijk aan de overkant. Hier heb je zulke grote grondlichamen voor nodig wat je hele groenstructuren in die wijk aantast. – Andere verbindingen zijn die over het water aan de westzijde. Ook daar moeten bruggen op hoogte om te zorgen dat het water bevaarbaar blijft. Hoe sluit je vervolgens aan op de bestaande omgeving met grondlichamen, hellingen en de juiste bochtstralen. – Ook worden voorbeelden van bruggen gebruikt die zeer iconisch zijn (brug van west -8 in Borneo-eiland Amsterdam). Dit zijn prestigewerken en enorm prijzig. Voordat dit soort beelden gaan leven bij de omwonenden is het goed om vooraf te checken of hier budget voor is. Voor het mobiliteitsplan is de aanbeveling om deze te heroverwegen.

Het plan wordt gedomineerd door bestaande verkeersbundels en die drukken een negatief effect op deze wijk van de toekomst. De Vlietlijn wordt een nieuwe barrière in het straatprofiel met tunnelbakken etc. Dit maakt het geheel op sommige plekken nog rommeliger en meer versnipperd. In feite blijft het een ontwikkeling langs een hoofdverkeersader door de stad. Dit blijft een stempel drukken op deze wijk en ook het imago van de wijk blijven bep alen. Ook de bestaande functionaliteiten met negatieve omgevingsaspecten drukken een negatief effect op de ontwikkeling. Voor het plan is het aan te bevelen om focus te leggen op verplaatsing van deze functies. • Voor het mobiliteitsplan is de aanbeveling om deze te heroverwegen. Het plan wordt gedomineerd door bestaande verkeersbundels en die drukken een negatief effect op deze wijk van de toekomst. • Ook de bestaande functionaliteiten met negatieve omgevingsaspecten drukken een negatief effect op de ontwikkeling. Voor het plan is het aan te bevelen om focus te leggen op verplaatsing van deze functies. • Zet voor de Doorontwikkeling in op de realisatie van zoveel mogelijk groene gevels en groene daken. Deze hebben een verkoelend effect op de buitentemperatuur. • Het borgen van de menselijke maat en het ''fijnmazig stedelijk weefsel'' komt nog niet voort uit de Spelregelkaart die in het Gebiedsprogramma gepresenteerd wordt.

We bevelen aan om in de verdere uitwerking van de Spelregelkaart in te gaan op de private en publieke domeinen met overgangszones, materialisering, meubilair en architectuur. Hier zullen de wezenlijke verschillen tussen de buurten zich laten zien. • In het Gebiedsprogramma zijn kaarten opgenomen met groene verbindingen en traverses/tunnels door/over de sporenbundel ten noordoosten van de Binckhorst. Dit zijn zeer dure en ingrijpende maatregelen als deze verbindingen daadwerkelijk aangelegd gaan worden. We bevelen aan om in het Gebiedsprogramma aan te geven of deze verbindingen daadwerkelijk aangelegd gaan worden. Als dit geen realistisch voornemen is, zouden de betreffende kaarten aangepast moeten worden. • Het is op basis van het Gebiedsprogramma niet duidelijk hoe het industriële culturele erfgoed in de Binckhorst geïntegreerd gaat worden in de omgeving. Met name de programmering en inrichting aansluitend op de buitenruimte zijn nog niet bekend, terwijl deze elementen een bepalende rol spelen. We bevelen aan om in het Gebiedsprogramma duidelijker aan te geven welke programmering en inrichting aansluitend op de buitenruimte voorzien wordt voor het industriële culturele erfgoed. Voor de Vlietlijn bevelen we het volgende aan: • Het ontwerp van de tramhaltes aan de Lekstraat en Prinses Mariannelaan is in het Gebiedsprogramma of daaraan onderhavige stukken niet beschreven.

We hebben de ontwerpen daarom in het beoordelingscriterium halte ontwerp met lokale karakteristiek niet kunnen beoordelen. We bevelen aan om in het Gebiedsprogramma alsnog het ontwerp van deze twee tramhaltes te beschrijven. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 399 • Vertaal de informatie uit het Beeldkwaliteitsplan voor de Vlietlijn goed door naar het ontwerp en het Gebiedsprogramma voor de Vlietlijn. Deze aanbeveling komt voort uit de beoordeling van het criterium groene inbedding waaruit blijkt dat de bomen op de ontwerptekeningen niet staan aangegeven in het Gebiedsprogramma. • Uit het Gebiedsprogramma blijkt niet duidelijk hoe het ontwerp van de verschillende tramhaltes aangepast is op de stedelijke omgeving waarin ze liggen. We bevelen aan om in de uitwerking van het schetsontwerp van de Vlietlijn te onderzoeken hoe dit soort accenten in het ontwerp van de haltes aangebracht kan worden. • De inpassing van de Vlietlijn in de Sporendriehoek leidt tot een verder verrommelde omgeving. We adviseren om de inpassing in dit gebied te heroverwegen en integraal met de stedelijke ontwikkeling in de Sporendriehoek te ontwerpen. Hierbij zou de trambaan helemaal onder de grond of helemaal op maaiveld aangelegd moeten worden.

• Er is op het kruispunt Haagweg/Geestbrugweg weinig inpassingsruimte voor de tramhalte van de Vlietlijn, waardoor bewegende onderdelen van het tramwissel op de voetgangersoversteek komen te liggen. Dit levert een risico op letsel op. We adviseren om in de verdere planuitwerking te onderzoeken of dit probleem opgelost kan worden. 19.7 Leemten in kennis De in dit onderzoek geconstateerde leemten in kennis zijn hieronder voor de Doorontwikkeling en de Vlietlijn opgenomen. 19.7.1 Doorontwikkeling De plannen die gepresenteerd worden in het Gebiedsprogramma zijn van een hoog abstractieniveau. Dat leidt tot onduidelijkheid over de te verwachten effecten, terwijl de intentie goed is. Bijvoorbeeld: In veel schema's zijn nog dikke pijlen getekend een verbinding moeten suggereren, maar in veel gevallen betekenen die pijlen een lange tunnel of hoge brugverbinding die ook leidt tot grote grondlichamen bij de aanlanding. Soms lijken ze zelf fysiek niet mogelijk. Het ontwerp geeft een indruk van de kwaliteit, maar het ontwerp dient verder uitgewerkt te worden om de kwaliteit ervan goed te kunnen beoordelen. Ook het stedenbouwkundige plan is nu een abstract 3D-model. De kwaliteit zal echter zitten in de integraliteit van de functies, architectuur en aansluiting op de openbare ruimte. Nu is lastig te beoordelen of die integraliteit gehaald wordt en leidt tot een hoogwaardige stedelijke wijk.

19.7.2 Vlietlijn De profielen en plankaart in het beeldkwaliteitsplan geven niet altijd de locatie aan. Het is lastig om de bestaande situatie met de nieuwe situatie te vergelijken. Ook zijn de profielen op een hoog abstractieniveau. Veel haltes, zoals bij de Mariannelaan – Binckhorstlaan-zuid en Geestbrugweg zijn nog helemaal niet uitgewerkt en niet te beoordelen op hun effecten op RK. PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 20 | Gezonde leefomgeving 20.1 | Aanpak 20.1.1 | Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 20-1 is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het thema gezonde leefomgeving. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Tabel 20-1 wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader | Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Landelijke nota | Gezondheid in de sociale en fysieke leefomgeving wordt in de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020- | gezondheidsbeleid benoemd als een van de gezondheidsvraagstukken die met 2024 | voorrang aangepakt zouden moeten worden. Daarbij zijn twee ambities genoemd voor 2024: Ambitie 1: In 2024 is gezondheid een vast onderdeel van de belangenafweging in ruimtelijk beleid.

Ambitie 2: In 2024 creëren we bij landelijke en decentrale beleidsontwikkeling meer verbinding tussen het fysieke en het sociale beleidsdomein. WHO global air quality | De WHO heeft in 2021 de gezondheidskundige advieswaarden voor PM2.5, PM10 en guidelines: particulate matter | N2O aangescherpt naar respectievelijk 5, 15 en 10 µg/m3. Reden voor deze (PM2.5 and PM10), ozone, | aanscherping is de bevinding dat de oude advieswaarden tot teveel nitrogen dioxide, sulfur | gezondheidsschade bij mensen leidden. dioxide and carbon monoxide EU Richtlijn 2024/2881 | Deze richtlijn die op 14 oktober 2024 door de Europese Raad aangenomen is, schrijft (2024) | voor dat uiterlijk in 2030 de jaargemiddelde concentraties PM2,5 en PM10 gedaald zijn naar respectievelijk 10 en 20 μg/m3. Voor NO2 wordt de nieuwe waarde 20 μg/m3. Environmental Noise | In deze richtlijn stelt de WHO gezondheidskundige advieswaarden voor wegverkeer, Guidelines WHO (2018) | railverkeer en vliegverkeer vast. Deze bedragen respectievelijk 53, 54 en 45 dB Lden voor de jaargemiddelde blootstelling en respectievelijk 45, 44 en 40 dB Lnight voor nachtelijke blootstelling.

Kernwaarden gezonde | GGD en GHOR hebben kernwaarden voor een gezonde leefomgeving opgesteld met leefomgeving GGD GHOR | concrete richtlijnen voor ruimtelijke ordeningsprincipes die gebaseerd zijn op Nederland (2022) | omgevingsfactoren die een relatie met gezondheid hebben. In totaal zijn tien kernwaarden geformuleerd die zich richten op onder meer verkeer, geluid, de kwaliteit van woningen, de toegankelijkheid van verblijfsgroen. Bij de beoordeling van plannen richt GGD Haaglanden zich op WHO/GGD GHOR grenswaarden. Deze zijn strenger dan de wettelijke en gebaseerd op de grens waarop gezondheidsschade ontstaat. Haagse richtinggevende | De gemeente heeft in 2021 de Haagse referentienormen voor maatschappelijke normen voor | voorzieningen vastgesteld als richtlijn voor ontwikkelgebieden. Deze bevat normen maatschappelijke | voor de ruimtevraag per type voorziening, inclusief groenvoorzieningen voor recreatie, voorzieningen en groen | biodiversiteit en klimaatbeheersing. Het gaat hierbij om beleefbaar groen in de directe 2024 (gemeente Den Haag, | woonomgeving. De focus ligt op voorzieningen waar de gemeente verantwoordelijk 2024) | voor is en die gekoppeld zijn aan het aantal inwoners per wijk of ontwikkelgebied.

400 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 401 Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig RIS 308744 (2021) De Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig spreekt ambities voor de inrichting van de openbare ruimte in met betrekking tot klimaatadaptatie. De Wegwijzer bevat (semi - )kwantitatieve richtlijnen op gebied van schaduwwerking, groene ruimte en de buffering van hemelwater. 20.1.2 Beoordelingskader Voor dit project hebben we een nieuwe methodiek ontwikkeld die erop gericht is om de gezondheid van de leefomgeving semi-kwantitatief en gebiedspecifiek aan de hand van kaarten te beschrijven. Hiervoor is een beoordelingskader met milieu-indicatoren opgesteld, aan de hand waarvan kaarten over de betreffende indicatoren gebruikt worden om te komen tot een nieuwe kaart met voor iedere locatie in de Binckhorst een totaalscore voor de gezondheid van de leefomgeving. Zoals hierboven gezegd, bevat het beoordelingskader kwantitatieve, toetsbare omgevingsfactoren die van invloed zijn op de gezondheid van mensen.

Deze factoren zijn onderverdeeld in twee elkaar aanvullende invalshoeken: Gezondheidsbescherming: mensen worden zoveel mogelijk beschermd tegen voor de gezondheid schadelijke effecten die bijvoorbeeld door de aspecten geluid, luchtkwaliteit, geur en hittestress veroorzaakt worden en hebben toegang tot eerstelijns zorg. Gezondheidsbevordering: mensen worden aangemoedigd en in staat gesteld om activiteiten te ondernemen die een positief effect op de gezondheid hebben. Denk daarbij onder andere aan spelen, bewegen en ontmoeten. Een omgeving die dit faciliteert bevat veel verblijfsgroen en is wandel- en fietsvriendelijk ingericht. In dit planMER benaderen we het aspect gezonde leefomgeving vanuit beide invalshoeken. Dat betekent dat we zowel het effect van de milieukwaliteit op de gezondheid van mensen in de Binckhorst beoordelen als de mate waarin het gebied gezondheidsbevorderend ingericht is. Het beoordelingskader voor dit thema is weergegeven in Tabel 20-2. Het toetsingskader gezonde leefomgeving wordt in paragraaf 20.1.4 verder toegelicht. Tabel 20-2 Beoordelingscriteria voor het aspect gezonde leefomgeving.

De vinkjes geven aan welke onderzoeken uitgevoerd worden voor D: Doorontwikkeling en/of V: Vlietlijn Aspect Beoordelingscriterium Methode D V Gezonde leefomgeving Gezonde leefomgeving Kwantitatieve toetsing aan streefwaarden voor alle indicatoren uit het toetsingskader gezonde leefomgeving ✓ Voor de beoordeling op Gezonde leefomgeving worden de semi-kwantitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 9-7. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 402 Tabel 20-3 Beoordelingsschaal gezonde leefomgeving Score Omschrijving + + De gezondheid van de leefomgeving neemt gemiddeld toe met meer dan twee kwaliteitsklasse ten opzichte van de referentiesituatie + De gezondheid van de leefomgeving neemt gemiddeld toe met één tot twee kwaliteitsklasse ten opzichte van de referentiesituatie 0/+ De gezondheid van de leefomgeving neemt gemiddeld toe met minder dan één kwaliteitsklasse ten opzichte van de referentiesituatie 0 De gezondheid van de leefomgeving blijft gelijk ten opzichte van de referentiesituatie 0/- De gezondheid van de leefomgeving neemt gemiddeld af met minder dan één kwaliteitsklasse ten opzichte van de referentiesituatie - De gezondheid van de leefomgeving neemt gemiddeld af met één tot twee kwaliteitsklasse ten opzichte

van de referentiesituatie - - De gezondheid van de leefomgeving neemt gemiddeld af met meer dan twee kwaliteitsklasse ten opzichte van de referentiesituatie. 20.1.3 Studiegebied Het studiegebied voor dit thema is gelijk aan het plangebied van de Doorontwikkeling. 20.1.4 Wijze van onderzoek Indicatorset gezonde leefomgeving Het RIVM en TNO werken aan een set met Indicatoren voor een Gezonde Leefomgeving 125. Deze indicatoren gaan in op omgevingsaspecten die een relatie hebben met de gezondheid van mensen. Daarbij wordt ingegaan op zowel positieve als negatieve invloeden. Positieve invloeden komen voort uit de aspecten beweegvriendelijke omgeving, rustige plekken, groen en water, gezonde voedselomgeving en goede voorzieningen en sociale samenhang. Negatieve invloeden komen voort uit de aspecten luchtverontreiniging, geluidoverlast, geuroverlast, hittestress, allergieën en infectieziekten door groen en water en veiligheidsrisico’s. Gekoppeld aan de indicatorset hebben het RIVM en TNO een Gebiedscheck126 beschikbaar gemaakt die gebruikers in staat stelt om op wijkniveau de indicatoren met elkaar te vergelijken. Wij zien twee belangrijke nadelen aan deze methodiek: 1. Het schaalniveau van veel indicatoren beperkt zich tot een enkel getal voor een hele wijk. Daardoor is het niet mogelijk om een gebiedsgericht beeld te vormen van de gezondheid van de leefomgeving binnen een wijk. 2.

De indicatoren zijn niet voorzien van een duiding van de aangetroffen waarden. Dat betekent dat de kaarten gepresenteerd worden zonder dat er een waardeoordeel aan de getallen gegeven wordt. Voor de geluidindicatoren worden bijvoorbeeld niet de gezondheidskundige advieswaarden genoemd, en voor de indicatoren die gaan over 125 https://www.gezondeleefomgeving.nl/netwerk-MRvG/webinar-indicatoren-voor-gezonde-leefomgeving 126 https://www.gezondeleefomgeving.nl/gebiedscheck PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING verblijfsgroen en ruimte voor sport en spel worden ook geen streefwaarden genoemd. Daardoor kunnen gebruikers van de Gebiedscheck wel zien of waarden hoger of lager zijn, maar kunnen ze niet bepalen of de omgeving in de betreffende wijk voor dat aspect gezond is. In dit planMER hebben we een deel van de indicatorset gezonde leefomgeving verder doorontwikkeld door in te gaan op bovenstaande tekortkomingen. We hebben een toetsingskader Gezonde leefomgeving ontwikkeld dat voor zes belangrijke aspecten kaarten maakt die aan de hand van streefwaarden laten zien hoe gezond de leefomgeving in de Binckhorst is, zowel voor de referentiesituatie als de plansituatie. Dit toetsingskader hebben we toegepast op het Gebiedsprogramma. In onderstaande paragrafen beschrijven we hoe het toetsingskader tot stand gekomen is.

Nieuwe beoordelingsmethodiek gezonde leefomgeving Voor de beoordeling van het Gebiedsprogramma op het beoordelingscriterium gezonde leefomgeving hebben we een nieuwe methodiek ontwikkeld. Dit bestaat uit een toetsingskader gezonde leefomgeving. Dit bevat kwantitatieve, toetsbare indicatoren vanuit zowel gezondheidsbeschermende als -bevorderende omgevingsaspecten. Het toetsingskader is in samenspraak met beleidsmedewerkers van de gemeente Den Haag opgesteld. GGD Haaglanden heeft meegedacht over de indicatoren, streefwaarden, meetlatten en wegingsfactoren (zie verderop voor een nadere toelichting). Tabel 20-4 geeft de omgevingsaspecten uit het toetsingskader weer. Voor ieder aspect zijn één of meerdere (semi)kwantitatieve indicatoren van toepassing. Voor iedere indicator is de hoogte weergegeven van de waarde die nagestreefd dient te worden om voor het betreffende omgevingsaspect een gezonde leefomgeving te borgen. Ook is (indien beschikbaar) de hoogte van de beleidsnorm weergegeven. Deze waarden zijn zoveel mogelijk gebaseerd op bestaand beleid en adviesrapporten van instituten en instanties als de Wereldgezondheidsorganisatie en GGD. Voor iedere indicator zijn de bronnen waaruit waarden ontleend zijn weergegeven. Tabel 20-4 Het toetsingskader gezonde leefomgeving Omgevingsaspect | Indicator | Streefwaarde | Beleidsnorm | Onderbouwing/bron Geluid | Jaargemiddeld | Max.

53127 dBLden, | Kwalitatief o.b.v. | Streefwaarde: WHO geluidsniveau van | (45 dBLnight) | Hogere waarde | guidelines for Noise (2018129) verkeer | beleid 128 Beleidsnorm: Hogere waarde beleid (RIS179918a) Jaargemiddeld | 50 dB Lden | Kwalitatief o.b.v. | Streefwaarde: RIVM130 geluidsniveau van | Hogere waarde industrie | beleid | Beleidsnorm: Hogere waarde beleid (RIS179918a) Luchtkwaliteit | Jaargemiddelde | Max. 10 µg/m3 | Max. 20 µg/m3 | Streefwaarde: WHO concentratie van NO2 | advieswaarde (2021) Beleidsnorm: EU richtlijnen 2004/107/EG & 2008/50/EG, geactualiseerd in oktober 2024 127 Op basis van waarden van 10% ernstige hinder en 3% ernstige slaapverstoring, zie https://www.rivm.nl/ggd-richtlijn-mmk- omgevingsgeluid/gezondheidseffecten -geluid/advieswaarden- who#:~:text=In%20plaats%20van%20een%20waarde,hinder%20en%203%25%20ernstige%20sl | aapverstoring 128 Hierin staat de eis dat alle woningen een geluidluwe gevel moeten hebben 129 https://www.rivm.nl/sites/default/files/2020-12/WHO-richtlijnen%20voor%20geluid.pdf 130 https://www.rivm.nl/ggd-richtlijn-mmk-omgevingsgeluid/achtergronden-wetten-regels-beleid/industriegeluid-relaties-Lden- Letm#:~:text=Grofweg%20gesteld%20staat%20voor%20industrielawaai,bedraagt%2050%20dB%20Lden 403 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/2bc3cf04-88de-47b7-9c26-eaa10a312ff4?agendaItemId=391b62d7-9d01-4277-b5b5-4f931d005d50