3905 Boekwerk Jaarstukken 2024

Huisvesting gemeenteraad De kosten voor het onderzoek voor het project nieuwe huisvesting gemeenteraad grotendeels in 2025 vallen. Het project is in volle gang en de werkzaamheden lopen door in 2025 (voordeel € 350.000).

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 21.000 nadelig. Reserves Onttrekkingen (nadeel € 2.283.000) Voor de bestemmingsreserves Langer Zelfstandig Wonen (€ 1.214.000), Duurzaamheid & Energietransitie (€ 958.000) en Herstelbeleid (€ 230.000) zijn de bestedingen lager uitgevallen, waardoor er een lagere onttrekking plaatsgevonden dan begroot. Overige verschillen zitten verspreid over de reserves (€ 119.000). Stortingen (voordeel € 192.000)

24

In de algemene reserve heeft een lagere storting plaatsgevonden, omdat de degeneratievergoeding voor het aanleggen van de glasvezelkabels in 2024 lager is uitgevallen dan verwacht (€ 600.000). De inkomsten werden verspreid over 2024 en 2025 verwacht, maar zullen nu voornamelijk in 2025 binnenkomen. Daar tegenover staat een hogere storting door een hogere opbrengst voor de verkoop van Herenstraat 42 (€ 100.000). Ook is er een hogere storting in de bestemmingsreserve Vluchtelingenopvang gedaan, omdat de kosten van de opvang ontheemden lager waren dan de ontvangen middelen vanuit het Rijk (€ 300.000).

. Relevante documenten • •

Experimenteerprogramma participatie (iBabs nr. 3767) Participatieverordening Leidschendam-Voorburg 2023 | Lokale wet- en regelgeving

25

1. Veiligheid Op dit programma worden lasten verantwoord die gerelateerd zijn aan criminaliteit en de preventie daarvan in de gemeente. Ook de kosten voor de veiligheidsregio (inclusief brandweer) vallen onder dit taakveld, evenals bijvoorbeeld het tegengaan van ondermijning. Wat wilden we bereiken De veiligheid van onze gemeente is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, ondernemers, politie en de gemeente. Alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat het in onze gemeente veilig blijft om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. Als er toch ergens onveilige situaties ontstaan dan pakken we dat direct op. Of het nu op straat is of achter de voordeur, online of offline. Tegelijkertijd groeit en bloeit onze gemeente. Daarom investeren we fors in veiligheid. We doen dit op basis van een wijkgerichte aanpak. Ook werken wij verder aan de resultaatgerichte inzet van onze handhavers onder meer door de implementatie van een dashboard. Wat hebben we bereikt Ten behoeve van de resultaatgerichte inzet van onze handhavers hebben we in 2024 een dashboard geïmplementeerd. De eerste bijeenkomsten voor de wijkveiligheidsscans hebben plaatsgevonden. We hebben ook diverse malen voorlichting gegeven op het gebied van digitale veiligheid aan ouderen binnen onze gemeente.

Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

6

Aantal per 1.000 inwoners 12-17 jaar

2023

5 (landelijk 9) Bureau Halt

Aantal per 1.000 inwoners

2024

Aantal per 1.000 inwoners

2023

10 Diefstallen uit woningen Aantal per 1.000 inwoners

2023

11 Vernieling

2023

3,8 (landelijk CBS - Diefstallen 2,2) 3,7 (landelijk CBS 4,3) Criminaliteit 1,8 (landelijk CBS - Diefstallen 1,3) 3,8 (landelijk CBS 3,9) Criminaliteit

8 9

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 17 jaar Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

Waarde

Bron

Toelichting op de indicatoren 6

Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 17 jaar Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

8

Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

9

Geweldsmisdrijven

26

Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). 10 Diefstallen uit woningen Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. 11 Vernieling Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Brandweer en rampenbestrijding Hiervoor werken wij, als opdrachtgever, intensief samen met de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en VRH-gemeenten. De komende jaren wordt in navolging van de Visie en het Regionaal plan gemeentelijke crisisbeheersing de gemeentelijke bevolkingszorg geactualiseerd.

Dit leidt tot de volgende concrete acties die doorlopen in 2024: • voor de nieuwe regionale en lokale functies worden mensen geworven en opgeleid; • voor de huidige functies zullen, gelet op de nieuwe structuur, opleidingen worden gegeven; • vanuit de nieuwe leerlijnen, en de hieruit voortvloeiende extra eisen, vinden meer activiteiten, trainingen en oefeningen plaats om de functionarissen vakbekwaam te krijgen en te houden. • er worden, voor wat betreft de gemeentelijke taken, nadere afspraken gemaakt over te leveren functies, materialen en/of ondersteuning. Deze afspraken worden in overeenkomsten vastgelegd. • in 2024 worden functiegerichte opleidingen gevolgd aan de hand van de nieuwe standaarden en afspraken. Het doel is om te waarborgen dat alle VRH-gemeenten in dezelfde lijn lokaal de visie implementeren. De crisisstructuur bij bevolkingszorg geldt niet alleen bij grote calamiteiten met multidisciplinaire inzet (gecoördineerde Regionale Incidentenbestrijdingsprocedure, hierna GRIP), maar waar nodig ook bij andere lichtere incidenten waarvoor een crisisstructuur gewenst is. Hiervoor wordt een Gemeentelijk Team Incidentbestrijding (GTI) gevormd. Dit vergemakkelijkt een eventuele opschaling naar een GRIP-situatie. In regionale samenwerking zijn het afgelopen jaar de kerntaken voor crisisbeheersing verder uitgewerkt. Komend jaar ligt de focus op de lokale implementatie.

Voor een goed functionerend lokale crisisorganisatie is opleiden, trainen en oefenen van betrokkenen in de crisisorganisatie noodzakelijk. Dit zal het komende jaar een prioriteit blijven. Binnen de sectie bevolkingszorg is na een herbeoordeling tussen betrokken partners een splitsing gekomen tussen bevolkingszorg en gemeentelijke taken. Hierdoor zijn veel taken vanuit bevolkingszorg teruggelegd bij gemeenten. In 2023 is daarom gewerkt aan een nieuwe structuur binnen Haaglanden. Veiligheid Hiervoor gaan we met inwoners en ondernemers gericht samenwerken aan veiligheid in de wijk. Hiervoor ontwikkelen we wijkscans op het gebied van veiligheid.

27

Onze gebiedsregisseurs gaan we nauwer verbinden met onze inwoners en bedrijven. Daarnaast krijgen buurpreventieteams een meer centrale plaats in de wijk en worden aan alle wijken in Leidschendam, Stompwijk en Voorburg buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: boa's) gekoppeld. We gaan inzetten op versterking van handhaving in onze gemeente. Dit doen we door onder meer de capaciteit uit te breiden. Ook zetten wij fors in op scholing van onze boa's. Omdat er steeds meer juridische taken binnen het domein veiligheid worden neergelegd wordt geïnvesteerd in juridische slagkracht. Verder gaan we komend jaar meer focus te leggen op resultaten bij de aansturing van onze handhavers. Hiervoor implementeren we een dashboard om over actuele informatie te beschikken en hierop te sturen. Daarnaast worden (werk)processen (nader) beschreven. Dit heeft als doel bij te dragen aan een efficiënte, eenduidige en transparante werkwijze. Wat hebben we daarvoor gedaan? Brandweer en rampenbestrijding In 2024 hebben wij: • Mensen voor de nieuwe regionale en lokale functies geworven en opgeleid • Een deel van de opleidingen door moeten schuiven naar 2025 omdat de opleidingsprogramma's niet gereed waren • vanuit de nieuwe leerlijnen, en de hieruit voortvloeiende extra eisen, hebben er meer activiteiten, trainingen en oefeningen plaatsgevonden (om de functionarissen vakbekwaam te krijgen en te houden).

• De voorbereiding voor besluitvorming om tot nadere afspraken te komen inz. te leveren functies, materialen en/of ondersteuning is voltooid. Besluitvorming zal in 2025 plaatsvinden. • Er zijn verschillende functiegerichte opleidingen gevolgd aan de hand van de nieuwe standaarden en afspraken, bijvoorbeeld voor het Hoofd Gemeentelijke Taken.

Speerpunten: •

Door actualisatie van de visie bevolkingszorg worden reguliere taken overgedragen naar de gemeentelijke organisatie. Wij zorgen ervoor dat de gemeentelijke organisatie hiermee bekend is, zich hiervan bewust is en concrete afspraken worden gemaakt; Toelichting: In 2024 is geïnvesteerd in bewustwording en kennis op het gebied van bevolkingszorg richting de gemeentelijke organisatie Binnen de gemeentelijke organisatie is een projectteam opgericht. Daarnaast zijn bewustwordingssessies georganiseerd waarin de gemeentelijke organisatie is toegelicht wat de taken inhouden en wat er van men wordt verwacht. De eerste oefeningen met alle teams hebben plaatsgevonden. Dit wordt structureel herhaald.

•

Inrichten van verschillende piketfuncties (werving en opleiding) voor zowel bevolkingszorg als gemeentelijke piketfuncties. Toelichting: De verschillende piketfuncties voor bevolkingszorg zijn ingericht. Voor de gemeentelijke piketfuncties is dit nog niet het geval (dit zal plaatsvinden in 2025). Ook de (verdere) opleidingen zullen in 2025 plaatsvinden.

Veiligheid

28

De eerste wijkscans op het gebied van veiligheid zijn gemaakt. In 2024 is geinvesteerd in specifieke scholing van de boa's (denk hier bijvoorbeeld aan de opleiding jeugdboa, opleiding digitale veiligheid) In 2024 is geinvesteerd in juridische slagkracht door de werkzaamheden beter te beschrijven op basis van de actualiteiten in de maatschappij. Hierop zijn de profielen van de medewerkers aangepast. Gedacht kan hierbij worden aan de inzet die van de juristen wordt gevraagd met betrekking tot de inzet van burgemeestersbevoegdheden. In 2024 zijn alle werkprocesen van de boa's beschreven. Speerpunten: •

Wijkgerichte aanpak, maatwerk op basis van wijkscans met aan wijken gekoppelde boa's; Toelichting: In 2024 zijn de boa's aan de wijken gekoppeld.

•

Beschreven (werk)processen die bijdragen aan eenduidigheid, efficiëntie en transparantie (zowel in- als extern); Toelichting: In 2024 is de beschrijving voor een groot deel van de werkprocessen binnen VTH afgerond (denk hierbij aan de processen van de boa's). Met name binnen openbare orde en veiligheid moet nog een slag gemaakt worden.

•

Door objectiveerbare resultaten in beeld te brengen (aan de hand van data) sturen we op wat er daadwerkelijk speelt in een bepaalde wijk. Dit doen we op basis van een data-dashboard dat in 2025 actief is. Toelichting: In 2024 is het data dashboard opgezet waarmee we in 2025 kunnen sturen op wat er daadwerkelijke speelt in de wijken.

•

Juridische slagkracht versterken door opleiding en training. Toelichting: Waar nodig is voorzien in training en/of opleiding (denk hierbij onder meer aan een seminar "actualiteiten vanuit het werkveld")

Betrokken verbonden partijen Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de aangesloten gemeenten. Wat heeft het gekost? Veiligheid

Baten

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2024 2024 2024 60

128

188

Realisatie 2024

Verschil 2024

183

-6

29

Lasten

10.997

675

11.671

11.138

533

Saldo van lasten en baten

-10.936

-547

-11.483

-10.956

527

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Veiligheid is ten opzichte van de begroting 2024 in totaal € 527.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten nadeel € 6.000 Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 6.000 nadelig. Lasten voordeel € 533.000 Toerekening personele lasten De personele lasten zijn lager uitgevallen doordat vacatures lastig te vervullen waren. Hierdoor is meer extern ingehuurd en zijn minder salariskosten toegerekend aan de taakvelden (€ 430.000 voordeel). Veiligheidsbeleid Als gevolg van de subsidie Campagne Jongeren en Wapens zijn er in 2024 zijn er minder kosten ten laste van het reguliere veiligheidsbeleid gekomen. Het voordeel bedraagt per saldo € 108.000. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 5.000 nadelig. Relevante documenten Nota Veiligheid 2023-2026 (iBabs nr. 2958) VTH beleidsplan (iBabs nr. 3705) Begroting VRH 2025 (iBabs nr. 3776)

30

2. Mobiliteit en bereikbaarheid Alle kosten die de gemeente maakt rondom mobiliteit worden geboekt op dit programma. Dit betreft vooral de lasten voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets)paden. Ook de kosten voor parkeergarages vallen ook onder dit taakveld. Daarnaast valt ook de (recreatieve) vaart onder dit programma, zoals het onderhouden van havens en waterwegen. Wat wilden we bereiken Binnen dit programma wordt vanuit de Bouwsteen Mobiliteit en Bereikbaarheid (2021, opmaat naar de Omgevingsvisie) gewerkt aan een goed bereikbare, duurzaam mobiele en verkeersveilige gemeente. We willen als gemeente onze kernwaarden behouden. Ondanks dat het drukker wordt en de ruimte schaars is, willen we dat Leidschendam-Voorburg bereikbaar, duurzaam mobiel en verkeersveilig blijft. Dat vraagt dat een grotere vanzelfsprekendheid dat bewoners en bezoekers kiezen voor vervoerwijzen die gezond en duurzaam zijn, zoals lopen en fietsen, het openbaar vervoer en vormen van deelmobiliteit. Nabijheid is een belangrijke randvoorwaarde: voorzieningen, parken en werklocaties op loop- of fietsafstand, openbaar vervoer (ov)-haltes en parkeerplaatsen van deelvoertuigen op loop- of fietsafstand.

In de Omgevingsvisie die in 2025 wordt voorgelegd aan de raad, zal de ontwikkeling van de bereikbaarheid en mobiliteit nadrukkelijk verbonden worden met de ruimtelijke ontwikkeling van Leidschendam-Voorburg. Dit willen we bereiken door het beter benutten van bestaande infrastructuur, het inzetten van een mobiliteitstransitie naar duurzame vormen van vervoer en het sterker verbinden van de opgaven van bereikbaarheid en mobiliteit met de ruimtelijke ontwikkeling. De gemeente faciliteert mobiliteit – veilig, snel, comfortabel, duurzaam én toegankelijk van A naar B. Ook wordt gewerkt aan parkeerruimte voor auto’s en stallingsruimte voor fietsen voor inwoners en bezoekers passend bij het mobiliteitsprofiel van elk gebied. Verkeer en vervoer houdt niet op aan de gemeentegrens. Voor openbaar vervoer zijn we bijvoorbeeld veelal afhankelijk van de besluiten van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag waarvan wij deel uitmaken. Leidschendam-Voorburg pakt waar dat kan een actieve rol in de regio. Bestaande knelpunten willen we daarom versneld oplossen en we willen voorkomen dat er nieuwe problemen ontstaan. Dat betreft ook overlast in de vorm van lucht vervuiling en geluidsoverlast in gebieden met veel gemotoriseerd verkeer. Dat doen we onder meer door: • Het optimaliseren van de doorstroming. • Duurzame vervoersvormen aantrekkelijk(er) te maken, van laadpalen tot Velostrada’s.

• Verkeers- en parkeerdruk altijd mee te nemen bij de ontwikkeling van ruimtelijke projecten. • De gemeente aantrekkelijker te maken voor fietsers en voetgangers. • Ruimte te bieden voor innovatieve, slimme oplossingen om vervoersproblemen op te lossen. • Samen met vervoerders en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) in te zetten op betere ov-bereikbaarheid van onze wijken. Wat hebben we bereikt • Samen met de gemeenten Zoetermeer en Den Haag hebben we het werktraject ‘Gebiedsontwikkeling A12- en spoorzone’ afgerond. • Koersnotitie Omgevingsvisie 2050 is door de gemeenteraad vastgesteld. • In 2024 heeft Taskforce Mall opnieuw voor het dynamisch verkeersmanagement gezorgd (met het Operationeel Mobiliteit Centrum). Daarnaast heeft de gemeente voorbereidingen getroffen ten behoeve van parkeerbeleid en voor duurzame bereikbaarheid op de lange termijn. • Met diverse overige in dit taakveld beschreven plannen en projecten is een bijdrage geleverd aan een goed bereikbare, duurzaam mobiele en verkeersveilige gemeente.

Indicatoren

31

Verplichte indicatoren

Toelichting op de indicatoren

Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Plan- en visievorming mobiliteit en bereikbaarheid De gemeente werkt aan de Omgevingsvisie die naar verwachting in 2025 wordt vastgesteld. Deze vervangt meerdere sectorale plannen in het ruimtelijke domein, waaronder de Bouwsteen Mobiliteit en Bereikbaarheid en het Verkeers- en Vervoerplan 2014. Het vormgeven aan de mobiliteitstransitie wordt hierin uitgewerkt. Voor veel verplaatsingen zet Leidschendam-Voorburg in op fietsen en wandelen omdat de compacte bebouwde gebieden van Voorburg en Leidschendam kansen bieden dankzij nabijheid. Voor de langere afstand zetten we in op stimuleren van het openbaar vervoer (ov). De gemeente heeft het initiatief genomen om te verkennen of we heel anders kunnen kijken naar het snelweglandschap in onze regio. Dat snelweglandschap neemt veel ruimte in en veroorzaakt voor zijn omgeving geluidhinder en luchtverontreiniging. Daartoe gaat de gemeente met partners verkennen welke ruimtelijke mogelijkheden ontstaan als we de A12 en het naastgelegen spoor overkluizen of onder de grond brengen. Een verkenning met een horizon voor een zeer lange termijn, 2040/2050. Hiermee wordt een eerste stap gezet in de ambitie van de zogeheten Huygenstunnel.

Inmiddels doen de gemeenten Den Haag en Zoetermeer en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat mee en is in 2023 een verkenning gestart onder aanvoering van de Vereniging Deltametropool en de Leerstoel Gebiedsontwikkeling van de TU Delft. Het Project Bereikbaarheid CID Binckhorst gaat een volgende fase in. In 2024 en 2025 gaat het project de Planning- en Studiefase in. Daarbij worden de plannen voor de hoogwaardige openbaar vervoer (tram)verbinding verder uitgewerkt in co-creatie met de omgeving. Datzelfde geldt voor het pakket maatregelen om de bereikbaarheid te verbeteren en het woon- en leefklimaat van VoorburgWest te verbeteren. Voor het gebied rondom de Mall of the Netherlands wordt een aanpak voor de te hoge verkeers- en parkeerdruk en daaruit volgende overlast voor omliggende wijken voorbereid en uitgevoerd. Deze aanpak bestaat uit het optimaal geleiden van doorstroming op de wegen (verkeersmanagement), het invoeren van een vorm van parkeerregulering in omliggende wijken en het bevorderen van gezonde en duurzame reismogelijkheden voor bezoekers van de Mall. Het eerste onderdeel is een continuering van de maatregelen die zijn gestart vanaf 2021 (Taskforce). Het tweede onderdeel is nieuw. Participatie van omwonenden en proportionaliteit van te nemen maatregelen staan daarin centraal.

Het derde onderdeel is ook nieuw krijgt vorm door het opzetten van een alliantie van samenwerkingspartners, te bezegelen met een convenant. Maatregelen mobiliteit en bereikbaarheid We maken het gebruik van de fiets aantrekkelijker, onder meer door de regionale fietsroutes Velostrada (Voorburg Noord – Binckhorst) en het Trekfietstracé (Westvlietweg – Binckhorst). Met subsidie van het Rijk en de MRDH wordt een aantal extra verkeersveiligheidsprojecten voorbereid en uitgevoerd om de positie van (kwetsbare) weggebruikers te verbeteren. Hindernissen voor fietsers en voetgangers nemen we weg door veilige en comfortabele fiets- en wandelpaden en het optimaal inrichten van kruispunten. Landelijk is in 2018 met het ‘Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030’ nieuw verkeersveiligheidsbeleid vastgesteld. Het verkeersveiligheidsbeleid richt zich op een risico-gestuurde aanpak. Binnen de MRDH zijn een risicoanalyse en daaraan gekoppeld een Regionale 32

Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid 2025 gemaakt. In navolging hierop wordt nieuw lokaal verkeersveiligheidsbeleid opgesteld in de vorm van een actieplan, welke ook gestoeld is op de risico gestuurde aanpak. Begin 2024 wordt dit actieplan verkeersveiligheid met bijbehorend uitvoeringsprogramma (maatregelen en activiteiten ter verbetering van de verkeersveiligheid van diverse doelgroepen) ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Dan volgt ook de financiële afweging van de plannen en met welke (extra) investeringen/gelden dit gepaard moet gaan. Dit is ook zo verwoord in het raadsvoorstel bij het UVP 2023. Er zal in ieder geval extra worden ingezet op • Een veilige en geloofwaardige infrastructuur, voor voetgangers, fietsers en automobilisten, waarbij de knelpunten die door inwoners zijn aangegeven in de zogenaamde wijkprikker (januari/februari 2023) een belangrijke rol spelen • Een veilige schoolomgeving, waarbij een voorlopige subsidieaanvraag van 50% is gedaan bij de MRDH voor een toekomstige investering van € 80.000 • Het genereren van positieve aandacht voor de fiets via diverse campagnes en activiteiten, waar mogelijk in regionaal verband Deelmobiliteit en elektrisch rijden blijven we stimuleren en stemmen we regionaal af. Een regionaal samenwerkingsinitiatief voor deelmobiliteit krijgt vanaf 2024 concreet vorm.

Op het gebied van het ov zetten we actief in op de verbetering van haltes én de halteomgeving, onder meer bij de Randstadrailhalte Leidschendam-Voorbrug aan de andere kant van de Vliet. Samen met een goede verbinding voor langzaam verkeer en haltevoorzieningen moet die ervoor zorgen dat de bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid verbetert. In Stompwijk willen we de Dr. Van Noortstraat herontwerpen voor een verbeterde verkeersveiligheid, meer parkeercomfort en de bewoner van Stompwijk als primaire gebruiker van de dorpskern. Het project BRT Leiden van de provincie (snelle busverbinding) biedt perspectief om de ov-bereikbaarheid van Stompwijk te verbeteren. De gemeente neemt deel aan dit project In Leidschendam-Noord voeren we de herinrichting van de Veursestraatweg uit, in aansluiting op de herontwikkeling van de Duivenvoorde corridor, Schakenbosch en Vliethaven. Bij het verbeteren van de bereikbaarheid hoort ook parkeren. De Nota Parkeernormen geeft invulling aan een kansgerichte benadering voor nieuwe ontwikkelgebieden. Parkeernormen evalueren de komende jaren naar ontwerpcriteria voor mobiliteit per gebied, afgestemd op de kansen en noden van elk gebied. Onderdeel van de verbetering van de bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid is het ontwikkelen van het parkeerterrein als P&R-voorziening en extra parkeerruimte voor buurtbewoners.

Hierbij wordt ook gekeken naar koppelkansen in de vorm van een hub voor de bevoorrading en bedrijfsafvalinzameling voor ondernemers. Ook willen we het huidige uitgiftebeleid voor parkeerontheffingen herzien waarbij focus komt te liggen op een betere bezoekersregeling, een betere ondernemersregeling en het limiteren van ontheffingen in parkeerschijfzones met te hoge parkeerdruk.

Beheer verkeersinfrastructuur Het beheer en onderhoud van de verkeersinfrastructuur wordt conform de beheerplannen uitgevoerd. Zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen voor de acties die in het kader van het beheer en onderhoud plaatsvinden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Plan- en visievorming mobiliteit en bereikbaarheid Beleidsontwikkeling vindt plaats in de Omgevingsvisie, waarvan in 2024 de Koersnotitie omgevingsvisie 2050 is opgeleverd en vastgesteld door de gemeenteraad. Speerpunten: •

Voltooiing van de Omgevingsvisie Leidschendam-Voorburg waarin mobiliteit en bereikbaarheid mede richtinggevend zijn voor de te maken keuzes;

33

Toelichting: In 2024 is de Koersnotitie omgevingsvisie 2050 vastgesteld door de gemeenteraad. Vaststelling van de Omgevingsvisie volgt in 2025. •

Uitvoering van een lange termijn verkenning van mogelijkheden die ontstaat door overkluizing van de A12 en naastgelegen spoorlijn; Toelichting: Het werktraject is succesvol afgesloten en er zijn afspraken gemaakt over een vervolg.

•

Voorbereiding en uitvoering van de planning- en studiefase van het project CID Binckhorst; Toelichting: De ‘planning- en studiefase’ van het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIRT) project bereikbaarheid Central Innovation District (CID) Binckhorst is in 2024 op gang gekomen. Het project is “De Vlietlijn” gaan heten. Meerdere onderzoeken zijn gestart en er is begonnen met de participatie met inwoners in werkgroepen per deelgebied (Voorburg-West is een apart deelgebied).

•

Voorbereiding en uitvoering van een drieledige aanpak voor de verkeers- en parkeerproblematiek in het gebied rondom de Mall. Toelichting: 1. De maatregelen op het gebied van verkeersmanagement die vanaf 2021 zijn gestart, zijn gecontinueerd (Taskforce). 2. Er is een plan van aanpak en een principebesluit vastgesteld om door middel van vergunninghouders parkeren de parkeeroverlast rondom de Mall tegen te gaan. Er is gestart met de voorbereiding van het opstellen van een parkeerverordening, de ontwerpverordening is in 2025 afgerond. De besluitvorming is in samenwerking met de Klankbordgroep tot stand gekomen. Dit als onderdeel van het experimenteerprogramma onder de participatieverordening. 3. Ten behoeve van het bevorderen van gezonde en duurzame reismogelijkheden voor bezoekers van de Mall is gewerkt aan het opzetten van een alliantie van samenwerkingspartners.

Maatregelen mobiliteit en bereikbaarheid Er is gewerkt aan verschillende projecten en maatregelen om het gebruik van de fiets aantrekkelijker te maken, waaronder: asfalteren tegelfietspaden langs delen van de Hofzichtlaan en Veursestraatweg, start van de campagne LV Fietst!, pop-up fietsenstallingen bij de intocht van Sinterklaas, pilot met fietsvlonder. Het Actieplan Verkeersveiligheid is in 2024 opgesteld, het ontwerp is in februari 2025 afgerond. Ondertussen is gestart met de planvorming voor veilige schoolomgevingen. In regionaal verband is een verkenning gedaan naar de mogelijkheden om regionaal samen te werken op het gebied van deelmobiliteit. Diverse maatregelen uit de lokale aanpak deelmobiliteit zijn uitgevoerd, met onder andere de start van aanbieders Check (deel-e-scooters) en MyWheels (elektrische deelauto’s) en de realisatie van een HUB bij het Stadskantoor. De verkenningsfase en participatie van het project BRT Leiden van de provincie (snelle busverbinding) zijn afgerond. De kansgerichte benadering uit de parkeernormennota is toegepast in de lopende projecten. Speerpunten: •

Betere ov-bereikbaarheid van Leidschendam-Zuid door de verbetering van de halte Leidschendam-Voorburg van de Randstadrail aan de andere kant van de Vliet (zuidoost zijde); Toelichting:

34

De raad is in de zomer geïnformeerd over de analyses en mogelijke maatregelen om de verbetering van de halte en halteomgeving van de Randstadrail halte LeidschendamVoorburg te verbeteren. In het najaar zijn de voorbereidingen voor vervolgonderzoek en uitwerking gestart. •

Voorbereiding en uitvoering van snelle regionale fietsroutes; Toelichting: Voor de Velostrada is een concept Definitief Ontwerp opgesteld voor het deel tussen de Pompe van Meerdervoortstraat en Station Den Haag Laan van NOI. Voor het deel Nicolaas Beetslaan is een reservering opgenomen in de Reserve Mobiliteit en is een subsidie aanmelding gedaan bij de MRDH, zodat de planvorming kan starten. De voorbereiding van de route Den Haag – Pijnacker via de Nieuwe Tolbrug heeft opnieuw vertraging opgelopen, omdat besloten is extra varianten te verkennen. In 2024 zijn in regionaal verband vijf varianten verkend voor een betere fietsoversteek over de Vliet.

•

Herinrichting van de Dr. Van Noortstraat (Stompwijk); Toelichting: Er is gewerkt aan het opstellen van het Definitief Ontwerp van de weg, met input vanuit de Adviesraad, Klankbordgroep en inwoners. Het project heeft vertraging opgelopen, onder andere vanwege het uitlopen van het vervangen van middenspanningskabels door Stedin en uitbreiding van de scope van het project met rioleringswerkzaamheden.

•

Herinrichting van de Veursestraatweg (Leidschendam), in aansluiting op de herontwikkeling van de Duivenvoordecorridor, Vliethaven en Schakenbosch. Toelichting: De gemeenteraad heeft het Voorlopig Ontwerp voor de herinrichting van de Veursestraatweg met het uitvoeringskrediet vastgesteld. Op basis daarvan is een start gemaakt met de uitwerking.

Beheer verkeersinfrastructuur Bij het actualiseren van het Beheerplan Wegen is gebleken dat er sprake is van achterstallig onderhoud. Om die reden is bij de tweede tussentijdse rapportage een extra voorziening toegekend om het achterstallig onderhoud in de komende 5 jaar weg te werken. Het beheer en onderhoud van de infrastructuur is conform de beheerplannen uitgevoerd. Zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen voor de acties die in het kader van het beheer en onderhoud hebben plaatsgevonden. Speerpunten: Er zijn geen speerpunten aanwezig bij dit beleidsterrein.

Betrokken verbonden partijen MRDH OV Vanuit de kerntaak verkeer en vervoer werken de gemeenten in de Metropoolregio aan het thema mobiliteit en bereikbaarheid. De MRDH heeft voor de komende jaren een Strategische Agenda ontwikkeld en vastgesteld. Hierin zijn ook speerpunten voor Leidschendam-Voorburg opgenomen. Wat heeft het gekost? 35

Mobiliteit en bereikbaarheid

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2024 2024 2024

Realisatie 2024

Verschil 2024

Baten

708

205

912

1.713

801

Lasten

13.913

6.617

20.530

19.792

738

Saldo van lasten en baten

-13.205

-6.412

-19.617

-18.079

1.539

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Mobiliteit en bereikbaarheid is ten opzichte van de begroting 2024 in totaal € 1.539.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten voordeel € 801.000 Kabels en leidingen Het voordeel op de baten wordt veroorzaakt door meer opbrengsten van € 287.000 voor kabels en leidingen. Het betreft hier de vergoedingen ter compensatie voor herstelwerkzaamheden en toekomstige waardevermindering door de graafwerkzaamheden in het openbaar gebied en de legeskosten voor verleende vergunningen. Subsidie busstation Daarnaast is er een subsidiebijdrage van de MRDH van € 340.000 voor het aanpassen van een busstation ontvangen, welke niet was begroot. Hier staan ook hogere lasten tegenover. Diverse baten Ook zijn er meer baten ontvangen door een hogere huurinkomsten (afrekening jaar 2023) voor het gebruik van informatiezuilen. Er is een hogere prullenbakvergoeding ontvangen van Stichting Verpact en er is een bijdrage van ontvangen voor de technische projectleiding voor CID Binckhorst. In totaal is er hierdoor een voordeel van € 135.000 gerealiseerd. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 39.000 voordelig.

Lasten voordeel € 738.000 Civiele kunstwerken In verband met de looptijd van een aanbestedingsproces voor planmatig onderhoud civiele kunstwerken is er later gestart met de uitvoering van het onderhoud. In 2024 is hierdoor minder werk uitgevoerd (voordeel € 348.000). Randstadrailhalte Leidschendam-Voorburg Opstellen visie elektrificatie van vervoer en onderzoekskosten voor Randstadrailhalte LeidschendamVoorburg (voordeel € 70.000). De voorbereidingen zijn eind 2024, later dan gepland, gestart. Hierdoor is er minder uitgegeven. De kosten komen ten laste van de bestemmingsreserve mobiliteit, waardoor er € 70.000 minder wordt onttrokken aan de reserve. Smart Mobility Ondanks dat alle werkzaamheden in 2024 zijn uitgevoerd blijf er een deel van het budget over. Dit komt omdat er minder kosten nodig waren voor inhuur (voordeel € 127.000).

36

CID Binckhorst CID Binckhorst (nadeel € 215.000). De kosten zijn gemaakt voor de inzet van projectleiding voor de planuitwerking, onderzoek en participatie met betrekking tot Leefbaarheid en Velostrada. Hiervan staat een baat van de gemeente Den Haag tegenover. Het restant wordt gedekt door een onttrekking aan de bestemmingsreserve. Aanpassen busstation Voor het aanpassen van een busstation zijn er kosten gemaakt van € 340.000. Hier staat een subsidie tegenover als extra inkomst (zie de toelichting bij de baten). En de volgende overhevelingen worden voorgesteld (voordeel € 712.000): • Fietsen Metropolitane fietsroute € 60.000 Een (regionaal) besluit over de route Den Haag-Pijnacker, inclusief voorkeursalternatief voor de Nieuwe Tolbrug wordt in de loop van 2025 verwacht, waarna de gemeente aan zet is om de uitwerking op te pakken. Het budget wordt ingezet voor de inhuur van een projectleider en ingenieursbureau. •

Kruispunt Appelgaarde-Hofzichtlaan € 35.000 Het budget wordt ingezet voor projectmanagement en afstemming met gemeente Den Haag ten behoeve van het regionale maatregelenpakket, waarvan de voortgang van dit project afhankelijk is.

•

Werktraject A12 - Spoorzone (Huygenstunnel) € 67.000 Met de betrokken partijen is afgesproken dat het vervolg een intensiever karakter zal hebben dan het eerste werktraject. Commitment hiervoor is onder meer te zien aan de fors hogere bijdragen van het ministerie van I&W en de gemeente Den Haag. Voor onze gemeente wordt uitgegaan van een bijdrage van € 30.000 in 2025. Dat bedrag wordt ingezet voor de bemensing van de externe projectorganisatie en de inhuur van ontwerp- en rekenbureaus.

•

Deelmobiliteit € 150.000 De resterende middelen uit 2024 worden in 2025 ingezet voor voorlichting en promotie voor deelautogebruik, stimuleren van initiatieven voor deelautogebruik, financiële bijdrage aan de uitvoering van de regionale aanpak, aanpassingen in de openbare ruimte om deelmobiliteit te reguleren en/of overlast te voorkomen. Hieronder valt ook de inzet van de ambtelijke ondersteuning voor dit project.

•

Mobiliteitsmanagement rondom de Mall € 100.000 De nog uit te voeren acties waaraan in 2024 niet meer was toegekomen, vinden plaats in 2025. Het gaat om extra inhuur en nog uit te voeren maatregelen.

•

Aanleg parkeerterrein De Tureluur € 300.000 Het initiatief van de Stichting Tureluur blijven we vooralsnog ondersteunen door het beschikbaar houden van de locatie Stompwijkseweg/Kostverlorenweg. Zodra de planning van Warmtelinq bekend is, kan een doorstart worden gepland. Het bedrag zal vrijvallen naar de algemene middelen in het geval dat de plannen geen doorgang vinden.

Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 36.000 voordelig.

Relevante documenten

37

Bouwsteen Mobiliteit en bereikbaarheid (iBabs nr. 2219) Stappenplan Leidschendam Centrum (iBabs nr. 3823) Koersnotitie Omgevingsvisie 2025 (iBabs nr. 3859)

38

3. Economie Gemeentelijk economisch beleid richt zich op het creëren van een sterk vestigingsklimaat voor bedrijven en ondernemers, het bevorderen van arbeidskansen voor een brede doelgroep en het sterk houden van het voorzieningenniveau. Een vitale lokale economie vormt een belangrijke bouwsteen voor een duurzaam vitale gemeente. Wat wilden we bereiken Leidschendam-Voorburg is een economisch vitale gemeente. In samenspraak met publieke en private partners werken we aan het vernieuwen en verduurzamen van voldoende passende plekken om te werken zoals winkelgebieden, kantoren en bedrijventerreinen. Hierbij zetten we in op een hoog voorzieningenniveau passend bij verdere verstedelijking, het borgen van voldoende passende en betaalbare bedrijfsruimte, en een aantrekkelijk en groen buitengebied met een passend economisch verdienmodel. Via regionale samenwerking dragen we actief bij aan een sterke regio. We investeren in een goede relatie en samenwerking met het bedrijfsleven en winkeliers onder meer door accountmanagement voor ondernemer en centrummanagement voor kernwinkelgebieden. We maken ons sterk voor het economisch belang binnen gebiedsontwikkeling door bij nieuwbouw 5% van het bouwvlak te bestemmen voor economische functie. Dit verhoogt de levendigheid in het gebied en zorgt voor meer arbeidsplaatsen.

Wat hebben we bereikt Ter versterking van het ondernemersklimaat en de levendigheid in en rond onze kernwinkelgebieden Damcentrum, Julianabaan en Huygenskwartier zijn concrete initiatieven en projecten in uitvoering c,q. in voorbereiding. Zoals bijvoorbeeld de vergroening van het Damplein en de plaatsing van een tijdelijk kunstwerk op het Stationsplein. Samen met ondernemers hebben we bereikt dat we dergelijke projecten steeds actiever en meer in gezamenlijkheid kunnen realiseren. Ook hebben we actief bijgedragen aan de vorming van een verenging van pandeigenaren in het Huygenskwartier. Naast de blijvende inzet op behoud van de bestaande bedrijventerreinen is in de projecten herontwikkeling Diaconessenhuis en bij gebiedsontwikkeling Overgoo ruimte voor bedrijfmatige activiteiten opgenomen. De huidige structurele inzet van accountmanagement en centrummanagement voor ondernemers heeft ons in staat gesteld om de relatie en het samenwerkend vermogen met onze ondernemers en hun vertegenwoordigers steeds verder te versterken. We trekken steeds vaker gezamenlijk op om groei van lokale bedrijvigheid en om groei in ondernemerschap te faciliteren en te stimuleren.

Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

Peiljaar

14 Functiemenging

%

2023

16 Vestigingen van bedrijven

per 1.000 inwoners 15-65 jaar

2023

Waarde

Bron

37,5 (landelijk DBS BAG/LISA 54,2) bewerking ABF Research 151,1 LISA (landelijk 181,8)

Toelichting op de indicatoren 14 Functiemenging

39

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 16 Vestigingen van bedrijven Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot 65 jaar.

Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Economie Door de regionale samenwerking in de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), Businesspark Haaglanden en het regionale Woon-werkakkoord dragen we bij aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Lokaal geven we uitvoering aan de bouwsteen Economie & Bedrijvigheid voor de Omgevingsvisie en de koersbepalende keuzes van de Koersnotitie. In 2025 verschijnt de Omgevingsvisie waarin het beleid voor economie en ruimte voor bedrijven en voorzieningen een belangrijke plek krijgt. Het terrassenbeleid draagt bij aan levendigheid van de winkelgebieden. We onderzoeken hoe we de toekomst van de kernwinkelgebieden verder kunnen optimaliseren. daarbij kijken we bijvoorbeeld naar functiemenging, omvorming van kernwinkelgebied naar levendige stadsstraat met sterk verscluster (Damcentrum), of het compacter maken van de winkelgebieden. We bieden ruimte aan particuliere initiatieven voor bedrijfsruimtes voor zzp’ers en kleine ondernemers en sturen ruimtelijk op de realisatie van voldoende passende en betaalbare bedrijfsruimte. Ondernemerschap De gemeente streeft ernaar economisch vitaal te zijn en te blijven door het accountmanagement bedrijven en het centrummanagement. Deze contactfuncties dichtbij de ondernemers zijn belangrijk voor een goede aansluiting met het lokale bedrijfsleven en de gemeentelijke dienstverlening.

De accountmanager en de centrummanager onderhouden het netwerk van ondernemers. Daarnaast ondersteunt de gemeente ondernemersfondsen en winkeliersverenigingen om de toekomst en vitaliteit van de winkelgebieden te behouden. Toerisme, horeca en evenementen We promoten recreatie en toerisme door citymarketing gericht op alle drie de kernen. Dat doen we door het uitvoeren van het promotieplan LV Verrast, het uitdragen van het toeristisch-recreatieve profiel van de gemeente en het versterken van de kwalitatieve en kwantitatieve bezoekerseconomie. Het nieuwe evenementenbeleid wordt in 2024 geïmplementeerd. In het evenementenbeleid leggen we de focus op verspreide kleinschalige en middelgrote evenementen. In 2024 wordt eveneens het nieuwe terrassenbeleid uitgerold. Wat hebben we daarvoor gedaan? Economie

40

Dit jaar stond in het teken van de integrale ruimtelijke ontwikkelkoers van onze gemeente, op weg naar de Omgevingsvisie. Ruimte en richting voor economische ontwikkeling loopt als rode draad door de Koersnotitie omgevingsvisie 2050, die dit jaar is vastgesteld. Een ontwikkelperspectief van wat we in onze gemeente aan werkgelegenheid en bedrijvigheid willen en kunnen realiseren om lokale en regionale opgaven op dit thema te faciliteren. In samenhang met de regionale opgaven om bedrijfskavels op bedrijventerreinen zo goed mogelijk te benutten en –mede door verduurzaming en energietransitie- toekomstbestendig te maken, is mede in opdracht van MRDH eind 2024 een verkenning gestart naar ontwikkelkansen en een passende aanpak voor de werklocaties Essesteijn en De Star. Het standplaatsenbeleid is geactualiseerd. Dat leidt er onder meer toe dat meerdere standplaatshouders gebruik kunnen maken van één plek en dat vergunningen voor een langere periode worden verstrekt (10 jaar in plaats van 3 jaar). Het terrassenbeleid hebben we verder uitgerold, met daarbij de uitdaging om ook verlevendiging te stimuleren in verblijfsgebieden, zoals het Stationsplein. De economische doelstellingen maken integraal onderdeel uit van de advisering over bouwprojecten en ontwikkelinitiatieven. Daarbij wegen wij de belangen van ruimte voor bedrijvigheid en ondernemerschap sterk mee.

We adviseren op passende economische functies op een passende plek. De economische doelstellingen zijn actief ingebracht en hebben meegewerkt aan de (integrale) aanpak van verbeterprojecten in en rond de openbare ruimte van de kernwinkelgebieden Julianabaan en Damcentrum. Een soortgelijke aanpak is gevolgd voor het Stationsplein in Voorburg. Speerpunten: •

Inzetten op bedrijfshuisvesting voor ondernemers; Toelichting: Als onderdeel van de verkoop van Herenstraat 40/42 (het voormalige kantoorpand van de gemeente) wordt aan de zijde van de Herenstraat als onderdeel van het project Herentuyn gewerkt aan een bedrijfsverzamelgebouw met daarboven appartementen. De onderhandelingen tussen ontwikkelaar, bouwer en gemeente zijn gestart.

•

Het inbedden van het economische beleid in de Omgevingsvisie LeidschendamVoorburg; Toelichting: De Koersnotitie voor de Omgevingsvisie is vastgesteld in 2024. De ontwerp-Omgevingsvisie zelf wordt in 2025 voltooid.

•

Het vernieuwen en verduurzamen van kernwinkelgebied De Julianabaan. Toelichting: De oorspronkelijke planning voor de oplevering van de Gebiedsvisie was gericht op eind 2024. Echter, in het eerste kwartaal van 2024 is er stagnatie ontstaan doordat het college heeft aangegeven nieuwe ontwikkelvarianten te willen onderzoeken. Deze varianten moesten een lager investeringsniveau bevatten en daarnaast woningen toevoegen. Dit leidde uiteindelijk tot drie varianten, waarvan uiteindelijk een vierde variant is voortgekomen. In december 2024 heeft het college de vierde basisvariant vastgesteld voor de uitwerking naar een gebiedsvisie. Na het doorlopen van het participatietraject in Q2 2025 zal medio 2025 de gebiedsvisie worden opgeleverd waarna het bestuurlijk besluitvormingstraject start

Ondernemerschap

41

De accountmanager bedrijven en de centrummanager hebben hun activiteiten op het vlak van relatiebeheer en samenwerking met lokale ondernemers en belangenvertegenwoordigers verder uitgebouwd. Ter verdere ondersteuning van marketing en promotie van lokale ondernemers is frequent met ondernemersvereniging MKB-Leidschendam-Voorburg samengewerkt. Bijvoorbeeld met het organiseren van diverse ondernemersevenementen, het promoten van lokaal ondernemerschap via publicaties en websites en op het stimuleren van samenwerking tussen bedrijven, arbeidsmarkt en onderwijs. Ook is verkend hoe we de samenwerking met ondernemers(verenigingen) verder kunnen versterken; bijvoorbeeld ten aanzien van thema's zoals verduurzaming van bedrijfsvastgoed op bedrijventerreinen. Als gemeente zijn we actief betrokken bij het Platform Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt (EOA) Leidschendam-Voorburg. Samen met bedrijfsleven, onderwijs en zorgsector werken wij aan de ontwikkeling van een gezonde economie. Bijvoorbeeld door netwerkbijeenkomsten over leren en werken, innovatie en duurzaam. Dit jaar is ingezet op de thema's inclusie beleid, digitale vaardigheden, doorlopende leerlijnen. Ook is een bijdrage geleverd aan het MBO Techniek Festival. Op gebied van centrummanagement is actief meegewerkt aan de projectopzet voor integrale gebiedsopgaven in Damcentrum, Julianabaan en Stationsplein.

Om ondernemerschap en -bewustzijn actief te stimuleren zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd. Onder andere over winkelcriminaliteit. Ook is gestart met de voorbereiding op de intentie om samen met ondernemers vertegenwoordigers in het Huygenskwartier een Bedrijven Investering Zone (BIZ) op te zetten voor pandeigenaren.

Speerpunten: Er zijn geen speerpunten aanwezig bij dit beleidsterrein.

Toerisme, horeca en evenementen We hebben de beleidsontwikkeling, op weg naar een toekomstbestendig evenementenbeleid, opgestart. De complexiteit van dit multidisciplinaire onderwerp vraagt om een integrale inzet en projectaanpak. Vooruitlopend hierop is in het Huygenskwartier als van pilot een tijdelijke maatregel van kracht die een passend geluidsniveau toelaat bij publieksevenementen in het gebied met versterkte muziek. De publiekscampagne LV verrast is ook dit jaar voortgezet. Vooruitlopend op een evaluatie van de campagne(aanpak) en is een verkenning opgestart naar doorontwikkeling van marketing en promotie.

Speerpunten: •

Het implementeren van het nieuwe evenementenbeleid; Toelichting: De ontwikkeling van een toekomstbestendig evenementenbeleid is gestart en wordt in 2025 voltooid. Vooruitlopend hierop is in het Huygenskwartier bij wijze van pilot een tijdelijke maatregel van kracht die een passend geluidsniveau toelaat bij publieksevenementen in het gebied met versterkte muziek.

•

Het uitrollen van het nieuwe terrassenbeleid. Toelichting: Het terrassenbeleid is uitgerold, met daarbij de uitdaging om ook verlevendiging te stimuleren in verblijfsgebieden, zoals het Stationsplein. 42

Betrokken verbonden partijen MRDH Economie Door de regionale samenwerking in de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), Businesspark Haaglanden en het regionale Woon-werkakkoord dragen we bij aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Wat heeft het gekost? Economie

Primitieve Begrotings- Begroting begroting wijzigingen na wijziging 2024 2024 2024

Realisatie 2024

Verschil 2024

Baten

621

1.020

1.641

1.385

-256

Lasten

1.495

541

2.036

2.158

-122

Saldo van lasten en baten

-873

479

-394

-772

-378

Bedragen x € 1.000

Financiële toelichting op de afwijkingen Het saldo van baten en lasten van het programma Economie is ten opzichte van de begroting 2024 in totaal € 378.000 nadelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. Baten € 256.000 nadelig Degeneratievergoeding glasvezel Er wordt degeneratievergoeding ontvangen voor de aanleg van glasvezelkabels. Door vertraging in de werkzaamheden van het aanleggen van glasvezelkabels, zijn er in 2024 minder inkomsten ontvangen. De verachting is dat de lagere vergoeding in 2024 op een later moment als nog wordt ontvangen overeenkomstig het tempo van het aanleggen van glasvezel (nadeel € 610.000). Toeristenbelasting De opbrengsten voor toeristenbelasting zijn in 2024 hoger uitgevallen dan begroot (voordeel € 317.00). Dit komt door een verhoging van het tarief, meer overnachtingen door een toename van het aantal Airbnb's en nagekomen opbrengsten uit 2023. Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 37.000 voordelig. Lasten € 122.000 nadelig Toerekening personele lasten Er is een hogere toerekening van personeelslasten op het programma Economie. Dit heeft te maken met extra inzet die heeft plaatsgevonden vanuit de beleidsafdeling en de toerekening hiervan aan de programma's (nadeel € 79.000). Overige afwijkingen Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 43.000 nadelig.

43

Relevante documenten Begroting & zienswijze MRDH (iBabs 3383) Bouwsteen economie en bedrijvigheid (iBabs 2221) Maatregelen ter verhoging van de leefbaarheid van Damcentrum (iBabs 1841) Bedrijfsverzamelgebouw Herenstraat (iBabs 2295)

44

4. Onderwijs De bekostiging van onderwijs gaat via het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap direct naar de schoolbesturen. De gemeente is verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs, leerlingenvervoer en de uitvoering van de Leerplichtwet. Ook heeft de gemeente een rol in het terugdringen van onderwijsachterstanden, onder andere door de bekostiging van nieuwkomersgroepen en voor- en vroegschoolse educatie. Volwasseneneducatie valt ook onder dit programma. Wat wilden we bereiken We willen dat ieder kind in onze gemeente kansrijk en gezond kan opgroeien en volwassenen zich blijven ontwikkelen. Goed onderwijs en talentontwikkeling leiden tot kansengelijkheid, door persoonlijke aandacht, door inspiratie om hun interesses en passies te volgen, en door ze aan te moedigen hun talent te ontplooien. Het onderwijs vervult hierbij een belangrijke taak. Als gemeente hebben we een rol om ervoor te zorgen dat kinderen op hun vierde jaar goed kunnen instromen in het onderwijs. Daarna hebben we de zorgplicht om vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen en jongeren te stimuleren hun startkwalificatie te behalen. Daarnaast moet de gemeente zorgdragen voor voldoende en passende onderwijshuisvesting.

Tenslotte heeft de gemeente vanuit haar wettelijke taken op het gebied van jeugd contacten met alle betrokken partners in dit veld, een belangrijke taak in het voeren van regie op de samenwerking tussen zorg- en onderwijspartners. Dat doen we onder meer door: • Ieder kind toegang te bieden tot goed onderwijs in een duurzaam en modern schoolgebouw en groene pleinen. • Samen met het onderwijs de buitenwereld naar binnen te halen, inclusief de ouders, om daarmee • Brede ontwikkeling van kinderen te stimuleren. Hierbij ook verschillende werelden aan elkaar koppelen, zoals sport, cultuur en gezondheid. Ook in het kader van de Rijke Schooldag. • In te zetten op talentontwikkeling, kansengelijkheid en veiligheid in en om het onderwijs. Wat hebben we bereikt In 2024 hebben we als gemeente samen met scholen, kinderopvangorganisaties en andere maatschappelijke partners gewerkt aan het versterken van de onderwijskansen voor kinderen en jongeren. We hebben bijgedragen aan het creëren van duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting, waarbij aandacht is besteed aan een gezonde leeromgeving. Daarnaast is ingezet op het ondersteunen van kinderen die extra begeleiding nodig hebben, bijvoorbeeld binnen de voor- en vroegschoolse educatie en het onderwijs aan nieuwkomers.

Ook is de samenwerking tussen onderwijs en andere domeinen verder verkend, met als doel een bredere ontwikkeling van kinderen te stimuleren en hun kansen te vergroten. Daarnaast hebben we inspanningen geleverd om schooluitval te voorkomen en jongeren te ondersteunen in het behalen van een startkwalificatie. Door de verbinding met onderwijs- en zorgpartners te versterken, is verder gewerkt aan een gezamenlijke aanpak voor kinderen en jongeren die extra ondersteuning nodig hebben. Voor bepaalde initiatieven rondom de brede ontwikkeling,zoals de Rijke Schooldag, zijn de eerste stappen gezet om samen met betrokken partijen verder te bouwen aan een stevig fundament.

Indicatoren Verplichte indicatoren Nr. Naam

Eenheid

17 Absoluut verzuim (niet op Aantal per 1.000 inwoners school ingeschreven 5-18 jaar leerplichtigen) 18 Relatief verzuim Aantal per 1.000 inwoners 5-18 jaar

Peiljaar

Waarde

Bron

2023

0,8 (landelijk DUO/Ingrado 6,3)

2023

43 (landelijk DUO/Ingrado 27)

45

19 Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO) %

%

2023

1,7 (landelijk DUO/Ingrado 2,4)

Toelichting op de indicatoren 17 Absoluut verzuim (niet op school ingeschreven leerplichtigen) Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school of instelling en ook niet vrijgesteld is van de inschrijvingsplicht. 18 Relatief verzuim Van relatief verzuim is sprake als een jongeren wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt (ongeoorloofd afwezig). Ook veelvoudig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. 19 Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO) % Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 tot 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Overige indicatoren Wat gingen we ervoor doen? Onderwijsbeleid In 2024 wordt de nieuwe Lokaal Educatieve Agenda (LEA) vastgesteld en geïmplementeerd. Hierin staan afspraken waar de gemeente samen met partners in het onderwijs gezamenlijk op in zetten. In de LEA is de gemeentelijk visie op onderwijs opgenomen, hierin wordt ingezet op sociaal-emotionele ontwikkeling, doorgaande leerlijnen, gelijke kansen, aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en onderwijs aan nieuwkomers.

Daarnaast wordt in 2024 op het gebied van leerplicht en vroegtijdig schoolverlaten meer preventief ingezet om verzuim en schooluitval te voorkomen. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het onderwijs. Er wordt geanticipeerd op rijksmaatregelen zoals de verlenging van de leeftijd voor RMC tot 27 jaar. Voor kinderen van 2,5 tot 4 jaar met een (mogelijke) taalachterstand zijn programma’s beschikbaar voor voor- en naschoolse educatie. Zij worden hier actief naartoe geleid, waarbij ingezet wordt op een hoger bereik. In 2024 wordt de peutermonitor ingevoerd. Onderwijshuisvesting In 2024 besluit de gemeenteraad over het nieuwe Integrale Huisvestingsplan (IHP), dat tot stand is gekomen na een intensief proces met schoolbesturen, kinderopvangorganisaties, maatschappelijke partners, kinderen en andere belanghebbenden. Centraal staat de (talent)ontwikkeling van het kind en hoe een gebouw daaraan kan bijdragen, waarbij we verder kijken dan alleen onderwijs en kinderopvang. Naast functionaliteit zijn duurzaamheid, bereikbaarheid, en toegankelijkheid belangrijke thema's. Lopende projecten zoals De Vijverhof, het Sint-Maartenscollege en de Maria Bernadette worden voortgezet. Wat hebben we daarvoor gedaan? Onderwijsbeleid De LEA is in mei 2024 vastgesteld door de Stuurgroep Jeugd en Onderwijs en is in juli 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Speerpunten: •

Acties 2024 nieuwe LEA uitvoeren;

46

Toelichting: De LEA werkgroepen zijn georganiseerd langs de programmalijnen Het jonge kind, School voor de toekomst en Aansluiting VMBO-MBO. Deze werkgroepen bestaan uit vertegenwoordigers uit het onderwijsveld en de kinderopvang en voeren de acties uit die in de LEA zijn opgenomen. Er wordt hierbij aangesloten bij het IHP en regionale afspraken over inclusiever onderwijs. Ook onderstaande thema’s hebben een plek in de werkgroepen. •

Voorkomen dat kinderen en jeugd voortijdig de school verlaten; Toelichting: De gemeente heeft zich voor dit speerpunt op verschillende manieren ingezet. Zo is regionaal een dashboard ontwikkeld om beter zicht te krijgen op thuiszitters. Ook hebben we gewerkt aan het herzien van de routeboeken verzuim om zo de samenwerking tussen scholen, samenwerkingsverbanden en de gemeente op dit vlak te versterken. Verder hebben we gewerkt aan het nieuwe regionale Vroegtijdig School Verlaten programma. In dit programma heeft het wetsvoorstel ‘van school naar duurzaam werk’ een belangrijke plek. Tot slot is lokaal de pilot ‘Jongeren buiten beeld’ gestart. Het doel van deze pilot is om jongeren in beeld te krijgen die we op reguliere wijze, via een doorstroomcoach, niet bereiken.

•

Meer peuters bereiken die een verhoogd risico lopen op een achterstand (huidig bereik is 87%); Toelichting: In een brief van 17 december 2024 is de gemeenteraad geïnformeerd over de opvolging van de moties Lokale Educatieve Agenda 2024 (4067). Uit eerste peutermonitor blijkt dat het aantal kinderen met een VE-indicatie die naar een VE-groep gaan, lager ligt dan verwacht. Het college is naar aanleiding van deze bevinding direct in contact getreden met de betrokken partijen en de uitkomsten van de peutermonitor worden nader geanalyseerd. Zo wordt gezamenlijk geduid of de uitkomsten uit de peutermonitor kloppen en welke aanvullende acties nodig zijn.

•

Regionaal samenwerken op thema’s zoals aanpak lerarentekort en leerlingenvervoer; Toelichting: In 2024 zijn regionaal contacten gelegd om te de mogelijkheden te onderzoeken voor regionale samenwerking rond leerlingenvervoer. Dit proces loopt door in 2025. Ook het onderwerp lerarentekort wordt in regionaal verband besproken met het onderwijs en loopt door in 2025. Landelijk wordt ook ingezet op het lerarentekort door onder meer de campagne “Werken met de Toekomst”.

•

Extra aandacht voor kinderopvang en een goede doorgaande leerlijn. Toelichting: Kinderopvangorganisaties die Voorschoolse Educatie aanbieden maken afspraken met scholen over de doorgaande lijn van peuters naar de kleuterklassen. Van een doorgaande lijn is sprake wanneer het pedagogisch-educatief handelen en het educatieve aanbod van de voorschoolse voorziening en het basisonderwijs goed op elkaar aansluiten. Deze aansluiting is belangrijk om een ononderbroken ontwikkelingslijn voor kinderen te realiseren, zonder overlap of gaten. De huidige resultaatafspraken tussen partners van de kinderopvang, onderwijs en gemeente zijn in 2021 gemaakt. De afspraken worden jaarlijks met deze partijen besproken. Het verbeteren van de doorgaande lijn is ook opgenomen in de LEA 2024, waardoor hier extra aandacht voor is.

Onderwijshuisvesting

47

In 2024 heeft de gemeente samen met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor 2025-2040, dat in 2025 ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit plan richt zich op duurzame, functionele en toekomstbestendige schoolgebouwen, waarbij naast onderwijs ook kinderopvang en talentontwikkeling een rol spelen. Daarnaast zijn lopende huisvestingsprojecten zoals De Vijverhof, het Sint-Maartenscollege en de Maria Bernadette voortgezet, waarbij stappen zijn gezet in het ontwerp- en besluitvormingsproces. Verder is een haalbaarheidsonderzoek gestart naar een nieuwe onderwijsvoorziening in Klein Plaspoelpolder. Met deze inspanningen wordt gewerkt aan een solide basis voor goed onderwijs in een passende en duurzame leeromgeving. Speerpunten: •

Opstellen (in samenhang met de LEA) en bewaken uitvoeringsplanning IHP; Toelichting: Samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties stelt de gemeente in 2024 een Integraal Huisvestingsplan op voor zowel PO als VO. Door de IHP’s te bundelen is betere afstemming in planning mogelijk en wordt de samenwerking tussen PO en VO bevorderd. Het nieuwe IHP wordt naar verwachting in Q2 2025 opgeleverd.

•

Beschikbaar stellen tijdelijke onderwijshuisvesting voor scholen die in aanmerking komen voor (ver)nieuwbouw. Toelichting: Voortvloeiend uit het IHP PO 2019-2023 werd in 2024 gewerkt aan onderstaande projecten: • Renovatie Kindcentrum Vijverhof in Voorburg: In 2024 is het technisch ontwerp uitgewerkt en aanbesteed. In Q1 2025 starten de bouwwerkzaamheden. De gemeente heeft een voormalig schoolgebouw aan de Oude Bleijk 4 geschikt gemaakt als tijdelijke huisvesting voor de school. • Nieuwbouw RKBS Maria Bernadette / Kindcentrum Ruysdael in Leidschendam: Het ruimtelijk kader is vastgesteld door de gemeenteraad in juli 2024. In Q1 2025 start de bouwheer met de ontwerpfase. Voortvloeiend uit het IHP VO 2017-2026 werd in 2024 gewerkt aan onderstaande projecten: • Nieuwbouw Sint Maartenscollege: In 2024 zijn door de bouwheer de projectmanager en het ontwerpteam geselecteerd. In Q1 2025 wordt gestart met de ontwerpfase. • Vernieuwbouw Dalton College: Medio 2024 is het huisvestingsonderzoek afgerond waarin mogelijke scenario’s voor vernieuwing van het Dalton College zijn vergeleken. In 2025 wordt er een architectuurhistorisch onderzoek uitgevoerd.