CConstaterende datLeidschendam-Voorburg
Koppel je AI →
Document · PDF

4585 Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel vaststellen Programmabegroting 2027-203069.096 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 9

Bij volledig actief grondbeleid verwerft de gemeente gronden en geeft zij bouwkavels uit. Financieel verantwoordt zij dit via een gemeentelijke grondexploitatie, welke door de raad wordt geopend. De gemeentelijke grondexploitatie herzien we jaarlijks en de raad stelt deze vast. De raad heeft in 2016 de huidige geldende versie van de Nota Grondbeleid vastgesteld. Eind 2026 actualiseren we de Nota Grondbeleid en sluiten we deze aan op de visie voor ruimtelijke ontwikkelingen in het kader van de Omgevingswet. Naast de Nota Grondbeleid kent de gemeente ook een Nota Grondprijsbeleid. Hierin staat een beschrijving van het beleid met betrekking tot grondprijsbepaling in geval van verkoop van gemeentegrond. De huidige geldende Nota Grondprijsbeleid is in 2022 door de raad vastgesteld. Jaarlijks wordt er een grondprijzenbrief vastgesteld. De meest actuele grondprijsbrief is van 2026. Grondexploitatie: resultaten, risico's en voorziening lopende grondexploitaties Er zijn drie (gemeentelijke) grondexploitaties: Vlietvoorde, Klein Plaspoelpolder (KPP) en De Star. De gemeente actualiseert grondexploitaties één keer per jaar. Deze zijn opgenomen in een Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG). In het MPG 2027 wordt ook de in 2026 te openen grondexploitatie Overgoo opgenomen.

Verliesvoorziening van de grondexploitatie Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat voor het verwachte verlies van een grondexploitatie een verliesvoorziening moet worden getroffen. De gemeente houdt bij het treffen van de voorziening rekening met de verwachte toekomstige rentelasten en prijsstijgingen en treft deze voorziening op eindwaarde. Hierdoor is de getroffen verliesvoorziening toereikend om het verwachte tekort op de einddatum af te dekken. Het eindresultaat wordt bij deze projecten onttrokken aan de verliesvoorziening bij het beëindigen van het project en afsluiting van de grondexploitatie. Voor de grondexploitaties Vlietvoorde en Klein Plaspoelpolder is een verliesvoorziening getroffen. De verwachting is dat per 31 december 2028 de grondexploitatie Vlietvoorde kan worden afgesloten en per 31 december 2030 de grondexploitatie Klein Plaspoelpolder. Boekwaarden In de onderstaande tabel is het verloop van de boekwaarden weergegeven. De boekwaarde bestaat uit alle uitgaven en ontvangsten in de grondexploitaties. De eindstanden in de tabel zijn een prognose voor de uitgaven en ontvangsten (volgens de vastgestelde 1e | herziening van het MPG 2026).

Grondexploitatie | Stand eind | Stand eind | Stand eind | Stand eind 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vlietvoorde | 15.262 | 8.221 | 0 | 0 Klein Plaspoelpolder | 1.958 | -3.181 | -751 | 467 De Star | 1.049 | -1.392 | -646 | 0 TOTAAL | 18.269 | 3.648 | -1.397 | 467 Bedragen x € 1.000 Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) De commissie BBV stelt regels op voor de inrichting van de gemeentelijke financiën en de verslaglegging hierover. De gemeentelijke grondexploitaties voldoen aan de regelgeving van het BBV. Vaststelling risicoprofiel De risico’s bij ruimtelijke projecten kunnen groot zijn. Het is daarom belangrijk deze te beheersen. We inventariseren bij de grondexploitaties minimaal 2 maal per jaar de positieve en negatieve risico’s. Vervolgens berekenen we per grondexploitatie het risicoprofiel door middel van scenariostudies. Verderop in deze paragraaf is de hoogte van het risicoprofiel per grondexploitatie weergegeven. Actuele prognose van bouwgronden in exploitatie (BIE) In deze paragraaf is per lopende grondexploitatie een korte toelichting gegeven. De grondexploitaties van de gemeente zijn uitgebreider toegelicht in het MPG. In de volgende tabel staan de verwachte eindresultaten per grondexploitatie. De prognose wordt jaarlijks middels het MPG geactualiseerd. De basis voor de huidige prognoses in de tabel is de 1e herziening van het MPG 2026.

Uitleg van de kolommen in de tabel: • | De verwachte boekwaarde per 1-1-2027 betreft de som van de werkelijke boekwaarde per 31 | - 12-2025 en de geraamde baten en lasten in 2026. • | De kolommen 'Lasten 2027' en 'Baten 2027' betreffen de geraamde mutaties in 2027. • | Het saldo van de verwachte boekwaarde 1-1-2027 en de mutaties 2027 is vervolgens opgenomen in de kolom 'verwachte boekwaarde 31-12-2027'. • | De 'verwachte boekwaarde 31-12-2027 vormt met de mutaties vanaf 2028 het verwachte eindresultaat van het project (zie laatste kolom 'prognose eindresultaat exploitatie (eindwaarde)). Als er binnen de grondexploitatie opbrengsten worden gerealiseerd moet per jaar gekeken worden of er een (tussentijdse) winstneming van toepassing is. Voor Klein Plaspoelpolder en De Star wordt tussentijdse winstneming in 2028 verwacht. De afsluiting van de grondexploitaties wordt verwacht in: • | 2028 voor Vlietvoorde • | 2029 voor De Star • | 2030 voor Klein Plaspoelpolder. 150 151 1. Vlietvoorde Algemeen De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft samen met de provincie Zuid-Holland, het Rijk en buurgemeente Voorschoten de ambitie om het karakteristieke landschap tussen beide gemeenten te behouden en te versterken. Dit gebied noemt men de 'Duivenvoordecorridor'. De grondexploitatie, behorende bij de ontwikkeling van dit gebied, heeft de naam 'Vlietvoorde' gekregen.

Ontwikkelingen Voor de plandelen Bos van Veur, Veurse Kreken en Veurse Plas zijn de verkoopprocedures afgerond. De grond voor de bouw van de woningen in Bos van Veur en Veurse Plas zijn in 2025 geleverd aan ontwikkelaar BPD. Ook voor plandeel Tuin van Veur is de verkoopprocedure afgerond. De grond is in 2025 geleverd aan Blauwhoed. De gemeente heeft met Veurse Horsten een overeenkomst gesloten voor de deelgebieden Schakelstuk/GAMMA en Veurse Horst. De nieuwbouw in Schakelstuk/GAMMA en een deel van Noorthey is vrijwel gereed en de nieuwbouw van de Horst op Noorthey is gestart. Voor het resterende deel van Noorthey (Veld van Noorthey) is door de gemeente in 2026 een tender uitgezet voor de verkoop van de grond. Resultaat Grondexploitatie (1e herziening 2026) Het resultaat van de grondexploitatie bedraagt op basis van de 1e herziening 2026 circa € 8,22 miljoen nadelig op eindwaarde (per 31-12-2028). Een verliesvoorziening is getroffen van € 8,22 miljoen. Het resultaat van de grondexploitatie blijft altijd sterk afhankelijk van de marktsituatie. De kosten(stijgingen) en opbrengsten betreffen prognoses die niet met zekerheid zijn vast te stellen. Op de grondexploitatie is een risicoanalyse uitgevoerd om het risicoprofiel te bepalen. Het risicoprofiel is bepaald door middel van scenarioanalyses en berekend op circa € 0,89 miljoen. 2.

Leidschendam-Centrum Algemeen De gebiedsontwikkeling is in 2026 gerealiseerd. De VOF Leidschendam-Centrum is in het 4e kwartaal 2026 geliquideerd en niet meer van toepassing. 3. Klein Plaspoelpolder Algemeen Klein Plaspoelpolder (KPP) verandert de komende jaren van een gebied met grote kantoren en bedrijven naar een groene, duurzame omgeving waar bewoners prettig kunnen wonen en werken. Een groene, aaneengesloten openbare ruimte vormt de basis van de gebiedson twikkeling. In dit parkachtige gebied liggen 5 bouwlocaties waar de komende jaren woningen worden gebouwd: In exploitatie genomen gronden Verwachte boekwaarde per 1-1-2027 Lasten 2027 Baten 2027 Verwachte boekwaarde 31-12-2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Prognose eindresultaat exploitatie (eindwaarde) Vlietvoorde 18.097 3.770 -6.604 15.262 -7.041 - - - 8.221 Klein Plaspoelpolder 460 2.670 -1.173 1.958 -5.139 2.430 1.218 - 467 De Star 2.882 940 -2.774 1.049 -2.440 746 - - -646 Totaal voor winst- en verliesneming 21.439 7.381 -10.551 18.269 -14.621 3.176 1.218 - 8.042 Winstnemingen x x 646 Onttrekkingen aan verliesvoorzieningen -8.221 - -467 - -8.688 Totaal 21.439 7.381 -10.551 18.269 -22.842 3.176 751 - - 152 • Deellocatie 1A/B (Voorburgs Kwartier) (gerealiseerd) • Deellocatie 2 (Total tankstation) • Deellocatie 3A/B (Damsigt/The Flow en voormalige gemeentewerf) • Deellocatie 4 (Voormalig Mebin) •

Triadome locatie De uitgangspunten voor de herontwikkeling zijn samen met de bewoners opgesteld en vastgelegd in de ontwikkelvisie en de spelregelkaarten. De deellocaties 2, 3B en 4 zijn eigendom van de gemeente. Hier speelt grondverkoop. Naast grondverkoop is er sprake van kostenverhaal op de locaties waar facilitair grondbeleid van toepassing is; deellocaties 1A/B, 3A en Triadome. Ontwikkelingen Deellocatie 2: Hier komt een gezondheidscentrum met daarboven circa 40 sociale huurappartementen en een gemeenschappelijke bewonersruimte. De afspraken die de gemeente met de ontwikkelende partij heeft gemaakt over onder andere de verkoop van de grond zijn vastgelegd in een koopovereenkomst. Deellocatie 3A: De bouw van 295 huurappartementen is gereed. De gemeente maakt het gebied rondom de nieuwe woningen woonrijp. De Johan David Zocherstraat is vernieuwd. Daarna wordt de wadi aangelegd en het groen geplant. Deellocatie 3B: Met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is besloten dat er in KPP een dependance van De Zonnewijzer komt. De dependance wordt onderdeel van een complex met woningen. De spelregelkaart voor deellocatie 3B wordt hierop aangepast. Daarna wordt een partij gezocht die de school en woningen op deze locatie gaat realiseren. Deellocatie 4: De tender is afgerond. Binnenkort verwachten we met de winnende partij een koopovereenkomst te sluiten.

Het winnende plan Fier aan de Vliet omvat circa 85 duurzame appartementen verdeeld over twee bouwblokken van vier en zes lagen. Het zeslaagse blok richt zich volledig op Senior Smart Living: een woonvorm waar senioren langer zelfstandig kunnen wonen. De Tuinkamer en de gemeenschappelijke tuin worden een ontmoetingsplek voor de bewoners en de buurt. Triadome locatie: De 37 sociale huurwoningen en het eerste blok koopwoningen zijn gereed. De oplevering van het laatste blok is uitgesteld vanwege schade door bodembeweging. Hier worden momenteel herstelwerkzaamheden uitgevoerd. Grondexploitatie (1e herziening 2026) Het resultaat van de grondexploitatie (grondverkoop en kostenverhaal) bedraagt op basis van de 1e herziening 2026 circa € 467.000 nadelig op eindwaarde (per 31-12-2030). Een verliesvoorziening is getroffen van € 467.000. Op de grondexploitatie is een risicoanalyse uitgevoerd ter bepaling van het risicoprofiel. Het risicoprofiel is berekend op circa € 1,3 miljoen. De grondexploitatie zonder het kostenverhaal (alleen grondverkoop) geeft een resultaat van € 2 miljoen op de einddatum (31 december 2030). 153 4. De Star Algemeen Dit project betreft de ontwikkeling van de locatie De Star te Leidschendam. Het bouwplan gaat uit van 108 sociale huurwoningen, een gemeenschappelijke bewonersruimte en 65 vrije sector koopwoningen.

Ontwikkelingen Er is overeenstemming met zowel Vidomes als WDevelop over onder meer het bouwplan, en de overdracht van gronden. Deze afspraken zijn vastgelegd in koopovereenkomsten. De tennisclub is gesloopt en de voorbelasting is aangebracht. De voorbelasting moet ruim een jaar blijven liggen. Deze tijd benutten we door de vergunningprocedures te doorlopen. Start bouw is voorzien in 2027. Grondexploitatie (1e herziening 2026) De grondexploitatie geeft een voordeel aan op de einddatum (31 december 2029) van circa € 646.000. Op de grondexploitatie is een risicoanalyse uitgevoerd ter bepaling van het risicoprofiel. Het risicoprofiel is berekend op circa € 0,51 miljoen. Nieuwe grondexploitaties In de nabije toekomst worden binnen de gemeente ruimtelijke ontwikkelingen voorzien. Voor zover deze betrekking hebben op de (her)ontwikkeling van bij de gemeente in bezit zijnde gronden zal per situatie, op basis van de BBV-regels en een te formuleren ontwikkelstrategie, bepaald worden of er een grondexploitatie geopend wordt. Voorbeeld is de projectontwikkeling Overgoo. Warme gronden De categorie ‘Warme gronden’ betreft grond, bestemd voor concrete gebiedsontwikkeling op termijn door de gemeente. Op dit moment zijn er geen gronden opgenomen in deze categorie.

154 Wet open overheid Algemeen De Wet open overheid (Woo) is een Nederlandse wet die tot doel heeft om de transparantie en openheid van de overheid te vergroten, waaronder ook gemeentelijke overheden vallen. Deze wet werd op 1 januari 2022 van kracht en is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Voor gemeenten betekent de wet dat zij verplicht zijn om meer informatie actief openbaar te maken en beter toegankelijk te stellen voor burgers. Concreet moeten gemeenten documenten zoals vergaderstukken, beleidsstukken en rapporten proactief op hun websites publiceren. Daarnaast moeten zij vragen van burgers over informatie die niet actief openbaar is gemaakt, beantwoorden en toegang verschaffen tot deze informatie. Dit draagt bij aan een grotere betrokkenheid van burgers bij de besluitvorming en maakt de overheid transparanter en verantwoordelijker. De Woo legt ook regels op voor de archivering van documenten en de bescherming van persoonsgegevens. Gemeenten moeten zorgvuldig omgaan met privacy en ervoor zorgen dat persoonlijke gegevens veilig worden bewaard. De gemeente heeft concrete stappen gezet om de ingekomen stukken bij de raad openbaar te maken zover dit binnen de kaders van privacy mogelijk is. Omdat een landelijke applicatie niet mogelijk bleek, heeft de gemeente zelf een platform ingericht en in gebruik genomen.

Sinds 2026 publiceren we de Woo-documenten via dit platform, waaronder het Woo-verzoek, de precisering, de geopenbaarde Woo-documenten en het Woo-besluit. Deze categorie valt naar verwachting onder de tweede tranche van verplicht actief openbaar te maken informatiecategorieën. De inwerkingtreding van deze tweede tranche is door het Rijk uitgesteld; het is momenteel nog niet duidelijk wanneer deze verplichting ingaat. Onder tussen gaat de gemeente wel verder met het ontsluiten van meer woo-categrorien, in 2027 wordt verwacht 2 extra categorieën te kunnen ontsluiten. De gemeente verwacht met de huidige aanpak aan te sluiten bij het tempo dat door het Rijk wordt gehanteerd. Daarnaast constateert de gemeente dat het aantal ingediende Woo-verzoeken blijft toenemen, sinds de invoering van de wet is het aantal verzoeken verdubbeld van 50 naar ongeveer 100. 2024 2025 2026 2027 Aantal Woo-verzoeken (2026 en 2027 geschat) 90 93 110 120 Aantal ontsloten actief openbaar te maken hoofdcategorieën (max. 11) 2 4 5 7 155 Participatie Algemeen De bestuurlijke ambities voor inwonersparticipatie zijn onder meer opgenomen in de Participatieverordening 2023 van Leidschendam-Voorburg, met de volgende kernpunten: • Inwonersparticipatie is van belang bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid, projecten en/of programma’s.

Onder inwoners worden ook verstaan bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden. • De gemeente wil ook gebruik kunnen maken van de ervaringskennis en inzichten van inwoners of experts bij de ontwikkeling van beleid of projecten. • De gemeente kiest zo veel mogelijk voor inwonersparticipatie, tenzij de omstandigheden van het geval een legitieme onderbouwing geven om geen inwonersparticipatie toe te passen. • De gemeente wil duidelijkheid bieden aan de samenleving over het niveau van participatie. De volgende niveaus worden onderscheiden: raadplegen, adviseren, coproduceren of meebeslissen of een combinatie hiervan. Onder raadplegen, adviseren, coproduceren en meebeslissen verstaan we het volgende voor het Experimenteerprogramma inwonersparticipatie 2024-2027: • Raadplegen - Bij raadplegen verzamelt de gemeente ideeën, meningen en voorkeuren van belanghebbenden bij een project/traject. Vervolgens besluit de gemeente hoe het traject verder vorm krijgt. Het kan dus zijn dat de gemeente anders besluit dan de voorkeur van de betrokkenen die geraadpleegd zijn. De rol van de gemeente op dit niveau is beslissend. • Adviseren - Belanghebbende(n) adviseert op een vraagstuk in de gemeente. De gemeente bepaalt de kaders. Als er van het advies wordt afgeweken, wordt dit goed gemotiveerd. De rol van de gemeente op dit niveau is beslissend.

• Co-produceren - De gemeente werkt samen met de belanghebbenden aan een planontwikkeling of aan een aanpak. Vooraf kunnen kaders zijn gesteld. Omdat er sprake is van coproductie, gaat de gemeente mee met de uitkomst van het plan of traject, mits dit aan de vooraf gestelde kaders voldoet. De rol van de gemeente op dit niveau is samenwerkend. • Meebeslissen - Bij meebeslissen laat de gemeente de keuze van een oplossing over aan de belanghebbenden. Ook bij meebeslissen kunnen kaders vastgesteld zijn waarbinnen de beslissing genomen moet worden. De rol van de gemeente op dit niveau is faciliterend. In 2027 wordt een voorstel gedaan voor een vervolgtraject voor het Experimenteerprogramma Participatie op basis van de eindevaluatie die in 2026 wordt uitgevoerd. Daarnaast volgt in 2027 een voorstel van een vervolgtraject voor de inzet op jongerenparticipatie uit de evaluatie van de ‘’jongerenadviesraad’’ in 2026 en wordt verder gewerkt aan de implementatie, kennisdeling en versterking inwonersparticipatie met de uitkomsten van de evaluatie participatieverordening 2025 - 2026. 156 Experimenteerprogramma Participatie: Om de ontwikkeling van inwonersparticipatie te bevorderen, experimenteert de gemeente periodiek met nieuwe vormen van inwonersparticipatie’, zo staat in de Participatieverordening 2023.

Het college stelt tweejaarlijks een experimenteerprogramma vast met drie elementen: • een keuze van de te beproeven nieuwe vormen van participatie, • de uitvoeringscondities in de sfeer van middelen, capaciteit en bekwaamheid, en • de toetsingscriteria voor de evaluatie na het experiment. Experimenteerprogramma inwonersparticipatie 2024-2027 Periodiek wordt er een Experimenteerprogramma vastgesteld. De projecten die deel uitmaken van het Experimenteerprogramma inwonersparticipatie 2024-2027 zijn: • The Mall – parkeerregulering • Sterk voor Noord – Tuinkamer • Jongerenparticipatie – Jongerenforum • Voorburg Noord-noord • Wijkveiligheidsscans Gebiedsgerichte aanpak • Initiatieven uit de samenleving/Uitdaagrecht Onderstaand wordt per experiment aangegeven wat deze inhouden. In 2027 wordt een voorstel gedaan voor een vervolg van het Experimenteerprogramma, op basis van de eindevaluatie van de zes experimenten in 2026. Hieruit kunnen nieuwe experimenten naar voren komen. The Mall – parkeerregulering Onderzoek parkeerregulering door het houden van een ’Participatieve Waarde Evaluatie’ (PWE) onder ruim 5.000 inwoners. Sterk voor Noord – Tuinkamer Sterk voor Noord wil activiteiten voor de wijk die door inwoners zélf worden georganiseerd via een ‘Tuinkamer’ faciliteren.

Jongerenparticipatie Als vervolg op de bijeenkomsten van ‘Jong in LV’ worden jongeren met projectdagen via scholen betrokken om mee te denken wat er bij hen voor maatschappelijke vraagstukken leven. De uitkomsten van de projectdagen met jongeren worden gebruikt om te kijken hoe jongerenparticipatie verder vorm kan krijgen bij de gemeente. Voorburg Noord-noord Het gebied Voorburg Noord-noord ligt tussen de Laan van Nieuw Oost Indië, Van Alphenstraat en de Koningin Wilhelminalaan. In het gebied moet de riolering worden vervangen en dit is opgenomen in het uitvoeringsprogramma rioleringsprojecten (UPR) van Stadsbeheer. Voor dit gebied is een buurtvisie gemaakt. Bewoners en ondernemers zijn van het begin af aan betrokken. Dat gebeurt in Voorburg Noord-noord via straatgesprekken, bijeenkomsten en straatexperimenten waar de inwoners bij worden betrokken. Wijkveiligheidsscans Gebiedsgerichte aanpak Een ‘living lab’ door de wijkveiligheidsscans (in een aantal straten) in coproductie met inwoners en anderen te gaan uitwerken en uit te voeren en daarmee na te gaan of deze coproductie tot andere/betere resultaten leidt. Initiatieven uit de samenleving / Uitdaagrecht Inwoners en maatschappelijke organisaties willen graag zelf invulling geven aan hun leefomgeving. 157 De gemeente staat hiervoor open mits dit past binnen bepaalde ‘spelregels’.

In het kader van het Experimenteerprogramma kijken we naar: • toepassing van het instrument ’uitdaagrecht’ dat is opgenomen in de participatieverordening • andere (kleine) initiatieven in de openbare ruimte Wij onderzoeken ook met andere gemeenten hoe dit verder vorm kan krijgen om de spelregels verder te specificeren en initiatieven te omarmen. Uitkomsten van dit onderzoek worden in 2026 meegenomen. Het tweejaarlijkse Experimenteerprogramma wordt op twee momenten geëvalueerd. De eindevaluatie vindt plaats eind 2026, zodat de uitkomsten hiervan en een voorstel voor het vervolg in 2027 gedeeld kunnen worden. Alle experimenten worden via dezelfde methode geëvalueerd waardoor uit de evaluaties een lijn kan worden gehaald over welke participatievormen goed werken en welke mogelijk ook minder goed bleken te passen bij het participatietraject voor het specifieke project of het nieuw opgestelde beleid.

158 Financiële begroting Financieel perspectief 2027-2030 Begrotingsuitkomsten Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vastgestelde begroting 2026 | -1.502 | -825 | 125 | 129 Nota van wijziging op de begroting 2026 | 0 | 0 | -4 | -22 Wijzigingen tot 1e Turap 2026 | -260 | -2.076 | -1.937 | -1.707 Mutaties kadernota 2027-2030 | -140 | 1.076 | -90 | -63 Begrotingssaldo na kadernota 2027-2030 | -1.902 | -1.825 | -1.906 | -1.663 Exogene en autonome ontwikkelingen | 119 | 61 | -1.497 | -1.871 Meicirculaire gemeentefonds | 970 | 1.385 | -221 | 107 Loon- en prijsontwikkeling | -811 | -1.002 | -952 | -1.018 Doorlichting begroting | 753 | 848 | 848 | 848 Moties en amendementen | -92 | -92 | -92 | -92 Financieel technische mutaties | -301 | -36 | 578 | 2.061 Saldo begroting 2027-2030 | -1.263 | -662 | -3.242 | -1.629 Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) | 2.287 | 1.825 | 0 | 0 Structureel begrotingssaldo | 1.024 | 1.163 | -3.242 | -1.629 Bedragen x € 1.000 Toelichting begrotingsuitkomsten De basis voor het opstellen van de Begroting 2027-2030 is de lopende begroting 2026-2029 en de Kadernota 2027-2030. Tussen het uitbrengen van de Kadernota en het opstellen van de begroting, heeft zich een aantal exogene en autonome ontwikkelingen met financiële gevolgen voorgedaan. Diverse exogene | en autonome ontwikkelingen met financiële impact op de begroting zijn verwerkt.

Zie voor een uitgebreide toelichting het huishoudboekje. De overige ontwikkelingen zijn samengevat opgenomen in onderstaande tabel en worden vervolgens nader toegelicht (een positief bedrag betreft lagere lasten of hogere baten). Daarnaast zijn algemene financiële mutaties verwerkt, zoals loon | - en prijsontwikkeling, mutaties die verband houden met de kostenverdeelsystematiek en doorlichting van de begroting ( | het kritisch doornemen van alle budgetten). 159 Begrotingsjaar | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exogene en autonome ontwikkelingen 1 | Jeugdzorg | -760 | -760 | -760 | -760 2 | Gladheidsbestrijding | -233 | -233 | -233 | -233 3 | Naturalisaties | -43 | -43 | -43 | -43 4 | Afval | 155 | 155 | 155 | 155 5 | Investeringsplan 2026-2030 | 462 | 1.579 | 598 | -722 6 | Renteontwikkelingen | -463 | -644 | -746 | -1.361 7 | Uitkeringen | 1.402 | 1.267 | 968 | 1.218 8 | Buurtbus | -85 | -20 | -20 | -20 9 | Organisatorische ontwikkelingen | -630 | -630 | -360 | -360 10 | Meerjarige baten- en lastenramingen | -82 | -56 | 0 | 0 kostenverhaalprojecten 11 | BIZ Julianabaan | -12 | -12 | -12 | -12 12 | Dividend Stedin | 598 | -922 | -879 | 417 13 | Dividend BNG | -150 | -150 | -150 | -150 14 | Zustersdijk | -40 | 530 | -15 | 0 Totaal Exogene en autonome ontwikkelingen | 119 | 61 | -1.497 | -1.871 Meicirculaire gemeentefonds 15 | Meicirculaire 2026 | 970 | 1.385 | -221 | 107 Totaal

Meicirculaire gemeentefonds | 970 | 1.385 | -221 | 107 Loon- en prijsontwikkeling 16 | Saldo stelposten | -786 | -977 | -927 | -993 17 | Schadeuitkeringen | -25 | -25 | -25 | -25 Totaal Loon- en prijsontwikkeling | -811 | -1.002 | -952 | -1.018 Doorlichting begroting 18 | Aanlegplaatsen de Vliet | 25 | 25 | 25 | 25 19 | Klokuren bewegingsonderwijs | 116 | 116 | 116 | 116 20 | Parkeergarages | 11 | 11 | 11 | 11 21 | Poller Damcentrum | 12 | 12 | 12 | 12 22 | Doorlichten budgetten PMA | -1 | -1 | -1 | -1 23 | Tijdschrijven | 246 | 341 | 341 | 341 24 | Urgenties | 16 | 16 | 16 | 16 25 | Verkeersplan- kleinschalige maatregelen | -22 | -22 | -22 | -22 26 | Integraal Veiligheidsbeleid - communicatie en | 11 | 11 | 11 | 11 cyberveiligheid 27 | Buurtpreventie | 10 | 10 | 10 | 10 28 | Stichting Sociaal fonds | 9 | 9 | 9 | 9 160 29 | Fietsroutes en binnenwater | 320 | 320 | 320 | 320 Totaal Doorlichting begroting | 753 | 848 | 848 | 848 Moties en amendementen 30 | Zonnebrandpalen | -10 | -10 | -10 | -10 31 | Ludens theater | -82 | -82 | -82 | -82 Totaal Moties en amendementen | -92 | -92 | -92 | -92 Financieel technische mutaties 32 | Bijstelling volume effect | -230 | 54 | 605 | 2.060 33 | Kostendekkendheid riolering | -70 | -90 | -26 | 1 Totaal Financieel technische mutaties | -301 | -36 | 578 | 2.061 Bedragen x € 1.000 Toelichting op tabel Exogene en autonome ontwikkelingen 1 |

Jeugdzorg De jeugdzorgkosten zijn hoger dan waarmee eerder in de begroting rekening is gehouden. De hogere kosten worden met name veroorzaakt door de ontwikkeling van de kosten voor de Landelijke Transitiearrangementen (LTA) en jeugdhulp met verblijf zonder behandel | ing. Daarnaast wordt er rekening gehouden met een kwantitatieve ontwikkeling van het zorggebruik. Ook | worden de overeenkomsten voor jeugdhulp verlengd en de bijbehorende tarieven aangepast. Deze ontwikkelingen hebben gezamenlijk een verhogend effect op de verwachte jeugdzorgkosten. 2 | Gladheidsbestrijding In 2026 is de gladheidsbestrijding voor het eerst aanbesteed op basis van het in 2023 vastgestelde beleidsplan gladheidsbestrijding 2023-2028. Dit heeft geleid tot uitbreiding van het te strooien areaal met 7 strooiroutes (voorheen 5) om binnen de vastgestelde strooitijd te blijven en tot verlenging van het strooiseizoen van 5 naar 7 maanden in overeenstemming met de landelijke richtlijnen. Hierdoor zijn de kosten van gladheidsbestrijding toegenomen. 3 | Naturalisaties Het aantal naturalisaties is gestegen, mede als gevolg van internationale vluchtelingenstromen. De verwachting is dat het aantal naturalisaties structureel hoger zal blijven. Hierdoor nemen de legesopbrengsten toe. Tegelijkertijd stijgen de lasten, doordat een deel van de ontvangen naturalisatiegelden wordt afgedragen aan het Rijk.

Daarnaast is de lastenraming geactualiseerd en stijgt de personele inzet. 4 | Afval Op het gebied van afval zijn de jaarlijkse Single Used Plastics (SUP)-vergoeding, de Prullenbakvergoeding, de diensten van Avalex buiten de dienstverleningsovereenkomst om en de lagere provisie vanuit de Huisvuilcentrale (HVC) opgenomen. 5 | Investeringsplan 2026-2030 De kapitaallasten worden bijgewerkt op basis van de actualisatie van het investeringsplan 2026 | -2030. Voor de details zie het hoofdstuk Investeringsplan 161 162 6 Renteontwikkelingen De rentetoerekening aan investeringen en grondexploitaties is geactualiseerd op basis van de meest recente inzichten. Daarnaast zijn de rentelasten van langlopende leningen herzien als gevolg van gewijzigde renteontwikkelingen. Ook is de rentevergoeding voor de inzet van eigen financieringsmiddelen verwerkt binnen de reguliere financieringssystematiek. 7 Uitkeringen De actuele ontwikkeling van de BUIG laat een gunstiger beeld zien door een hogere rijksbijdrage en lagere verwachte uitkeringslasten. Omdat zowel de hoogte van het BUIG-budget als het aantal uitkeringsgerechtigden jaarlijks kan wijzigen, wordt dit voordeel niet volledig structureel verwerkt. Tegelijkertijd wordt niet gekozen voor een voorzichtige raming die leidt tot onnodige begrotingsruimte. Daarom wordt in de meerjarenbegroting uitgegaan van een sluitende BUIG-exploitatie.

Alleen de tijdelijke effecten van de doorstroomlocatie worden apart verwerkt, omdat de rijksvergoeding hiervoor enkele jaren vertraagd aansluit op de werkelijke uitgaven. De BUIG-egalisatiereserve biedt vervolgens ruimte om jaarlijkse schommelingen op te vangen. 8 Buurtbus Om de bereikbaarheid binnen de gemeente te vergroten wordt er gewerkt aan het uitbreiden van de buurtbus. Het plan is om een extra buslijn toe te voegen. De jaarlijkse bijdrage die we aan de WOEJ doen voor de buurtbus wordt structureel opgehoogd. Daarnaast zijn er eenmalige opstartkosten, waaronder een bijdrage voor de aanschaf van een nieuwe bus. 9 Organisatorische ontwikkelingen Een aantal beleidsmatige en organisatorische ontwikkelingen is bij de Kadernota 2027-2030 aangehouden om te worden betrokken bij de coalitie-onderhandelingen. Deze ontwikkelingen zijn noodzakelijk voor de voortzetting van lopende programma's en bestaand beleid en worden daarom alsnog verwerkt in de begroting. Het gaat om capaciteit op vastgoed, mobiliteit en strategisch advies en om extra middelen voor de Toegang Sociaal Domein. 10 Meerjarige baten- en lastenramingen kostenverhaalprojecten De baten en lasten van de kostenverhaalprojecten zijn in 2026 en eerdere jaren niet volledig in de begroting verwerkt. Daardoor bood de begroting onvoldoende inzicht in de financiële omvang en ontwikkeling van deze projecten.

In 2026 wordt dit gecorrigeerd door per project de verwachte kosten en opbrengsten opnieuw te beoordelen en in de begroting op te nemen. Vanaf het volgende begrotingsjaar worden deze projecten structureel afzonderlijk geraamd en gedurende het jaar waar nodig bijgesteld. Hiermee ontstaat een actueel, transparant en beter beheersbaar beeld van de financiële positie van de kostenverhaalprojecten. 11 BIZ Julianabaan De Julianabaan in Voorburg is per 1 januari 2026 aangewezen als Bedrijven Investeringszone (BIZ). In het kader hiervan leveren ondernemers in het gebied via een heffing een financiële bijdrage aan gezamenlijke investeringen ter versterking en verbetering van het winkel- en ondernemersgebied. De gemeente int de bijdragen en verstrekt vervolgens een subsidie aan de stichting BIZ De Julianabaan Voorburg. De stichting zet deze middelen in voor activiteiten en maatregelen die bijdragen aan de kwaliteit, aantrekkelijkheid en economische vitaliteit van het gebied. De opbrengsten en kosten van deze BIZ worden nu in de begroting verwerkt. 12 Dividend Stedin De raming van het dividend van Stedin is voor de komende jaren aangepast op basis van een actuele inschatting van de verwachte uitkeringen. Daarbij is als uitgangspunt het niveau van de meest recent ontvangen uitkering gehanteerd.

163 13 Dividend BNG De verwachte dividenduitkering van BNG ontwikkelt zich minder gunstig dan in voorgaande jaren werd verondersteld. Dit hangt samen met een daling van de winst van de bank, onder meer als gevolg van veranderde marktomstandigheden en lagere rentebaten. Op basis van de huidige vooruitzichten is het aannemelijk dat de dividenduitkeringen ook de komende jaren op een lager niveau uitkomen. 14 Zustersdijk Voor het project Zustersdijk wordt toegewerkt naar het moment van grondoplevering. Tot aan dat moment zullen nog werkzaamheden worden uitgevoerd en daarmee samenhangende uren worden gemaakt. Daarnaast dient nog rekening te worden gehouden met de betaling van een afkoopsom. De grondopbrengst, die in 2028 wordt verwacht, dekt de kosten die vooruitlopend hierop worden gemaakt. Meicirculaire gemeentefonds 15 Meicirculaire 2026 De effecten van de meicirculaire 2026, waarover de raad via de budgetbrief (i Babs 4800) is geïnformeerd, worden meerjarig verwerkt. Loon- en prijsontwikkeling 16 Saldo stelposten In de Kadernota 2027-2030 zijn stelposten opgenomen voor loon- en prijsontwikkeling. In de begroting worden deze stelposten toegerekend aan de specifieke budgetten binnen de begroting.

17 Schadeuitkeringen Op basis van de realisatie over de afgelopen vier jaar blijkt dat de uitgaven aan schadeclaims van inwoners onder andere wegens schade door gebreken in de openbare ruimte zijn toegenomen. Het budget wordt daarom structureel in lijn gebracht met het gemiddelde niveau van de daadwerkelijke schadeuitkeringen. Doorlichting begroting 18 Aanlegplaatsen de Vliet In een eerdere begroting is budget opgenomen ter dekking van de kapitaallasten voor investeringen in aanlegplaatsen in de Vliet. Omdat deze investering uiteindelijk niet heeft plaatsgevonden, zijn de hiervoor geraamde middelen niet langer nodig. 19 Klokuren bewegingsonderwijs Uit de realisatiecijfers blijkt dat de uitgaven voor klokuren bewegingsonderwijs consequent lager uitvallen dan begroot. Daarom wordt voorgesteld het budget naar een realistischer niveau bij te stellen door een aframing door te voeren. 20 Parkeergarages De lasten voor de parkeergarages worden verlaagd omdat de kosten voor bel- en abonnementskosten lager uitvallen dan begroot. Daarnaast worden de baten verhoogd op basis van de actuele ontwikkeling van de parkeerinkomsten. 21 Poller Damcentrum Er is niet gekozen voor een nieuwe poller in Damcentrum, waardoor er geen onderhoud meer nodig is. 22 Doorlichten budgetten PMA Deze wijziging betreft het doorlichten van de budgetten PMA.

164 23 Tijdschrijven Het tijdschrijven bestaat uit twee onderdelen: het uurtarief en een opslag voor overheadkosten. Het uurtarief wordt geboekt op de afdeling. De overheadkosten worden apart geboekt. Samen komen deze kosten uiteindelijk op het project terecht. De overheadkosten waren nog niet opgenomen in de begroting. Daardoor ontstaat er nu een financieel voordeel. 24 Urgenties Het budget voor urgenties is aangepast op basis van de realisatiecijfers van de afgelopen jaren. Uit een brede beoordeling van de begroting is gebleken dat het gebruik structureel lager ligt dan eerder werd verondersteld, waardoor de raming is bijgesteld. 25 Verkeersplan- kleinschalige maatregelen Om het aantal wensen en verzoeken voor verkeersmaatregelen op het huidige niveau te kunnen blijven uitvoeren is aanvullend budget nodig. 26 Integraal Veiligheidsbeleid - communicatie en cyberveiligheid Vanaf 2027 worden communicatieactiviteiten, campagnes en voorlichting over cyberveiligheid uitgevoerd binnen een beperkter budgettair kader. Door de inzet gerichter vorm te geven en trainingen en bijeenkomsten doelmatiger te organiseren, kunnen de bestaande activiteiten worden voortgezet. Nieuwe activiteiten worden waar nodig geprioriteerd op basis van noodzaak en effectiviteit.

27 Buurtpreventie De activiteiten binnen de buurtpreventie worden structureel voortgezet, maar de beschikbare middelen zijn de afgelopen jaren niet volledig benut. Op basis van de gerealiseerde uitgaven over meerdere jaren kan het budget daarom worden aangepast, terwijl voldoende ruimte beschikbaar blijft voor de reguliere activiteiten zoals de ondersteuning van buurtpreventieteams, trainingen, themadagen en de waardering van vrijwilligers. 28 Stichting Sociaal fonds Uit een doorlichting van de begroting is gebleken dat een deel van het budget voor de Stichting Sociaal Fonds niet wordt benut. De begroting wordt hierop aangepast. 29 Fietsroutes en binnenwater In het coalitieakkoord van 2022 stond twee investeringen gepland: om fiets- en wandelroutes door Stompwijk, het Groene Hart aan te leggen en om een locatie voor recreatief binnenwater toe te wijzen. Deze investeringen zijn niet uitgevoerd, maar de kapitaallasten zijn begroot voor dit jaar. Deze kapitaallasten worden met het doorlichten van de begroting afgeraamd. Moties en amendementen 30 Zonnebrandpalen Tijdens de raadsvergadering van 7 juli 2026 is er een motie (iBabs 1025) aangenomen waarin structurele ruimte wordt vrijgemaakt om vijf zonnebrandpalen te installeren binnen de gemeente.

31 Ludens theater Tijdens de raadsvergadering van 7 juli 2026 is er een motie (iBabs 1022) aangenomen om de structurele exploitatiesubsidie van het Ludens theater te verhogen. Dit is omdat de huidige exploitatiesubsidie niet voldoende is voor het Ludens theater om financieel gezond te blijven. Financieel technische mutaties 32 Bijstelling volume effect Op basis van de actuele volume ramingen van het gemeentefonds zijn de volume ramingen bijgesteld. 165 33 Kostendekkendheid riolering Alle kosten die onder de berekening kostendekkendheid riolering vallen worden in dit journaal gemuteerd. Uitgangspunten financieel beleid De gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd zijn van belang voor de beoordeling van de financiële positie. Het zijn onder andere de uitgangspunten die hebben geleid tot het gepresenteerde financiële meerjarenperspectief. Aantal inwoners en woonruimten Voor de ramingen is uitgegaan van de prognose van aantallen inwoners en woningen zoals opgenomen in de onderstaande tabel. In de ramingen van de woningaantallen is rekening gehouden met sloop en nieuwbouw en voor zover nodig aansluit op de regionale programma’s voor de ontwikkeling van woon- en werklocaties. 1-1-2026 | 1-1-2027 | 1-1-2028 | 1-1-2029 1. Inwoners | 80.290 | 81.220 | 81.520 | 81.540 2.

Woningen | 38.915 | 39.368 | 39.154 | 39.523 Loon- en prijspeil Het loon- en prijsniveau in de begroting is gebaseerd op de verwachte loon- en prijsontwikkeling zoals opgenomen in de meest recente Centraal Economisch Plan (CEP). Voor wat de salarislasten betreft is mede rekening gehouden met de thans geldende CAO gemeenten en indien van toepassing zijn materiële budgetten geïndexeerd conform contractuele afspraken en op basis van concrete structurele voor- en nadelen. De meerjarenramingen zijn niet voor loon- en prijsontwikkelingen geïndexeerd (gelijk gehouden aan het loon- en prijsniveau van 2026). Algemene uitkering gemeentefonds De uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn geraamd op basis van de meicirculaire 2026. De eventuele gevolgen van de septembercirculaire 2026 worden verwerkt in de Nota van wijziging/ Budgetbrief op de begroting, die tegelijk met de Begroting 2027-2030 door de gemeenteraad wordt behandeld. Rentepercentages In de begroting zijn voor 2027 de volgende renten gehanteerd: a. Rente aan te trekken financiering kort vreemd vermogen: 2,7 % b. Rente aan te trekken financiering lang vreemd vermogen 3,6 % c. Rente eigen financieringsmiddelen 0,6% d. Omslagrente 1,2% Lokale heffingen Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de onroerend-zaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing geldt het principe van 100% kostendekking. Bij de vaststelling van de tarieven voor individuele dienstverlening is ook het streven in principe gericht op 100% kostendekkend. Hier wordt verwezen naar de paragraaf Lokale Heffingen. Post onvoorzien De post onvoorzien is vanaf 2027 teruggebracht naar € 1.000. Bij de Kadernota 2027-2030 is besloten het beschikbare budget voor onvoorziene uitgaven structureel te verlagen. Hiermee resteert een beperkte post voor onvoorziene uitgaven binnen de begroting. Dividenden De dividendopbrengsten zijn geraamd op basis van de realisatiecijfers 2025 en concrete toekomstige ontwikkelingen. De verantwoording van het regulier dividend vindt plaats in het jaar van dividenduitkering door de betrokken onderneming. 166 167 Kapitaallasten Op investeringen wordt annuïtair afgeschreven. De kapitaallasten (rente en afschrijving) worden doorberekend aan de activiteiten van de taakvelden en programma's; de rente door middel van een omslagrente en de afschrijving op basis van de verwachte levensduur. Enkele investeringen worden gedekt uit de Bestemmingsreserve dekking afschrijvingslasten. De afschrijvingslasten worden jaarlijks aan die reserve onttrokken. Lasten en baten Algemeen In dit hoofdstuk wordt een integraal overzicht van de lasten en baten gegeven.

Voor extra inzicht in de financiële positie worden de lasten en baten per programma exclusief verrekeningen met reserves opgenomen. De verrekeningen met reserves worden onderaan de tabel weergegeven. Overzichten van lasten en baten Programma | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten 0. Bestuur en ondersteuning | 4.044 | 4.154 | 4.286 | 4.286 | 4.286 | 4.286 1. Veiligheid | 122 | 155 | 75 | 75 | 75 | 75 2. Mobiliteit | 2.002 | 1.704 | 1.115 | 998 | 998 | 1.148 3. Groen, Milieu en | 27.483 | 29.042 | 28.608 | 29.425 | 30.715 | 31.521 Duurzaamheid 4. Economie en | 44.711 | 43.857 | 41.361 | 40.669 | 44.169 | 44.019 Bestaanszekerheid 5. Jeugd en Onderwijs | 3.331 | 4.118 | 3.071 | 3.071 | 3.156 | 3.156 6. Sport, Cultuur en Erfgoed | 3.792 | 3.780 | 3.822 | 3.822 | 3.706 | 3.706 7. Volksgezondheid, Zorg en | 7.737 | 14.256 | 5.595 | 3.862 | 2.930 | 2.068 Wmo 8. Ruimte, Bouwen en Wonen | 13.777 | 19.247 | 16.874 | 17.113 | 13.573 | 10.338 Totaal Baten programma's | 106.999 | 120.313 | 104.807 | 103.321 | 103.607 | 100.317 Lasten 0. Bestuur en ondersteuning | 13.813 | 13.868 | 12.898 | 12.663 | 12.802 | 12.819 1. Veiligheid | 15.526 | 12.720 | 13.474 | 13.486 | 13.437 | 13.465 2. Mobiliteit | 15.679 | 20.766 | 18.608 | 18.720 | 19.039 | 19.204 3.

Groen, Milieu en | 23.403 | 25.808 | 26.441 | 24.466 | 25.287 | 26.000 Duurzaamheid 4. Economie en | 63.567 | 64.545 | 68.332 | 66.790 | 66.739 | 66.262 Bestaanszekerheid 5. Jeugd en Onderwijs | 43.442 | 51.459 | 48.113 | 45.848 | 45.926 | 45.983 6. Sport, Cultuur en Erfgoed | 24.212 | 30.045 | 25.148 | 25.041 | 24.933 | 24.986 7. Volksgezondheid, Zorg en | 39.820 | 50.423 | 44.967 | 42.408 | 37.925 | 37.174 Wmo 8. Ruimte, Bouwen en Wonen | 24.791 | 36.919 | 24.201 | 22.177 | 17.462 | 14.137 Totaal Lasten programma's | 264.252 | 306.553 | 282.183 | 271.600 | 263.550 | 260.031 Saldo van baten en lasten | -157.253 | -186.240 | -177.376 | -168.279 | -159.943 | -159.714 programma's Baten Overige onderdelen Overhead | 362 | 1.289 | 62 | 52 | 52 | 52 Algemene dekkingsmiddelen | 196.658 | 198.718 | 205.479 | 198.621 | 196.570 | 201.156 Totaal Baten Overige | 197.019 | 200.007 | 205.541 | 198.673 | 196.621 | 201.208 onderdelen Lasten Overige onderdelen Overhead | 30.493 | 40.438 | 42.110 | 40.767 | 40.753 | 40.793 Vennootschapsbelasting | 82 | 70 | 80 | 80 | 80 | 80 168 Onvoorzien | 0 | 100 | 1 | 1 | 1 | 1 Algemene dekkingsmiddelen | 955 | 273 | 147 | 1.668 | 3.685 | 6.014 Totaal Lasten Overige | 31.530 | 40.881 | 42.339 | 42.517 | 44.519 | 46.888 onderdelen Saldo van baten en lasten | 165.489 | 159.127 | 163.203 | 156.156 | 152.103 | 154.320 Overige onderdelen Totaal voor | 8.236 |

-27.113 | -14.173 | -12.123 | -7.840 | -5.394 resultaatbestemming Verrekening met de reserves Storting in reserves | 13.623 | 27.664 | 84.956 | 1.652 | 2.298 | 1.702 Onttrekking aan reserves | 15.599 | 46.348 | 97.866 | 13.113 | 6.896 | 5.467 Saldo mutaties reserves | 1.976 | 18.684 | 12.910 | 11.462 | 4.598 | 3.765 Begrotingsresultaat | 10.212 | -8.430 | -1.263 | -662 | -3.242 | -1.629 Bedragen x € 1.000 Incidentele lasten en baten Om een goed oordeel te kunnen geven over het structurele evenwicht tussen de lasten en baten, is het noodzakelijk om inzicht te hebben in de incidentele lasten en baten die zijn geraamd in de begroting 2027 en meerjarenramingen 2026-2030. Voor een gespecificeerd overzicht per programma wordt verwezen naar de bijlagen. Het totaal van de incidentele lasten en baten over de begrotingsjaren is per programma opgenomen in onderstaande tabel. Incidentele Baten | Rekening Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0. Bestuur en ondersteuning | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2. Mobiliteit | 376 | 183 | 0 | 0 | 0 | 0 3. Groen, Milieu en | 1.514 | 1.670 | 0 | 0 | 0 | 0 Duurzaamheid 4. Economie en | 1.378 | 588 | 500 | 0 | 0 | 0 Bestaanszekerheid 5. Jeugd en Onderwijs | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6. Sport, Cultuur en Erfgoed | 4.996 | 4.705 | 3.426 | 135 | 0 | 0 7.

Volksgezondheid, Zorg | 767 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en Wmo 8. Ruimte, Bouwen en | 8.574 | 14.005 | 11.702 | 11.604 | 9.188 | 6.050 Wonen Algemene | 0 | 2.973 | 3.226 | 0 | 0 | 0 dekkingsmiddelen Overhead | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 17.610 | 24.124 | 18.854 | 11.739 | 9.188 | 6.050 Incidentele Lasten | Rekening Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0. Bestuur en ondersteuning | 899 | 1.637 | 270 | 0 | 0 | 0 169 1. Veiligheid | 0 | 36 | 40 | 0 | 0 | 0 2. Mobiliteit | 1.220 | 2.290 | 856 | 71 | 0 | 0 3. Groen, Milieu en | 143 | 2.965 | 2.571 | 0 | 0 | 0 Duurzaamheid 4. Economie en | 1.098 | 664 | 4.500 | 3.500 | 0 | 0 Bestaanszekerheid 5. Jeugd en Onderwijs | 97 | 2.807 | 825 | 1.825 | 0 | 0 6. Sport, Cultuur en Erfgoed | 4.511 | 12.313 | 5.640 | 2.447 | 450 | 250 7. Volksgezondheid, Zorg | 742 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en Wmo 8.

Ruimte, Bouwen en | 15.087 | 22.607 | 12.681 | 11.002 | 7.940 | 5.448 Wonen Overhead | 285 | 960 | 1.203 | 0 | 0 | 0 Totaal | 24.082 | 46.280 | 28.585 | 18.845 | 8.390 | 5.698 Mutaties reserves Storting in reserves | 12.105 | 27.664 | 84.956 | 1.652 | 2.298 | 1.702 Onttrekking aan reserves | 14.081 | 44.820 | 92.400 | 6.933 | 1.500 | 1.350 Saldo mutaties reserves | 1.976 | 15.156 | 7.444 | 5.281 | -798 | -352 Totaal per saldo | -4.496 | -7.000 | -2.287 | -1.825 | 0 | 0 Bedragen x € 1.000 Structurele reserve mutaties Uitgangspunt is dat reserves alleen incidentele mutaties bevatten, met uitzondering van onderstaande reserves. Bij deze reserves mogen structurele onttrekkingen worden gedaan.

Structurele reservemutaties | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structurele onttrekkingen Reserve Dekking afschrijvingslasten | 1.428 | 2.091 | 1.911 | 1.904 Reserve Herwaardering Activa | 350 | 350 | 350 | 350 Reserve Dekking Duurzaamheid en | 930 | 865 | 750 | 0 Energietransitie Reserve Dekking Sterk voor Noord | 650 | 565 | 565 | 0 Algemene Reserve (vrij besteedbaar) | 2.108 | 2.309 | 1.820 | 1.820 Subtotaal | 5.466 | 6.180 | 5.396 | 4.074 Structurele stortingen Reserve Dekking Duurzaamheid en | 29.598 | 0 | 0 | 0 Energietransitie Reserve Dekking Sterk voor Noord | 8.150 | 0 | 0 | 0 Subtotaal | 37.748 | 0 | 0 | 0 Bedragen x € 1.000 170 Structureel en reëel begrotingsevenwicht Op basis van de vastgestelde begroting 2026-2029, de Kadernota 2027-2030, tussentijdse ontwikkelingen (zoals de meicirculaire 2025) en de bestaande plannen voor de komende jaren, is de verwachting dat de gemeente Leidschendam-Voorburg in 2027 een structureel begrotingsresultaat heeft van (afgerond) € 1 miljoen voordelig. De financieel toezichthouder verwacht van de gemeente dat er een structureel en reëel sluitende begroting wordt aangeboden. De Begroting 2027-2030 laat voor 2027 en 2028 een sluitende begroting zien. Voor 2029 en 2030 is sprake van een structureel tekort.

Dit betekent dat de gemeente de komende jaren keuzes moet maken om ook voor de langere termijn de inkomsten en uitgaven structureel met elkaar in evenwicht te brengen. Het structureel en reëel begrotingsevenwicht wordt berekend door de totale lasten en de baten te verminderen met de incidentele lasten en baten. Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldo na bestemming | -1.263 | -662 | -3.242 | -1.629 Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) | 2.287 | 1.825 | 0 | 0 Structureel begrotingssaldo | 1.024 | 1.163 | -3.242 | -1.629 Bedragen x € 1.000. Negatief bedrag = per saldo last 171 172 Investeringsplan De investeringen die de gemeente Leidschendam-Voorburg de komende jaren wil doen, zijn in de 1e tussentijdse rapportage 2026 opgenomen in het investeringsplan 2026-2030, die op 8 juli 2026 is vastgesteld (iBabs 4246). In Kadernota 2027-2030 zijn nieuwe of geïntensiveerde investeringen opgenomen en indexeringen verwerkt (iBabs 4273). In de bijlage van deze begroting is per programma een gedetailleerd overzicht van de geplande investeringen opgenomen. In de onderstaande tabel zijn de lopende investeringen in de periode 2027- 2030 opgenomen, inclusief de lasten in de planperiode 2027-2030.

173 Investeringsvolume Programma | Totaal- | Totaal- krediet | krediet | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 lasten | baten Bestuur en ondersteuning | 2.412 | - | 855 | 1.087 | - | - Mobiliteit | 55.303 | 4.309 | 29.134 | 7.059 | 2.937 | 2.726 Jeugd en onderwijs | 159.738 | - | 23.816 | 32.281 | 40.999 | 27.132 Sport, cultuur en erfgoed | 26.261 | 542 | 13.283 | 2.770 | 4.271 | 3.263 Groen, milieu en duurzaamheid | 118.620 | 507 | 18.492 | 17.377 | 17.804 | 10.393 Bouwen en wonen | 23.061 | - | 1.198 | 1.342 | 2.684 | 4.474 Overhead | 29.079 | - | 13.254 | 9.013 | 2.332 | 1.977 Eindtotaal | 414.474 | 5.358 | 100.032 | 70.929 | 71.029 | 49.965 Bedragen x € 1.000 174 175 Separate investeringsvoorstellen De investeringsprojecten huisvesting raad (iBabs 4415) en renovatie Hestar (iBabs 4396) zijn inmiddels door de raad vastgesteld en in het investeringsplan verwerkt. Datzelfde geldt voor de bijgestelde investering in bovenwijkse voorzieningen binnen de grondexploitatie K lein Plaspoelpolder (iBabs 4394). Kruispunt Appelgaarde - Hofzichtlaan wordt nog met een separaat voorstel aan de raad voorgelegd. Indexering Bij het verwerken van het geactualiseerde investeringsplan in de begroting, is rekening gehouden met prijsindexering. Afhankelijk van de soort investering kunnen de indexeringen verschillen .

Fasering De investeringen met de grootste financiële impact in de fasering betreffen die in onderwijshuisvesting (totaal ongeveer € 153 miljoen) en rioolprojecten (totaal circa € 120 miljoen). Deze projecten lopen door tot na 2029. Dat neemt niet weg dat in dit meerjarenperspectief een aantal projecten hun ‘piekuitgaven’ hebben. Voor onderwijshuisvesting valt de piek in de jaren 2028 en 2029 (€ 32 en € 40 miljoen), met name vanwege de geplande realisatie van het Maartenscollege. Voor de rioolprojecten ligt de piek vooral in de jaren 2027 tot en met 2029 (samen € 51 miljoen). Stelpost kapitaallasten In de begroting is rekening gehouden met de fasering uit het investeringsplan, waarbij tevens gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om een stelpost voor achterblijvende investeringsuitgaven op te nemen. In de praktijk vallen de investeringsuitgaven door verschillende omstandigheden namelijk lager uit dan vooraf gedacht. Om te voorkomen dat er in de begroting te veel kapitaallasten worden geraamd, wordt voor de nieuw te realiseren investeringen een afslag van 20% van de kapitaallasten opgenomen. Dit is op basis van het rekeningmodel zoals opgenomen in het gemeenschappelijk financieel toezichtskader van de provincie. Bijstellingen investeringen 2e Turap 2026 Bij de 2e Tussentijdse rapportage 2026 zijn enkele aanpassingen op de lopende investeringskredieten opgenomen.

De bijstellingen uit de 2e Turap zijn financieel verwerkt in de investeringsramingen zoals opgenomen in de Begroting 2027-2030. Berekening kapitaallasten Voor de berekening van de kapitaallasten wordt de annuïteitenmethode toegepast. De afschrijvingstermijnen zijn in overeenstemming met de Financiële verordening. Met afschrijven wordt gestart in het jaar na ingebruikname van de investering. Investeringen me t een verkrijgingsprijs van minder dan € 100.000 worden niet geactiveerd. Het gehanteerde rente-omslagpercentage is 1,2%. Een aantal investeringen wordt (gedeeltelijk) gedekt door bijdragen van derden /subsidies en onttrekking uit bestemmingsreserves, zoals Reserve Dekking Afschrijvingslasten en Mobiliteit en Bereikbaarheid. De berekende kapitaallasten voortvloeiend uit de actualisatie van het investeringsplan leveren in de begroting in het meerjarenperspectief mutaties op. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door: • Fasering van grote(re) investeringen die een langere doorlooptijd kennen en door omstandigheden later opgeleverd worden; • De prijsindexering van de begrote investeringen die nog verwacht worden en nog niet zijn aanbesteed; • Nieuwe en vervangingsinvesteringen die eerder niet in het investeringsplan waren opgenomen.

Hieronder worden de belangrijkste oorzaken van schommelingen in de mutaties van de kapitaallasten in het meerjarenperspectief per programma toegelicht: 176 Bestuur en ondersteuning De stijgende lijn in de kapitaallasten wordt veroorzaakt door de realisatie van enkele verduurzamingsprojecten voor maatschappelijk vastgoed in 2027 en de realisatie van het bedrijfsverzamelgebouw in de Herenstaat in Voorburg in 2028. Mobiliteit In 2026 en 2027 is er sprake van faseringen waardoor de kapitaallasten lager zijn. Vanaf 2028 lopen deze weer op omdat er dan een aantal grotere projecten zijn gerealiseerd: - Herinrichting van de Veursestraatweg - Herinrichting Dr. Van Noortstraat - Project Fiets rondom de Mall - Project Randstad Railhalte - Inrichting servicecentrum begane grond De hogere kapitaallasten zijn ook een gevolg van prijsindexering van nog niet aanbestede projecten , zoals enkele fietsroutes en -paden, de herinrichting Dr. Van Noortstraat en Veursestraatweg. De oplevering van parkeergarage Rijnlandstraat Noord is verschoven naar 2029. Ook zijn de kosten hiervan geïndexeerd. Gedeeltelijke dekking van de kapitaallasten is voorzien uit de reserve dekking afschrijvingslasten. De aanpassingen van de parkeergarage Oude haven is gefaseerd naar 2027, waardoor de kapitaallasten pas in 2028 worden opgevoerd.

Jeugd en onderwijs Het integraal huisvestingsplan voor onderwijs is eind 2025 vastgesteld (iBabs 3211). Daarbij is een aantal scholen in uitvoeringsplanning gewijzigd. Voorbeelden daarvan zijn de Driemaster, de Vijverhof, de Maria Bernadette, Daltoncollege en Maartenscollege. Ook de investeringsomvang van een aantal scholen is bijgesteld, waardoor kapitaallasten hoger worden. Het begin van het meerjarenperspectief laat daardoor een voordeel zien en vanaf 2030 een nadeel als gevolg van de oplevering van de diverse scholen. In 2026 is een deel van de restantboekwaarde van het Maartenscollege afgeboekt, waarmee de kapitaallasten in de jaren 2027 en verder zijn verdwenen. Groen, milieu en duurzaamheid Voor de rioleringsprojecten is de volledige planning van het Uitvoeringsprogramma Riolering opnieuw beoordeeld, waarbij de planning realistischer is gemaakt. Dit betekent dat een aantal projecten later wordt uitgevoerd dan eerder was voorzien. De belangrijkste oorzaken zijn vertragingen bij projecten van andere partijen en de samenhang met andere gemeentelijke projecten. Ook zijn de beschikbare kredieten beoordeeld op de noodzaak tot indexering. Door de sterke prijsstijgingen in de grond -, weg- en waterbouw gaat het om een aanpassing van 9,68%, volgens de index GWW 42/43.

Sport, cultuur en erfgoed De grootste verschillen in het meerjarenperspectief wordt veroorzaakt door de iets hogere kosten en fasering van de investeringsprojecten Westvliet-rugby, onderhoud sportaccommodaties en Forum Sport bovenlaag. Daarnaast wordt de bouw van de herinrichting en verduurzaming van Fluitpolderplein 10 en de bouw van de bibliotheek Fluitpolderplein 12 gerealiseerd in 2027 , evenals de onderlaag veld 4 bij Forum Sport, waardoor de kapitaallasten vanaf 2028 stijgen. Bouwen en wonen De kapitaallasten in 2028 worden hoger omdat er dan twee voorbereidingskredieten worden afgerond voor de herontwikkeling locatie KJ44 en Van Santhorststraat 1-3. Overhead De kapitaallasten van de overhead bevatten voornamelijk investeringen in ICT, transportmiddelen benodigd voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte, en gemeentelijke gebouwen. 177 De schommelingen in de kapitaallasten hangen vooral samen met ICT-investeringen. Deze investeringen kennen doorgaans een relatief korte afschrijvingstermijn. Daarnaast zijn toekomstige vervangingsinvesteringen moeilijk vooraf te ramen, omdat technologische ontwikkelingen kunnen leiden tot andere oplossingen, een ander investeringsmoment of een andere investeringsomvang dan nu voorzien. Hierdoor kunnen de kapitaallasten bij ICT-investeringen sterker fluctueren dan bij investeringen met een langere en meer voorspelbare levensduur.

Doordat de huisvesting voor Stadsbeheer en de Raadzaal zijn gefaseerd naar een later jaar, laten de kapitaallasten tot 2028 een verlaging zien. Daarna komen de investeringslasten van deze huisvesting in beeld. 178 Gemeentefonds Het gemeentefonds vormt de kern van de financiële relatie tussen het Rijk en de gemeenten. Het is een complex systeem dat bedoeld is om ervoor te zorgen dat gemeenten voldoende middelen hebben om hun taken uit te voeren en de lokale belangen te behartigen. De gemeentelijke financiën zijn voor ongeveer 60 procent afhankelijk van de inkomsten uit het gemeentefonds. Deze inkomsten zijn niet direct beïnvloedbaar door ons als individuele gemeente, maar worden door het Rijk bepaald. Een belangrijk probleem is de onvoorspelbaarheid van de financiële middelen die gemeenten ontvangen uit het gemeentefonds. De verdeling van deze middelen is gebaseerd op een complexe formule die rekening houdt met factoren als het aantal inwoners, de sociaaleconomische status van een gemeente en de uitgaven van voorgaande jaren. D it leidt tot fluctuaties in de inkomsten van gemeenten, waardoor het lastig is om langetermijnplannen te maken en financiële stabiliteit te waarborgen. Deze onzekerheid belemmert het vermogen om efficiënt te plannen en investeren.

Daarnaast speelt ook de mismatch tussen de taken en verantwoordelijkheden die gemeente heeft en de beschikbare financiële middelen. Op drie tijdstippen in het jaar publiceert het Rijk informatie over de gemeentefonds -uitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. In de meicirculaire is de gemeente voor het laatst geïnformeerd over de omvang en mutaties van de uitkeringen uit het fonds. De uitkeringen uit het gemeentefonds in de Begroting 2027-2030 zijn berekend op basis van de meicirculaire gemeentefonds 2026. In de meicirculaire wordt de toename van het gemeentefonds aangepast op basis van de actuele en verwachte loon - en prijsontwikkeling. De effecten van de meicirculaire zijn waar nodig in de programmabegroting verwerkt. In de laatste budgetbrief is de gemeenteraad uitgebreid op de hoogte gesteld van de laatste ontwikkelingen. Eigen en vreemd vermogen Eigen vermogen Het eigen vermogen van de gemeente is opgebouwd uit algemene reserves en bestemmingsreserves, waaronder egalisatiereserves. In het hoofdstuk Reserves wordt het verloop van de afzonderlijke reserves gedurende de planperiode nader toegelicht. Hieronder is de | geraamde ontwikkeling van de totale reservepositie samengevat weergegeven.

Reserve | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 Algemene reserve | 64.285 | 55.211 | 53.560 | 50.175 | 47.758 Bestemmingsreserve | 141.960 | 137.602 | 127.798 | 123.722 | 121.168 Totaal | 206.245 | 192.813 | 181.357 | 173.897 | 168.926 Bedragen x € 1.000 Vreemd vermogen Voorzieningen die zijn gevormd voor verplichtingen, verliezen of kwantificeerbare risico | 's maken deel uit van het vreemd vermogen. Het verloop van de voorzieningen gedurende de planperiode is, inclusief een toelichting, opgenomen in het hoofdstuk Voorzieningen. Naast de voorzieningen bestaat het vreemd vermogen uit de opgenomen geldleningen. O | nderstaande tabel geeft een samenvatting van de geraamde ontwikkeling van het vreemd vermogen. Vreemd vermogen (per 31-12) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Voorzieningen | 21.425 | 22.003 | 21.975 | 21.127 | 21.660 Opgenomen geldleningen | 50.900 | 95.797 | 115.637 | 160.420 | 180.145 Totaal vreemd vermogen | 72.325 | 117.800 | 137.612 | 181.547 | 201.805 Bedragen x € 1.000 Solvabiliteit De solvabiliteit geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. De gemeenteraad heeft vastgesteld dat de solvabiliteit minimaal 30% dient te bedragen. Hoewel de solvabiliteit gedurende de planperiode afneemt, blijft deze ruimschoots boven de vastgestelde ondergrens.

De daling wordt voornamelijk veroorzaakt door de afname van de bestemmingsreserves en de toename van de financieringsbehoefte als gevolg van investeringen. Het verloop van de solvabiliteit is in onderstaande tabel weergegeven Solvabiliteit | % 31-12-2026 | 58,5% 31-12-2027 | 47,9% 31-12-2028 | 44,0% 31-12-2029 | 38,9% 31-12-2030 | 36,4% 179 Financieringspositie In de paragraaf Financiering wordt ingegaan op de financieringspositie van de gemeente. Daarbij ligt de nadruk op het treasurybeleid, de financierbaarheid van de investeringsopgave en het beheersen van de renterisico's. De financieringsbehoefte bestaat uit de investeringen in materiële, immateriële en financiële vaste activa, de grondexploitaties en overige vlottende activa. Tegenover deze behoefte staan de beschikbare financieringsmiddelen, bestaande uit reserves, voorzieningen, opgenomen langlopende geldleningen en vlottende passiva. Het verschil tussen de financieringsbehoefte en de beschikbare financieringsmiddelen vormt het financieringssaldo. De financieringsbehoefte neemt gedurende de planperiode toe van € 337,1 miljoen ultimo 2026 naar € 448,9 miljoen ultimo 2030. Deze ontwikkeling wordt voornamelijk veroorzaakt door de omvangrijke investeringen in de komende jaren. De beschikbare financieringsmiddelen nemen eveneens toe, maar in een lager tempo.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leidschendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/aceb980f-15f3-4390-b9c9-60a74bc97511?agendaItemId=fdd34332-5a0e-4187-b568-a4a473e43f52