4422 Rapport Verwey-Jonker onderzoek gemeentelijke rollen taken statushouders gezinsmigranten

En als laatste blijkt uit dit onderzoek dat de financieringsstructuur van de Wi2021 complex en onvoldoende inzichtelijk is - door

73

de combinatie van middelen uit het gemeentefonds en SPUKs en aangekondigde wijzigingen in de SPUKs en prestatiebekostiging- en dat de baten voor de uitvoeringskosten onvoldoende zijn. Op basis van ons onderzoek en op dit punt van de inburgering, kunnen we geen conclusies trekken of de financiering voor de inburgering volledig kostendekkend is. De gemeenten benoemen zelf dat de beschikbare middelen vaak onvoldoende zijn om de vereiste ondersteuning volledig te kunnen bekostigen. Dit dwingt hen ertoe om aanvullende financiering te zoeken binnen andere gemeentelijke budgetten, bijvoorbeeld voor het organiseren van maatwerk binnen leerwerktrajecten of onderwijstrajecten. De conclusie dat de financiering kostendekkend is, doet daarmee geen recht aan de complexe werkelijkheid waarmee gemeenten te maken hebben. Tegelijkertijd is het belangrijk om de wijze waarop met niet-bestede inburgeringsmiddelen wordt omgegaan goed te duiden. Volgens Divosa geldt de volgende regeling:

“

11.1.

Indien de gemeente in een kalenderjaar het voor dat jaar toegekende inburgeringsbudget niet volledig heeft besteed aan inburgeringsvoorzieningen, kan de gemeente het niet-bestede bedrag tot maximaal 100% van het voor dat jaar toegekende inburgeringsbudget reserveren voor besteding aan inburgeringsvoorzieningen in het daaropvolgende kalenderjaar. Een overschot op het inburgeringsbudget (dit kan opgebouwd zijn over één of meerdere jaren) wordt pas van de gemeente teruggevorderd, indien en voor zover dat overschot meer bedraagt dan 100% van het toegekende inburgeringsbudget. Hiertoe houdt SZW een administratie bij van de overschotten.”[166]

Aanbevelingen

Hieronder beschrijven we kort de aanbevelingen die voortvloeien uit de conclusies. Verken kansen voor een vroege start In Leidschendam-Voorburg, Wassenaar en Voorschoten is nog geen sprake van een vroege start. Inburgeraars maken in die drie gemeenten nog geen start met hun inburgering, terwijl ze nog op het AZC verblijven. Dit in tegenstelling tot de gemeente Oegstgeest, waar een deel van de inburgeraars al een vroege start maakt met de inburgering. Dit doen zij tijdens hun verblijf op de Regionale Opvang Locatie (ROL) Oegstgeest. De gemeente Leidschendam-Voorburg kan in afstemming met Wassenaar

166

en Voorschoten verkennen welke mogelijkheden er zijn om een vroege start te realiseren voor hun inburgeraars. Inburgeraars die een vroege start maken met hun inburgering, krijgen per 1 juli 2025 een reiskostenvergoeding vanuit het COA. Dit is een tijdelijke regeling die duurt tot 31 december 2026. [167] Verbeter de registratie van participatiecijfers De registratie van de participatiecijfers is in alle vier gemeenten nog niet op orde. In LeidschendamVoorburg, Wassenaar en Voorschoten is dit beperkt beschikbaar. De gemeente Oegstgeest heeft ten tijde van dit onderzoek geen inzicht kunnen geven in de participatiecijfers van haar inburgeraars. Het is van belang dat alle vier gemeenten de registratie van participatiecijfers op orde brengen, zodat ze inzicht krijgen in de invulling, voortgang en knelpunten van participatie. Verken (samenwerkings)mogelijkheden om huisvesting van vergunninghouders te bevorderen Alle vier gemeenten blijven achter bij het realiseren van de huisvestingstaakstelling. Huisvestingsplannen die er zijn, worden niet op korte termijn uitgevoerd. Bovendien lijken ze niet aanzienlijk bij te dragen aan het realiseren van de taakstelling. Gemeenten zouden meer met elkaar kunnen afstemmen en samenwerken om de huisvesting van vergunninghouders te bevorderen.

Mogelijke oplossingen die eerder zijn benoemd, zijn flexwoningen, woningdelen, regionale uitruil, prestatieafspraken met woningbouwcorporaties en het bouwen van sociale huurwoningen. Vraag opdrachtnemende gemeenten periodiek over de voortgang van de inburgering De opdrachtgevende gemeenten Oegstgeest, Voorschoten en Wassenaar beschikken (ten tijde van dit onderzoek), maar in beperkte mate over de inburgeringscijfers van hun inburgeraars. Dit terwijl ze hun inburgering hebben uitbesteed aan de gemeente Leiden (Oegstgeest) en LeidschendamVoorburg (Voorschoten en Wassenaar). Het is van belang dat ze de cijfers en andere relevante informatie met betrekking tot de inburgering regelmatig bijhouden, zodat ze goed kunnen monitoren en waar nodig kunnen bijsturen. Periodieke informatieverstrekking is ook van belang om de lokale gemeenteraden goed te kunnen informeren en te verantwoorden waaraan de financiële middelen worden uitbesteed.

167

Divosa (2025). Vergoeding voor reiskosten van inburgeraars bij vroege start | Divosa.

Verantwoording | Divosa.

74

COLOFON Auteurs: Dr. A. Gehring R. Yohannes, MSc Drs. C. van Egten Met mederwerking van N. de Wijs Illustratie Adobe Illustrator Uitgave Verwey-Jonker Instituut Giessenplein 59-C 3522 KE Utrecht T (030) 230 07 99 E secr@verwey-jonker.nl I www.verwey-jonker.nl De publicatie kan gedownload worden via onze website: http://www.verwey-jonker.nl © Verwey-Jonker Instituut, Utrecht, juli 2025 ISBN: 978-94-6409-382-7 Het auteursrecht van deze publicatie berust bij het Verwey-Jonker Instituut. Gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. The copyright of this publication rests with the Verwey-Jonker Institute. Partial reproduction of the text is allowed, on the condition that the source is mentioned. Het gebruik van dit rapport staat iedereen vrij. Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. In dit rapport wordt verwezen naar verschillende interventies. Dit overzicht van interventies is niet uitputtend. Bovendien zijn niet alle interventies geëvalueerd. Het overzicht van interventies dient daarom vooral ter inspiratie voor de aanpak van lokaal beleid ter preventie van radicalisering en ongewenste polarisatie. In de rapportage wordt verwezen naar webpagina’s. Deze kunnen in de loop van de tijd veranderen.