CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4814 Deel B PlanMER Binckhorst Effecthoofdstukken_20260210

Commissie Omgeving 27 oktober 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsbrief wensen en bedenkingen vragen Intergemeentelijk gebiedsprogramma Geothermiecentrale, Doorontwikkeling Binckhorst en De Vlietlijn en Nota van Antwoord181.576 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 14 van 21

Gemeente Leidschendam-Voorburg Bodemverontreiniging De in het gedeelte van het plangebied in Leidschendam-Voorburg nog steeds aanwezige bodemverontreiniging is in beeld gebracht in Figuur 17-4. Er zijn drie bodemlocaties waar nog niet gesaneerd is (Park Prinses Mariannelaan, Park Sonnenburgh en Soomerluststraat 2). Op één bodemlocatie is het onduidelijk of er gesaneerd is (Prinses Mariannelaan 282/322). Hier zijn in de grond sterk verhoogde gehalten aan zware metalen aangetroffen. Bodemdaling Binnen het plangebied is de bodemdaling minimaal. Freatische grondwaterstand Gemeente Rijswijk Bodemverontreiniging Voor het gedeelte van het plangebied in de gemeente Rijswijk zijn geen bodemverontreinigingen bekend. Bodemdaling Binnen het plangebied is de bodemdaling minimaal. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 331 17.3.1.2 Autonome ontwikkeling Niet alle verdachte deellocaties in het plangebied zijn (voldoende) onderzocht of gesaneerd. Voor die delen binnen het plangebied waar herinrichting en/of nieuwbouw plaatsvindt is bodemonderzoek noodzakelijk, eventueel gevolgd door een sanering. Daarnaast kan het voorkomen dat wel onderzoek bekend is, maar dat het uitgevoerde bodemonderzoek sterk verouderd is (ouder dan vijf jaar).

Voor deze locaties geldt dat het bodemonderzoek geactualiseerd moet worden bij bouwplannen/herinrichtingsplannen. Een verslechtering van de huidige situatie wordt niet verwacht; de huidige bodemkwaliteit blijft in stand of wordt verbeterd middels sanering wanneer er sprake is van vastgoedontwikkeling op een vervuilde locatie. De autonome ontwikkeling wordt in het algemeen dus als een verbetering ten opzichte van de huidige situatie gezien. 17.3.2 Openbare ruimte 17.3.2.1 Huidige situatie Gemeente Den Haag In Binckhorst, Lekstraat en Sporendriehoek zijn in de huidige situatie al dichtbebouwde gebieden waar de druk op de beschikbare ruimte in de ondergrond al fors is. In de huidige situatie zien we meerdere gebruiksfuncties die een claim leggen op de ondergrondse ruimte. Deze zijn onderverdeeld in functies die verspreid door het gebied liggen en waarover geen locatiespecifieke informatie voorhanden is en ‘unieke’ functies waarvoor dit wel geldt en die op de kaart in Figuur 17-7 weergegeven zijn. Dit zijn de volgende: • Er ligt een transportleiding van Gasunie die vanaf de Regulusweg via de Zonweg, Binckhorstlaan en Mercuriusweg naar het Afvalcluster leidt. De leiding is aangesloten op het gasoverslagstation aan de Plutostraat. • De Rotterdamsebaan die in 2023 geopend is, mondt uit op de Binckhorstlaan ter hoogte van de Zonweg.

Vanaf de tunnelmond ligt er in zuidoostelijke richting een tunnel die grofweg parallel aan de Binckhorstlaan loopt. De tunnel verlaat de Binckhorst zo’n 50 m ten noordoosten van de Binckhorstbrug. • Langs meerdere wegen en spoorwegen liggen 150 kV hoogspanningsverbindingen van TenneT: – In de Binckhorst ligt hoogspanningsverbinding VB-GV150 Z ten zuidoosten van het Bink36 gebouw die aansluit op de Binckhorstlaan en afslaat onder de Mercuriusweg door richting Laak. – Daarnaast loopt er parallel aan de spoorlijn tussen Den Haag Centraal en Voorburg hoogspanningsverbinding VB-YPB150 Z die ter hoogte van de splitsing tussen de Supernovaweg en Wegastraat de sporenbundel oversteekt, onder de Wegastraat doorloopt tot de kruising met de Zonweg, en daarna de Zonweg volgt tot de kruising met de Binckhorstlaan. Vanaf dit punt loopt de kabel parallel aan de Binckhorstlaan richting de Maanweg. – Tot slot loopt hoogspanningsverbinding VB-WTR150 Z onder de Prins Bernhardlaan, de kabel loopt ter hoogte van de Huygenstraverse het plangebied in en loopt vanaf hier richting station Voorburg. Daarnaast treffen we meer diffuus in de ondergrond verspreide elementen aan die typerend zijn voor stedelijke gebieden.

Deze elementen zijn niet aangegeven op de kaart in Figuur 17-7, ofwel omdat ze zodanig verspreid door het gebied liggen dat dit weinig toegevoegde waarde heeft, ofwel omdat hier geen informatie over beschikbaar was tijdens het opstellen van dit planMER. Het gaat om de volgende functies: • Boomwortels. • Ondergrondse hoogspanningsleidingen van netbeheerder Stedin. • Bundels voor elektriciteits- en telecommunicatiekabels. • Afvalwaterpersleidingen van de gemeente Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk. • Riolering. • Drinkwaterleidingen van drinkwaterbedrijf Dunea. • Leidingen voor stadsverwarming van Eneco. Gemeente Leidschendam-Voorburg In de gemeente Leidschendam-Voorburg treffen we een vergelijkbare set aan elementen in de ondergrond aan als die hierboven beschreven zijn voor de gemeente Den Haag. Specifiek benoemen we de volgende vier elementen: • De transportleiding die op de Regulusweg aansluit loopt door onder de Westenburgstraat, Prinses Mariannelaan en Sonnenburghlaan. • De tunnel van de Rotterdamsebaan loopt onder Voorburg-West door ter hoogte van de Klein Arentsburghstraat en Arentsburghlaan. • Direct ten zuiden van de spoorlijn loopt er hoogspanningskabel VB-WTR150 Z van TenneT door het gebied. • Onder de Hoekenburglaan en Agrippinalaan ligt hoogspanningskabel VB-YPB150 Z van TenneT.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 332 Gemeente Rijswijk In de gemeente Rijswijk treffen we een vergelijkbare set aan elementen in de ondergrond aan als die hierboven beschreven zijn voor de gemeente Den Haag. Unieke gebruiksfuncties zoals we die hierboven voor de andere twee gemeenten beschreven hebben, liggen voor zover bekend niet in of in de nabijheid van het plangebied voor de Vlietlijn. 17.3.2.2 Autonome ontwikkeling Op gebied van gebruiksfuncties in de ondergrond vinden er in de gemeenten Rijswijk en Leidschendam -Voorburg bij ons weten geen relevante autonome ontwikkelingen plaats in de komende decennia. Voor de gemeente Den Haag zijn de volgende ontwikkelingen relevant om te benoemen: 1. Het gasoverslagstation van GasUnie aan de Plutostraat wordt mogelijk verplaatst naar een nieuwe locatie aan het Trekvlietplein. Hierover is op het moment van schrijven (maart 2025) nog geen besluit genomen. Indien het gasoverslagstation verplaatst wordt, zal ook de transportleiding verplaatst moeten worden. De mogelijke nieuwe locaties van het station en de leiding zijn indicatief aangegeven in Figuur 17-7. 2.

De gemeente Den Haag heeft in september 2023 een overeenkomst met warmteleverancier Heijmans -Essent getekend voor de realisatie van een warmte- en koudenet in de Binckhorst. Dit net gaat woningen voorzien warmte en koude. Het beslaat alle woningen die in de periode tot 2040 worden gerealiseerd in het gebied dat wordt afgebakend door de Maanweg in het zuidoosten, de insteekhaven ten noordwesten van de Maanweg, de Trekvliet, de Binckhorstlaan en het Trekvlietplein (zie Figuur 17-6). Het warmte- en koudenet wordt gevoed vanuit een combinatie van aquathermie en warmte koude opslag (WKO-)systemen die warmte en kou onttrekken uit water uit watervoerende pakketten op diepten van 90 tot 250 m beneden maaiveld. Putten worden verticaal geb oord en komen te liggen onder de bouwblokken van de panden die gevoed gaan worden door de WKO -systemen. 3. Vanuit het aan te leggen warmtenet onder de Binckhorstlaan wordt onder het fietspad op de Capellalaan een aftakking richting Laak aangelegd. Figuur 17-6 het gebied Trekvliet – Maanweg waarvoor een warmte- en koudenet aangelegd wordt. Bron: Warmteplan Binckhorst deelgebied Trekvliet – Maanweg (2021)

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 333 17.4 Effecten basisalternatief 17.4.1 Effecten Doorontwikkeling Overzicht effecten Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor de aspecten bodem en openbare ruimte inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in paragraaf 17.1.2. Tabel 17-9 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 17-9 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor bodem en openbare ruimte Aspect Beoordelingscriterium Ref D Bodem Locaties met bodem- en grondwaterverontreinigingen 0 0/+ Grondwaterstandsdaling 0 0 Toename bodemdaling 0 0 Openbare ruimte Ondergronds ruimtegebruik 0 + 17.4.1.1 Locaties met bodem- en grondwaterverontreinigingen Niet alle verdachte deellocaties in het plangebied zijn (voldoende) onderzocht of gesaneerd. Voor die delen binnen het plangebied waar herinrichting en/of nieuwbouw plaatsvindt is bodemonderzoek noodzakelijk, eventueel gevolgd door een sanering. Daarnaast kan het voorkomen dat wel onderzoek bekend is, maar dat het uitgevoerde bodemonderzoek sterk verouderd is (ouder dan vijf jaar).

Voor deze locaties geldt dat het bodemonderzoek geactualiseerd moet worden bij bouwplannen/herinrichtingsplannen. Een verslechtering van de huidige situatie wordt niet verwacht; de huidige bodemkwaliteit blijft in stand of wordt verbeterd middels sanering wanneer er sprake is van vastgoedontwikkeling op een vervuilde locatie. De Doorontwikkeling wordt in het algemeen dus als een verbetering ten opzichte van de referentiesituatie gezien. Wanneer er geen grondverbetering noodzakelijk is, dan zullen de aanwezige bodemverontreinigingen geen belemmering geven. Wel dient men bedacht te zijn dat vrijkomende grond dat licht tot matig verhoogde gehalten bevat wellicht niet makkelijk herbruikbaar zal zijn. Waar mogelijk zal gebruik worden gemaakt van de vigerende gemeentelijke bodemkwaliteitskaarten om de kosten voor afzet van gronden makkelijk te maken. 17.4.1.2 Grondwaterstandsdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de grondwaterstandsdaling is de Doorontwikkeling beoordeeld op de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond. Bouwfase Tijdens de bouwfase wordt geconcludeerd dat er geen invloeden zijn die effect hebben op de grondwaterstand. Gebruiksfase Aan de hand van een bureaustudie wordt geconcludeerd dat er geen ondergrondse constructies gebouwd zullen worden.

Effecten hiervan op wijzigingen in de grondwaterstand en/of stijghoogtes zijn hiermee niet te verwachten. Aangezien de grondwaterstand na de Doorontwikkeling niet zal dalen ten opzichte van de referentiesituatie, wordt een neutrale (0) score toegewezen die niet afwijkt van de referentiesituatie. 17.4.1.3 Toename bodemdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de bodemdaling is de Doorontwikkeling beoordeeld op ophogingen binnen het plangebied en de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond die een effect kunnen hebben op grondwaterstandsveranderingen in de ondergrond en daarmee bodemdaling. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 334 Bouwfase Tijdens de bouwfase wordt geconcludeerd dat er geen invloeden zijn die effect hebben op de toename bodemdaling. Gebruiksfase Op basis van de beschikbare informatie blijkt dat binnen het plangebied geen ophogingen zullen plaatsvinden tijdens de Doorontwikkeling. Hiermee zal er geen of nauwelijks sprake zijn van extra bodemdaling. Alleen op locaties waar infrastructuur wordt aangelegd ter plaatse van bestaande bebouwing kan sprake zijn een extra belasting op de ondergrond met extra bodemdaling (zetting) tot gevolg. Voor zover bekend zal er geen sprake zijn van ondergrondse constructies.

Hierdoor zal de grondwaterstand niet beïnvloed worden en daarmee is geen effect te verwachten op de bestaande situatie ten aanzien van de grondwaterstand en daarmee bodemdaling. Aangezien de bodemdaling na de Doorontwikkeling niet zal veranderen ten opzichte van de referentiesituatie, is voor dit aspect een neutrale score toegekend. 17.4.1.4 Ondergronds ruimtegebruik De druk op de ondergrond in het plangebied zal naar aanleiding van de Doorontwikkeling verder toenemen. De ruimtevraag vanuit een aantal gebruiksfuncties zal toenemen, en er zullen daarnaast ook gebruiksfuncties toegevoegd worden. Aansluitend op de onderverdeling in de beschrijving van de referentiesituatie komen er zowel gebruiksfuncties bij die aan een specifieke locatie toegewezen kunnen worden als meer generieke gebruiksfuncties die verspreid in het gebied worden aangelegd. De locaties van specifiek aan te wijzen bestaande en nieuwe gebruiksfuncties is weergegeven op de kaart in Figuur 17-7. Specifiek gaat het om de volgende gebruiksfuncties: • Langs de Maanweg en in het gebied dat omsloten wordt door de Binckhorstlaan en de Trekvliet wordt een warmtenet aangelegd waarop de nieuwe gebouwen in deze gebieden aangesloten worden. De leidingen van deze warmtenetten komen onder straten te liggen, met haaks op de straat lopende aftakkingen naar de gebouwen.

• Voor de aansluiting van de nieuwe gebouwen op elektriciteit, telecommunicatie en (afval)water worden onder de stoepen in het gebied bundels van kabels en leidingen gelegd. • Door elektriciteitsbedrijf Stedin wordt in het plangebied een nieuwe kabel voor middenspanning aangelegd. De ligging hiervan is afhankelijk van de programmering van de Doorontwikkeling. • Voor de beoordeling van het Gebiedsprogramma gaan we ervan uit dat er een geothermiecentrale aangelegd wordt op de zoeklocatie Vestaweg. Vanuit deze centrale worden in eerste instantie twee, en op termijn tot mogelijk zes, putten in de diepere ondergrond geboord via zogenoemde doublets: één put pompt warm water op, één put pompt afgekoeld water terug de ondergrond in. In de ondiepe ondergrond waar andere gebruiksfuncties (kabels en leidingen, boomwortels, etc.) liggen, gaan we ervan uit dat de putten nageno eg verticaal geboord worden117. In de diepere ondergrond wordt onder een lichte hoek geboord. Er is nog geen besluit genomen over de warmtesystemen waarop de geothermiecentrale aangesloten gaat worden. Mogelijkheden zijn het bestaande stadsverwarmingsnet of het warmtenet dat voor de Doorontwikkeling aangelegd wordt langs de Trekvliet en Maanweg. • Langs de Maanweg ten noordoosten van de kruising met de Supernovaweg ligt een regionale waterkering met een beschermingszone.

• In de openbare ruimte voorziet het Gebiedsprogramma in de aanplant van 5.000 tot 6.000 bomen. Deze worden verspreid door het gebied geplant, met als voornaamste locaties (pocket)parken en straten. Als richtlijn gaan we ervan uit dat de ondergrondse ruimte die door boomwortels ingenomen wordt grofweg anderhalf maal de omvang van de boomkruin beslaat. 117 We gaan ervan uit dat de geothermieput geen effecten op andere grondwaterfuncties (WKO-systemen, drinkwaterwinning) heeft. De gesteentelagen waaruit grondwater gewonnen wordt door de WKO-systemen liggen op een diepte van meer dan 2 km onder maaiveld, terwijl andere grondwaterfuncties tot maximaal enkele honderden meters onder maaiveld reiken. Een gedetailleerde beschrijving van ondergrondse effecten ten aanzien van de geothermiecentrale valt echter buiten de scope van dit planMER, dit wordt in de planprocedures voor de geothermieboringen opgepakt. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 335 Figuur 17-7 Belangrijke functies in de ondergrond in de plansituatie Voor het merendeel van de hierboven beschreven elementen moet nog besluiten genomen worden over het ontwerp. De ligging van de elementen is dus nog niet duidelijk.

Daarom kunnen we nog niet in beeld brengen of en waar knelpunten in de ondergrond zullen gaan ontstaan. Wel merken we op dat het Gebiedsprogramma op de volgende punten ingaat op ondergronds ruimtegebruik: 1. In paragraaf 3.2 wordt benoemd dat de inrichting van de openbare ruimte afgestemd wordt op de ondergrondse infrastructuur. Het Gebiedsprogramma geeft er blijk van zich bewust te zijn van de belangrijkste infrastructuur, waaronder transportleidingen van Dunea, TenneT, Stedin, stadsverwarming en GasUnie, en het gasoverslagstation aan de Plutoweg. 2. Er wordt een faseringsdraaiboek ondergrond en een afwegingskader opgesteld. Dit afwegingskader maakt het mogelijk om conflicterende ruimteclaims consequent tegen elkaar af te wegen en te komen tot maatwerkoplossingen. Het faseringsdraaiboek gaat ook in op toekomstige ontwikkelingen die op de lange re termijn ruimteclaims in de ondergrond op kunnen leveren en waarop nu al geanticipeerd moet worden. Het Gebiedsprogramma beschrijft niet wanneer het faseringsdraaiboek en afwegingskader opgesteld worden. 3. Er worden gebiedspaspoorten opgesteld waarin afspraken gemaakt worden over het ondergrondse netwerk. 4. In paragraaf 3.3 schetst het Gebiedsprogramma dwarsprofielen van de verschillende straten die in het plangebied onderscheiden worden. Hierin is ruimte gereserveerd voor kabels en leidingen, warmtenetten en boomwortels.

Op basis van deze beschrijvingen zien we dat het Gebiedsprogramma zich bewust is van mogelijke knelpunten voor de ruimtelijke ordening in de openbare ruimte die voortkomen uit conflicterende ruimteclaims in de ondergrond. In deze planfase is het echter nog niet mogelijk om een gerichtere beoordeling uit te voeren die deze knelpunten inventariseert en die beoordeelt of er risico’s bestaan op het niet kunnen inpassen van belangrijke gebruiksfuncties in de onder- en bovengrond. Wel maken we één uitzondering hierop over de ondergronds gereserveerde ruimte voor boomwortels (zie onderstaande paragraaf).

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 336 Voor de inrichting van de openbare ruimte wordt in het Gebiedsprogramma uitgegaan van het Handboek Openbare Ruimte van de gemeente Den Haag. Dat betekent onder meer dat het profiel van de typen straten Wijkontsluiting (L) en Buurtontsluiting (M) 24 m breed wordt en dat in de profielen van alle straten ruimte gereserveerd wordt voor rioolbuizen, huisaansluitingen, middenspanning en warmteleidingen. De straatprofielen die in het Gebiedsprogramma gepresenteerd worden, houden rekening met ruimtereserveringen voor bomen in het straatprofiel van 3,5 tot 4 m breed. De kronen van de bomen die op de profielen te zien zijn, hebben een dwarsdoorsnede van tot circa 10 m. Voor de ruimte die ondergronds nodig is voor de wortelstelsels van deze bomen moet rekening gehouden worden met een straal van zo’n 15 m rondom de stam van de boom. Dit is fors meer dan de breedte van de bakken die gepresenteerd worden in de dwarsprofielen van de straten. We zien daardoor een risico ontstaan op een gebrek aan ruimte dat tot meerdere effecten kan leiden: 1. Er worden om ruimte te besparen minder bomen geplant dan de 5.000 tot 6.000 die nu voorzien zijn. 2. Bomen worden beperkt in hun groei. 3.

Naarmate de bomen en daarmee de wortelstelsels in omvang toenemen, brengen ze schade toe aan het wegdek en aan ondergrondse infrastructuur. 4. Bomen die in relatie tot hun kruinvolume een klein ondergronds wortelstelsel hebben, zullen bij harde wind sneller omwaaien omdat ze te weinig geankerd zijn in de ondergrond. Met name tijdens zomerstormen, als de bomen vol in het blad staan, kan dit tot gevaarlijke situaties leiden. In de afgelopen decennia zijn tijdens zware zomerstormen vaker relatief grote hoeveelheden bomen in stedelijke omgevingen omgewaaid vanwege te weinig ondergrondse ruimte voor wortelstelsels. Zie bijvoorbeeld 118 en 119. Concluderend beschrijft het Gebiedsprogramma de huidige en toekomstige functies in de ondergrond en beschrijft het dat er een faseringsdraaiboek ondergrond en daaraan gekoppeld afwegingskader opgesteld gaat worden. Fijnmazige functies (kabels en leidingen, warmtenetten en boomwortels) worden zichtbaar ingepast in de straatprofielen, maar we zien wel een risico op de groei van bomen in de straten omdat er weinig ruimte voor wortelstelsels in de ondergrond gereserveerd lijkt te zijn. Op basis hiervan beoordelen we het aspect ondergronds ruimtegebruik positief (+).

118 https://www.parool.nl/nieuws/amsterdamse-bomen-waaien-makkelijk-om-door-ondergrondse- kabels~b253b724/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F 119 https://www.destentor.nl/home/dit-is-waarom-er-zoveel-bomen-omvielen-tijdens-storm-poly-een-zomerstorm-is-heel-anders~acd76575/ Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 337 Figuur 17-8 Straatprofielen van type Wijkontsluiting (L) en Informele woonstraat (S) die in het Gebiedsprogramma gepresenteerd worden. Symbologie in de ondergrond: K+L = kabels en leidingen, cirkels onder de rijbanen = warmteleidingen 17.4.2 Effecten Vlietlijn De aangeleverde informatie met betrekking tot de effecten van de Vlietlijn is summier. Dit heeft als gevolg dat er geen tot weinig verschil in effecten tussen de deelgebieden is. In het projectMER zal meer informatie benodigd zijn m.b.t. tot de Vlietlijn om een duidelijker beeld te verkrijgen van de effecten Vlietlijn. Onderstaand zijn de onderzochte effecten weergegeven. 17.4.2.1 Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 1 Den Haag Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor de bodem en de openbare ruimte inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in paragraaf 17.1.2. Tabel 17-10 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria.

In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 17-10 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor de bodem en de openbare ruimte Aspect Beoordelingscriterium Ref V Bodem Toename bodemdaling 0 0/- Grondwaterstandsdaling 0 0/- Openbare ruimte Ondergronds ruimtegebruik 0 -

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 338 Toename bodemdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de bodemdaling is de Vlietlijn beoordeeld op ophogingen binnen het plangebied en de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond. Bouwfase Tijdelijke bemaling van het grondwater leidt tot een grondwaterstandsverlaging wat indien kan leiden tot zettingen in de ondergrond. Een en ander is mede afhankelijk van de tijdsduur van de benodigde bemaling 120. Gezien de te verwachten benodigde verlagingen zal dit niet leiden tot significante zetting en daarmee tot bodemdaling. Gebruiksfase Op basis van de beschikbare informatie blijkt dat binnen deelgebied 1 Den Haag geen ophogingen zullen plaatsvinden ter plaatse van de Vlietlijn. Hiermee zal er geen of nauwelijks sprake zijn van extra bodemdaling. Alleen op locaties waar de Vlietlijn wordt aangelegd ter plaatse van bestaande bebouwing kan sprake zijn van een extra belasting op de ondergrond met extra bodemdaling (zetting) tot gevolg. De permanente verlaging van de grondwaterstand kan leiden tot extra bodemdaling en schade aan nabij gelegen (ondergrondse) infrastructuur en/of op staal gefundeerde bebouwing.

Daarnaast blijkt dat de Vlietlijn121 door middel van een evenwichtsconstructie (betonnen fundatie plaat met gras afwerking en asfalt) wordt gefundeerd. Zonder toepassing van een evenwichtsconstructie zou de belasting op de ondergrond toe nemen, met extra zetting tot gevolg. Het grootste gedeelte van de nieuwe trambaan bevindt zich naast de bestaande autoweg op de locatie van het huidige fietspad en de berm. De trambaan langs de huidige autowegen wordt aangebracht in asfalt. De verhardingsopbouw van de Vlietlijn zal bestaan uit asfalt, menggr anulaat en daaronder zand. De verhardingsopbouw zal in een cunet onder het tracé worden aangebracht. De aanvulling onder de verhardingsopbouw zal bestaan uit zand of licht ophoogmateriaal. Deze wijze van funderen wordt gezien als een evenwichtsconstructie. Bij het plaatsen van een evenwichtsconstructie zal de bodemdaling niet of nauwelijks toenemen en kan het extra effect van de permanente verlaging van de grondwaterstand verdisconteert worden in het ontwerp en daarmee extra als gevolg van dit effect worden voorkomen. Aangezien er door de realisatie van de Vlietlijn mogelijk een lichte toename van de bodemdaling wordt verwacht, is een licht negatieve score toegekend aan dit beoordelingscriterium.

Grondwaterstandsdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de grondwaterstandsdaling is de Vlietlijn beoordeeld op de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond. Uit een grondwaterstudie HOV Binckhorst120, blijkt dat het nog onduidelijk is hoe de fundering van het HOV tracé eruit gaat zien, de uiteindelijke afweging wordt gemaakt in Hoofdstuk 27 van het planMER. Mogelijke effecten met betrekking op de fundering van het HOV tracé worden onderstaand toegelicht. Bouwfase Voor de aanleg van het HOV tracé kan het zijn dat er bemaling van grondwater nodig is om de werkzaamheden in den droge uit te voeren. Tijdelijk kan er een grondwaterstandsverlaging plaatsvinden van 10 tot 30 cm 120. 120 Grondwaterstudie HOV Binckhorst, Royal HaskoningDHV, september 2024 121 Fundatieanalyse HOV Binckhorst, Royal HaskoningDHV, september 2024 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 339 Gebruiksfase Om aan de eisen met betrekking tot de minimale ontwateringsdiepte rondom grondlichamen ter plaatse van infrastructuur te voldoen, zal de grondwaterstand ter plaatse van de Vlietlijn in de gebruiksfase permanent verlaagd moeten worden. Een inschatting van de verlaging van de grondwaterstand bedraagt 15 tot 60 cm (gemiddeld 35 cm)120.

Wanneer er sprake is van een gesloten funderingsconstructie, zal een deel van het hemelwater niet kunnen infiltreren in de bodem. Dit kan een effect hebben op het grondwater door een verminderde grondwateraanvulling wat kan leiden tot een grondwaterstandsdaling. Aangezien er door de realisatie van de Vlietlijn een grondwaterstandsdaling wordt verwacht, is een licht negatieve score toegekend aan dit beoordelingscriterium. Ondergronds ruimtegebruik Ter hoogte van de Sporendriehoek wordt nog onderzocht of de Vlietlijn in een tunnel aangelegd kan worden. Omdat nog niet zeker is of dit een realistisch alternatief is en we in de effecthoofdstukken van dit planMER uitgaan van de varianten met de meest negatieve milieueffecten, nemen we als basisvariant aan dat de maaiveldvariant en niet de tunnelvariant aangelegd wordt. De Vlietlijn wordt op grondgebied van de gemeente Den Haag voor een deel bovengronds aangelegd. Hierop zijn enkele uitzonderingen: de trambaan ligt in de Sporendriehoek in een half verdiepte, betonnen bak. Bij de kruising van de spoorviaducten ligt de trambaan nog iets dieper ten opzichte van het maaiveld. En verderop kruist de trambaan de Supernovaweg ongelijkvloers in een tunnel. Een trambaan die op maaiveld ligt, heeft een beperkt ondergronds ruimtebeslag, bestaande uit de volgende elementen: 1.

Een onder de rails liggende evenwichtsconstructie over de hele lengte van de trambaan (zie Figuur 17-9). Deze bestaat uit een asfaltlaag met daaronder een laag menggranuliet en zandbedding of schuimbeton. Daaronder ligt nog een bedding van schuimbeton en BIMS. In totaal heeft deze constructie een dikte van ongeveer een meter. 2. Paalfundaties langs het tracé van de tram tot in de eerste vaste, schone zandlaag. Deze fundaties zijn nodig in gebieden waar door de aanwezigheid van slappe bodemlagen bodemdaling plaatsvindt. Hiervan is sprake in de Binckhorst, en het rapport Geotechnische fundatieanalyse HOV Binckhorstlaan (2024) geeft aan dat er palen tot een lengte van ongeveer 20 m langs het tracé geboord zullen moeten worden. 3. Ter plekke van de Binckhorstbrug worden grondkerende constructies onder het funderingsoppervlak aangebracht. Figuur 17-9 Voorbeeld van de verhardingsopbouw voor een trambaan Het Gebiedsprogramma voor de Vlietlijn benoemt dat er een eerste inventarisatie uitgevoerd is naar de ligging van Categorie 1 kabels en leidingen van onder meer TenneT, GasUnie, Eneco en Vitens. Bij de nadere uitwerking van het schetsontwerp wordt het onderzoek verder uitgewerkt. Benodigde verleggingen van kabels en leidingen worden als onderdeel hiervan uitgewerkt.

We gaan er in dit planMER vanuit dat er door deze verleggingen geen conflicten ontstaan tussen het ruimtebeslag van kabels en leidingen enerzijds en de Vlietlijn anderzijds.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 340 Tegelijkertijd zien we wel risico’s op met de Vlietlijn botsende ruimteclaims in de ondergrond vanuit verschillende gebruiksfuncties: 4. Uit de Bomen Effect Analyse (zie hoofdstuk 13) blijkt dat de aanleg van de trambaan voor 245 van de 492 bomen langs het tracé zal leiden tot tijdelijke of permanente schade aan hun conditie door schade aan wortels. 5. Ter hoogte van de Sint Barbarastraat kruist een transportleiding van GasUnie het tracé van de Vlietlijn. GasUnie en de gemeente Den Haag hebben wel al met elkaar gesproken over de technische inpassing van de tramlijn. 6. Op twee plekken vinden mogelijke knelpunten plaats tussen de Vlietlijn en hoogspanningsverbindingen van TenneT (Figuur 17-10): c. Hoogspanningsverbinding VB-GV150 Z ter hoogte van de Binckhorstlaan tussen het Bink 36 terrein en de kruising met de Mercuriusweg (Figuur 17-11 links) d. Hoogspanningsverbinding VB-YPB150 Z ter hoogte van de Binckhorstlaan tussen de kruising met de Zonweg en de grens met de gemeente Leidschendam-Voorburg (Figuur 17-11 rechts). 7. Het tracé van de Vlietlijn ligt binnen de beschermingszone van de regionale kering parallel aan de Maanweg ten noordoosten van de kruising met de Supernovaweg.

Stedin heeft een haalbaarheidsstudie122 uitgevoerd naar mogelijke oplossingen voor deze knelpunten. Voor knelpunt 1 concludeert de haalbaarheidsstudie dat oplossing C03 het best scoort en daarom tot voorkeursoplossing verkozen is. Voor knelpunt 2 scoren oplossingen A02 en A03 vrijwel gelijk en de haalbaarheidsstudie concludeert dat er geen logische voorkeursoplossing gekozen kan worden. Beide oplossingen moeten echter nog uitgewerkt worden. Tot slot worden in het gebied warmtenetten en nieuwe bundels van kabels en leidingen aangelegd. Figuur 17-10 De drie knelpunten tussen hoogspanningsverbindingen en het tracé van de Vlietlijn die in de haalbaarheidsstudie Reconstructie Binckhorst t.b.v. HOV-baan (M-1000585) uitgewerkt zijn 122 Haalbaarheidsstudie Reconstructie Binckhorst t.b.v. HOV-baan (M-1000585), 2 december 2024

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 341 Figuur 17-11 De oplossingen voor knelpunten 1 en 2 uit Figuur 17-10 Er is dus sprake van meerdere mogelijke botsende ruimteclaims in de ondergrond. Het Gebiedsprogramma of daaraan gekoppelde documenten maken geen melding van deze knelpunten en benoemen geen maatregelen om knelpunten op te lossen. Daarom beoordelen we de Vlietlijn voor dit beoordelingscriterium negatief (-). 17.4.2.2 Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 2 Leidschendam-Voorburg Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor de bodem inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals. Tabel 17-11 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 17-11 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor de bodem Aspect Beoordelingscriterium Ref V Bodem Toename bodemdaling 0 0/- Grondwaterstandsdaling 0 0/- Openbare ruimte Ondergronds ruimtegebruik 0 0/- Toename bodemdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de bodemdaling is de Vlietlijn beoordeeld op ophogingen binnen het plangebied en de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond en eventuele grondwaterstandsverlagingen.

Er wordt geconcludeerd dat binnen het deelgebied 2 Leidschendam-Voorburg een ophoging zal plaatsvinden ter plaatse van de Vlietlijn. Het tracé van de Vlietlijn kruist nabij het station Voorburg over een huidige watergang. Deze watergang dient gedempt en opgehoogd te worden. Dit gebied is in het verleden weinig voorbelast geweest, dus worden er zettingen in de ondergrond verwacht.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 342 Bouwfase Tijdelijke bemaling van het grondwater leidt tot een grondwaterstandsverlaging wat indien kan leiden tot zettingen in de ondergrond. Een en ander is mede afhankelijk van de tijdsduur van de benodigde bemaling 120. Mogelijk wordt retourbemaling en/of het werken met gesloten kuipen toegepast in de bouwfase. Daarom, en gezien de te verwachten benodigde verlagingen, zal dit niet leiden tot significante zetting en daarmee tot bodemdaling. Gebruiksfase De permanente verlaging van de grondwaterstand kan leiden tot extra bodemdaling en schade aan nabij gelegen (ondergrondse) infrastructuur en/of op staal gefundeerde bebouwing. Daarnaast blijkt dat de Vlietlijn121 door middel van een evenwichtsconstructie wordt gefundeerd. Zonder toepassing van een evenwichtsconstructie zou de belasting op de ondergrond toe nemen, met extra zetting tot gevolg. Het grootste gedeelte van de nieuwe trambaan bevindt zich naast de bestaande autoweg op de locatie van het huidige fietspad en de berm. De trambaan langs de huidige autowegen wordt aangebracht in asfalt. De verhardingsopbouw van de Vlietlijn zal bestaan uit asfalt, menggranulaat en daaronder zand. De verhardingsopbouw zal in e en cunet onder het tracé worden aangebracht.

De aanvulling onder de verhardingsopbouw zal bestaan uit zand of licht ophoogmateriaal. Deze wijze van funderen wordt gezien als een evenwichtsconstructie. Bij het plaatsen van een evenwichtsconstructie zal de bodemdaling niet of nauwelijks toenemen en kan het extra effect van de permanente verlaging van de grondwaterstand verdisconteert worden in het ontwerp en daarmee extra als gevolg van dit effect worden voorkomen. Aangezien er door de realisatie van de Vlietlijn een toename in de bodemdaling wordt verwacht, is een licht negatieve score toegekend aan dit beoordelingscriterium. Grondwaterstandsdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de grondwaterstandsdaling is de Vlietlijn beoordeeld op de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond. Uit een grondwaterstudie HOV Binckhorst120, blijkt dat het nog onduidelijk is hoe de fundering van het HOV tracé eruit gaat zien. Mogelijke effecten met betrekking op de fundering van het HOV tracé worden onderstaand toegelicht. Bouwfase Voor de aanleg van het HOV tracé kan het zijn dat er bemaling van grondwater nodig is om de werkzaamheden in den droge uit te voeren. Tijdelijk kan er een grondwaterstandsverlaging plaatsvinden van 10 tot 30 cm 120.

Gebruiksfase Om aan de eisen met betrekking tot de minimale ontwateringsdiepte rondom grondlichamen ter plaatse van infrastructuur te voldoen, zal de grondwaterstand ter plaatse van de Vlietlijn in de gebruiksfase permanent verlaagd moeten worden. Een inschatting van de verlaging van de grondwaterstand bedraagt 15 tot 60 cm (gemiddeld 35 cm)120. Wanneer er sprake is van een gesloten funderingsconstructie, zal een deel van het hemelwater niet kunnen infiltreren in de bodem. Dit kan een effect hebben op het grondwater door een verminderde grondwateraanvulling wat kan leiden tot een grondwaterstandsdaling. Aangezien er door de realisatie van de Vlietlijn een grondwaterstandsdaling wordt verwacht, is een licht negatieve score toegekend aan dit beoordelingscriterium. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 343 Ondergronds ruimtegebruik Op het grondgebied van de gemeente Leidschendam-Voorburg wordt de Vlietlijn over de gehele lengte op maaiveld aangelegd. We zien één mogelijk knelpunt in het ondergronds ruimtegebruik: hoogspanningsverbinding VB -WTR150 Z ligt parallel aan het tracé van de Vlietlijn tussen de Maanweg en station Voorburg.

De door TenneT uitgevoerde haalbaarheidsstudie benoemt dat het tracé van de Vlietlijn gewijzigd is, zodanig dat het knelpunt met de hoogspanningsverbinding gemitigeerd wordt. Op voorhand zijn geen knelpunten in het ondergronds ruimtegebruik voorzien. Omdat ondergronds ruimtegebruik vrijwel niet genoemd wordt in het Gebiedsprogramma, scoort de Vlietlijn voor dit aspect echter toch licht negatief (0/-). 17.4.2.3 Overzicht effecten Vlietlijn – deelgebied 3 Rijswijk Voor de Vlietlijn zijn de verwachte effecten voor de bodem inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 17-12 geeft een overzicht van de scores van de Vlietlijn op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 17-12 Scores van de referentiesituatie en de Vlietlijn (V) op de beoordelingscriteria voor de bodem Aspect Beoordelingscriterium Ref V Bodem Toename bodemdaling 0 0/- Grondwaterstandsdaling 0 0/- Openbare ruimte Ondergronds ruimtegebruik 0 0/- Toename bodemdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de bodemdaling is de Vlietlijn beoordeeld op ophogingen binnen het plangebied en de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond en eventuele grondwaterstandsverlagingen. Bouwfase Tijdelijke bemaling van het grondwater leidt tot een grondwaterstandsverlaging wat indien kan leiden tot zettingen in de ondergrond.

Een en ander is mede afhankelijk van de tijdsduur van de benodigde bemaling 120. Gezien de te verwachten benodigde verlagingen zal dit niet leiden tot significante zetting en daarmee tot bodemdaling. Gebruiksfase Op basis van de beschikbare informatie blijkt dat binnen deelgebied 3 Rijswijk geen ophogingen zullen plaatsvinden ter plaatse van de Vlietlijn. Hiermee zal er geen of nauwelijks sprake zijn van extra bodemdaling. Alleen op locaties waar de Vlietlijn wordt aangelegd ter plaatse van bestaande bebouwing kan sprake zijn van een extra belasting op de ondergrond met extra bodemdaling (zetting) tot gevolg. De permanente verlaging van de grondwaterstand kan leiden tot extra bodemdaling en schade aan nabij gelegen (ondergrondse) infrastructuur en/of op staal gefundeerde bebouwing. Daarnaast blijkt dat de Vlietlijn121 door middel van een evenwichtsconstructie wordt gefundeerd. Zonder toepassing van een evenwichtsconstructie zou de belasting op de ondergrond toe nemen, met extra zetting tot gevolg. Het grootste gedeelte van de nieuwe trambaan bevindt zich naast de bestaande autoweg op de locatie van het huidige fietspad en de berm. De trambaan langs de huidige autowegen wordt aangebracht in asfalt. De verhardingsopbouw van de Vlietlijn zal bestaan uit asfalt, menggranulaat en daaronder zand. De verhardingsopbouw zal in e en cunet onder het tracé worden aangebracht.

De aanvulling onder de verhardingsopbouw zal bestaan uit zand of licht ophoogmateriaal. Deze wijze van funderen wordt gezien als een evenwichtsconstructie. Bij het plaatsen van een evenwichtsconstructie zal de bodemdaling niet of nauwelijks toenemen en kan het extra effect van de permanente verlaging van de grondwaterstand verdisconteert worden in het ontwerp en daarmee extra als gevolg van dit effect worden voorkomen. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 344 Aangezien er door de realisatie van de Vlietlijn een toename in de bodemdaling wordt verwacht, is een licht negatieve score toegekend aan dit beoordelingscriterium. Grondwaterstandsdaling Voor de effectenbepaling die van invloed kunnen zijn op de grondwaterstandsdaling is de Vlietlijn beoordeeld op de bouw van civieltechnische constructies in de ondergrond. Uit een grondwaterstudie HOV Binckhorst120, blijkt dat het nog onduidelijk is hoe de fundering van het HOV tracé eruit gaat zien. Mogelijke effecten met betrekking op de fundering van het HOV tracé worden onderstaand toegelicht. Bouwfase Voor de aanleg van het HOV tracé kan het zijn dat er bemaling van grondwater nodig is om de werkzaamheden in den droge uit te voeren. Tijdelijk kan er een grondwaterstandsverlaging plaatsvinden van 10 tot 30 cm 120.

Gebruiksfase Om aan de eisen met betrekking tot de minimale ontwateringsdiepte rondom grondlichamen ter plaatse van infrastructuur te voldoen, zal de grondwaterstand ter plaatse van de Vlietlijn in de gebruiksfase permanent verlaagd moeten worden. Een inschatting van de verlaging van de grondwaterstand bedraagt 15 tot 60 cm (gemiddeld 35 cm)120. Wanneer er sprake is van een gesloten funderingsconstructie, zal een deel van het hemelwater niet kunnen infiltreren in de bodem. Dit kan een effect hebben op het grondwater door een verminderde grondwateraanvulling wat kan leiden tot een grondwaterstandsdaling. Aangezien er door de realisatie van de Vlietlijn een grondwaterstandsdaling wordt verwacht, is een licht negatieve score toegekend aan dit beoordelingscriterium. Ondergronds ruimtegebruik Op het grondgebied van de gemeente Rijswijk wordt de Vlietlijn over de gehele lengte op maaiveld aangelegd. Op voorhand zijn geen knelpunten in het ondergronds ruimtegebruik voorzien. Omdat ondergronds ruimtegebruik vrijwel niet genoemd wordt in het Gebiedsprogramma, scoort de Vlietlijn voor dit aspect echter toch licht negatief (0/ -). 17.5 Mogelijke effectbeperkende maatregelen 17.5.1 Maatregelen Doorontwikkeling In Tabel 17-13 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen, de beoordeling zonder maatregelen ook opgenomen.

Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen. Tabel 17-13 Effectbeoordeling Doorontwikkeling (D) voor bodem en ondergronds ruimtegebruik met en zonder (mitigerende) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium D D+M Bodem Toename bodemdaling 0 0 Ondergronds ruimtegebruik Ondergronds ruimtegebruik + ++ Toename bodemdaling Op locaties waar infrastructuur wordt aangelegd ter plaatse van bestaande bebouwing kan sprake zijn een extra belasting op de ondergrond met extra bodemdaling (zetting) tot gevolg. Dit kan beheerst worden door mitigerende maatregelen, zoals een voorbelasting, grondverbetering en/of de toepassing van lichte ophoogmaterialen. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 345 Ondergronds ruimtegebruik Het ondergronds ruimtegebruik is positief (+) beoordeeld omdat het Gebiedsprogramma uitgebreid ingaat op ruimtegebruik in de ondergrond, er maatregelen genoemd worden om toekomstige knelpunten vanuit conflicterende ruimteclaims op te lossen, en er alleen voor wortelstelsels van bomen in straatprofielen een risico bestaat op het niet in kunnen passen. De score zou aangepast kunnen worden naar zeer positief (++) indien uit het Gebiedsprogramma het volgende zou blijken: 1.

Het Gebiedsprogramma beschrijft een planning en eerste aanzet voor het afwegingskader voor ondergronds ruimtegebruik. 2. Het Gebiedsprogramma beschrijft waar mogelijke knelpunten op gaan treden en hoe die opgelost kunnen worden. 3. Er wordt ofwel meer ruimte voor wortelstelsels in straatprofielen gereserveerd, ofwel het Gebiedsprogramma beschrijft dat er een bewuste keuze gemaakt wordt voor bijvoorbeeld bepaalde typen bomen die beter groeien in kleine standplaatsen, zodanig dat het risico voortkomend uit onvoldoende ruimte voor wortelstelsels wegvalt. 17.5.2 Maatregelen Vlietlijn In Tabel 17-14 is de beoordeling opgenomen na het treffen van (mitigerende) maatregelen, de beoordeling zonder maatregelen is tussen haakjes opgenomen. Na de tabel volgt een toelichting op de maatregelen. Tabel 17-14 Effectbeoordeling Vlietlijn (V)voor bodem en openbare ruimte met en zonder (mitigerende) maatregelen (M) Aspect Beoordelingscriterium V V+M Bodem Toename bodemdaling 0/- 0 Openbare ruimte Ondergronds ruimtegebruik 0/- 0 tot ++ Toename bodemdaling De inpassing van de Vlietlijn lijdt tot een tijdelijke en/of permanente grondwaterstandsdaling met zettingen tot gevolg. De permanente verlaging van de grondwaterstand kan leiden tot extra bodemdaling en schade aan nabij gelegen (ondergrondse) infrastructuur en/of op staal gefundeerde bebouwing.

Dit kan beheerst worden door mitigerende maatregelen. Zo kan er onder het tracé van de Vlietlijn een cunet ontgraven worden waarbij de slappe bodemopbouw vervangen wordt door zand. Ook kan er ter plaatse van het tracé een voorbelasting en/of gebruik gemaakt worden van lichtere ophoogmaterialen. Ondergronds ruimtegebruik In de effectbeoordeling merken we op dat er op meerdere punten sprake is van mogelijke knelpunten in het ondergronds ruimtegebruik doordat funderingspalen, evenwichtsconstructies en grondkerende constructies mogelijk met andere gebruiksfuncties botsen. Dit zijn hoogspanningsverbindingen van TenneT, een aardgastransportleiding van GasUnie, en nog aan te leggen warmtenetten. Het Gebiedsprogramma gaat nauwelijks in op het ondergrondse ruimtebeslag van de tramlijn. Indien uit het Gebiedsprogramma zou blijken da t in de technische inpassing van de Vlietlijn rekening gehouden wordt met de ondergrond en dat er geen risico’s op onoverkomelijke conflicterende ruimteclaims zijn, zou de toegekende score (sterk) kunnen verbeteren. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 346 17.6 Aanbevelingen In paragraaf 17.5 beschrijven we mitigerende maatregelen die leiden tot een andere effectscore of op een andere manier aansluiten op de effectbeoordeling.

Los van mitigerende maatregelen zijn er nog enkele kanttekeningen en aanbevelingen die we de gemeenten mee willen geven. Deze worden hieronder per activiteit en per beoordelingscriterium beschreven. 17.6.1 Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling doen we de volgende aanbevelingen: • In paragraaf 17.4.1.4 merken we op dat de ruimtereserveringen voor boomwortels in de in het Gebiedsprogramma gepresenteerde straatprofielen naar onze mening te klein zijn voor de bomen die indicatief op de dwarsprofielen aangegeven staan. Dit leidt tot risico’s op schade aan infrastructuur en veiligheidsrisico’s vanwege het omwaaien van bomen tijdens zomerstormen. We bevelen aan om in de verdere uitwerking van het ontwerp voor de straten te onderzoeken of er meer ruimte voor boomwortels kan worden gevonden. Indien dit niet mogel ijk is, zou rekening gehouden moeten worden met de aanplant van kleinere boomsoorten dan aangegeven staan in de dwarsprofielen in het Gebiedsprogramma. 17.6.2 Vlietlijn Voor de Vlietlijn doen we de volgende aanbevelingen: • In paragraaf 17.4.2.1 merken we op dat de inpassing van de Vlietlijn lijdt tot een tijdelijke en/of permanente grondwaterstandsdaling. Het is noodzakelijk om deze grondwaterstandsdaling te onderzoeken om in beeld te krijgen welke invloed de grondwaterstandsdaling heeft op de omliggende infrastructuur.

De grondwaterstandsdaling kan leiden tot extra bodemdaling in de vorm van zetting en schade aan nabij gelegen (ondergrondse) infrastructuur en/of op staal gefundeerde bebouwing. • Ter hoogte van de Sint Barbarastraat kruist een transportleiding van GasUnie het tracé van de Vlietlijn. Hierover vindt al afstemming plaats tussen GasUnie en de gemeente Den Haag. We bevelen aan om hier ook in de verdere uitwerking van het ontwerp van de Vlietlijn aandacht voor te blijven hebben. • Op drie plekken kruist het tracé van de Vlietlijn hoogspanningsverbindingen van TenneT. Hierover vindt al afstemming plaats tussen TenneT en de gemeente Den Haag. We bevelen aan om hier ook in de verdere uitwerking van het ontwerp van de Vlietlijn aandacht voor te blijven hebben. • Eén van de hierboven beschreven kruisingen ligt ter plekke van de Huygenstraverse. De Haalbaarheidsstudie Reconstructie Binckhorst t.b.v. HOV-baan (M-1000585)7 beschrijft hier een mogelijk knelpunt tussen het tracé van de Vlietlijn en hoogspanningsverbinding VB-WTR150 Z. In de haalbaarheidsstudie wordt genoemd dat het tracé van de Vlietlijn aangepast is zodanig dat dit knelpunt gemitigeerd is.

Het ontwerp van de Vlietlijn in de Huygenstraverse wordt echter nog steeds geoptimaliseerd, en we wijzen de gemeent en erop dat hierbij rekening gehouden moet worden met het mogelijk conflicterende ruimtebeslag van de tramlijn en de hoogspanningsverbinding. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 347 17.7 Leemten in kennis De in dit onderzoek geconstateerde leemten in kennis zijn hieronder voor de Doorontwikkeling en de Vlietlijn opgenomen. 17.7.1 Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling bevelen we het volgende aan: • Het Gebiedsprogramma is nog niet voldoende gedetailleerd om te kunnen beoordelen waar leidingen voor warmtenetten en (afval)water en kabels voor telecommunicatie en elektriciteit komen te liggen. We bevelen aan om in de verdere uitwerking van het Gebiedsprogramma de benodigde en beschikbare ruimte in de ondergrond in beeld te brengen en de nieuwe gebruiksfuncties in te passen, zodanig dat geen knelpunten met andere, bestaande gebruiksfuncties ontstaan. • Door elektriciteitsbedrijf Stedin wordt in het plangebied een nieuwe kabel voor middenspanning aangelegd. De ligging hiervan is afhankelijk van de programmering van de Doorontwikkeling. We bevelen aan om in de verdere uitwerking van het Gebiedsprogramma hierover afstemming te zoeken met Stedin.

• Op basis van het Gebiedsprogramma was een inventarisatie van de toekomstige ligging van gebruiksfuncties in de ondergrond niet mogelijk. Het was daarom niet mogelijk op welke plekken er risico’s zijn op conflicterende ruimteclaims, en wat de gevolgen hiervan zouden zijn voor de inpasbaarheid van gebruiksfuncties in de onder - en bovengrond. 17.7.2 Vlietlijn Voor de Vlietlijn bevelen we het volgende aan: • In het onderzoek merken we op dat de inpassing van de Vlietlijn lijdt tot een tijdelijke en/of permanente grondwaterstandsdaling. Het is noodzakelijk om deze grondwaterstandsdaling te onderzoeken om in beeld te krijgen welke invloed de grondwaterstandsdaling heeft op de omliggende infrastructuur. De grondwaterstandsdaling kan leiden tot extra bodemdaling in de vorm van zetting en schade aan nabij gelegen (ondergrondse) infrastructuur en/of op staal gefundeerde bebouwing. • Ter hoogte van de Sint Barbarastraat kruist een transportleiding van Gasunie het tracé van de Vlietlijn. Hierover vindt al afstemming plaats tussen Gasunie en de gemeente Den Haag. We bevelen aan om hier ook in de verdere uitwerking van het ontwerp van de Vlietlijn aandacht voor te blijven hebben. • Op drie plekken kruist het tracé van de Vlietlijn hoogspanningsverbindingen van TenneT. Hierover vindt al afstemming plaats tussen TenneT en de gemeente Den Haag.

We bevelen aan om hier ook in de verdere uitwerking van het ontwerp van de Vlietlijn aandacht voor te blijven hebben. • Eén van de hierboven beschreven kruisingen ligt ter plekke van de Huygenstraverse. De Haalbaarheidsstudie Reconstructie Binckhorst t.b.v. HOV-baan (M-1000585)7 beschrijft hier een mogelijk knelpunt tussen het tracé van de Vlietlijn en hoogspanningsverbinding VB-WTR150 Z. In de haalbaarheidsstudie wordt genoemd dat het tracé van de Vlietlijn aangepast is zodanig dat dit knelpunt gemitigeerd is. Het ontwerp van de Vlietlijn in de Huygenstraverse wordt echter nog steeds geoptimaliseerd, en we wijzen de gemeent en erop dat hierbij rekening gehouden moet worden met het mogelijk conflicterende ruimtebeslag van de tramlijn en de hoogspanningsverbinding.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 349 18 Water 18.1 Aanpak 18.1.1 Wettelijk en beleidsmatig kader In Tabel 18-1is het relevante wettelijk kader en beleidskader opgenomen met betrekking tot het thema leefomgeving voor het aspect water. Daarbij is aangegeven wat de relevantie is voor de intergemeentelijke gebiedsvisie. Tabel 18-1 wettelijk en beleidskaders Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Kaderrichtlijn Water (KRW) De kaderrichtlijn Water is een Europese richtlijn die tot doel heeft de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater te waarborgen en te verbeteren. De KRW gaat zowel over de ecologische (biologische en fysisch-chemische parameters) als chemische waterkwaliteit (toxische stoffen). Hiertoe heeft het Hoogheemraadschap van Delfland oppervlaktewaterlichamen geclassificeerd. Aan de classificatie hangt een maatregelenpakket om de kwaliteit te verbeteren. De ecologische toestand en normen voor biologische en chemische parameters zijn opgenomen in de meest recente KRW-factsheets van het Hoogheemraadschap van Delfland. Boezemwatergangen in het plangebied maken onderdeel uit van het KRW - waterlichaam ‘Oostboezem’.

De boezem komt door de aanwijzing als KRW - waterlichaam in aanmerking voor inrichtingsmaatregelen om ecologische verbetering te realiseren. Het voornemen mag niet leiden tot een verslechtering van de ecologische en chemische toestand van KRW-wateren. Omgevingswet De Omgevingswet regelt het beheer van watersystemen, waaronder waterkeringen, oppervlaktewater- en grondwaterlichamen. De wet is gericht op het voorkomen dan wel beperken van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste, de bescherming en verbetering van kwaliteit van watersystemen en de vervulling van maatschappelijke functies door watersystemen. De Omgevingswet kent bevoegdheden toe aan de waterbeheerders om waterstaatswerken aan te leggen en te kunnen beheren, en geeft regels voor handelingen in het watersysteem. De zorgplichten ten aanzien van hemel en grondwater zijn in deze wet vastgelegd. De uitvoeringsregels die aan de wet zijn gekoppeld, zoals het Besluit activiteiten leefomgeving zijn relevant voor de kaders rondom lozingen.

Handreiking Weging van het Waterbelang De Handreiking Weging van het Waterbelang voor gemeenten van het Hoogheemraadschap van Delfland biedt gemeenten, adviesbureaus en projectontwikkelaars richtlijnen om wateraspecten zoals veiligheid, wateroverlast, grondwater, ecologie, afvalwater en klimaatadaptatie structureel mee te nemen in ruimtelijke plannen zoals omgevingsvisies en -plannen. Het doel is om waterbelangen vroegtijdig en integraal te borgen in de fysieke leefomgeving. Nationaal Bestuursakkoord Water Het Rijk, de provincies, de gemeenten en de Unie van Waterschappen hebben op 25 juni 2008 een geactualiseerde versie van het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW-Actueel) ondertekend. Hierin zijn afspraken vastgelegd voor een duurzame en klimaatbestendige waterhuishouding in Nederland. Doel van het Bestuursakkoord Water is te zorgen voor: • veiligheid tegen overstromingen; • een goede kwaliteit water; • voldoende zoet water. Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) bevat lozingseisen voor de omgang met afstromend wegwater voor nieuwe wegen of nieuw verhard oppervlak. Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 Voorheen, verplichtte de Wet milieubeheer gemeenten om periodiek een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen. Met de invoering van de Omgevingswet is de verplichting voor het GRP vervallen.

Echter, door het uitstellen PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Wettelijk- en beleidskader | Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma (gemeente Den Haag, februari | van deze invoering, heeft de gemeente een GRP opgesteld voor de periode 2021 | - 2021) | 2025. Het nieuwe Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 beschrijft integraal de taken van de gemeente voor afvalwater, hemelwater, grond | - en oppervlaktewater, inclusief beleid, opgaven en relaties. Het plan omvat ook de zorgplichten van de gemeente voor waterbeheer en beschrijft de benodigde voorzieningen en afstemming met het Hoogheemraadschap van Delfland. Wegwijzer Den Haag | Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig focust op het aanpakken van toenemende Klimaatbestendig | klimaatveranderingseffecten zoals extreme neerslag, hitte, en zeespiegelstijging. Maatregelen worden getroffen/zijn genomen en een stappenplan is ontwikkeld voor klimaatbestendig ontwerpen. De uitdagingen liggen in het creëren van gedeelde ambities, het uitvoeren van maatregelen, evaluatie van klimaatbestendige inrichting, en integratie van deze principes in de omgevingsvisie van Den Haag voor de toekomst. Handboek openbare ruimte | Geeft richtlijnen en beleid voor onder andere water en groen, restzettingseis | .

(Gemeente Den Haag, 2019) Waterschapsverordening | De Waterschapsverordening bevat bepalingen die nodig zijn voor Delfland om zorg Delfland | te dragen voor het watersysteem. De verordening heeft een beschermend karakter en bevat gebods- en verbodsbepalingen om het watersysteem te beheren. De bepalingen hebben betrekking op het onderhoud, de aanleg en gebruik van oppervlaktewaterlichamen, bergingsgebieden, waterkeringen en ondersteunende kunstwerken. De leggers bepalen waar de keurbepalingen en algemene regels gelden. Voor de aanleg van de Vlietlijn geldt (mogelijk) artikel 11 uit de waterschapsverordening. Dit betreft de compensatie van toename aan verhard oppervlak. Waterbeheerprogramma | In het Waterbeheerprogramma 2022-2027 (WBP6) heeft Delfland de ambities en (WBP6) 2022-2027, | doelstellingen voor de komende jaren vastgelegd. Voor de zorgplicht voor ‘droge (Hoogheemraadschap van | voeten’, ’voldoende water’, ‘schoon water’ en gezuiverd afvalwater’ zijn Delfland) | meerjarenprogramma’s opgesteld die doorlopen tot 2027. Delfland zet in op integraal waterbeheer in het sterk verstedelijkt deel van Nederland. Samen met de gemeenten en andere partners werkt Delfland aan klimaatadaptatie. Een duurzaam en toekomstbestendig watersysteem is vertaald naar zelfvoorzienendheid door het sluiten van kringlopen van water, energie en grondstoffen.

Om doelen te bereiken werkt Delfland samen met gebiedspartners. Delfland werkt aan het waterbewustzijn om de kosten van het waterbeheer waar mogelijk te verlagen en het draagvlak te vergroten voor het zelf nemen van maatregelen. Beleidsregels omgevingsplan | In dit document zijn alle beleidsregels opgenomen met de uitleg van de regels die Binckhorst, behorende bij het | zijn opgenomen in het omgevingsplan Binckhorst (2018, vastgesteld 2019). omgevingsplan Binckhorst | Beleidsregel Waterveiligheid (Gemeente Den Haag, 2019) | • | Initiatieven binnen het waterstaatswerk (kernzone) zijn niet toegestaan, tenzij aangetoond kan worden dat het functioneren en het beheer en onderhoud van de kering niet in gevaar worden gebracht (‘’nee-tenzij principe’’) en een watervergunning is verleend of kan worden. • | Initiatieven binnen de beschermingszone zijn toegestaan, mits het functioneren en het beheer en onderhoud van het waterstaatswerk niet (zijdelings) worden aangetast (“ja, mits-principe”) en een watervergunning is verleend of kan worden. Beleidsregel Waterhuishouding • | Uitgangspunt is dat de ontwikkeling zodanig wordt aangelegd dat de waterhuishouding van nieuwe ontwikkelingen minimaal even goed blijft functioneren. Onder waterhuishouding wordt verstaan de waterstructuur, de kans op wateroverlast, de situatie van het grondwater en de waterkwaliteit.

350 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Wettelijk- en beleidskader | Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Riolerings- en waterplan | De gemeente Rijswijk wil met het Riolerings- en Waterplan Rijswijk (2021-2025) de Rijswijk (2021-2025) | kwaliteit van de gemeentelijke riolering verbeteren, de kwetsbaarheid verminderen en de kosten beheersbaar houden. In dit plan staat beschreven op welke wijze er wordt voldaan aan de zorgplicht voor afval-, hemel-, grond- en oppervlaktewater eveneens als een onderbouwing van de rioolheffing. Om dit te realiseren voorziet de gemeente een openbare ruimte die voldoende ruimte biedt voor water en infiltratie nodig. In 2025 wordt er een nieuw plan opgesteld conform de Omgevingswet. Water- en rioleringsplan | De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft wettelijke taken op het gebied van (WRP) Leidschendam- | afvalwater, regenwater en grondwater. Met de invoering van de Omgevingswet is Voorburg 2022-2027 | ook de regelgeving hierop aangepast. De gemeente kan in het Omgevingsplan (Hoogheemraadschap van | kaders geven voor de kwaliteit van de gehele leefomgeving en niet meer alleen voor Delfland, | de ruimtelijke ordening. Vooruitlopend daarop is het WRP vastgesteld in 2022.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/2bc3cf04-88de-47b7-9c26-eaa10a312ff4?agendaItemId=391b62d7-9d01-4277-b5b5-4f931d005d50