2813 Raadsbrief Vaststellen beleidsregels eenmalige energietoeslag

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Datum 19 april 2022 Nummer 2813 Onderwerp Raadsbrief Vaststellen beleidsregels eenmalige energietoeslag Portefeuillehouder Wethouder Kist Behandeld door H Kisman

1. Waarom wordt de raad geïnformeerd? Met deze brief informeert het college de gemeenteraad over de ontwikkelingen rondom de eenmalige energietoeslag. Het college heeft hiertoe beleidsregels vastgesteld, welke in deze raadsbrief nader worden toegelicht. Daarbij is gehoor gegeven aan de oproep van het Rijk om huishoudens met een inkomen van maximaal 120% van het sociaal minimum een energietoeslag van € 800 uit te gaan keren. 2. Korte inhoudelijke toelichting De energieprijzen zijn flink gestegen. In februari jl. meldde het CBS op basis van de energieprijzen van januari 2022 dat huishoudens met een gemiddeld energieverbruik 86% meer moeten betalen voor hun energierekening dan in januari 2021. Sinds de Russische inval in Oekraïne zijn de energieprijzen verder gestegen. Het CPB constateert dat voor huishoudens met een laag inkomen en een variabel of aflopend energiecontract de energiekosten als aandeel van het besteedbaar inkomen veel harder stijgen dan voor huishoudens met een hoger inkomen. Naast de generieke maatregelen van de Rijksoverheid om huishoudens te ondersteunen (verlagen energiebelasting en energiebesparende maatregelen) vraagt de Rijksoverheid aan gemeenten om huishoudens met een laag inkomen extra te ondersteunen met een energietoeslag in 2022. Uitvoeren regeling energietoeslag Voor het verstrekken van de energietoeslag wordt de Participatiewet aangepast.

Aangezien de sterk gestegen energierekening bij huishoudens met een laag inkomen acute financiële problemen kan veroorzaken, heeft minister Schouten aangegeven dat gemeenten vooruitlopend op de inwerkingtreding van de wetswijziging tot uitbetaling mogen overgaan (kamerbrief 2022-0000070980, 15 maart jl.). Gezien de urgentie om huishoudens te compenseren voor de stijgende energieprijzen heeft het college op 12 april 2022 besloten in te stemmen met het uitvoeren van de eenmalige energietoeslag. Het budget ten behoeve van de eenmalige energietoeslag zal bij de eerste turap 2022 alsnog formeel worden aangevraagd. Ook de middelen die Leidschendam-Voorburg via het gemeentefonds krijgt ten behoeve van de eenmalige energietoeslag worden in de eerste turap opgenomen.

Datum 19 april 2022 Nummer 2813 Pagina 2/5

Beleidsregels Om uitvoering te kunnen geven aan de regeling heeft het college op 19 april 2022 de beleidsregels eenmalige energietoeslag 2022 vastgesteld. Op basis van onder andere een (niet-bindende) richtlijn, gepubliceerd door het ministerie van SZW en de VNG, zijn de volgende keuzes gemaakt: Hoogte toeslag Het richtbedrag van € 800 wordt gevolgd onder andere omdat hier landelijk al veel over is gecommuniceerd in de media (o.a. vanuit het Rijk). Doelgroep De energietoeslag is bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen, dat wil zeggen een inkomen op of net boven het sociaal minimum. Het college heeft de bevoegdheid om invulling te geven aan wat onder een laag inkomen wordt verstaan. Ondanks het feit dat het lokale minimabeleid voor de meeste regelingen een grens van 110% of 130% van het sociaal minimum kent, is voor een inkomensgrens van 120% van het sociaal minimum gekozen. Hier zijn de volgende redenen voor: - Met een inkomensgrens van 120% kan een grotere doelgroep die kwetsbaar -

is om in de financiële problemen te komen, worden ondersteund; Bij het hanteren van een hogere inkomensgrens van 130% van het sociaal

-

minimum is er sprake van een financieel risico, omdat de minister geen garantie heeft gegeven om een tekort aan budget bij een inkomensgrens van 130% van het sociaal minimum te compenseren; In de richtlijn van SZW en VNG is aangegeven dat een inkomensgrens lager

-

dan 120% van het sociaal minimum niet wenselijk is. In de landelijke berichtgeving wordt 120% van het sociaal minimum aangehouden, daarmee zijn verwachtingen gewekt bij inwoners.

Mocht de aanvrager niet geheel voldoen aan de voorwaarden voor de energietoeslag, dan kan gekeken worden of de hardheidsclausule (opgenomen in de beleidsregels) van toepassing is. Doelgroep – kostendelersnorm Het landelijke uitgangspunt is één energietoeslag per huishouden. Door deze regel is de energietoeslag op een adres nooit hoger dan € 800. Huishoudens waar meerdere kostendelers samen een huishouden vormen, kunnen de energietoeslag maar één keer ontvangen aangezien er ook sprake is van één energierekening.

Datum 19 april 2022 Nummer 2813 Pagina 3/5

Uitgesloten doelgroepen Het is mogelijk om een aantal groepen inwoners uit te sluiten van het recht op de energietoeslag. In navolging van de richtlijn komen de volgende inwoners niet aanmerking voor de toeslag: - Inwoners die in een inrichting verblijven, aangezien de instelling voorziet in -

de energiekosten; Inwoners met alleen een briefadres (dak- en thuislozen) omdat zij geen

-

energiekosten hebben; Inwoners jonger dan 27 jaar en aanspraak kunnen maken op

-

studiefinanciering (WSF 2000), want zij zijn sowieso uitgesloten van het recht op algemene bijstand en hun woonsituatie is zeer divers, ook voor wat betreft de energiekosten; Jongeren tot 21 jaar, want ouders hebben tot deze leeftijd een wettelijke onderhoudsplicht. Een uitzondering hierop vormen inwoners tot 21 jaar die aanvullende bijzondere bijstand voor het voeren van een zelfstandig huishouden ontvangen. Bij deze groep kan aangenomen worden dat de ouders niet aan de onderhoudsplicht kunnen voldoen.

Manier van toekennen Gemeenten kunnen de toeslag op twee manieren toekennen, namelijk via een ambtshalve toekenning en via een toekenning op aanvraag. Om huishoudens zo snel mogelijk financieel te kunnen ondersteunen en de uitvoeringskosten te beperken, wordt aanbevolen om de energietoeslag waar mogelijk ambtshalve toe te kennen. De toeslag kan automatisch worden toegekend en worden uitbetaald aan huishoudens waarvan vaststaat dat zij voldoen aan de voorwaarden en recht hebben op de toeslag. In de beleidsregels is vastgelegd dat de volgende huishoudens de toeslag ambtshalve toegekend krijgen: - Huishoudens die algemene bijstand ontvangen; - Huishoudens die een uitkering ontvangen op grond van het Bbz 2004, de -

IOAW of de IOAZ; Huishoudens die enkel een minimaregeling ontvangen met een maximale

-

inkomensgrens van 110% van het sociaal minimum; AIO-gerechtigden (aanvullende inkomensvoorziening ouderen).

Naar verwachting ontvangen ruim 1.800 huishoudens in Leidschendam-Voorburg een ambtshalve toekenning. Aan een deel van de doelgroep kan de energietoeslag niet ambtshalve worden toegekend. Dit is aan de huishoudens met een inkomen tussen de 110% en 120% van het sociaal minimum en huishoudens met lage inkomens die (op dit moment)

Datum 19 april 2022 Nummer 2813 Pagina 4/5

geen gebruikmaken van een uitkering of minimaregelingen van de gemeente. Deze huishoudens kunnen de energietoeslag zelf aanvragen. Uitvoering Om zo snel mogelijk aan een zo groot mogelijke groep huishoudens de toeslag te kunnen uitbetalen, wordt er gestart met de ambtshalve toekenningen. De uitbetaling gebeurt in drie stappen: 1. Uitbetaling aan huishoudens die algemene bijstand ontvangen; 2. Uitbetaling aan huishoudens met een uitkering op grond van het Bbz 2004, de IOAW of de IOAZ; 3. Uitbetaling aan huishoudens die enkel een minimaregeling ontvangen met een maximale inkomensgrens van 110% van het sociaal minimum. Uiterlijk 1 mei 2022 ontvangen bovenstaande huishoudens de toeslag, zonder dat zij hier iets voor hoeven te doen. Huishoudens die een AIO ontvangen van de SVB ontvangen de toeslag mogelijk later. De SVB stelt namelijk de gegevens van deze groep beschikbaar door tussenkomst van het Inlichtingenbureau (verzorgt de uitwisseling van (persoons)gegevens tussen gemeenten en overheidsinstanties). Dit kan enkele weken duren. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan een digitale aanvraagprocedure via lv.nl. Middels deze digitale aanvraagprocedure wordt het mogelijk om na het beoordelen van de aanvraag de toeslag automatisch uit te betalen, zodat de huishoudens sneller het geld op hun rekening hebben. Dit kan vanaf half mei.

Risico’s Voor de energietoeslag heeft het kabinet in totaal een eenmalig budget van € 680 miljoen beschikbaar gesteld. Het budget dat de gemeente ontvangt voor de toeslag is nog niet bekend. Pas na de meicirculaire weten gemeenten hoeveel geld zij precies ontvangen voor het toekennen en uitvoeren van de energietoeslag. Daarnaast is de omvang van de doelgroep die een aanvraag moet indienen onduidelijk. Dit zorgt ervoor dat de omvang van de totale compensatie lastig te bepalen is. Een indicatie van het budget, gebaseerd op de maartbrief 2022 van 6 april jl. van het ministerie van BZK, laat zien dat Leidschendam-Voorburg € 2.683.000 kan verwachten:

Indicatie budget t.b.v. de eenmalige energietoeslag Leidschendam-Voorburg

Indicatie Maartbrief BZK Compensatie UitvoeringsTotaal huishoudens kosten €

2.525.000 €

158.000 €

2.683.000

Datum 19 april 2022 Nummer 2813 Pagina 5/5

Dit budget zal niet toereikend zijn wanneer de verwachte 90% van de doelgroep de regeling krijgt toegekend. Op basis van de indicatie uit de maartbrief is er bij een bereik van 90% uitgaande van 4.000 huishoudens een tekort van € 355.000. Wel heeft het Rijk de garantie afgegeven voldoende middelen beschikbaar te stellen voor gemeenten. Op welke wijze een eventueel tekort door het Rijk gecompenseerd wordt, is op dit moment nog niet bekend. Vervolg Inwoners worden via de gemeentelijke website, sociale media en lokale media geïnformeerd over de geldende voorwaarden en aanvraagmogelijkheden. Naar verwachting kunnen inwoners vanaf half mei de energietoeslag aanvragen via lv.nl. Aangezien niet alle huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum in beeld zijn, bestaat de kans dat niet iedereen die recht heeft op de toeslag ook wordt bereikt. Om zoveel mogelijk huishoudens te kunnen bereiken, wordt er proactief via de bovenstaande communicatiekanalen gecommuniceerd. Mocht uit de monitoring van aanvragen blijken dat deze achterblijven, dan wordt er gekeken welke aanvullende maatregelen genomen kunnen worden om de huishoudens alsnog te bereiken. Tot slot, met het toekennen van de toeslag komen ook huishoudens met een laag inkomen in beeld die tot nu toe niet bekend waren.

Het toekennen van de toeslag wordt gezien als kans om het bereik van de minimaregelingen en ondersteuningsmogelijkheden op het gebied van geldzaken en schulden onder de aandacht te brengen. burgemeester en wethouders van Leidschendam-Voorburg,

A. van Mazijk secretaris

J.G. Bijl burgemeester

Bijlage bestemd voor de raad: Nummer Onderwerp 1 Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Leidschendam-Voorburg 2022