2842 6. Jaarrekening 2022 MRDH

Samen met de gemeenten geven we uitvoering aan het uitrollen van het Regionale UAV 2025. Gemeenten maken daarbij gebruik van de (MRDH) subsidiemogelijkheden en de investeringsimpuls vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). De gemeenten kunnen gebruikmaken van een dashboard met risicoindicatoren die gekoppeld zijn aan de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid 2025. Het ondersteunt de gemeente bij de ontwikkeling van beleid en de uitvoering van verkeersveiligheidsbeleid. In 2021 is de nieuwe bestuursovereenkomst samen met provincie Zuid-Holland van start gegaan. Hierin wordt uitgegaan van een gelijkwaardige regiefunctie en een financiële bijdrage tussen de MRDH en PZH op het ROV-ZH. Samen met de provincie Zuid-Holland is een onderzoek uitgevoerd naar de governance en werkwijze van verkeershandhaving in de regio. Het resulteerde in een handreiking voor gemeenten om verkeershandhaving een integraal onderdeel te laten zijn van het verkeersveiligheidsbeleid. Als uitwerking van de Regionale UAV 2025 is het Regionaal Programma Gedragsbeïnvloeding verkeersveiligheid RPGvv opgesteld (besluitvorming november 2021). Vanuit dit programma wordt geïntensiveerd op bestaande verkeerseducatieprojecten en ingezet op (de ontwikkeling van) een programma voor jongeren en gedragscampagnes. 23

Acties in 2021

Status

Toelichting

Minder CO2-uitstoot bij verkeer Programmamanagement ten behoeve van het uitvoeren van het Regionaal programma duurzame mobiliteit.

We faciliteren de transitie naar zero emissie busvervoer, zodat voor 2030 alle bussen 100% emissievrij zijn.

Vormen van een netwerk en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan de maatregelen van het programma duurzame mobiliteit.

De MRDH biedt de gemeenten een netwerk, kennis en ondersteuning met het Programma duurzame mobiliteit. De MRDH organiseert afstemming, overleg en kennisuitwisseling tussen de gemeenten via het ambtelijk overleg duurzame mobiliteit, inhoudelijke werkgroepen en vergaderingen van het bestuurlijk kernteam. In 2021 startte de Denktank duurzame mobiliteit (bestaande uit Daan Zandbelt, Derk Loorbach en Wieger Savenije) om bestuurders en ambtenaren te adviseren en te inspireren over hoe duurzame mobiliteit concreet te maken. De instroom van de tweede tranche van 42 elektrische bussen bij de RET is vertraagd met ca zes maanden, vooral vanwege COVID-19 gerelateerde onderwerpen, zoals vertraging bij leveranciers en vaststellen aantal bussen vanwege kort en middellange termijneffecten op reizigersontwikkeling. Deze bussen stromen nu naar verwachting uiterlijk juli 2022 in. HTM werkt op dit moment aan de voorbereiding van de aanbesteding van elektrificering van haar busvloot. De start van de aanbesteding staat gepland voor Q1 2022. Voor 2030 zijn alle bussen in de busconcessies van MRDH 100% emissievrij. De MRDH biedt de gemeenten een netwerk, kennis en ondersteuning met het Programma duurzame mobiliteit.

Op 9 juni 2021 actualiseerde de bestuurscommissie Vervoersautoriteit het Programma met een tweede fase en lanceerde het digitale platform www.mrdh.nl/duurzamemobiliteit voor kennis en ondersteuning. Het Programma bevat een regionaal pakket met maatregelen die de gemeenten en de MRDH nemen voor duurzame mobiliteit en de reductie van de CO2-uitstoot bij verkeer.

Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Ondersteuning bieden bij het maken van een samenhangende aanpak en planning voor wonen, werken, bereikbaarheid en duurzaamheid per locatie van de Verstedelijkingsalliantie en voor OV-locaties langs de Hoekse Lijn en in het Middengebied, Nissewaard en Capelle aan den IJssel.

Inzet MRDH is naast de Verstedelijkingsalliantie (zelfstandige organisatie die goed functioneert) gericht op de Hoekse Lijn-samenwerking. Aan de hand van de gezamenlijk opgestelde ontwikkelvisie – ‘van strand naar stad’ werken de zes partners verder aan de regionale samenhang bij de ontwikkeling van de afzonderlijke stationsgebieden. De MRDH is nauw betrokken bij Verstedelijkingsalliantie, de Hoekse Lijn Partners en BleizoWest in het Middengebied.

Gemeenten die vergelijkbare locaties (mogelijkheid tot verdichting in bestaand stedelijk gebied, nabij bestaande infrastructuur) hebben, biedt de MRDH dezelfde ondersteuning aan als aan de hiervoor genoemde locaties.

De meerwaarde van de MRDH wordt vaker duidelijk bij opgaven zoals De Stationstuinen (Barendrecht), de Poort naar de Hollandse duinen (Wassenaar) en de bekostiging van groen-blauwe opgaven (onderzoek in samenwerking met Midden-Delfland). 24

Acties in 2021 Adviseren over bereikbaarheid en mogelijkheden van mobiliteitstransitie (deelsystemen, parkeernormen, verdichten bij OV-haltes e.d.) voor bovengenoemde locaties.

Status

Toelichting Vanuit deelmobiliteit zijn verschillende kennissessies over dit onderwerp georganiseerd.

25

2.1.3 Wat heeft het gekost? Programma 1 Exploitatie verkeer en openbaar vervoer (euro's) Lasten: Beleid en programmering Verkeer Openbaar vervoer Subsidie CROW-KpVV Subtotaal Beleid en programmering Exploitatie openbaar vervoer Concessies Beheer en onderhoud infra Subtotaal Exploitatie OV Apparaatslasten Directe kosten personeel Subtotaal Apparaatslasten Financiering Rente Subtotaal Financiering

Realisatie

Verschil gewijzigde Gewijzigde begroting en begroting realisatie 2021 2021

2021

3.642.538 1.866.958 877.209 6.386.706

-1.334.962 -2.983.042 -22.791 -4.340.794

4.977.500 4.850.000 900.000 10.727.500

Primaire begroting 2021

Realisatie 2020

4.850.000 4.850.000 900.000 10.600.000

4.201.534 3.917.492 900.000 9.019.026

511.883.388 6.106.753

-18.606.971 530.490.359 194.613.534 -950.531 7.057.283 197.591.984

315.701.699 197.923.250

517.990.140

-19.557.502 537.547.642 392.205.519

513.624.949

2.171.885

-891.564

3.063.449

3.043.154

2.612.597

2.171.885

-891.564

3.063.449

3.043.154

2.612.597

11.578.939 11.578.939

-8.026 -8.026

11.586.965 11.586.965

11.629.000 11.629.000

13.123.831 13.123.831

Totaal lasten

538.127.670

-24.797.886 562.925.556 417.477.673

538.380.403

Baten: Onttrekking fonds BDU Onttrekking mobiliteitsfonds Risico-opslag Rente Overige inkomsten

387.046.505 0 7.557.595 11.582.774 133.067.519

-23.700.503 410.747.008 394.158.246 0 0 0 223.356 7.334.239 6.802.291 -13.699 11.596.473 11.629.000 -1.307.040 134.374.559 6.210.179

400.258.263 193.412 7.764.408 13.123.000 124.805.729

Totaal baten

539.254.393

-24.797.886 564.052.279 418.799.716

546.144.811

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

1.126.723

0

1.126.723

1.322.043

7.764.408

Toevoeging risicoreserve financiering

1.126.723

0

1.126.723

1.322.043

7.569.089

0

0

0

0

195.319

Gerealiseerd resultaat

26

Lasten Lasten Beleid en programmering Verkeer (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 1,3 miljoen voordelig) Het verschil tussen begroting en realisatie ad. € 1,3 miljoen is grotendeels toe te schrijven aan het niet volledig invullen van het beschikbare budget met opdrachten (€ 0,5 miljoen), het doorschuiven van lopende opdrachten die in 2022 worden afgerond (€ 0,2 miljoen) en opdrachten die lager zijn afgesloten dan begroot in 2021 (€ 0,2 miljoen). Daarnaast was er een positief saldo op de afrekening van de bijdrage van de MRDH aan het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland (ROV-ZH) voor de jaren 2018-2020 € 0,4 miljoen). Lasten beleid en programmering Openbaar vervoer (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 3,0 miljoen voordelig) Het verschil tussen begroting en realisatie ad. € 3,0 miljoen is onder meer toe te schrijven aan het terugboeken van € 1 miljoen voor het te houden onderzoek bij de RET ten aanzien van Assets voor de toekomst. Deze post zal in 2022 opnieuw door RET aangevraagd worden. Het onderzoek naar de renovatie van het metrostation Spijkenisse is naar 2022 doorgeschoven voor € 0,4 miljoen. Er zijn voor € 1,6 miljoen minder onderzoeken opgestart dan in de begroting was aangenomen in verband met de COVID-19 gevolgen.

Lasten subtotaal exploitatie concessies (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 18,6 miljoen voordelig) De MRDH is concessieverlener voor negen concessies. In de onderstaande tabel zijn deze aangegeven met daarbij de subsidiebijdrage van de MRDH. Zoals eerder aangegeven, heeft de MRDH voor alle concessies de volledige gereserveerde subsidie over 2021 beschikt aan de concessiehouders. Ondanks het feit dat niet de volledige dienstregeling gedurende het hele jaar is gereden. In onderstaande tabel zijn de concessies en de overige kosten weergegeven met de begrote cijfers en de realisatie. De verschillen worden onder de tabel nader verklaard. Omschrijving concessies OV Railconcessie Rotterdam OV Railconcessie Haaglanden OV Busconcessie Rotterdam eo OV Busconcessie Haaglanden stad OV Busconcessie Haaglanden streek OV Busconcessie Voorne Putten en Rozenburg OV concessie OV over water Heijplaat Concessie Fast Ferry Parkshuttle Subtotaal concessies Overige kosten: Regiotaxi en maatwerkvervoer Overige kosten Totaal Exploitatie

Realisatie 2021 262.814.172 139.819.450 41.856.812 23.371.547 26.750.897 11.129.597 1.216.937 1.079.692 677.200 508.716.304

Begroting 2021 261.366.141 147.616.174 45.552.275 26.843.582 27.954.548 11.991.258 1.216.937 1.134.692 658.751 524.334.358

Verschil 1.448.031 -7.796.724 -3.695.463 -3.472.035 -1.203.651 -861.661 -55.000 18.449 -15.618.054

Veroorzaakt door SPUK 2020 456.500 -1.347.100 432.400 351.400 -801.400 -545.550 36.000 -1.417.750

Restant verschil 991.531 -6.449.624 -4.127.863 -3.823.435 -402.251 -316.111 -55.000 -17.551 -14.200.304

2.790.786 376.298 511.883.388

4.112.000 2.044.001 530.490.359

-1.321.214 -1.667.703 -18.606.971

-1.417.750

-1.321.214 -1.667.703 -17.189.221

27

In het algemeen geldt dat bij de vaststellingen van de subsidies van de OV concessies een inhaalslag is gemaakt mede veroorzaakt door de Beschikbaarheidsvergoedingen van de SPUK subsidie. Na het opmaken van de tweede bestuursrapportage zijn de meeste verantwoordingen ontvangen. Deze hebben in alle gevallen geleid tot verschillen tussen de verleende subsidie en de vaststelling van de subsidie. De meeste verschillen uit de bovenstaande tabel worden hierdoor verklaard. Afrekening SPUK 2020 De concessiehouders hebben in 2021 verantwoording afgelegd over de SPUK vergoeding van 2020. Hieruit volgt een nog te ontvangen post van € 1,4 miljoen van het Rijk die over de concessiehouders verdeeld moet worden zoals in de tabel is aangegeven. OV Railconcessie Rotterdam Het verschil van € 1 mln. hogere kosten wordt verklaard doordat de afrekeningen over 2018 tot en met 2021 ongeveer € 1 miljoen hoger uitvallen dan bij de tweede Bestuursrapportage is ingeschat. Dit betreft een combinatie van hogere lasten voor vervangingsonderhoud infra en kapitaallasten materieel en lagere kosten voor groot onderhoud voertuigen. OV Railconcessie Haaglanden Het positieve verschil van € 6,4 miljoen wordt verklaard doordat de afrekeningen over 2019 tot en met 2021 lager uitvallen dan bij de tweede Bestuursrapportage is ingeschat.

Dit budget valt niet vrij maar blijft gereserveerd in de meerjarenbegroting voor deze concessie. Dit betreft een combinatie van lager dagelijks onderhoud railvoertuigen, lagere kosten sociale veiligheid, lagere kosten beheer en onderhoud infra en hogere kosten vervangingsonderhoud infra. OV Busconcessie Rotterdam eo Het positieve verschil van € 4,1 miljoen wordt enerzijds veroorzaakt doordat de ophoging van het budget met € 1,5 miljoen voor een resultaat neutraal niveau niet nodig blijkt te zijn en anderzijds doordat de afrekeningen over 2019 tot en met 2020 met een bedrag van € 2,7 mln. lager uitvallen dan bij de tweede bestuursrapportage is ingeschat. Dit wordt mede veroorzaakt doordat de reizigersopbrengsten over 2019 hoger uitvielen dan waarbij in de bieding rekening mee was gehouden. Dit budget valt niet vrij maar blijft gereserveerd in de meerjarenbegroting voor de transitieopgaaf. OV Busconcessie Haaglanden stad Het positieve verschil van € 3,8 miljoen wordt enerzijds veroorzaakt doordat de ophoging van het budget met € 3,6 miljoen voor een resultaat neutraal niveau niet nodig blijkt te zijn en anderzijds zijn de afrekening over voorgaande jaren € 0,2 miljoen lager dan ingeschat bij de tweede bestuursrapportage. Dit budget valt niet vrij maar blijft gereserveerd in de meerjarenbegroting voor de transitieopgaaf.

OV Busconcessie Haaglanden Streek Het positieve verschil van € 0,4 miljoen wordt veroorzaakt doordat afrekeningen over voorgaande jaren lager uitvallen dan ingeschat bij de tweede bestuursrapportage. Het rentepercentage is lager vastgesteld dan de rente in de bieding. Dit budget valt niet vrij maar blijft gereserveerd in de meerjarenbegroting voor de transitieopgaaf. 28

OV Busconcessie Voorne Putten en Rozenburg Het positieve verschil van € 0,3 miljoen wordt veroorzaakt doordat afrekeningen over voorgaande jaren lager uitvallen dan ingeschat bij de tweede bestuursrapportage Dit verschil wordt grotendeels veroorzaakt doordat het rente percentage lager is vastgesteld dan de rente in de bieding. Dit budget valt niet vrij maar blijft gereserveerd in de meerjarenbegroting voor de transitieopgaaf. Regiotaxi en maatwerkvervoer Voor maatwerkvervoer was een bedrag van € 1,4 miljoen gereserveerd. Er is voor een bedrag van nog geen € 0,2 miljoen aan subsidies verleend. De gemeenten zijn hard aan het werk om het maatwerkvervoer in te regelen maar dit is niet allemaal in 2021 gerealiseerd. De resterende gelden blijven gereserveerd in de meerjarenbegroting voor het maatwerkvervoer. Overige kosten Onder de overige kosten is de post onvoorzien begroot. Deze post is voor € 1 miljoen niet aangewend. Daarnaast is een bedrag gereserveerd in de begroting voor tarieven en chipkaartkosten. Dit bedrag is voor € 0,5 miljoen niet aangewend in 2021. De huur van de Telexstraat die de gemeente Den Haag aan de MRDH in rekening brengt is € 0,2 miljoen lager uitgevallen dan begroot. Lasten subtotaal exploitatie Beheer en Onderhoud Infra (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 1 miljoen voordelig) Op deze post is een positief resultaat van € 1 miljoen.

Dit wordt veroorzaakt doordat het Abri contract tot hogere kosten heeft geleid van € 1,8 miljoen, waarvan € 1,3 miljoen ten gunste komt van het assetsbudget van HTM en € 0,5 miljoen leidt tot hogere opbrengsten. De kosten van DRIS en DRI-StaRR zijn € 0,7 miljoen lager dan begroot. De reservering voor areaaluitbreidingen is voor een bedrag van € 2,1 miljoen niet aangewend. Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,9 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot en de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling. De vacatureruimte is onder meer ingevuld door externe inhuur. Financiering De rente heeft betrekking op de rentelasten van de door de MRDH aangetrokken leningen. Deze leningen zijn aangetrokken om door te kunnen lenen aan de regionale OV-bedrijven. Baten Marktconformiteitsopslag/Risico opslag De marktconformiteitsopslag ad € 7,6 miljoen betreft een opslag van een aantal basispunten op het rentepercentage van de leningen die de Metropoolregio Rotterdam Den Haag verstrekt heeft aan regionale OV-bedrijven. Voor het jaar 2021 is de ontvangen marktconformiteitsopslag voor een bedrag van € 1,1 miljoen toegevoegd aan de risicoreserve financieringen. Hiermee is de ondergrens van € 27 miljoen voor het jaar 2021 bereikt.

De overige € 6,5 miljoen is ingezet als baat binnen het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer.

29

Rente Deze post heeft betrekking op de ontvangen rente op de leningen die verstrekt zijn aan regionale OV-bedrijven. Overige inkomsten (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 1,3 miljoen nadelig) Onder deze post is de Beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk opgenomen. De afrekening over het jaar 2020 bedraagt € 1,4 miljoen nadelig. Het resterende verschil wordt verklaard door hogere opbrengsten abricontract voor € 0,3 miljoen, lagere huuropbrengsten voor € 0,2 miljoen. Resultaatbestemming Het resultaat vóór bestemming bedraagt € 1.126.723. Dit betreft de aan het verslagjaar toe te rekenen marktconformiteitsopslag wegens de aan de HTM, RET en EBS verstrekte geldleningen (zie ook de paragraaf financiering en treasury). Conform begroting wordt er € 1.126.723 toegevoegd aan de risicoreserve financieringen. -0-0-02.2 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer 2.2.1 Wat wilden we bereiken? De hoofddoelen van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn opgenomen in deze paragraaf. De topeisen en systeemeisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn in 2017 geoperationaliseerd. Er vond een volledige nulmeting plaats. Ook zijn op de diverse thema’s en gebieden uitwerkings- en uitvoeringsprogramma’s vastgesteld. In 2021 werd de handreiking Ketenmobiliteit op OV-knooppunten en de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid 2025 vastgesteld.

Agglomeratiekracht versterken De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid is ook geland in het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag. Daarbij zijn de opgaven bepaald die de grootste bijdrage leveren aan de topeisen en de versterking van de agglomeratiekracht. Deze zijn deels opgenomen in het gebiedsprogramma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) dat in het BO MIRT najaar 2017 is gestart. Dit leidde tot afspraken voor twee verkenningen: Oeververbindingen regio Rotterdam en Central Innovation District (CID) Binckhorst in Den Haag. De twee gebiedsuitwerkingen Voorne-Putten en Westland - zijn in 2021 verder uitgewerkt. Daarnaast lag het accent in 2021 op het programma Metropolitaan OV en Verstedelijking, als onderbouwing voor de propositie voor het Nationaal Groeifonds. Ook zijn de opgaven, die bijdragen aan onze topeisen, opgenomen in de update van het Uitvoeringsprogramma.

30

Doelstellingen begroting 2021 Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen

De inzet is om in 2025 een verbetering van de bereikbaarheid van toplocaties en banen In 2021 zijn 22 subsidies verstrekt in het kader van fiets- en ketenmobiliteit voor van minimaal 10% te realiseren via het OV, de fiets en ketenmobiliteit. De MRDH een bedrag van € 5,9 miljoen. Vanuit het programma R-net zijn vier subsidies investeert daarvoor in het verhogen van de snelheid en de frequentie van het openbaar verstrekt voor een bedrag van € 0,3 miljoen. vervoer, het uitbreiden van de vervoerscapaciteit, de kwaliteitsverbetering van knooppunten en het realiseren van hoogwaardige fietsinfrastructuur.

Betrouwbaar op weg Een robuust en betrouwbaar samenhangend wegennetwerk realiseren.

In 2021 zijn acht subsidies verleend voor ombouw verkeersregelinstallaties naar intelligente Verkeersregel Installatie (iVRI) voor een bedrag van € 0,3 miljoen.

Versnellen van innovatie in mobiliteit Nieuwe technologie kan toekomstige ontwikkelingen en vervoerssystemen efficiënter, rendabeler en duurzamer maken.

In 2021 zijn twee subsidies verleend in het kader van Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) voor een bedrag van € 166.000.

Vergroten verkeersveiligheid De 23 gemeenten van de Metropoolregio streven naar nul verkeersslachtoffers.

In 2021 zijn 29 subsidies verleend voor verkeersveiligheid (infrastructuurprojecten) voor een bedrag van € 10,0 miljoen, waarvan zeven blackspots. Daarnaast zijn er 28 subsidies verleend voor circa € 1 miljoen aan verkeerseducatie.

2.2.2 Wat is er voor gedaan? Acties De voortgang van de in de begroting 2021 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel. Acties in 2021

Status

Toelichting

Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Het realiseren van tramlijn 19B naar de TU Delft.

Frequentieverhoging E-lijn/keerspoor bij Pijnacker-Zuid.

Bestuurlijk is er in 2021 overeenstemming bereikt over de afronding van het project op het TU-terrein. Een nieuw eindpunt en verbeterde systemen in de baan om de onderzoeken van de TU niet te zeer te beïnvloeden. Een exacte planning wordt opgesteld. Financieel blijft de realisatie binnen de kaders, zoals besloten in de BcVa van juni 2021. Het testbedrijf bestaat uit drie onderdelen en is in 2021 nog niet volledig afgerond. Het keerspoor, de spoorbeveiliging en de realisatie van onderstations zijn gerealiseerd. Hierbij is sprake van vertraging. Er zijn 31

Acties in 2021

Uitwerking Capaciteitsvergroting Samenloopdeel RandstadRail

Het uitvoeren van de verlenging van de Hoekse Lijn tot het strand.

De reconstructie van het OV-knooppunt Hart van Zuid (Rotterdam) is in uitvoering.

Realiseren van versnellingsmaatregelen tram in Den Haag en Rotterdam.

Realisatie haltevoorzieningen, fietsvoorzieningen, aanpassingen kruisingen en doorstromingsmaatregelen R-net lijnen 403, 404, 456, 455, 170 en 173.

Status

Toelichting nog op te lossen vraagstukken rond de energievoorziening (onderstations). De RET gaf aan dat deze vraagstukken tot grotere beschikbaarheidsproblemen kunnen leiden. De dagelijkse exploitatie komt niet in het geding. Het rijden van spitsritten, waarvoor deze keervoorziening dient, is nog niet opgenomen in de dienstregeling omdat het nog niet nodig is door de reizigersaantallen na corona. Deze zijn vele malen lager dan voorheen. Intussen werkt de RET aan het uitwerken van oplossingen rond de energievoorziening. De RET zal de informatievoorziening richting gemeenten op orde brengen. In 2021 zijn de drie onderdelen van het project verder uitgewerkt: regulatie, seinverdichting en tractieverzwaring. Het offertetraject met Siemens (seinverdichting) duurde langer, maar is inmiddels ontvangen. De voorbereidingen voor de tractieverzwaring kende enkele weken uitloop, maar is eind 2021 ingelopen. In 2021 is doorgewerkt aan de verlenging van de metro naar het strand en het verder wegwerken (met name spoorbeveiliging) van de restpunten. Planning voor in gebruik name is 2022. Er is binnen het project extra aandacht nodig aan het voldoen aan de voorwaarden voor de door de MRDH af te geven indienststellingsvergunning. Het project is in uitvoering en er is een beschikking afgegeven aan de gemeente Rotterdam.

Er is met de gemeente Rotterdam afgesproken zij een voorstel maken voor verbetering van het metrostation. In 2021 zijn de verkenningen voor maatregelen in Den Haag en Rotterdam vastgesteld en is het programma Versnellen in het IPVa opgenomen. De dekking voor dit programma komt uit het Transitieprogramma OV en corona. In Rotterdam worden verschillende maatregelen voor het versnellen van tram 25 en buslijn 70 uitgewerkt. In Den Haag werken HTM en de gemeente maatregelen verder uit. In 2021 is het Dynamisch reizigers informatiesysteem (DRIS) aangepast op lijn 170 en op Voorne Putten Rozenburg (VPR). De planvorming voor nieuwe haltes in Bleiswijk (routewijziging) is opgestart, zo ook de planvorming en aanpassing van haltes in Pijnacker-Nootdorp. In samenspraak met vervoerders en wegbeheerders zijn de resterende opgaven van halteaanpassingen en fietsvoorzieningen in beeld gebracht. De financiële consequenties passen binnen het programma Rnet in het IPVa. Aandachtspunt is het ophogen van de beheerkosten voor nieuwe abri's en DRISsen. 32

Acties in 2021 Uitvoering kwaliteitsverbetering minimaal vijf OV-knooppunten.

Status

Toelichting De subsidieregels voor projecten ketenmobiliteit zijn in 2021 uitgewerkt. Hiermee kunnen gemeenten en stationbeheerders aan de slag met de kwaliteitsverbetering voor de reizigers. Voor vier knooppunten zijn startdocumenten vastgesteld, waarvan er voor twee een planuitwerking is gestart. Op diverse andere knooppunten zijn startdocumenten in voorbereiding.

Fiets- en voetgangerstunnel station Delft Campus is gereed.

De fiets- en voetgangerstunnel is gerealiseerd.

Het verbeteren van het comfort en de veiligheid van het Basisnet fiets.

Er zijn 24 subsidies verleend voor verbetering comfort en veiligheid op het basisnet fiets. Er is gestart met de voorbereiding op de actualisatie van het basisnetwerk fiets. Onderdeel van deze actualisatie is het definiëren van bereikbaarheids- weg-, kwaliteits-, en verkeersveiligheidseisen.

Realisatie van een hoogwaardig en veilig Metropolitaan Fietsroutenetwerk, waar de volgende geprioriteerde routes in het programma zijn opgenomen: Greenport Westland-Rotterdam, Den Haag-Pijnacker, Zoetermeer-Rotterdam, DelftRotterdam Alexander, Delft-Westland, Dordrecht-Rotterdam en Westland-Den Haag (2 routes).

Er is een samenwerkingsovereenkomst vastgesteld voor de Metropolitane fietsroute Westland-Rotterdam. Er is een besluit genomen over maatwerkafspraken voor complexe schakels. Er zijn vier subsidies verleend.

Betrouwbaar op weg Realisatie intelligente Verkeersregelinstallaties (iVRI’s).

Het project Talking Traffic is eind 2020 afgerond. In 2021 zijn de beloofde iVRI's op straat gerealiseerd en zijn de iVRI's opgenomen in de reguliere subsidiesystematiek.

De reconstructie IJsselmondseknoop realiseren.

De werkzaamheden zijn gestart. Er is nog geen subsidieaanvraag ontvangen voor dit project.

Financieel bijdragen aan de Korte Termijn Aanpak (KTA) van het gebiedsprogramma MoVe, waaronder maatregelen op de Algeracorridor, op Voorne-Putten en in Westland.

KTA Voorne-Putten en Rozenburg In 2021 is de opzet voor het vraag gestuurd OV naar de Maasvlakte aangepast. De betrokken partijen besloten de projecten 5 - Upgrade Transferium Maasvalkte - en 6 - Uitrol deel- en leenfietsen - te laten vallen. KTA Algracorridor De maatregeleigenaren werkten in 2021 verschillende fietsmaatregelen uit het KT-maatregelenpakket verder uit tot schetsontwerpen en in 33

Acties in 2021

Status

Toelichting participatieprocessen met bewoners. Er zijn in 2021 geen financiële middelen aangevraagd. KTA Westland Bij de gemeente Westland zijn verschillende maatregelen in voorbereiding. Er zijn geen financiële middelen aangevraagd in 2021.

Versnellen van innovatie in mobiliteit Het realiseren van enkele aangewezen automatisch vervoer-projecten (AVLM) op basis van een technisch en financieel haalbaar plan, zoals de shuttle bij Mall of the Netherlands in Leidschendam-Voorburg, Zoetermeer, Schiedam LOAV en Rotterdam The Hague Airport.

De uitrol van verbindingen is vertraagd door de toelatingsprocedures van nieuwe voertuigen, mede als gevolg van corona, het realiseren van cofinanciering en de nodige technische uitdagingen. De haalbaarheidsstudies voor de locaties in Schiedam en Capelle zijn afgerond.

Na Rotterdam The Hague Airport uitrollen van Mobility as a Service (MaaS) naar andere deelgebieden.

De provider van MaaS kampte in 2021 met tegenslagen in de voortgang, als gevolg van corona. Er is afgesproken dat de pilot later zal starten en tot juni 2022 wordt verlengd.

Deelmobiliteit uitrollen als verbetering van de “last mile” naar woon- en werkgebieden.

Er is gestart met het opstellen van een regionale visie op deelmobiliteit. Daarin wordt bezien wat de rol van de overheid is rond stimulering van deelmobiliteit als first-last mile voorziening.

Verhogen verkeersveiligheid Uitvoeren van het Regionaal Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid, in lijn met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid.

Inzetten van verkeersleerkrachten op basisscholen in de regio.

Inzetten van verkeerseducatiepakketten Totally Traffic, SchoolopSeef en dodehoek-lessen.

De Regionale UAV 2025 biedt een pakket aan maatregelen om vanuit de risicogestuurde aanpak de verkeersveiligheid te verbeteren. De gemeenten hebben de uitvoering opgepakt, waarbij vanuit de MRDH subsidie wordt verleend als projecten worden ingebracht voor het IPVa.. De maatregelen rond COVID-19 hadden invloed op de inzet van het programma SCHOOL op SEEF. Er waren ruim honderd scholen actief. Door de tijdelijke sluitingen van scholen en de beperkende maatregelen vonden op de scholen minder gastlessen plaats. De uitvoerders van het programma speelden hierop in door zoveel mogelijk maatwerk aan de scholen te leveren. Desalniettemin was er zo’n 30% minder inzet mogelijk voor het programma. De maatregelen rond COVID-19 hadden ook invloed op de inzet van het programma Totally Traffic. Door de tijdelijke sluitingen van scholen en de beperkende maatregelen vonden op de scholen minder gastlessen plaats. De uitvoerders van het programma speelden hierop in door 34

Acties in 2021

Status

Toelichting online lessen te ontwikkelen. De lessen zijn positief ontvangen en blijven onderdeel van het aanbod. Desalniettemin was er zo’n 40% minder inzet van de educatiepakketten.

Project loopt volgens begroting Project loopt niet volgens begroting

35

2.2.3 Wat heeft het gekost? Programma 2

Realisatie Verschil gewijzigde

Infrastructuur Verkeer en Openbaar vervoer (euro's)

2021

Gewijzigde

Primaire

begroting en

begroting

begroting

realisatie 2021

2021

2021

Realisatie 2020

Lasten: Projectk osten Verk eer Verkeersmanagement en wegenstructuur

21.348.211

-6.615.720

27.963.931

47.025.916

100.939.029

Fiets- en ketenmobiliteit

6.686.434

-12.931.918

19.618.352

19.741.059

12.321.227

Verkeersveiligheid

4.382.241

-7.723.392

12.105.633

12.606.848

8.587.707

32.416.885

-27.271.031

59.687.916

79.373.823

121.847.963

32.762.575

-21.111.689

53.874.264

29.886.693

57.259.306

32.762.575

-21.111.689

53.874.264

29.886.693

57.259.306

1.878.611

527.290

1.351.321

1.346.247

948.874

1.878.611

527.290

1.351.321

1.346.247

948.874

67.058.072

-47.855.429

114.913.501

110.606.763

180.056.143

66.137.487

-43.363.286

109.500.773

110.606.763

128.406.425

0

0

0

0

3.637.665

920.585

-4.492.143

5.412.728

0

48.012.054

67.058.072

-47.855.429

114.913.501

110.606.763

180.056.143

0

0

0

0

0

Subtotaal Verkeer Projectk osten OV Netwerk Openbaar Vervoer Subtotaal OV Apparaatslasten Directe kosten personeel Subtotaal Apparaatslasten Totaal lasten Baten: Onttrekking fonds BDU Onttrekking mobiliteitsfonds Overige inkomsten Totaal baten

Gerealiseerd resultaat

36

Lasten Projectkosten verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 7 miljoen voordelig) In 2021 zijn 29 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen zijn van voor 2021, de meeste zelfs van voor 2020. Een groot deel betreft de vaststelling van subsidies aan de Verkeersonderneming van Beter Benutten Vervolg en de Korte Termijn Aanpak, en een aantal studies uit het programma AVLM. In 2021 zijn diverse subsidies verleend, waarbij de grootste de realisatie van een AVLM-project is voor € 1,3 miljoen, en een laatste afwikkeling van de ombouw van iVRI’s in het kader van Beter Benutten Vervolg voor ruim € 0,6 miljoen. De grootste bijdrage in 2021 is die aan de A16 van € 9,3 miljoen. De realisatie is lager (€ 7 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. De belangrijkste wijzigingen zijn:  Het project Nieuw Reijerwaard is vertraagd en doorgeschoven naar 2022, wat leidt tot € 1,75 miljoen minder lasten in 2021.  De realisatie van kleinere projecten in 2021 (< € 1 miljoen) is vertraagd (€ 5 miljoen). Dit komt door: o De realisatie van lopende projecten is vertraagd, waardoor € 3,2 miljoen aan lasten naar 2022 doorschuiven. Dit komt onder meer doordat de Centrale as Westland N213 uitgevoerd door de provincie Zuid-Holland is vertraagd. o Het lager vaststellen van projecten (€ 2 miljoen).

Het grootste deel van de vrijval in 2021 komt door het lager vaststellen van diverse projecten die werden uitgevoerd door de Verkeersonderneming. De lagere realisatie in 2021 ten opzichte van 2020 wordt mede veroorzaakt door:  met uitzondering van de laatste indexering, geen bestedingen aan de Rotterdamsebaan in 2021. Het verschil tussen de lasten 2021 en 2020 is € 82 miljoen;  het resterende verschil kan worden verklaard doordat er in 2021 meer is besteed aan projecten die onderdeel uitmaken van de Korte Termijn Aanpak (KTA) Move. Fiets en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 13 miljoen voordelig) In 2021 zijn 25 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen zijn van voor 2021. Zij hebben betrekking op de verbetering of aanleg van fietspaden en uitbreiding van stallingscapaciteit bij OV-haltes. Een aantal van de grootste projecten waren de 3e ondergrondse fietsenstallingen bij Delft CS, de Sterroute fiets Den Haag binnenstad - Leidschenveen van het programma Beter Benutten, de fietspaden Nieuwe Driemanspolder in Zoetermeer en de fiets-/voetgangerstunnel station Delft Zuid welke tegenwoordig Delft Campus heet. 37

Er zijn in 2021 twee beschikkingen afgegeven voor uitbreiding van de capaciteit fietsparkeren bij OV en 15 beschikkingen voor het opwaarderen van fietspaden. Verder is er één subsidie verleend voor het uitbreiden van een P+R: de Noorderhelling in Rotterdam. Deze beschikking is meteen de meest omvangrijke. De wegbeheerders hebben circa 11 fietsprojecten teruggetrokken of ondergebracht in een ander programma. Vier fietsprojecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2022. De lagere realisatie (€ 13 miljoen) ten opzichte van de gewijzigde begroting, komt grotendeels doordat: - Er vertraging is in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 13 miljoen, Dit komt doordat: o De realisatie van lopende projecten is vertraagd, waardoor € 11,7 miljoen aan lasten naar 2022 doorschuiven. De vertraging zit vooral in de realisatie van fietsroutes, zoals de sterfietsroutes in Den Haag, Fietspad Berkelsedijkje in Lansingerland en de Verlengde Verlostrada van de Provincie Zuid-Holland. o Het lager vaststellen van projecten ter hoogte van € 1,3 miljoen.

De lagere lasten in 2021 ten opzichte van 2020 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard door de hogere bestedingen aan vaststellingen van een aantal grotere projecten zoals de fietsenstalling bij Den Haag Centraal Station, fietsviaduct A4-Ypenburg, sterroutes Den Haag-Wateringseveld, fietspad Madesteinweg, fietstunnel Komkommerweg/Parallelweg N470 en snelfietsroutes Naaldwijk-Wateringen-Rijswijk en Midden-Delfland-Delft-Pijnacker-Zoetermeer in 2020. Verkeersveiligheid (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 8 miljoen voordelig) In 2021 zijn 47 subsidiebeschikkingen en opdrachten vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen zijn grotendeels van voor 2021. Ze hebben betrekking op zowel educatie (21) als het verbeteren van de infrastructuur (26): onder andere de aanpak van black-spots en schoolzones. In 2021 zijn 35 opdrachten en subsidies verleend in het kader van verkeerseducatie. Voor het veilig maken van infrastructuur zijn 31 subsidiebeschikkingen afgegeven, waaronder 7 Specifieke Uitkeringen (SPUK) waarbij gemeenten tot 90% subsidie kregen voor de aanpak van onveilige wegen en locaties. Daarnaast hebben de wegbeheerders 7 infrastructurele projecten teruggetrokken, waarvan de aanpak Maassluiseweg – Oude Veilig te Midden-Delfland de grootste was. Zes projecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2022.

Vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 8 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt doordat: - De realisatie van lopende projecten is vertraagd. Deze betreft vooral projecten, waar in het kader van de Spuk verkeersveiligheid wel subsidies zijn verleend, alleen de realisatie is nog niet gestart. Verder zijn het vooral de inframaatregelen in het kader van verkeersveiligheid die zijn vertraagd. Dan gaat om projecten als Verkeersmaatregelen Stationsbuurt / Schilderswijk en Herinrichting Soestdijkseplein in Den haag en Rotonde Diepenhorstlaan – Verrijn Suartlaan in Rijswijk. 38

De lagere lasten in 2021 ten opzichte van 2020 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard doordat minder subsidies zijn verstrekt voor grotere infra projecten voor de verkeersveiligheid, wat leidt tot mindere lasten. Projectkosten openbaar vervoer In 2021 zijn 21 OV-projecten vastgesteld en betaald. Een groot aantal betreft het aanpassen van bushaltes of het toegankelijk maken van bushaltes. Een wat grotere vaststelling is de aanpassing van metrostation Dijkzigt te Rotterdam en de aanleg van een vrije busbaan bij de nieuwe OV-knoop Bleizo. Er zijn 13 subsidiebeschikkingen voor openbaar vervoer verleend, waarvan de meeste ten laste van de programma’s Korte Termijn Aanpak, Rnet en Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio. De grootste beschikkingen betreffen het vernieuwen van het busstation Hart van Zuid te Rotterdam ad € 12 miljoen en de bijdrage aan het realiseren van viersporigheid op station Schiedam voor een kleine € 7 miljoen. Netwerk openbaar vervoer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 21 miljoen voordelig) De realisatie is lager (€ 21 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. De belangrijkste wijzigingen zijn: - De lasten voor het deel van Lijn 1 buiten het programma INTHR in 2021 zijn voor € 5,8 mln. lager uitgevallen. Dat komt vooral door het lager vaststellen (€ 5,2 mln.) van de verlening voor het tracedeel Scheveningseweg.

Dit komt omdat HTM en Den Haag kosten direct met elkaar hebben verrekend, waardoor er minder kosten in rekening worden gebracht bij de MRDH. Daarmee komt ook een verwachte bijdrage van € 4,2 mln. aan de MRDH van de HTM in 2022 te vervallen. Daarnaast zijn de kosten van de uitvoering voor € 1 mln. lager uitgevallen dan eerder begroot. - De lasten voor de Sebastiaansbrug zijn in 2021 lager uitgevallen dan begroot (€ 1,7 mln.) Dat komt mede doordat het spoorwerk op de brug vertraagd is en pas in juni 2022 wordt uitgevoerd. Dit nadat het eerder was afgekeurd en opnieuw moest worden geproduceerd. - De lasten voor Lijn 19 zijn in 2021 lager uitgevallen dan begroot (€ 2,1 mln.). Dat komt doordat er eerst bestuurlijk overeenstemming moest zijn bereikt over de afronding van het project op het TU-terrein. Dat is in 2021 bereikt, maar dit heeft wel geleid tot vertraging in de realisatie. - Het programma NRR/AROV was al in 2019 volledig uitgevoerd. Binnen het programma is sprake van vrijval. De vrijval was nog niet meegenomen in de begroting, wat leidt tot € 9,5 miljoen lagere lasten. Overigens wordt deze vrijval gebruikt voor het bekostigen van het programma INTHR en lijn 19. - De realisatie van de projecten Hoekse Lijn, viersporigheid Schiedam en INTHR zijn lager uitgevallen dan begroot voor totaal € 1,6 miljoen, waardoor deze lasten naar 2022 doorschuiven.

- De vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 0,4 miljoen, waardoor deze lasten naar 2022 doorschuiven.

39

De lagere lasten in 2021 ten opzichte van 2020 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard de hogere bestedingen aan de Hoekse Lijn, Lijn 19 en de Sebastiaansbrug in 2020. Daarnaast was de vrijval binnen programma NRR/AROV lager in 2020. De realisatiecijfers van het programma infrastructuur worden voor een belangrijk gedeelte bepaald door een aantal grote projecten. De onderstaande tabel laat de voortgangspercentages zien van de grootste 7 projecten die op dit moment in de realisatiefase zitten. Totale bijdrage MRDH voor project

Hoekse Lijn Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio A16 Lijn19 Sebastiaansbrug (incl bijdrage Delft en PZH) Systeemsprong Sneltramtraject Busstation Hart van Zuid Totaal

Voortgang project in 2020

Voortgang project in 2021

Lasten 2021

€ 409.584.200 € 129.600.000 € 64.895.302 € 54.450.000

96% 2% 28% 83%

99% 10% 42% 81%

€ 18.001.947 € 11.401.826 € 9.344.924 € -252.909

€ 27.000.000

95%

94%

€ -356.502

€ 13.730.000 € 12.000.000

54% 0%

75% 90%

€ 2.883.300 € 10.800.000 51.822.586

Het project de Hoekse Lijn is grotendeels afgerond, hiervoor is in 2021 de laatste aanvullende subsidie verleend en besteed. De voortgang van het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio is in 2021 vooral toe te schrijven aan de realisatie van de tracés Centrum en Kust van Lijn 1. De bijdrage van de MRDH aan de A16 is reeds volledig betaald, maar de realisatie loopt nog door tot 2025. De dalende voortgang van lijn 19 is enerzijds te verklaren door het besluit van de bestuurscommissie om het budget te verhogen en anderzijds doordat de bijdrage van Delft in de kosten is geboekt. De dalende voortgang van de Sebastiaansbrug komt door het overboeken van kosten van dit project naar Lijn 19, omdat ze betrekking hadden op Lijn 19 en niet op de Sebastiaansbrug. Het project systeemsprong sneltramtraject is momenteel in uitvoering. Het programma NRR/AROV is niet in de lijst opgenomen, omdat de projecten reeds in 2019 zijn gerealiseerd en alleen de definitieve vaststellingen nog volgen. Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,5 miljoen meer besteed dan begroot. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de invulling van openstaande vacatureruimte in 2021.

40

Baten Overige inkomsten (verschil realisatie 2021 en gewijzigde begroting 2021 € 4 miljoen nadelig) De post overige inkomsten bestaat in 2021 uit een bijdrage vanuit het Rijk voor de indexering van de Rotterdamsebaan van € 0,9 miljoen. Deze bijdrage is ook direct weer overgemaakt aan de gemeente Den Haag. De begrote bijdrage van € 5,4 miljoen van het Rijk in de vorm een specifieke bijdrage verkeersveiligheid is niet als overige inkomsten geboekt, maar als een bijdrage aan de BDU. Hierdoor zijn de overige inkomsten € 4,5 miljoen lager dan begroot. De lagere inkomsten in 2021 ten opzichte van 2020 komen door de lagere bijdragen van € 3 miljoen in 2020 van de gemeente Delft en provincie Zuid-Holland voor het project St. Sebastiaansbrug. Daarnaast ontvangen we een lagere bijdrage van € 44 miljoen in 2021 van het Rijk voor de Rotterdamsebaan in vergelijking met 2020.

41

2.3 Programma Economisch Vestigingsklimaat 2.3.1 Wat wilden we bereiken? Doelstellingen begroting 2021 Stimuleren van innovatie en economische groei Fieldlabs De afgelopen jaren heeft de MRDH, samen met de provincie Zuid-Holland, InnovationQuarter en TNO geïnvesteerd in innovatie door te investeren in fieldlabs. Hierdoor zijn er veel innovatieplekken ontstaan door de hele provincie waar bedrijven, kennisinstelling en andere organisaties samenwerken om technologische innovaties verder te brengen. In deze praktijkomgevingen wordt bijvoorbeeld gewerkt aan robotisering, sensortechnologie, big data en 3D printing. Aan de hand van maatschappelijke en economische opgaven zijn vier innovatieprogramma’s ontwikkeld waarbij ondernemers worden gestimuleerd gebruik te maken van de mogelijkheden die de fieldlabs te bieden hebben. Het eerste programma SMITZH richt zich op de maakindustrie. Het tweede programma Energie & Klimaat richt zich op de verduurzamingsopgave. Het derde programma Zorgtechnologie richt zich op innovaties die de zorg gaan ontlasten en het vierde programma Voedsel & Tuinbouw richt zich op innovaties die helpen bij het voeden van de provincie en het laten groeien van de tuinbouwsector.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen Fieldlabs Ook in 2021 is er aan de versterking van de fieldlabs gewerkt. Dit gebeurde via de innovatieprogramma’s Smart Manufacturing Industriële toepassing Zuid-Holland ofwel SMITZH, Energie & Klimaat, Zorgtech en Agritech. Via deze innovatieprogramma’s wordt financiering beschikbaar gesteld voor ondernemers (consortia) om samen met fieldlabs en andere partijen open innovatieprojecten te starten. Er wordt onderzoek gedaan naar de kansen van nieuwe marktproposities, kennis gedeeld en capaciteit beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van consortia. Sterker uit de crisis Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken zijn ook in 2021 extra middelen beschikbaar gesteld om te investeren op drie thema’s: 1. digitalisering MKB; 2. flexibele productie en productiesoevereiniteit in de maakindustrie; 3. flexibele en skills-georiënteerde arbeidsmarkt (Leven Lang Ontwikkelen). Eind dit jaar is besloten om de drie verschillende thema's uit dit aparte Sterker uit de crisis programma op te laten gaan in bestaande programma's binnen EV.

Ondersteuning voor startende en groeiende bedrijven Het is van belang dat startende bedrijven én bedrijven die willen doorgroeien optimale ondersteuning krijgen. Dat kan door het koppelen van vraag en aanbod, waarbij gemeenten als (mede)opdrachtgever optreden, testlocaties aanbieden en kunnen optreden als eerste klant.

Ondersteuning voor startende en groeiende bedrijven In de samenwerking met gemeenten koppelt YES!Delft uitdagingen van gemeenten aan technologische oplossingen binnen haar internationale netwerk. Het programma is daarmee een innovatieplatform voor alle 23 gemeenten in de metropoolregio. Gemeenten kunnen, met alle uitdagingen waarbij innovatie en technologie een rol spelen, van dit programma gebruikmaken. Doordat gemeenten rechtstreeks op het startup-netwerk van YES!Delft zijn aangesloten, kunnen ze rechtstreeks uitdagingen aandragen. Resultaten van dit programma zijn oplossingen die voor gemeenten besparingen opleveren of bijdragen aan verbetering van de leefomgeving van de inwoners. Het programma draagt ook bij aan het versterken van het netwerk van startups in de metropoolregio. Daarnaast groeit binnen de gemeenten de kennis over startups en kunnen zij elkaar beter vinden. 42

Doelstellingen begroting 2021 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Interactie tussen het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen zorgt voor eigentijdse onderwijsprogramma’s met toekomst en daarmee voor een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. De plek waar deze kruisbestuiving plaatsvindt is een campus. Samenwerking op deze campussen tussen bedrijven en kennisinstellingen wordt gestimuleerd om de impact van deze campussen te vergroten. Dit vindt plaats binnen de aanpak van het Human Capital Akkoord Zuid-Holland. Goede digitale connectiviteit Goede digitale connectiviteit is een belangrijke economische vestigingsvoorwaarde. Onze regio scoort hier tot nu toe goed op in vergelijking met andere Europese regio’s: 98% van de adressen in Zuid-Holland beschikt over ‘snel internet’. Deze positie willen we behouden en verbeteren. Daarom werken we aan de digitale bereikbaarheid van onze regio.

Ruimte om te werken Ondernemers willen de beste plek voor hun onderneming. Hoe kunnen we hen dan winnen voor de metropoolregio? Aan welke ruimte is behoefte? Aan de hand van dit soort vragen brengt de MRDH advies uit aan gemeenten over ontwikkelingen op bedrijventerreinen, kantorenlocaties en winkelgebieden. De provincie Zuid-Holland heeft de uiteindelijke bevoegdheid om bestemmingsplannen met ontwikkeling van nieuwe en bestaande werklocaties te aanvaarden.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen De campusontwikkeling moet voor een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt zorgen. Door kennisdeling, ervaringen uitwisselen, inspiratie opdoen, samenwerking stimuleren en de verbinding met het Human Capital Akkoord (HCA) versterken op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen, wordt er gewerkt aan een campusnetwerk. De Leven Lang Ontwikkelen-projecten dragen bij aan een veerkrachtige arbeidsmarkt in de regio. De inmiddels twaalf campussen vormen gezamenlijk een ecosysteem van mbo- en hbo-campussen in Zuid-Holland, dat in hoge mate bijdraagt aan de transitieopgaven van de regio. In 2021 is met het kennisnetwerk van gemeenten op verschillende actielijnen (digitale strategie, glasvezel, 5G) kennis uitgewisseld en zijn gemeenten ondersteund om de digitale connectiviteit van hun gemeente, en daarmee de regio, te verbeteren. Via projectbijdragen is digitale innovatie gestimuleerd en wordt bijgedragen aan de cyberweerbaarheid van (MKB-)bedrijven in de regio. Verder is via InnovationQuarter steun geboden om een kleinschalig datacenter uit te breiden en internetknooppunt AMS-IX in de regio te huisvesten.

Er zijn binnen de ambtelijke werkgroep Werklocaties voorbereidingen getroffen om de Strategie Werklocaties te actualiseren, zoals het formuleren van een reactie op de concept provinciale behoefteraming bedrijventerreinen, het uitwerken van de Transformatiewijzer MRDH en de toepassing hiervan op compensatieplannen, en het actualiseren van een onderzoek naar het gebruik van watergebonden bedrijventerreinen. Daarnaast is ook verkend op welke punten actualisatie van detailhandelbeleid nodig is en is eerder de kantorenmonitor met concept kantorenlijst in de bestuurscommissie van juli 2021 voorgelegd.

Samen met de provincie Zuid-Holland werken we vervolgens aan het realiseren van gebieden waar wonen en werken gecombineerd zijn. De vraag hiernaar wordt steeds groter. We richten ons hierbij op zowel grootstedelijke locaties, als op meer landelijke locaties in de metropoolregio. De focus ligt op de werklocaties met grote regionale impact. Stimuleren van het groengebruik en recreatie als vestigingsfactor Onze regio heeft veel te bieden: mooie en grote binnensteden, talloze historische dorps- en stadskernen, afwisselende polderlandschappen en kilometers duin, strand en zee. De kunst is om meer bezoekers daarvan te laten genieten en tegelijkertijd de rust en ruimte te behouden. Bereikbaarheid is belangrijk, net als bekendheid van de gebieden. Vrijetijdseconomie draagt bij aan de economische positie van de metropoolregio door onder andere een toegevoegde waarde te

In 2020 hebben gemeenten zich op basis van hun DNA-profiel ingedeeld in zes sfeergebieden. In 2021 is er een vervolgtraject geweest waarin de gemeenten per sfeergebied in verschillende online bijeenkomsten werkten aan het inzichtelijk maken van maatschappelijke opgaven, thema's en kansen in de sfeergebieden om gezamenlijk projecten te definiëren. Het doel van deze trajecten is het inzichtelijk maken van de kansen voor gemeenten op het gebied van 43

Doelstellingen begroting 2021 leveren aan de werkgelegenheid, aan het imago van de gemeenten met hun iconen, aan voorzieningen als wandel- en fietspaden, aan winkels en aan horeca. In de Metropoolregio Rotterdam Den Haag trekken de gemeenten samen op en delen kennis op het gebied van vrijetijdseconomie. Op basis van de sfeergebiedeninventarisatie die in 2020 heeft plaatsgevonden ondersteunt de MRDH de gemeenten bij hun activiteiten.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen vrijetijdseconomie, mogelijk recreatie-aanbod creëren, kennisdeling en samenwerking te stimuleren.

Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties We willen bijdragen aan de gebalanceerde ontwikkeling van woon-en werklocaties nabij het OV. Waar dit mogelijk is binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur, wil de MRDH graag ondersteunen bij de uitwerking en realisatie van deze plannen vanuit onze verantwoordelijkheid voor bereikbaarheid, knooppuntontwikkeling en werklocaties. Meer regionale samenwerking bij de energietransitie Met de juiste kennis en ervaring is een versnelling van de energietransitie mogelijk. Kennisdeling is dan ook een belangrijke succesfactor. Zo zijn er gemeenten die veel ervaring hebben met aardwarmtebronnen. En er zijn gemeenten die deze kennis hard nodig hebben. Hetzelfde geldt voor het delen van kennis over verduurzaming van kantoren- en bedrijventerreinen. Of over energiezuinige mobiliteitsoplossingen voor een wagenpark. Het energienetwerk van de 23 gemeenten is het ideale platform om kennis te delen en inspiratie op te doen.

In 2021 boden we onder meer ondersteuning aan de samenwerking langs de Hoekse Lijn, Stationstuinen Barendrecht en Bleizo West. Daarnaast nemen we deel aan de Verstedelijkingsalliantie: gericht op het verspreiden van het gedachtegoed om integrale stedelijke ontwikkeling op en rond OV-locaties te versterken. Via de online bijeenkomsten van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk energie, konden de gemeenten best practices op het gebied van energietransitie uitwisselen en thema’s als warmte en de regionale energiestrategie (RES) bespreken. Hierdoor weet men elkaar te vinden en is de regionale samenwerking bij de energietransitie verbeterd.

2.3.2 Wat is er voor gedaan? Acties in 2021

Status

Toelichting

Stimuleren van innovatie en economische groei Uitvoering en opschaling van de regionale innovatieprogramma’s om meer bedrijven te betrekken bij de kennis en faciliteiten die Fieldlabs te bieden hebben.

Het innovatieprogramma AgriTech is begin 2021 gestart en richt zich op het behouden en versterken van de internationale koploperpositie van Zuid-Holland op het gebied van tuinbouw en het creëren van een positie op het gebied van de eiwittransitie. De investering van de MRDH in het programma van ruim € 2 miljoen bedraagt € 1 miljoen. Er zijn in de eerste voucherronde twee projecten met subsidievouchers en zeventien projectconsortia ondersteund. De volgende voucherronde is gepland in Q1 2022. De verkenning eiwittransitie is eind december 2021 afgerond en laat veel economische potentie zien voor een proteïnecluster in Zuid-Holland op het gebied van fermentatie, 44

Acties in 2021

Status

Toelichting gecultiveerde eiwitten en plant-based/aquatische eiwitten. Dit biedt mogelijkheden voor AgriTech fase III en het Nationaal Groeifonds. Vanwege corona is het programma vertraagd. Er konden geen match-making evenementen worden gehouden en de ondernemers hadden een andere focus. Daarom wordt een half jaar verlenging van het programma aangevraagd. De ambitie van het innovatieprogramma SMITZH is om uit te groeien tot een Digital Innovation Hub met internationale uitstraling. Een one-stop-shop loket waar bedrijven naar toe komen voor de technologie. Hiervoor wordt ook een Europese subsidie aangevraagd in 2022. Inmiddels zijn zeven fieldlabs gerealiseerd, waarvan zes in de regio, met elk een eigen thema en projecten. De MRDH was in 2021 als onderdeel van het programmateam inhoudelijk betrokken bij het toekennen van subsidievouchers aan projecten en het doorontwikkelen van het programma. Het innovatieprogramma Zorgtech richt zich op het verbeteren en betaalbaar houden van de zorg door kansrijke innovaties de weg naar de gezondheidszorg sneller te laten vinden. De investering van de MRDH in het programma van ruim € 2 miljoen bedraagt € 1,15 miljoen. Deze fase van het project loopt tot en met september 2022. Inmiddels hebben vijftien projecten een voucher ontvangen en werden er 37 projectconsortia gevormd van technologie bedrijven, zorgorganisaties, labs en gemeenten.

In september 2021 stelde de provincie Zuid-Holland € 750.000 vervolgfinanciering beschikbaar. Begin 2022 kunnen projectconsortia weer vouchers aanvragen. Het innovatieprogramma Energie & Klimaat richt zich op het stimuleren en realiseren van duurzame innovatie. Door ondernemers te ondersteunen bij het testen en demonstreren van nieuwe technologieën op het gebied van: verduurzaming gebouwde omgeving, grootschalige opwek en opslag van energie, elektrificatie van de industrie en circulaire grondstoffen. Inmiddels ontvingen 49 projecten een voucher om hun innovaties te testen en demonstreren om nieuwe technologieën marktrijp te maken. Vanwege het grote succes en animo voor dit thema is in 2021 een plan ontwikkeld voor verdere opschaling. De provincie Zuid-Holland reserveerde hiervoor €1,25 miljoen. De MRDH was in 2021 als onderdeel van het programmateam inhoudelijk betrokken bij het toekennen van subsidievouchers aan projecten en het doorontwikkelen van het programma. De programma’s en resultaten zijn in december 2021 in de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat gepresenteerd en er is gevraagd in 2022 nader onderzoek te doen naar de impact van de innovatieprogramma’s op het economisch vestigingsklimaat. 45

Acties in 2021 Verbinden van maatschappelijke vraagstukken van gemeenten aan de oplossingen die startende bedrijven ontwikkelen.

Status

Toelichting Binnen het programma City of the Future zijn diverse projecten uitgevoerd en/of opgepakt. In dit programma zijn en worden, in samenwerking met YES!Delft, gemeentelijke uitdagingen gekoppeld aan technologische innovaties van startups. In 2021 is gewerkt aan:  Pilot Parking Pressure Data  TechLab Fietsparkeren  TechLab Recyclen van matrassen  TechLab Controle van kademuren en bruggen  TechLab Afvalscheiding in de hoogbouw  Pilot Air Quality Innovation  Stikstof terugdringen in Natura 2000-gebieden  Project Eigen vervoer senioren Daarnaast is er in maart een ‘deep-dive’ georganiseerd met gemeenten waarin 66 uitdagingen zijn opgehaald. Ook is gestart met een mastercourse Making Innovation Work waarin met een aantal gemeenten wordt gewerkt aan het innovatief werken binnen de eigen gemeenten. Inmiddels zijn alle gemeenten aangesloten op My startupcorner en is gewerkt aan het verbeteren van dit platform. Verder zijn opschalingsgesprekken gevoerd met diverse gemeenten om de (tussen) oplossingen actief naar gemeenten te communiceren en te kijken of gemeenten ook daadwerkelijk oplossingen willen gaan benutten in de praktijk (eerste klant).

Gemeenten ondersteunen bij het ontwikkelen van een aanpak voor een toekomstbestendig breed MKB.

De resultaten van dit programma staan op https://www.mrdh-cityofthefuture.nl en op de projectkaart https://mrdh.nl/project/city-future . Er is gestart met de focus op het onderwerp digitalisering MKB. De reden hiervoor is de digitaliseringstransitie, maar ook de urgentie voor sommige sectoren de afgelopen anderhalf jaar, met name de detailhandel, persoonlijke verzorging en horeca. Er is regiobreed gestart met een aantal projecten, waarvan de kennis en ervaringen worden gedeeld in de ambtelijke werkgroep. De MRDH heeft bij de totstandkoming van deze projecten geadviseerd en ook medegefinancierd vanuit het Sterker uit de crisisbudget. Deze projecten zijn gericht op bewustwording, inspireren / informeren en activering, bijvoorbeeld:  met MKB-digicafés en MKB-E-learnings kan het brede MKB worden geïnformeerd en is deze informatie voor iedereen toegankelijk;

46

Acties in 2021

Status 

Toelichting de digitaliseringsvoucher die als subsidieregeling is opgesteld door Den Haag, Capelle aan den IJssel, Schiedam en Zoetermeer om ondernemers te stimuleren om te investeren in digitaliseringsmaatregelen.

Daarnaast liet de MRDH samen met de provincie Zuid-Holland een cursusaanbod ontwikkelen op de onderwerpen accountmanagement, digitalisering en circulair. Daarmee krijgen de gemeenten ondersteuning bij het faciliteren van MKBondernemers in de transitie naar een toekomstbestendig MKB.

Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Met zowel netwerkbijeenkomsten voor gemeenten en onderwijsinstellingen als ondersteuning bij het nog beter laten functioneren van campussen wordt bijgedragen aan een betere aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt in de metropoolregio Rotterdam Den Haag.

In 2021 zijn er zes online campusnetwerkbijeenkomsten georganiseerd, waarin zowel gemeenten als onderwijsinstellingen kennis en ervaring konden uitwisselen op het gebied van kennisvalorisatie, inclusiviteit, bereikbaarheid innovatiecentra, positionering en branding campussen, communitymanagement en samenwerking. Hierbij is nauw samengewerkt met het Human Capital Akkoord. In het kader van campusondersteuning zijn twee nieuwe projecten ondersteund op het gebied van energietransitie die ook nauw met elkaar samenwerken: het project Energietransitielab van de gemeente Rotterdam en het Innovatiecentrum Energie & Mobiliteit van de gemeente Delft. Naast deze projecten zijn er ook drie onderzoeken uitgevoerd op het gebied van bereikbaarheid, kennisvalorisatie en inclusiviteit onder tien mbo- en hbo-campussen en twee wo-campussen in Delft (bereikbaarheid). De opvolging van de aanbevelingen wordt samen met de provincie Zuid-Holland, de Economic Board Zuid-Holland (inclusief de Taskforce Human Capital Akkoord), InnovationQuarter en gemeenten (ambtelijk en bestuurlijk) opgepakt. Dit wordt MRDH breed opgepakt met het oog op het versterken van het economisch vestigingsklimaat en het verbeteren van de bereikbaarheid. Ook met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat kijken we naar een strategische invulling.

Verder voerde adviesbureau Haute Equipe bij elk van de inmiddels twaalf mbo-/hbocampussen een subsidiemaatwerkscan uit om te bepalen welke subsidiemogelijkheden je kansrijk aan de campussen kunt koppelen. De pilot is eind 2021 geëvalueerd en vervolgstappen worden in 2022 besproken. In het kader van samenwerking tussen de campussen is een communicatiewerkgroep opgezet met communicatie-experts van alle campussen. De focus ligt op verbinding, bekendheid en exposure (er wordt gewerkt aan een gezamenlijke contentkalender). Er 47

Acties in 2021

Status

Toelichting zijn virtuele campustours gehouden om best practices uit te wisselen en om inhoudelijke verbindingen te leggen. Eind 2021 is ook een connector/ambassadeur geselecteerd die half januari 2022 gaat starten en zich gaat richten op de verbinding bedrijfsleven-campussen en de positionering van het ecosysteem van campussen. Vanuit het programma Sterker uit de crisis zijn in samenwerking met de campussen en het onderwijs vier projecten op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) ondersteund. In 2022 zal Sterker uit de crisis/ LLO opgaan in het programma Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt.