2573-68 Bijlage 65 toelichting, Beheerkwaliteitsplan.pdf

Bijlage: 65

Beheerkwaliteitsplan Kwaliteitskader voor beheer en onderhoud

13 september 2017

Inhoudsopgave Inleiding

03

Kwaliteitskader

06

Financiën

13

Monitoring

17

Bijlagen

19

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

2

Inleiding Leidschendam-Voorburg is in de eerste plaats een aantrekkelijke groene en duurzame woongemeente, die al jaren tot de beste woongemeenten van Nederland behoort. De gemeente wil haar positie verder versterken en ziet duurzaamheid, groen, leefbaarheid, veiligheid en participatie daarbij als een belangrijke randvoorwaarde.

3

De afdeling Stadsbeheer is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de voorzieningen; de wegen, straten en pleinen, het groen, civiele kunstwerken, het oppervlaktewater en ook banken, afzetpalen, speelvoorzieningen en (verkeers-)borden. De basis voor kwaliteit in de openbare ruimte ligt bij een duurzaam en verantwoord beheer en onderhoud van deze voorzieningen. Het is duidelijk dat er in Nederland dingen gaan veranderen. De verzorgingsstaat wordt een maatschappij met meer zelfredzaamheid en eigenaarschap. Bedrijven gaan meer sociaal maatschappelijk ondernemen en de betrokkenheid en invloed van bewoners neemt toe. De veranderende maatschappij heeft tot een grote druk op de openbare ruimte geleid om alle functies erin te passen. Er wordt een toenemende claim gelegd op de openbare ruimte voor ontmoeten, verplaatsen, ontspannen, recreëren en veel overige activiteiten. De complexiteit van de inrichting is daardoor de afgelopen decennia sterk toegenomen. Als gevolg van deze complexiteit speelt niet meer alleen techniek een rol. Ook wetgeving, beleid, normeringen en participatie vormen belangrijke onderdelen van duurzaam beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarmee is de noodzaak van een integrale afstemming tussen de verschillende voorzieningen groter geworden.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

4

Doel De afdeling Stadsbeheer ziet mogelijkheden in deze ontwikkelingen en wil als regisserende en flexibele organisatie meebewegen in de dynamiek van de maatschappij. De gemeente heeft de behoefte om opnieuw ambitie, kaders en kosten voor het beheer van de openbare buitenruimte op integrale wijze op elkaar af te stemmen. Hiermee wordt een solide uitgangspunt gecreëerd voor de gemeentelijke zorgplicht: een duurzame instandhouding van de voorzieningen* en een doelmatige aanpak ten aanzien van de (beeld)kwaliteit.

Afdeling Stadsbeheer ontwikkelt komende periode meerdere beleid- en beheerplannen. Dit plan is hier één van en omvat de kaders voor het dagelijks en groot onderhoud aan de voorzieningen. De nadere uitwerking hiervan inclusief de vervangingsinvesteringen en meerjarenprogrammering is in specifieke beheerplannen inzichtelijk gemaakt.

Dit document is een integraal kader voor het beheer en onderhoud voor nagenoeg alle voorzieningen in de openbare ruimte van de gemeente. Het kader geeft zicht en grip op de inspanningen die minimaal moeten worden geleverd en welke investeringen daarvoor nodig zijn. Het beheer en onderhoud van de buitenruimte draagt bij aan een langdurige instandhouding van de verschillende voorzieningen.

Dit plan heeft een looptijd van 5 jaar. Dit beheerkwaliteitsplan is onderdeel van de Nota Kapitaalgoederen, die iedere raadsperiode wordt opgesteld.

Gelijker tijd markeert het de ondergrens voor de kwaliteit van het beheer en is het een kader van waaruit keuzes kunnen worden gemaakt voor doorontwikkeling van het beleid op participatie, beleving en inwonertevredenheid. Afbakening Dit beleidsdocument gaat in op het fundament voor beheer en onderhoud van de openbare buitenruimte. Hiermee is dit document kader stellend en richting gevend voor het beheer, waaraan tevens de benodigde financiële middelen zijn gekoppeld.

Keuzes op het gebied van participatie, beleving en dergelijke kunnen in nadere planvorming worden uitgewerkt. Dit vormt geen onderdeel van dit Beheerkwaliteitsplan (BKP).

Leeswijzer Hoofdstuk 1: Beschrijving in woord en beeld van de uitgangspunten en kenmerken voor kwaliteitskaders waaraan het beheer en onderhoud moet voldoen. Hoofdstuk 2: Zicht op welke financiële middelen jaarlijks benodigd zijn om een duurzame instandhouding van de voorzieningen te borgen. Hoofdstuk 3: Beschrijving van de wijze van monitoren van dit beleidsstuk en hoe dit wordt verantwoord.

* Bomen, beplanting, gras, watergangen, verhardingen, speeltoestellen en ondergronden, banken, afvalbakken, verkeers- en straatnaamborden, hekwerken, afzetpalen, verkeersspiegels, fietsenstandaards, lichtmasten, informatieborden, pergola’s, keermuren, bloembakken, bruggen, tunnels en viaducten. Excl. VRI’s en riolering. Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

5

Kwaliteitskader De openbare ruimte vormt een netwerk aan verbindingen. Wegen, fiets- en voetpaden waarlangs mensen hun doel bereiken, zoals de woning, een winkel, een bedrijf of het werk. Parken, lanen en andere groenstructuren als ontspannende verblijfsplekken en/of drager van verbindingen voor flora en fauna. Sloten, waterplassen en vaarwegen voor de afvoer van het oppervlaktewater en water gerelateerde recreatie. De openbare ruimte is belangrijk voor iedere gebruiker!

6

3. Functioneel en doelmatig

Als pijlers voor de beheerniveaus ziet de gemeente:







Het duurzaam en doelmatig in stand houden van de voorzieningen, zodat de functie tot zijn recht komt en ingespeeld wordt op een optimale beleving van de buitenruimte. Het streven naar kwalitatief, passend en toekomstbestendig beheer en onderhoud, waarbij rekening wordt gehouden met de huidige economische context en beperkte financiële middelen. Een integrale aanpak van werkzaamheden in de openbare ruimte om overlast te verminderen en efficiënt, kostenbesparend te werken.

Representatief & Hoogwaardig

2. Verzorgd en duurzaam

Verzorgd & Duurzaam

1. Representatief en hoogwaardig

Ambitieniveaus

Functioneel & Doelmatig

De verschillende gebieden in de gemeente kennen ieder hun eigen uitstraling of waarde. Het kwaliteitskader maakt daarom onderscheid in 3 beheerniveaus:

Centrumgebieden - Huygenskwartier en Stationsgebied Voorburg (OV knooppunt) - Winkelcentrum De Julianabaan - Damcentrum en Bestuurscentrum - Mall of the Netherlands en deel Groot Zijdepark

Overige centra en stations - Winkelcentra op wijkniveau - Winkelcentra op buurtniveau - Overige stationslocaties

Hoofdinfrastructuur Woonwijken Bedrijventerreinen Begraafplaatsen Overige parken Buitengebied Recreatieve punten buitengebied

Figuur: Verdeling van gebiedstypen naar de drie beheerniveaus

Op de volgende pagina’s zijn de beheerniveaus op kaart weergegeven en in woord en beeld toegelicht.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

7

Weergave gebieden beheerniveaus

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

8

Detail centrumgebieden

Mall of the Netherlands en deel Groot Zijdepark

Winkelcentrum De Julianabaan

Huygenskwartier en Stationsgebied Voorburg (OV knooppunt)

Damcentrum en Bestuurscentrum Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

9

Representatief en hoogwaardig Deze vorm van beheer en onderhoud kenmerkt zich door:



het beheer en onderhoud te richten op een (zeer) schone, nette en goed functionerende openbare ruimte;



een hoge beeldkwaliteit (gemiddeld A kwaliteit, waarbij 90% aan deze kwaliteit moet voldoen) te leveren die bijdraagt aan een prettige en schone beleving, zelfs bij intensief gebruik;



binnen het beheer al het nodige onderhoud uit te voeren dat bijdraagt aan de representatieve en hoogwaardige openbare ruimte;



de staat van de voorzieningen verzorgd en goed te onderhouden;



het beheer en onderhoud zo uit te voeren dat er een hoge belevingswaarde voor de gebruikers aanwezig is.

De maatregelen richten zich op het voldoen aan de veiligheid en de wettelijke verplichtingen, zodat er geen sprake is van direct gevaarlijke situaties en kapitaalvernietiging wordt voorkomen.

Figuur: Kenmerken van een openbare ruimte binnen een representatief en hoogwaardig beheer uitgedrukt in beelden.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

10

Verzorgd en duurzaam Deze vorm van beheer en onderhoud kenmerkt zich door:



de voorzieningen functioneel te laten voldoen en een redelijk nette uitstraling van de openbare ruimte te realiseren;



een gemiddelde beeldkwaliteit (gemiddeld B kwaliteit, waarbij 90% aan deze kwaliteit moet voldoen) te leveren die bijdraagt aan een verzorgde uitstraling;



de beheer- en onderhoudsmaatregelen zo uit te voeren dat dit bijdraagt aan het duurzaam in stand houden van de voorzieningen;



binnen het beheer in te spelen op de belevingskwaliteit door de focus te leggen op de (zichtbare) onderhoudsaspecten die bijdragen aan een positieve beleving;



de voorzieningen goed te laten functioneren en er verzorgd uit te laten zien.

De maatregelen richten zich op het voldoen aan de veiligheid en de wettelijke verplichtingen, zodat er geen sprake is van direct gevaarlijke situaties en kapitaalvernietiging wordt voorkomen.

Figuur: Kenmerken van een openbare ruimte binnen een verzorgd en duurzaam beheer uitgedrukt in beelden.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

11

Functioneel en doelmatig Deze vorm van beheer en onderhoud kenmerkt zich door:



de voorzieningen in de functioneel te laten voldoen;



binnen het beheer alleen die onderhoudsmaatregelen uit te voeren die bijdragen aan een langdurige instandhouding;



een lage beeldkwaliteit (gemiddeld C kwaliteit, waarbij 90% aan deze kwaliteit moet voldoen) met een minimale inspanning om functie en veiligheid van de voorzieningen in stand te houden;



het maximale uit de levensduur van de voorzieningen te halen, waardoor meer slijtage zichtbaar wordt.

openbare

ruimte

De maatregelen richten zich op het voldoen aan de veiligheid en de wettelijke verplichtingen, zodat er geen sprake is van direct gevaarlijke situaties en kapitaalvernietiging wordt voorkomen.

Figuur: Kenmerken van een openbare ruimte binnen een functioneel en doelmatig beheer uitgedrukt in beelden.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

12

Financiën Op basis van de geschetste ambitie, kaders en uitgangspunten, is per voorziening aangegeven, welke financiële middelen jaarlijks benodigd zijn om een duurzame instandhouding van de voorzieningen te borgen.

13

De kaders van het BKP gaan uit van beeldkwaliteit. Een hoge kwaliteit vraagt over het jaar gezien meer inspanning dan een lagere kwaliteit. Op basis van het areaal, het te borgen kwaliteitsniveau per gebiedstype en de bijbehorende kengetallen, is het benodigde budget bepaald. De benchmarkgegevens die hiervoor gebruikt zijn, bestaan uit kengetallen en normeringen, zoals die worden toegepast bij zowel private als publieke bedrijven uit de sector. Daarbij is rekening gehouden met specifieke uitgangspunten voor Leidschendam-Voorburg, zoals stedelijkheidsklasse, gebruiksintensiteit en grondsoort.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

14

Om de ambities per gebied (zoals deze in voorgaande paragrafen zijn weergegeven) te realiseren, is het van belang om voldoende financiële middelen beschikbaar te stellen. Op basis van de arealen per gebiedstype zijn deze berekend en in deze paragraaf inzichtelijk gemaakt. Grootste wijzigingen afgelopen jaar

Ten opzichte van voorgaand BKP is er in 2017 sprake van enerzijds een vergroting van de gebieden met status “Representatief en hoogwaardig”. Anderzijds is er sprake van een afname daarvan doordat de Mall of the Netherlands geen onderdeel meer is van het gebied dat door de gemeente wordt beheerd. De afname van te beheren areaal zorgt voor een verschuiving van de onderhoudskosten in de openbare ruimte. De kosten voor verhardingen en groen verminderen. De gebruiksdruk neemt toe, wat leidt tot verhoging van kosten op straatreiniging.

Discipline GROEN

VERHARDINGEN

MEUBILAIR

SPEELVOORZIENINGEN

Beheergroep

Eenheid

Totaal

Bomen

stuk

35.000

Beplanting

are

9.250

Gras

are

16.500

Asfaltverharding

are

6.750

Elementenverharding

are

23.250

Ongebonden verharding

are

750

Straatmeubilair (stuk)

stuk

2.250

Straatmeubilair (m1)

m1

9.000

Verkeersmeubilair

stuk

36.750

Openbare verlichting

stuk

12.250

Speeltoestellen

stuk

750

(Val)ondergronden

m2

18.750

WATER

Watergangen

are

23.540

CIVIELE KUNSTWERKEN

Bruggen, tunnels en viaducten

stuk

200

Figuur: Totaalareaal gemeente – peildatum juni 2017

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

15

Benodigd budget Om de kwaliteit van het dagelijks onderhoud op peil te houden is een regulier budget nodig. Het gaat om de bekostiging van onderhoudsmaatregelen met een hoge frequentie en repeterend karakter. Het doel van deze maatregelen is het borgen van de functionaliteit en de netheid van de betreffende voorzieningen voor het dagelijks gebruik.

Het groot onderhoud omvat omvangrijkere maatregelen die tijdens de levensduur van een voorziening en met een lage frequentie planmatig vanuit projecten plaatsvinden. Het vergelijk met de begroting 2017 toont een nihil verschil:

Discipline

Beschikbaar

Berekend

Verschil

GROEN WATER SCHONE LEEFOMGEVING VERHARDINGEN SPEELVOORZIENINGEN STRAATMEUBILAIR VERKEERSMEUBILAIR OPENBARE VERLICHTING CIVIELE KUNSTWERKEN

€ € € € € € € € €

3.088.000 159.000 1.524.000 2.211.000 95.000 69.000 150.000 156.000 81.000

€ € € € € € € € €

3.071.000 € 159.000 € 1.517.000 € 2.188.000 € 101.000 € 97.000 € 140.000 € 159.000 € 81.000 €

17.000 7.000 23.000 -6.000 -28.000 10.000 -3.000 -

TOTAAL

€

7.533.000 €

7.513.000 €

20.000

Figuur: Begrotingstoets op basis van benchmarkgegevens. Bedragen afgerond op €1000

Bij de financiële toets zijn de budgetten voor dagelijks en groot onderhoud van de voorzieningen meegenomen. Vervangingsonderhoud valt buiten de scope van het BKP. Deze budgetten worden in de beheerplannen opgenomen.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

16

Monitoring Door het monitoren van beleid wordt het effect en resultaat ervan inzichtelijk. Afdeling Stadsbeheer verzamelt voorafgaand en tijdens de uitvoering van het BKP systematisch relevante informatie. Aan de hand van deze gegevens is het mogelijk het beleid (tussentijds) te evalueren en zo nodig bij te sturen.

17

Meten beeldkwaliteit Om de kwaliteit van het beheer en onderhoud in de openbare ruimte te meten, maakt de gemeente gebruik van beeldkwaliteit. Aan de hand van beschrijvingen en beelden vindt een beoordeling plaats van het behaalde resultaat. Dit resulteert bijvoorbeeld in jaargemiddelden van de kwaliteit. Deze is tevens te specificeren naar structuurelementen zoals bomen, beplanting, verharding en meubilair. De beeldkwaliteit van de buitenruimte wordt jaarlijks gemeten met als doelen: 1. Bepalen of de huidige kwaliteit voldoet aan de gestelde ambitie; 2. Vastleggen waar knelpunten zijn; 3. Bepalen in welke mate de gestelde doelen zijn behaald. De beleidsmeting wordt uitgevoerd conform het monitoringsplan van de gemeente. De nulmeting van augustus 2017 gaf een positief beeld en voldoet aan de gestelde kwaliteit. Meest recente meetresultaten zijn te raadplegen in het eigen monitoringssysteem. Verantwoording Gezien de reikwijdte van dit plan (kwalitatief en financieel) wordt het monitoringsresultaat van de beeldkwaliteit jaarlijks bij de jaarrekening aan de raad aangeboden.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

18

Bijlagen In de bijlagen zijn definities, toelichtingen en nadere uitwerkingen opgenomen ter ondersteuning van het hoofdrapport.

…

19

Definitielijst Ambitie Een beeld of kwaliteitsniveau dat wordt nagestreefd bij het onderhouden bij de voorkomende inrichtingselementen in de buitenruimte. Veelal is dit omschreven en vastgelegd in een beleids- of visiedocument. Beeldmeetlat Overzicht van prestatie-eisen conform de beeldkwaliteit in de kwaliteitsniveaus A+ t/m D uitgedrukt in foto’s met een populaire en technische omschrijving Beheren Het verzorgen en onderhouden van elementen. Dagelijks onderhoud (DO) Onderhoudsmaatregel die met een hoge frequentie uitgevoerd wordt en tot doel heeft incidenteel de functionaliteit en netheid van beheereenheden te vergroten dan wel te conserveren op het door het gemeentebestuur gekozen kwaliteitsniveau. Doelmatigheid Het op een zodanige wijze gebruiken van de financiële, personele en materiële middelen dat bij een gegeven hoeveelheid een maximale output wordt verkregen of dat voor een hoeveelheid output van een gegeven kwaliteit een zo gering mogelijke input benodigd is. Gebiedstype Aanduiding voor een functioneel gebied binnen de grenzen van de gemeente, bijvoorbeeld een centrum, woongebied of recreatiegebied.

Groot onderhoud (GO) Onderhoudsmaatregel die meerdere malen binnen de levensduur van een inrichtingselement plaatsvindt. Het is gericht op het vertragen van de structurele achteruitgang van de kwaliteit en heeft tot doel de technische staat op het door het gemeentebestuur gekozen kwaliteitsniveau te houden. Kwaliteitsniveau De mate waarin de buitenruimte moet voldoen aan de eisen en specificaties zoals vastgelegd in de landelijke CROW standaard Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR). Openbare ruimte De buitenruimte die voor iedereen toegankelijk is. Het betreft de wegen, parken, pleinen en dergelijke. Het is een plaats waar een groot deel van het publieke leven zich afspeelt. Vervangingsonderhoud (VO) Onderhoudsmaatregel om de kwaliteit van een inrichtingselement weer op het gekozen kwaliteitsniveau te brengen, toegepast aan het einde van de levenscyclus indien groot onderhoud niet meer toereikend is (wordt ook wel reconstructie of rehabilitatie genoemd). Voorziening Een gemeentelijke eigendom in de openbare ruimte met een groot maatschappelijk nut en een hoge vervangingswaarde.

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

20

Beeldsystematiek CROW De Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013 (KOR 2013) biedt landelijk gebruikte standaardkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte. De foto’s, beschrijvingen en prestatieeisen in de kwaliteitscatalogus stellen beheerders van openbare ruimte in staat om inzichtelijk te communiceren met hun bestuurders, gebruikers en uitvoerders van het onderhoud. De KOR 2013 bevat ruim 200 beeldmeetlatten met vijf kwaliteitsniveaus, variërend van zeer hoog (A+) tot zeer laag (D).

Hiermee is het een praktisch hanteerbaar en variërend instrument om keuzes te maken in de beeldkwaliteit van verschillende objecten en gebieden. De beeldmeetlatten tonen naast de kwaliteitsbeelden ook een technische aanduiding en populaire omschrijving. De technische aspecten geven de meetbare parameters per kwaliteitsniveau aan. Onderstaand voorbeeld van een schaalbalk toont de marge van de vullingsgraad van afvalbakken.

REINIGING – afvalbak - vullingsgraad

A+

A

Afvalbak is leeg en heeft geen afval dat uitsteekt.

Afvalbak is voor minder dan de helft vol en heeft geen afval dat uitsteekt.

Afvalbak is niet vol en heeft geen afval dat uitsteekt.

Afvalbak is nagenoeg vol en heeft geen afval dat uitsteekt.

Afvalbak is nagenoeg vol en heeft afval dat uitsteekt.

Uitstekend afval

nee

Uitstekend afval

nee

Uitstekend afval

nee

Uitstekend afval

nee

Uitstekend afval

ja

vullingsgraad

0% per afvalbak

vullingsgraad

≤40% per afvalbak

vullingsgraad

≤80% per afvalbak

vullingsgraad

≤100% per afvalbak

vullingsgraad

>100% per afvalbak

Zwerfafval binnen een straal van 1 m rondom de afvalbak

nee

Zwerfafval binnen een straal van 1 m rondom de afvalbak

nee

Zwerfafval binnen een straal van 1 m rondom de afvalbak

nee

Zwerfafval binnen een straal van 1 m rondom de afvalbak

nee

Zwerfafval binnen een straal van 1 m rondom de afvalbak

ja

B

C

D

Beheerkwaliteitsplan – gemeente Leidschendam-Voorburg 13 september 2017

21

Gemeente Leidschendam-Voorburg Postbus 1005 2260 BA Leidschendam www.lv.nl