Document · PDF

3050 Bodemkwalitieitskaart PFAS Leidschendam-Voorburg Marmos sept 2021

Raadsvergadering 14 februari 2023, gemeente Leidschendam-VoorburgBij agendapunt: Raadsvoorstel vaststellen Bodemkwaliteitskaart met beleidsregels PFAS gemeente Leidschendam-Voorburg14.492 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

MARMOS bodemmanagement

INHOUDSOPGAVE 1. 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding Aanleiding: de PFAS-problematiek Geactualiseerde versies van het tijdelijk handelingskader PFAS Bodemkwaliteitskaart en toepassingsnormen PFAS Leidschendam-Voorburg Vereenvoudigde vaststellingsprocedure voor PFAS

1 1 2 3 3

Verantwoording dataset

3. 3.1 3.2

Bodemkwaliteitskaart PFAS Interpretatie van de gegevens Zones in de bodemkwaliteitskaart

7 7 10

Toepassingsnormen voor PFAS

BIJLAGEN Bijlage 1A: Bijlage 1B: Bijlage 1A: Bijlage 1B: Bijlage 3A: Bijlage 3B: Bijlage 4A: Bijlage 4B: Bijlage 4C: Bijlage 5A: Bijlage 5B: Bijlage 5C: Bijlage 6A: Bijlage 6B: Bijlage 7: Bijlage 8:

Meetwaarden PFOA (bovengrond) Meetwaarden PFOS (bovengrond) Meetwaarden PFOA (ondergrond) Meetwaarden PFOS (ondergrond) Statistische kengetallen PFAS buitengebied (bovengrond) Statistische kengetallen PFAS buitengebied (ondergrond 0,5-1,0 m-mv) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (bovengrond) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (ondergrond 0,5-1,0 m-mv) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (ondergrond 1,0-2,0 m-mv) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (zone 1 uit 2012) (bovengrond) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (zone 1 uit 2012) (ondergrond 0,5-1,0 m-mv) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (zone 1 uit 2012) (ondergrond 1,0-2,0 m-mv) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (zones 2+3+4 uit 2012) (bovengrond) Statistische kengetallen PFAS stedelijk gebied (zones 2+3+4 uit 2012) (ondergrond 0,5-1,0 m-mv) Bodemkwaliteitskaart PFAS Toepassingsnorm PFAS (0-2,0 m-mv)

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

MARMOS bodemmanagement

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

MARMOS bodemmanagement

INLEIDING

1.1

Aanleiding: de PFAS-problematiek

Tijdelijk handelingskader d.d. 8 juli 2019: onderzoeksplicht voor PFAS Op 8 juli 2019 heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat een Kamerbrief verstuurd met het ‘Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie’ (lit. 1). De inhoud hiervan wordt op termijn in de regelgeving opgenomen middels een wijziging van de Regeling bodemkwaliteit. Het handelingskader is gericht op het aantreffen in het milieu van de stoffen perfluoroctaanzuur (PFOA), perfluoroctaansulfonaat (PFOS) en HFPO-DA (GenX). Deze stoffen behoren tot de stofgroep poly- en prefluoralkylstoffen (stofgroep PFAS), een stofgroep die uit ruim 6000 stoffen bestaat. Volgens het handelingskader moeten initiatiefnemers, tot duidelijk is of er onbelaste gebieden in Nederland zijn, in het kader van de zorgplicht het gehalte aan PFAS meten in te verzetten grond en baggerspecie, die uit land- en waterbodem wordt ontgraven. Op de website van Rijkswaterstaat-Bodem+ is een advieslijst d.d. 12 juli 2019 gepubliceerd met 30 (28 waarvan 2 lineair en vertakt) te meten PFAS. GenX is niet opgenomen in de advieslijst van te meten PFAS, maar onderaan de advieslijst is vermeld dat men GenX alleen bij verdenking hoeft te meten.

Stagnatie in projecten door PFAS In de afgelopen jaren leidde het in de bodem van land en water aantreffen van PFAS met name in de Randstad tot problemen bij grondverzet en baggerwerkzaamheden. Zo is een groot gebied verontreinigd geraakt door de jarenlange uitstoot van PFAS door de fabriek van Dupont-Chemours in Dordrecht. Het tijdelijk handelingskader van 8 juli 2019 was beoogd om die projecten weer vlot te trekken. Voor PFAS is in de landelijke regelgeving nog geen normering vastgelegd. Formeel volgt uit de landelijke regelgeving dat bij niet-genormeerde stoffen in het kader van de zorgplicht wordt getoetst aan de bepalingsgrens. In het tijdelijk handelingskader is deze voor PFAS gesteld op 0,1 μg/kgds. Als interpretatie van de zorgplicht was derhalve aanvankelijk voor de bodemfunctie landbouw/natuur in het tijdelijk handelingskader van 8 juli 2019 een normwaarde opgenomen van 0,1 μg/kgds. Inmiddels is bekend dat in den lande meestal hogere gehalten PFAS worden gemeten dan deze 0,1 μg/kgds. Dat geldt ook voor de gemeente Leidschendam-Voorburg. Het aantreffen van hogere gehalten dan 0,1 μg/kgds en onzekerheid over de juridische consequenties van de aanwezigheid van PFAS in grond en bagger leidde per saldo tot meer stagnatie in de GWWsector.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

1/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

1.2

Geactualiseerde versies van het tijdelijk handelingskader PFAS

In het afgelopen jaar is het tijdelijk handelingskader voor PFAS twee keer geactualiseerd: geactualiseerde versie van 29 november 2019, met voorlopige achtergrondwaarden (lit. 2) geactualiseerde versie van 2 juli 2020, met definitieve landelijke achtergrondwaarden (lit. 3) Eind juni 2020 heeft het RIVM het onderzoek naar de landelijke achtergrondwaarden van PFAS in de Nederlandse bodem afgerond (lit. 4). Deze zijn als definitieve achtergrondwaarden opgenomen in een nieuwe versie van het tijdelijk handelingskader PFAS (lit. 3), dat op 3 juli 2020 door de Staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat is toegezonden aan de Tweede Kamer. Deze definitieve landelijke achtergrondwaarden zijn als volgt: PFOA (som lineair + vertakt): 1,9 μg/kgds PFOS (som lineair + vertakt): 1,4 μg/kgds De overige PFAS zijn in het onderzoek van het RIVM zelden boven de detectiegrens aangetoond. In het tijdelijk handelingskader is opgenomen dat voornoemde achtergrondwaarde van PFOS (1,4 μg/kgds) ook als toepassingswaarde geldt voor de overige PFAS. Voor de bodemkwaliteits- en bodemfunctieklassen wonen en industrie vermeldt het tijdelijk handelingskader de volgende toepassingswaarden (ook wel aangeduid als de 3/7/3 waarden): voor alle individuele PFAS: 3 μg/kgds.

met uitzondering van PFOA voor PFOA: 7 μg/kgds Deze 3/7/3 waarden gelden voor toepassingen op de landbodem boven grondwaterniveau (tot ten hoogste 1 meter onder het maaiveld bij gebieden met een hoge grondwaterstand). Verder bevat het tijdelijk handelingskader voorlopige toepassingswaarden voor een aantal andere situaties. Het tijdelijk handelingskader voor PFAS en de hierin opgenomen toepassingswaarden waaronder de voorlopige achtergrondwaarden hebben echter nog niet de formele status van regelgeving. Dit is pas het geval na opname van deze voorlopige achtergrondwaarden en overige toetsingswaarden in bijlage B van de Regeling bodemkwaliteit en bekendmaking hiervan in de Staatscourant. Het is de bedoeling dat op termijn wel een definitieve normstelling voor PFAS wordt opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit1. Daarvoor moet eerst landelijk nog een aantal onderbouwende onderzoeken worden afgerond. In afwachting van deze onderzoeken zijn de toepassingswaarden uit het tijdelijk handelingskader veilig gekozen. Het valt daarom niet te verwachten dat de definitieve normering strenger uitpakt dan de voorlopige toepassingswaarden. Van gemeenten wordt verwacht dat zij bodemkwaliteitskaarten en eventueel gebiedsspecifiek beleid voor PFAS vaststellen.

Een bijlage bij een Kamerbrief d.d. 15 april 2020 (lit. 5) vermeldde hiervoor als planning april 2021. Inmiddels is de verwachting dat de normstelling voor PFAS pas bij het in werking treden van de Omgevingswet wordt opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. 1

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

2/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

In september 2020 heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA, European Food Safety Authority) nieuwe gezondheidskundige grenswaarden gepubliceerd voor de combinatie van vier PFAS. Naar aanleiding daarvan heeft het RIVM de humane risicogrenzen voor bodem opnieuw beoordeeld (lit. 6). De opnieuw berekende humane risicogrenzen zijn niet lager dan de huidige 3/7/3 waarden uit het Tijdelijk handelingskader. Dit betekent dat de 3/7/3 waarden ook voldoen aan de beschermingsdoelen en -niveaus van het Besluit bodemkwaliteit na implementatie van het EFSA advies (lit. 6).

1.3

Bodemkwaliteitskaart en toepassingsnormen PFAS Leidschendam-Voorburg

In het najaar van 2013 hebben de gemeenteraden van Leidschendam-Voorburg, Voorschoten en Wassenaar een gezamenlijke nota bodembeheer inclusief bodemkwaliteitskaart vastgesteld (lit. 7 en 8). De stofgroep PFAS was nog niet opgenomen in deze bestaande bodemkwaliteitskaart, omdat de PFASproblematiek destijds nog niet bekend was. Voorliggende bodemkwaliteitskaart vormt een aanvulling op de bestaande bodemkwaliteitskaart uit 2012 (lit. 7) voor de stofgroep PFAS. Voorliggende bodemkwaliteitskaart voor PFAS heeft alleen betrekking op het grondgebied van de gemeente Leidschendam-Voorburg. Zoals hiervoor al opgemerkt heeft het tijdelijk handelingskader voor PFAS geen formele, juridische status. In hoofdstuk 4 van dit rapport is daarom vastgelegd hoe de achtergrondwaarden en de toepassingswaarden uit het tijdelijk handelingskader worden gehanteerd in de gemeente Leidschendam-Voorburg.

1.4

Vaststellingsprocedure voor PFAS

Door het vaststellen van deze bodemkwaliteitskaart voor PFAS kan een aantal projecten weer verder, vermindert de noodzaak tot het uitvoeren van PFAS-analyses en wordt er duidelijkheid geboden over de te hanteren toetsingsnormen. De toepassingsnormen zoals opgenomen in hoofdstuk 4 van dit rapport gelden als gebiedsspecifiek beleid. Op grond van het Besluit bodemkwaliteit wordt gebiedsspecifiek beleid vastgesteld door de gemeenteraad, waarbij een openbare voorbereidingsprocedure conform Afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht wordt gevolgd (o.a. 6 weken ter inzage voor inspraak). In december 2019 is het Besluit bodemkwaliteit gewijzigd, waarbij voor het vaststellen van gebiedsspecifiek beleid voor PFAS een uitzondering in het Besluit bodemkwaliteit werd opgenomen (lit. 9). Deze uitzondering was tijdelijk en gold tot 1 januari 2021. De uitzondering hield in dat het College van B&W in plaats van de gemeenteraad gebiedsspecifiek beleid voor PFAS mocht vaststellen en dat er geen openbare voorbereidingsprocedure nodig was.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

3/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

4/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

VERANTWOORDING DATASET

Bodemonderzoeken met PFAS-gegevens Begin 2020 heeft de gemeente Leidschendam-Voorburg 2 onderzoeken laten uitvoeren om PFASgegevens te verzamelen: een onderzoek in het stedelijk gebied, waarbij 42 boringen in duplo zijn uitgevoerd tot 1,5 m-mv. Van elk van deze 42 boorlocaties zijn de PFAS-gehalten bepaald in de dieptetrajecten 0-0,5 m-mv en 0,5-1,0 m-mv. Bij een aantal is ook het dieptetraject 1,0-1,5 m-mv geanalyseerd; een onderzoek met 20 deellocaties van weilanden in het buitengebied. Deze boringen zijn tot 1,0 m-mv uitgevoerd. Ook hiervan zijn meestal de PFAS-gehalten bepaald in de dieptetrajecten 0-0,5 m-mv en 0,5-1,0 m-mv. Bij enkele deellocaties zijn de dieptetrajecten 0-0,3 m-mv en 0,3-0,5 m-mv apart bemonsterd en geanalyseerd. Verder zijn tevens PFAS-analyses meenomen bij diverse bodemonderzoeken die vanwege andere aanleidingen zijn uitgevoerd. Op 20 juli 2020 is een export gemaakt uit het gemeentelijk bodeminformatiesysteem. Naast de hiervoor genoemde PFAS-onderzoeken bevat deze export PFASgegevens uit 44 andere bodemonderzoeken. Afgezien van 1 ouder onderzoek uit mei 2019 zijn altijd laboratoriumanalyses uitgevoerd op de 30 PFAS uit de advieslijst van Bodem+ van 12 juli 2019. Bij een aantal onderzoeken is tevens GenX bepaald. Enkele van deze PFAS kunnen niet worden ingevoerd in het bodeminformatiesysteem (4:2 FTS, 6:2 FTS, 8:2 FTS, 10:2 FTS en GenX).

In het algemeen worden voor deze PFAS geen gehalten boven de detectiegrens aangetoond. De gegevens zijn gecontroleerd op vreemde, afwijkende invoerwaarden voor PFAS (en zo nodig gecorrigeerd). Incidenteel missende invoer van een enkele PFAS zoals MeFOSAA is niet uitputtend nagezocht, omdat dit geen wezenlijke invloed heeft op de uitkomsten.

Niet representatieve gegevens De volgende gegevens worden niet meegerekend in de bodemkwaliteitskaart: 10 monsters met grotere dieptetrajecten dan 0,8 meter (0-1,0 m-mv, 0-1,1 m-mv, 0-2,0 m-mv, 0,05-1,0 m-mv) de gegevens van de voormalige brandweerlocatie Einddorpstraat 18 te Voorburg. Meestal is een dieptetraject van (circa) 0,5 meter bemonsterd en geanalyseerd. De dataset bevat enkele monsters die over een groter dieptetraject zijn bemonsterd, waarbij bovendien de boven- en ondergrond met elkaar gemengd zijn. Deze zijn uitgesloten van de bodemkwaliteitskaart. Een monster met dieptetraject 0,7-1,5 m-mv is meegerekend bij het dieptetraject 1,0-1,5 m-mv. Aan de Einddorpstraat 18 te Voorburg stond in de periode 1990-2000 een brandweerkazerne. Voor die tijd werd de locatie al gebruikt als oefenterrein van de brandweer. Blusschuim bevat vaak PFAS, zodat dit een voor PFAS verdachte locatie is. Er zijn op deze locatie duidelijk hogere PFOS-gehalten aangetoond,

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

5/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

tot maximaal 25,8 μg/kgds (som lineair + vertakt). Alle gegevens van deze locatie zijn uitgesloten van de bodemkwaliteitskaart (onderzoekscode AA191604554)2. Overigens is een tweede locatie met hoge gehalten PFOS (som) tot maximaal 25,5 μg/kgds wel meegerekend (onderzoekscode AA191604442). Dit betreft een speelplaats aan het Van Deventerplein die al decennia openbaar groen is. Er is voor deze locatie geen historische verklaring bekend voor de hogere PFAS-meetwaarden.

Detectiegrenzen Afgezien van PFOA en PFOS wordt in de meeste gevallen geen gehalte PFAS boven de detectiegrens aangetoond. In het algemeen bedraagt deze detectiegrens 0,1 μg/kgds. PFBA heeft bij ongeveer 10% van de dataset een iets hogere detectiegrens tussen 0,2 en 0,4 μg/kgds. De overige PFAS hebben incidenteel een hogere detectiegrens dan 0,1 μg/kgds (tot maximaal 0,4 μg/kgds).

Deze locatie is wel opgenomen in de kaarten in bijlage 1 en 2

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

6/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

BODEMKWALITEITSKAART PFAS

3.1

Interpretatie van de gegevens

Algemeen Bijlage 1A en 1B bevatten kaarten met de meetwaarden van PFOA en PFOS in de bovengrond (0-0,5 m-mv). De meetwaarden dieper dan 0,5 m-mv zijn weergegeven in bijlage 2A en 2B. Uit deze kaarten komt een verschil naar voren tussen het stedelijk gebied en het buitengebied: in het buitengebied is PFOA hoger dan PFOS3 in het stedelijk gebied is PFOS hoger dan PFOA Bijlage 3 t/m 6 bevatten statistische kengetallen voor de PFAS uit de advieslijst van Bodem+ voor: het buitengebied (bijlage 3); het stedelijk gebied (bijlage 4); het stedelijk gebied opgesplitst in zone 1 (bijlage 5) en zone 2+3+4 (bijlage 6) uit de bodemkwaliteitskaart uit 2012. De kengetallen zijn berekend voor de dieptetrajecten 0-0,5 m-mv en 0,5-1,0 m-mv. Voor het stedelijk gebied zijn met name in zone 1 ook voldoende gegevens beschikbaar dieper dan 1,0 m-mv, zodat hier ook kengetallen zijn opgenomen van het dieptetraject 1,0-2,0 m-mv4. De bovengrond (0-0,5 m-mv) heeft in het algemeen de hoogste gehalten PFAS. Uit het beperkte aantal meetlocaties met bemonstering van zowel 0-0,3 m-mv als 0,3-0,5 m-mv komt geen duidelijk beeld naar voren. Bij deze locaties zijn beide meegerekend bij de statistische kengetallen van het dieptetraject 0-0,5 m-mv.

PFOA Bij PFOA is de atmosferische depositie duidelijk de belangrijkste bron. De hoogste gehalten worden gemeten in het buitengebied, op onverharde ongeroerde plaatsen. Het grondgebied van de gemeente Leidschendam-Voorburg ligt hemelsbreed op een afstand tussen 34 en 40 km ten noordnoordwesten van de fabriek van Chemours (voorheen Dupont) in Dordrecht. Deze fabriek is de bekendste bron van verontreiniging met PFAS in Nederland. Met name in noordoostelijke richting vanaf Chemours zijn tot op tientallen kilometers afstand hogere gehalten PFOA in de bodem aangetoond.

3 4

Met PFOA en PFOS wordt steeds de som bedoeld van lineair+vertakt. Op enkele monsters na betreft dit vrijwel altijd analyses van het dieptetraject 1,0-1,5 m-mv.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

7/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

PFOS Ook PFOS wordt algemeen in geringe gehalten in de bodem aangetoond als gevolg van atmosferische depositie. Aangezien de gehalten PFOS in het stedelijk gebied hoger zijn dan in het buitengebied speelt blijkbaar in het stedelijk gebied ook een lokale belasting met PFOS een rol.

Overige PFAS De overige PFAS worden meestal niet boven de detectiegrens aangetoond. Incidenteel zijn hogere gehalten van de overige PFAS gemeten ( > 3 μg/kgds), soms wel en soms niet in combinatie met hoge gehalten PFOS: in het buitengebied is op 2 plaatsen in de ondergrond (0,5-1,0 m-mv) een hoger gehalte PFBA gemeten (3,7 en 2,4 μg/kgds). Op beide plekken is het gehalte PFOA 0,3 μg/kgds en is PFOS niet boven de detectiegrens aangetoond; op een andere locatie in het buitengebied is in de ondergrond een gehalte PFPeA gemeten van 3,9 μg/kgds. Hier is het gehalte PFOA 0,9 μg/kgds en is PFOS eveneens niet boven de detectiegrens aangetoond; de hoogste meetwaarden PFNA, PFDA, PFUnDA, PFDoA, PFTrDA en PFTeDA zijn gemeten onder een trottoir van de Parkweg in Voorburg. De gehalten PFOA en PFOS wijken op deze locatie niet af van de rest van het stedelijk gebied; op de voormalige brandweerlocatie Einddorpstraat 18 zijn verhoogde gehalten PFDS (0,8 μg/kgds) en PFOSA (0,7 μg/kgds) gemeten. Overigens is PFOA op deze locatie niet boven de detectiegrens aangetoond; op de locatie met hoge PFOS-gehalten aan het Van Deventerplein is tevens een gehalte PFBA van 14 μg/kgds gemeten; de meetwaarden PFHxS boven de detectiegrens (0,1 en 0,2 μg/kgds) vallen in het buitengebied samen met de hoogste meetwaarden van PFOA.

Relatie met organische stof Volgens het tijdelijk handelingskader voor PFAS wordt geen bodemtypecorrectie toegepast bij een organische stofgehalte minder dan 10% (vergelijkbaar met de bodemtypecorrectie bij PAK). In een groot deel van de gemeente wordt veen in de ondergrond aangetroffen en is het percentage organische stof dus hoger dan 10%. In een deel van het buitengebied bestaat de bovengrond uit veen. In het buitengebied is bij 6 bovengrondmonsters en 6 ondergrondmonsters het percentage organische stof bepaald. Bij deze monsters kan geen verband tussen PFAS en organische stof worden vastgesteld. Wel bevat de dataset één uitschieter PFPeA (3,9 μg/kgds) in de ondergrond van het buitengebied. Deze uitschieter is gemeten in een veenlaag met een organische stofgehalte van 64,2%. In het stedelijk gebied zijn meer gegevens van organische stof beschikbaar. Hier valt een eventueel verband tussen PFAS en organische stof niet goed te bepalen, omdat daarbij tevens rekening moet worden gehouden met de aan- of afwezigheid van terreinverharding en ophogingen.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

8/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

Buitengebied Het buitengebied voldoet aan de achtergrondwaarden uit het tijdelijk handelingskader voor PFAS d.d. 2 juli 2020 (boven- en ondergrond). Daarbij zijn de gehalten PFOA en PFOS in de bovengrond (0-0,5 m-mv) hoger dan in de ondergrond. Voor de bovengrond geldt verder het volgende: 60% van de PFOA-gehalten in de bovengrond ligt tussen de voorlopige achtergrondwaarde uit november 2019 (0,8 μg/kgds) en de definitieve achtergrondwaarde uit juli 2020 (1,9 μg/kgds); 30% van de PFOS-gehalten in de bovengrond ligt tussen de voorlopige achtergrondwaarde uit november 2019 (0,9 μg/kgds) en de definitieve achtergrondwaarde uit juli 2020 (1,4 μg/kgds). Er zijn voor PFOS in het buitengebied tot dusverre geen meetwaarden boven de landelijke achtergrondwaarde d.d. 2 juli 2020. Op een beperkt aantal locaties zijn 2 dieptetrajecten van de bovenste halve meter bemonsterd en geanalyseerd. Op deze plekken zijn 2 verschillende lagen in de bovengrond onderscheiden als gevolg van aanvullingen om de bodemgesteldheid te verbeteren. Hieruit komt geen duidelijk beeld naar voren. Overigens zijn in deze gevallen beide meetwaarden meegerekend in bijlage 3A. NB. Als begrenzing van het buitengebied is uitgegaan van de begrenzing van zone 5 uit de bodemkwaliteitskaart uit 2012.

Stedelijk gebied Ook in het stedelijk gebied zijn zelden gehalten PFOA boven de achtergrondwaarde d.d. 2 juli 2020 aangetoond. PFOS wijkt in het stedelijk gebied duidelijk af van het buitengebied: 31 van de 89 bovengrondmonsters (35%) heeft een PFOS-gehalte hoger dan de achtergrondwaarde d.d. 2 juli 2020. Volgens de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (lit. 10) worden zones in een bodemkwaliteitskaart geclassificeerd op basis van het rekenkundig gemiddelde. Een groot deel van de stedelijke gegevens komt uit de vooroorlogse bebouwing van Voorburg (zone 1 uit de bodemkwaliteitskaart uit 2012). In de bovengrond van zone 1 is het rekenkundig gemiddelde van PFOS 1,7 μg/kgds en dus hoger dan de landelijke achtergrondwaarde d.d. 2 juli 2020. In de rest van het stedelijk gebied (zones 2+3+4 tezamen) is het rekenkundig gemiddelde voor PFOS in de bovengrond 1,3 μg/kgds en dus net lager dan de landelijke achtergrondwaarde. Maar ook in de zones 2+3+4 tezamen is bij 14 van de 38 bovengrondmonsters (37%) een gehalte PFOS gemeten hoger dan de landelijke achtergrondwaarde van 2 juli 2020. Het maakt daarbij niet uit wat de bodemkwaliteitsklasse voor de NEN5740-parameters is.

Zone 3 heeft in de bodemkwaliteitskaart uit 2012 voor de NEN5740-parameters de kwaliteitsklasse Achtergrondwaarde, maar de helft van de PFOS-metingen van de bovengrond voldoet niet aan de landelijke achtergrondwaarde uit het tijdelijk handelingskader d.d. 2 juli 2020.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

9/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

De exacte oorzaak van dit verschil tussen stedelijk gebied en buitengebied is niet bekend. Afgezien van de voormalige brandweerkazerne (niet meegerekend) zijn de hogere PFOS-gehalten niet te herleiden naar een lokale puntbron, maar is er blijkbaar sprake van een diffuse belasting doordat PFAS in diverse consumentenproducten worden toegepast. Vanwege de regelmatig verhoogde gehalten PFOS voldoet de bovengrond van het stedelijk gebied niet aan de achtergrondwaarden uit het tijdelijk handelingskader voor PFAS d.d. 2 juli 2020. Ook komen in het stedelijk gebied vaker uitschieters voor boven de toepassingswaarden voor wonen en industrie, maar het gemiddelde ligt ruim onder de toepassingswaarden voor wonen en industrie. Daarbij valt geen nadere onderverdeling te maken binnen het stedelijk gebied. De gehalten kunnen vooral plaatselijk uiteenlopen, afhankelijk van de aan- of afwezigheid van terreinverharding en ophooglagen.

3.2

Zones in de bodemkwaliteitskaart

Bijlage 7 bevat de bodemkwaliteitskaart voor PFAS. De bodemkwaliteitskaart voor PFAS van de gemeente Leidschendam-Voorburg bestaat uit 2 zones: zone PFAS buitengebied zone PFAS stedelijk gebied Voor de begrenzing van deze zones wordt aangesloten op de bestaande zones uit de bodemkwaliteitskaart uit 2012. De zones 1 t/m 4 uit de bestaande bodemkwaliteitskaart vormen de zone PFAS stedelijk gebied. De zone PFAS buitengebied is gelijk aan zone 5 uit de bestaande bodemkwaliteitskaart. Deze bodemkwaliteitskaart kan als bewijsmiddel (milieu-hygiënische verklaring) dienen voor de volgende toepassingswaarden uit het tijdelijk handelingskader van 2 juli 2020: Zone Dieptetraject Bewijsmiddel definitieve Bewijsmiddel achtergrondwaarden 3/7/3 waarden PFAS buitengebied 0-1,0 m-mv Ja Ja PFAS stedelijk gebied 0-0,5 m-mv Nee Ja PFAS stedelijk gebied 0,5-2,0 m-mv Ja Ja Voor het buitengebied zijn dieper dan 1,0 m-mv vrijwel geen gegevens beschikbaar. Om deze reden is het dieptetraject voor het buitengebied in bovenstaande tabel beperkt tot 0-1,0 m-mv.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

10/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

TOEPASSINGSNORMEN VOOR PFAS

Onderstaande tabel bevat de toepassingsnormen voor PFAS op de landbodem in de gemeente Leidschendam-Voorburg: Gebied Dieptetraject Toepassingseisen PFAS Zone PFAS buitengebied 0-2,0 m-mv PFOA: 1,9 μg/kgds PFOS: 1,4 μg/kgds Overige individuele PFAS: 1,4 μg/kgds Zone PFAS stedelijk gebied 0-2,0 m-mv PFOA: 7 μg/kgds Overige individuele PFAS: 3 μg/kgds Hele gemeente Dieper dan 2,0 m-mv PFOA: 1,9 μg/kgds PFOS: 1,4 μg/kgds Overige individuele PFAS: 1,4 μg/kgds Deze toepassingsnormen zijn in kaart weergegeven in bijlage 8.

Toelichting

Zone PFAS buitengebied Als toepassingseisen gelden de achtergrondwaarden uit het tijdelijk handelingskader voor PFAS d.d. 2 juli 2020. Dit sluit aan bij de kwaliteit zoals vastgesteld in de bodemkwaliteitskaart.

Zone PFAS stedelijk gebied De bovengrond van het stedelijk gebied voldoet niet aan de landelijke achtergrondwaarden uit het tijdelijk handelingskader d.d. 2 juli 2020. Om knelpunten in grondverzet binnen het stedelijk gebied tegen te gaan is een ruimere norm nodig dan de landelijke achtergrondwaarden. Het tijdelijk handelingskader vermeldt als toepassingswaarden voor de bodemkwaliteits- en bodemfunctieklassen wonen en industrie 7 μg/kgds voor PFOA en 3 μg/kgds voor de overige PFAS (ook wel aangeduid als de 3/7/3 waarden). Deze hebben nu nog niet de status van Maximale waarden voor wonen of industrie. Naar verwachting worden op termijn wel Maximale waarden voor wonen of industrie opgenomen in bijlage B van de Regeling bodemkwaliteit. Naar verwachting zullen die in dat geval gelijk zijn aan deze 3/7/3 waarden (dan wel ruimer zijn dan deze waarden). Deze 3/7/3 waarden worden daarom als toepassingsnorm gehanteerd in het stedelijk gebied. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt op basis van de toepassingsnormen voor andere stoffen (ongeacht toepassingsnorm achtergrondwaarde, klasse wonen of klasse industrie voor de NEN5740-parameters). De 3/7/3 waarden gelden ongeacht de herkomst van de grond of bagger.

Aangezien de 3/7/3 waarden in de toekomst als generieke normen worden opgenomen in de landelijke regelgeving wordt geen onderscheid gemaakt tussen grond of bagger afkomstig van binnen of buiten het eigen bodembeheergebied.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

11/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

Dieptetraject 0-2,0 m-mv Volgens het tijdelijk handelingskader gelden de 3/7/3 waarden voor wonen en industrie alleen boven grondwaterniveau (tot ten hoogste 1 meter onder het maaiveld bij gebieden met een hoge grondwaterstand). De meeste toepassingen vinden plaats op het maaiveld of in de bovengrond. In het algemeen gaat het om toepassingen boven de grondwaterstand, zoals aanvullingen van kruipruimtes en ophogingen. Voor incidentele diepere toepassingen gelden de 3/7/3 waarden tot 2,0 m-mv. Dit sluit aan bij de keuze uit paragraaf 4.5 van de nota bodembeheer (lit. 8) om identieke toepassingseisen te hanteren voor het hele dieptetraject van 0-2,0 m-mv. Dieper dan 2,0 m-mv geldt standaard de landelijke achtergrondwaarde als toepassingsnorm.

Verspreiden van bagger op aan dezelfde watergang grenzende percelen De Regeling bodemkwaliteit bevat een afzonderlijke normering voor het verspreiden van bagger op aan dezelfde watergangen grenzende percelen. Het is volgens het Besluit bodemkwaliteit niet toegestaan om in gebiedsspecifiek beleid strengere normen vast te leggen dan deze ‘maximale waarden voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzend perceel’. Deze normen voor het verspreiden van bagger bestaan uit: een modelmatige berekening van de ecologische risico’s, aangeduid als msPAF (meer stoffen Potentieel Aangetaste Fractie); afzonderlijke samenstellingswaarden voor cadmium en minerale olie. Daarnaast mag (ongeacht de uitkomst van msPAF) voor geen enkele stof het gehalte hoger zijn dan de interventiewaarde; de Achtergrondwaarde voor de overige, niet in de msPAF-berekening opgenomen stoffen. Het tijdelijk handelingskader vermeldt voor het verspreiden van bagger op aan dezelfde watergang grenzende percelen de 3/7/3 waarden. Deze 3/7/3 waarden zijn gebaseerd op een risicomodelering van het RIVM voor de bodemfuncties landbouw en natuur (lit. 11). Voor het verspreiden van bagger op aan dezelfde watergang grenzende percelen hanteert de gemeente de 3/7/3 waarden zoals vermeld in het tijdelijk handelingskader.

De verwachting is dat deze 3/7/3 waarden in april 2021 als normering voor het verspreiden van bagger worden opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit.

Specifiek voor PFAS verdachte locaties Zoals verder beschreven in de nota bodembeheer (lit. 8) is het toepassen van grond op basis van de bodemkwaliteitskaart pas mogelijk, nadat eerst een historische toets is uitgevoerd. Het meest verdacht voor PFAS zijn de locaties waar PFAS worden geproduceerd en brandweeroefenplaatsen (met beperkte of ontbrekende bodembeschermende voorzieningen en/of opvangbassins) waar met grote regelmaat brandblusschuim is toegepast. Maar PFAS zijn ook gebruikt in de galvanische

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

12/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

industrie, papier- en textielindustrie, grafische industrie en zijn vermoedelijk ook aanwezig bij de eindontvangers van afvalproducten zoals stortplaatsen en afvalwaterzuiveringsinstallaties. De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft steekproefsgewijs diverse Hinderwetvergunningen opnieuw beoordeeld. Verder zijn diverse reeds gerapporteerde historische onderzoeken opnieuw bekeken op de mogelijke aanwezigheid van PFAS in de bodem. Ook is het zogenaamde krantenknipsel-archief geraadpleegd om te onderzoeken of in het verleden grote branden zijn geweest (waar mogelijk blusschuim is gebruikt). De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) heeft helaas geen overzicht van branden waar blusschuim is gebruikt. Het adviesbureau Sweco heeft PFAS-verdachte locaties voor heel Nederland in een GIS-kaart inzichtelijk gemaakt (https://www.sweco.nl/actueel/nieuws/sweco-publiceert-signaleringskaart-pfas-locaties/). Uit bovenstaande inventarisatie komen binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg geen PFAS verdachte locaties naar voren die gerelateerd kunnen worden aan bedrijfsmatige activiteiten.

Er zijn wel enkele aandachtsgebieden: een brandweeroefenplaats ter plaatse van een voormalige brandweerkazerne aan de Einddorpstraat 18; een nog onbekende brandweeroefenplaats in de gemeente Leidschendam; een brandweeroefenplaats aan de Groene Zoom te Den Haag (lag voor 2000 in de gemeente Leidschendam en was eigendom van de gemeente Voorburg) een huisvuilstortlocatie in de Klaverweide; een (puin)stort in Zoetermeer op de grens met Leidschendam; de grond onder (voormalige) kunstgrasvelden.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

13/14

Eindrapport, 23 september 2021

MARMOS bodemmanagement

LITERATUUR 1.

Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie; Kamerstukken II, 2018/19, 28089 nr. 146, bijlage bij Kamerbrief van 8 juli 2019. 2. Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie (geactualiseerde versie van 29 november 2019), Kamerstukken II, 2019/20, 35334 nr. 20, bijlage bij Kamerbrief van 1 december 2019. 3. Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie (geactualiseerde versie van 2 juli 2020), Kamerstukken II, 2019/20, 35334 nr. 116, bijlage bij Kamerbrief van 3 juli 2020. 4. Achtergrondwaarden perfluoralkylstoffen (PFAS) in de Nederlandse landbodem; A. Wintersen et al., RIVM-briefrapport 2020-0100, 2020. 5. Vervolgacties aanpak PFAS en aanbieding ringonderzoek PFAS, Kamerstukken II, 2019/20, 35334 nr. 80, Kamerbrief van 15 april 2020. 6. Memo Achtergrondwaarden en risicogrenzen ten behoeve van onderbouwing Maximale Waarden PFAS voor toepassen van grond en baggerspecie; RIVM, 20 juli 2021 7. Bodemkwaliteitskaart Gemeentes Leidschendam-Voorburg, Voorschoten en Wassenaar; Marmos Bodemmanagement, 3 november 2012. 8. Nota bodembeheer gemeentes Leidschendam-Voorburg, Voorschoten en Wassenaar – Regels voor het toepassen van grond en baggerspecie; Marmos Bodemmanagement, 10 oktober 2013. 9.

Besluit van 13 december 2019 tot wijziging van het Besluit bodemkwaliteit in verband met de versnelling van de totstandkomingsprocedure voor het vaststellen van gebiedsspecifiek beleid voor PFAS; Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, jaargang 2019, nummer 491. 10. Richtlijn bodemkwaliteitskaarten; Ministerie van VROM en Ministerie van Verkeer en Waterstaat; gepubliceerd via website NEN, 7 september 2007. 11. Overzicht van risicogrenzen voor PFOS, PFOA en GenX ten behoeve van een tijdelijk handelingskader voor het toepassen van grond en baggerspecie op of in de landbodem; RIVM, 4 maart 2019.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

14/14

Eindrapport, 23 september 2021

Bodemkwaliteitskaart 2012 Zone 1 Zone 2 Zone 3 Zone 4 Zone 5

SCHAAL: 1:35.000

Meetwaarden PFOA (som), bovengrond (0-0,5 m-mv) Maximale meetwaarde per onderzoekslocatie < 0,4 µg/kgds 0,4-0,8 µg/kgds 0,8-1,9 µg/kgds 1,9-3,0 µg/kgds 3,0-7,0 µg/kgds >7,0 µg/kgds

DATUM: 23-09-2020

BIJLAGE:

Meetwaarden PFOA (bovengrond)

PROJECT:

P20-04

Bodemkwaliteitskaart PFAS Leidschendam-Voorburg

OPDRACHTGEVER:

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Bodemkwaliteitskaart 2012 Zone 1 Zone 2 Zone 3 Zone 4 Zone 5

SCHAAL: 1:35.000

Meetwaarden PFOS (som), bovengrond (0-0,5 m-mv) Maximale meetwaarde per onderzoekslocatie < 0,4 µg/kgds 0,4-0,8 µg/kgds 0,8-1,4 µg/kgds 1,4-3,0 µg/kgds 3,0-7,0 µg/kgds >7,0 µg/kgds

DATUM: 23-09-2020

BIJLAGE:

Meetwaarden PFOS (bovengrond)

PROJECT:

P20-04

Bodemkwaliteitskaart PFAS Leidschendam-Voorburg

OPDRACHTGEVER:

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Bodemkwaliteitskaart 2012 Zone 1 Zone 2 Zone 3 Zone 4 Zone 5

SCHAAL: 1:35.000

Meetwaarden PFOA (som), ondergrond ( > 0,5 m-mv) Maximale meetwaarde per onderzoekslocatie < 0,4 µg/kgds 0,4-0,8 µg/kgds 0,8-1,9 µg/kgds 1,9-3,0 µg/kgds 3,0-7,0 µg/kgds >7,0 µg/kgds

DATUM: 23-09-2020

BIJLAGE:

Meetwaarden PFOA (ondergrond)

PROJECT:

P20-04

Bodemkwaliteitskaart PFAS Leidschendam-Voorburg

OPDRACHTGEVER:

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Bodemkwaliteitskaart 2012 Zone 1 Zone 2 Zone 3 Zone 4 Zone 5

SCHAAL: 1:35.000

Meetwaarden PFOS (som), ondergrond ( > 0,5 m-mv) Maximale meetwaarde per onderzoekslocatie < 0,4 µg/kgds 0,4-0,8 µg/kgds 0,8-1,4 µg/kgds 1,4-3,0 µg/kgds 3,0-7,0 µg/kgds >7,0 µg/kgds

DATUM: 23-09-2020

BIJLAGE:

Meetwaarden PFOS (ondergrond)

PROJECT:

P20-04

Bodemkwaliteitskaart PFAS Leidschendam-Voorburg

OPDRACHTGEVER:

Gemeente Leidschendam-Voorburg

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 3A: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS BUITENGEBIED (BOVENGROND) BOVENGROND (0 - 0,50 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

Aantal PFBA PFPeA PFHxA PFHpA PFOA PFOAvertakt PFNA PFDA PFUnDA PFDoA PFTrDA PFTeDA PFHxDA PFODA PFBS PFPeS PFHxS PFHpS PFOS PFOSvertakt PFDS 4:2 FTS 6:2 FTS 8:2 FTS 10:2 FTS N-MeFOSAA N-EtFOSAA PFOSA N-MeFOSA 8:2 diPAP

30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 27 * * * * 28 30 30 30 30 30 30 6

Aantal <det

Rekenkundig gemiddelde

Lognormaal gemiddelde

P25

P50

P75

P80

P90

P95

Maximale meetwaarde

24 25 24 22 2 29 23 29 30 30 30 30 29 30 30 30 21 30 5 11 27

0,1 0,1 0,1 0,1 1,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,5 0,2 0,1

0,1 0,1 0,1 0,1 0,8 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,3 0,2 0,1

<det <det <det <det 0,5 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 <det <det

<det <det <det <det 1,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,5 0,2 <det

<det <det <det 0,1 1,5 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,8 0,3 <det

<det <det <det 0,1 1,6 <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,1 <det 0,8 0,3 <det

0,2 0,1 0,1 0,1 1,7 <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,1 <det 0,9 0,4 <det

0,3 0,1 0,1 0,1 2,1 <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 <det 1,0 0,4 <det

0,4 0,2 0,1 0,2 2,4 0,1 0,2 0,1 <det <det <det <det 0,1 <det <det <det 0,2 <det 1,0 0,5 <det

28 28 30 30 30 2 5

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 1,1 0,7 13,6

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,9 0,5 11,1

<det <det <det <det <det 0,6 0,3 5,8

<det <det <det <det <det 1,2 0,8 13,4

<det <det <det <det <det 1,6 1,2 18,6

<det <det <det <det <det 1,7 1,2 18,6

<det <det <det <det <det 1,8 1,3 22,5

<det 0,1 <det <det <det 2,1 1,3 24,5

<det 0,1 <det <det <det 2,5 1,3 26,4

eenheid μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds μ g / kg.ds

Statistische kengetallen hoger dan de landelijke achtergrondwaarde uit het Tijdelijk handelingskader voor PFAS (geactualiseerde versie van 2 juli 2020) zijn in een lichtgeel kader weergegeven Statistische kengetallen hoger dan de toepassingswaarden voor wonen of industrie uit het Tijdelijk handelingskader voor PFAS (geactualiseerde versie van 2 juli 2020) zijn in een oranje kader weergegeven Voor het berekenen van het gemiddelde en het lognormaal gemiddelde is voor meetwaarden onder de detectiegrens conform de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten uitgegaan van 0,7 x detectiegrens De volgorde en nummering van de verschillende PFAS sluit aan bij de nummering op de advieslijst van Bodem+ d.d. 12 juli 2019 De analyseresultaten van PFAS zijn meestal gerapporteerd op 1 decimaal nauwkeurig. De kengetallen zijn daarom in bovenstaande tabel ook op 1 decimaal nauwkeurig afgerond. * 4:2 FTS, 6:2 FTS, 8:2 FTS en 10:2 FTS kunnen niet ingevoerd worden in het bodeminformatiesysteem van de gemeente. In het algemeen worden voor deze PFAS geen gehalten boven de detectiegrens aangetoond.

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

23 september 2020

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 3B: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS BUITENGEBIED (ONDERGROND 0,5-1,0 M-MV) ONDERGROND (0,5 - 1,0 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 22 * * * * 24 24 24 24 24 24 24 6

Aantal <det

Rekenkundig gemiddelde

Lognormaal gemiddelde

P25

P50

P75

P80

P90

P95

Maximale meetwaarde

22 20 22 24 2 24 24 24 24 24 24 24 24 24 23 24 24 24 20 22 22

0,3 0,3 0,1 0,1 0,4 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1

0,1 0,1 0,1 0,1 0,3 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1

<det <det <det <det 0,2 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det

<det <det <det <det 0,3 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det

<det <det <det <det 0,7 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det

<det <det <det <det 0,8 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det

<det 0,5 <det <det 1,0 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 <det <det

2,0 0,8 0,1 <det 1,0 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 0,1 <det

3,7 3,9 0,2 <det 1,5 <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,1 <det <det <det 0,4 0,2 <det

24 24 24 24 24 2 20

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,5 0,2 47,8

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,4 0,2 34,9

<det <det <det <det <det 0,3 <det 52,9

<det <det <det <det <det 0,4 <det 54,0

<det <det <det <det <det 0,7 <det 57,7

<det <det <det <det <det 0,9 <det 58,8

<det <det <det <det <det 1,0 0,3 61,5

<det <det <det <det <det 1,1 0,3 62,9

<det <det <det <det <det 1,6 0,6 64,2

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

23 september 2020

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 4A: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS STEDELIJK GEBIED (BOVENGROND) BOVENGROND (0 - 0,5 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

87 87 86 87 89 89 87 87 87 87 87 87 87 87 87 87 87 86 89 89 79 * * * * 82 86 87 87 84 89 89 67

Aantal <det

Rekenkundig gemiddelde

Lognormaal gemiddelde

P25

P50

P75

P80

P90

P95

Maximale meetwaarde

65 67 61 60 13 82 69 72 80 81 83 82 87 87 85 87 78 87 7 16 75

0,3 0,1 0,1 0,1 0,7 0,1 0,3 0,3 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 1,1 0,5 0,1

0,1 0,1 0,1 0,1 0,4 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,7 0,3 0,1

<det <det <det <det 0,2 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,4 0,1 <det

<det <det <det <det 0,5 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,7 0,3 <det

<det <det 0,1 0,1 0,9 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 1,3 0,5 <det

0,1 0,1 0,1 0,1 1,0 <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 1,5 0,6 <det

0,3 0,1 0,2 0,2 1,4 <det 0,2 0,2 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 2,7 1,2 <det

0,4 0,3 0,2 0,2 1,8 0,1 0,4 1,1 0,2 0,2 <det 0,1 <det <det <det <det 0,2 <det 3,9 1,7 <det

14,0 0,9 0,6 0,5 3,8 0,9 7,6 5,9 1,8 2,5 1,6 1,6 <det <det 0,3 <det 0,7 <det 5,4 4,0 1,3

82 85 86 86 84 13 7 5

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,8 1,5 5,8

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,5 1,0 3,7

<det <det <det <det <det 0,3 0,6 2,6

<det <det <det <det <det 0,6 1,0 4,2

<det <det <det <det <det 1,0 1,9 8,0

<det <det <det <det <det 1,1 2,2 8,5

<det <det <det <det <det 1,5 3,5 12,4

<det <det <det <det <det 1,9 4,8 16,8

<det 0,1 0,2 0,1 <det 4,0 7,3 25,3

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

28 september 2020

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 4B: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS STEDELIJK GEBIED (ONDERGROND 0,5-1,0 M-MV) ONDERGROND (0,5 - 1,0 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

68 69 69 69 69 69 68 69 69 69 69 69 69 69 69 69 69 69 68 69 61 * * * * 64 66 69 69 67 69 68 52

Aantal <det

Rekenkundig gemiddelde

Lognormaal gemiddelde

P25

P50

P75

P80

P90

P95

Maximale meetwaarde

62 60 59 60 15 62 63 63 67 68 68 69 69 69 69 69 63 68 23 30 59

0,1 0,1 0,1 0,1 0,5 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,7 0,2 0,1

0,1 0,1 0,1 0,1 0,3 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,2 0,1

<det <det <det <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det

<det <det <det <det 0,2 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 0,1 <det

<det <det <det <det 0,6 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,6 0,3 <det

<det <det <det <det 0,7 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,8 0,4 <det

<det 0,1 0,1 0,1 1,0 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 1,1 0,4 <det

0,1 0,2 0,2 0,2 1,6 0,1 0,2 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 <det 1,2 0,6 <det

0,4 0,3 0,3 0,3 2,5 1,8 0,7 0,3 0,2 0,1 0,1 <det <det <det <det <det 0,5 0,2 23,0 2,5 0,6

64 63 69 69 67 15 20 6

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,6 1,0 7,0

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,4 0,4 4,0

<det <det <det <det <det 0,2 <det 2,3

<det <det <det <det <det 0,3 0,5 4,2

<det <det <det <det <det 0,8 0,9 9,3

<det <det <det <det <det 0,8 1,1 10,6

<det <det <det <det <det 1,2 1,5 16,9

<det <det <det <det <det 2,0 2,1 22,5

<det 0,2 <det <det <det 2,8 25,5 37,4

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

3 september 2020

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 4C: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS STEDELIJK GEBIED (ONDERGROND 1,0-2,0 M-MV) ONDERGROND (1,0 - 2,0 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

26 26 25 26 26 26 25 26 26 26 25 26 26 26 26 25 26 26 26 26 22 * * * * 24 25 26 26 26 26 26 13

Aantal <det

Rekenkundig gemiddelde

Lognormaal gemiddelde

P25

P50

P75

P80

P90

P95

Maximale meetwaarde

25 25 23 26 10 25 25 26 26 26 25 25 26 26 26 25 23 26 13 17 22

0,1 0,1 0,1 0,1 0,3 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,1 0,1

0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,1 0,1

<det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det

<det <det <det <det 0,2 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,1 <det <det

<det <det <det <det 0,3 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,3 0,1 <det

<det <det <det <det 0,6 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,1 <det 0,4 0,2 <det

<det <det 0,1 <det 0,8 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,2 <det 0,6 0,2 <det

0,2 0,3 0,2 <det 1,9 0,1 <det <det <det <det <det 0,2 <det <det <det <det 0,3 <det 0,8 0,2 <det

24 25 26 26 26 10 13 2

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,4 0,3 8,5

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,3 0,3 2,2

<det <det <det <det <det <det <det 0,7

<det <det <det <det <det 0,2 0,1 2,0

<det <det <det <det <det 0,4 0,4 5,0

<det <det <det <det <det 0,4 0,4 5,4

<det <det <det <det <det 0,6 0,6 7,1

<det <det <det <det <det 0,8 0,8 35,9

<det <det <det <det <det 2,0 1,0 78,4

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

23 september 2020

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 5A: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS STEDELIJK GEBIED (ZONE 1 UIT 2012) (BOVENGROND) BOVENGROND (0 - 0,5 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

49 49 48 49 51 51 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 51 51 44 * * * * 47 49 49 49 46 51 51 38

Aantal <det

Rekenkundig gemiddelde

Lognormaal gemiddelde

P25

P50

P75

P80

P90

P95

Maximale meetwaarde

38 35 33 34 11 47 36 39 43 43 45 44 49 49 48 49 46 49 7 14 40

0,4 0,1 0,1 0,1 0,6 0,1 0,4 0,4 0,1 0,2 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 1,2 0,5 0,1

0,1 0,1 0,1 0,1 0,3 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,6 0,2 0,1

<det <det <det <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,4 <det <det

<det <det <det <det 0,4 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 0,7 0,2 <det

<det 0,1 0,1 0,1 0,8 <det 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 1,5 0,5 <det

0,1 0,1 0,1 0,1 1,0 <det 0,2 <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det <det 1,6 0,6 <det

0,3 0,2 0,2 0,2 1,1 <det 0,3 0,7 0,1 0,1 <det <det <det <det <det <det <det <det 3,8 1,1 <det

0,4 0,3 0,2 0,3 2,5 0,1 2,7 2,7 0,5 0,7 0,3 0,3 <det <det <det <det <det <det 4,2 1,6 0,1

14,0 0,9 0,6 0,5 3,8 0,9 7,6 5,9 1,8 2,5 1,6 1,6 <det <det 0,3 <det 0,7 <det 5,4 4,0 1,3

47 48 48 48 46 11 7 5

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,7 1,7 5,0

0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,5 0,9 2,8

<det <det <det <det <det 0,2 0,4 1,2

<det <det <det <det <det 0,5 1,0 3,3

<det <det <det <det <det 1,0 1,8 6,8

<det <det <det <det <det 1,1 2,4 8,1

<det <det <det <det <det 1,2 4,7 9,4

<det <det <det <det <det 2,5 6,6 12,5

<det 0,1 0,2 0,1 <det 4,0 7,3 25,3

BKK PFAS Leidschendam-Voorburg

23 september 2020

Marmos . Bodemmanagement

BIJLAGE 5B: STATISTISCHE KENGETALLEN PFAS STEDELIJK GEBIED (ZONE 1 UIT 2012) (ONDERGROND 0,5-1,0 M-MV) ONDERGROND (0,5 - 1,0 m-mv) Stof 1 perfluorbutaanzuur 2 perfluorpentaanzuur 3 perfluorhexaanzuur 4 perfluorheptaanzuur 5 perfluoroctaanzuur lineair 6 perfluoroctaanzuur vertakt 7 perfluornonaanzuur 8 perfluordecaanzuur 9 perfluorundecaanzuur 10 perfluordodecaanzuur 11 perfluortridecaanzuur 12 perfluortetradecaanzuur 13 perfluorhexadecaanzuur 14 perfluoroctadecaanzuur 15 perfluorbutaansulfonzuur 16 perfluorpentaansulfonzuur 17 perfluorhexaansulfonzuur 18 perfluorheptaansulfonzuur 19 perfluoroctaansulfonzuur lineair 20 perfluoroctaansulfonzuur vertakt 21 perfluordecaansulfonzuur 22 4:2 fluortelomeer sulfonzuur 23 6:2 fluortelomeer sulfonzuur 24 8:2 fluortelomeer sulfonzuur 25 10:2 fluortelomeer sulfonzuur 26 N-methylperfluoroctaansulfonamide acetaat 27 N-ethylperfluoroctaansulfonamide acetaat 28 perfluoroctaansulfonamide 29 N-methylperfluoroctaansulfonamide 30 8:2 polyfluoralkyl fosfaat diester som PFOA som PFOS Humus

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leidschendam&id=476e15b4-383c-478d-981b-33b90ac4b0f2