2573-15 Bijlage 12 toelichting, Cultuurhistorische Analyse Vlietoevers.pdf

Het gaat bijvoorbeeld om behoud en versterking van het groene coulisselandschap en het zichtbaar houden van het ‘badkuipen’-landschap aan de oostzijde van de Vliet. Maar ook de wegbeplanting aan de Oostvlietweg en aan de Westvlietweg, de opvaarten vanaf de Vliet naar de gebouwen op de westoever en het ‘groene’ landschap aan de oostzijde. Deze natuurlijke en aangelegde structuur is de basis waarbinnen de ontwikkelingen een plaats kunnen krijgen. Behoud en versterking van doorzichten is een ander belangrijk aspect. Met doorzichten kan iedereen de ruimtelijkheid van het oorspronkelijke polderlandschap ervaren. Om spannende doorzichten naar de kernen te behouden, is het openen van de stedelijke structuur en het tegengaan van wandvorming langs de oevers gewenst. Het is vervolgens aan de invulling van de bebouwing om de kwaliteit van het gebied hoog te houden. Eigentijds bouwen is gewenst, mits de bouwwijze getuigt van grote verfijning en kwaliteit. Vier historische thema’s De cultuurhistorische kwaliteit van de Vlietoevers is terug te vinden in vier historische hoofdthema’s, waaraan de losse elementen te koppelen zijn. De thema’s vertegenwoordigen een aantal belangrijke perioden uit de geschiedenis.

Pagina 27

De Vliet loopt daar als een sociaaleconomische rode draad doorheen. Of het nu gaat om ontginningen en gebruik door boeren, of om infrastructuur, om vermaak in herbergen en uitspanningen, of om een vestigingsplaats voor een buitenplaats of bedrijf; de rol van het kanaal bleef eeuwenlang onveranderd. Enkele decennia geleden pas nam het economische aspect van de Vliet af. De nadruk ligt nu meer op recreatie en ruimtelijke kwaliteit. De vier thema’s kunnen in de toekomst worden gehanteerd als referentiekader. Dankzij deze indeling komt de agrarische kant, maar ook de weg naar de verstedelijking van het gebied aan bod. Opvallend is dat een van de thema’s nu ook een van de grootste bedreigingen is voor het gebied. De industrialisering, of tegenwoordig meer de bedrijventerreinen langs de Vlietoevers, breekt met de groene kwaliteit en met de van oudsher architectonische verfijning. Wanneer de oorspronkelijke 19e-eeuwse fabriekshallen hier nog hadden gestaan, waren deze onherroepelijk uitgeroepen tot monument vanwege de robuuste, maar sobere industriële architectuur. Dit is op zich al een bijzondere situatie, omdat ook deze fabriekshallen al het oorspronkelijke agrarische en vroegstedelijke landschap aantastten. De 20e-eeuwse bedrijfsterreinen vertonen helaas nóg minder relatie met de omgeving of met het begrip ‘verfijnde architectuur’.

Daarom is het versterken van dit industriële thema een ongewenste ontwikkeling voor de Vlietoevers. Er zou eerder gezocht moeten worden naar een afzwakking van dit thema om verdergaande aantasting van het gebied te voorkomen. De afzonderlijke elementen uit een thema krijgen door hun indeling een band. Ook de overlap van verschillende thema’s en objecten geeft inzicht in het feit dat de ontwikkeling van de Vlietoevers het gevolg is van een samensmelting van verschillende gebeurtenissen en omstandigheden. Het zichtbaar houden van de cultuurhistorische ontwikkeling kan worden gerealiseerd door te kiezen voor het behoud van thematische objecten en elementen. Behoud van zo veel mogelijk elementen met de waardering ‘A’ is noodzakelijk. Wegvallen van belangrijke elementen betekent een verlies aan kwaliteit van het gebied. Vorm en typologieën van nieuwe ontwikkelingen kunnen in de toekomst worden gekoppeld aan de thema’s van het gebied. Buitenplaatsen, villawijken in het groen en agrarische clusters kunnen als inspiratiebron dienen voor ruimtelijke ontwerpen.

Pagina 28

Cultuurhistorische waarde

Ruimtelijke karakteristieken

Stedenbouwkundige waarden

Landschappelijke waarden

Architectonische waarden

• Positionering gebouwen gerelateerd aan de bodemgesteldheid

• Slagenlandschap

• Verbijzonderde massacompositie

• Doorzichten naar het achtergelegen open landschap

• Knotwilgen langs de weg, soms gecombineerd met meidoornhagen

• Eigentijdse vormgeving • Rijkdom in detaillering

Pagina 29

Cultuurhistorische thema’s

Ter aangenaam vermaek

Boerengebruik en ontginningen

Infrastructuur

Industrie

• Buitenplaatsen

• Slagenlandschap met verkavelingssloten

• Verkavelingssloten

• Buitenplaatsen met een industrieel verleden

• Herbergen/uitspanningen

• Landscheidingsweg met sluis • Opvaarten

• Opvaarten naar buitenplaatsen • Restanten tuinaanleg buitenplaatsen

• Bruggen in Voorburg

• Locatie huidige industrie en bedrijven

• Opvaarten

• Spoorweg

• Boerderijen • Dijk- en arbeiderswoningen • Zandsloten

• Molen

• Restanten van molens en gemalen

• Jaagpad

• Scheefswerf

• Zandsloten

• Wegsloten

• Kaaspakhuizen

• Vliet

Pagina 30

5

Verankering van de cultuurhistorische kapstok

H

et benoemen van de cultuurhistorische waarden door middel van een cultuurhistorische analyse alleen is niet genoeg. Het biedt onvoldoende houvast om in de toekomst de verankering van de belangrijke kwaliteitsaspecten van een gebied te waarborgen. De ruimtelijke instrumenten bieden daarvoor wel verschillende mogelijkheden. Het belangrijkste uitgangspunt hierbij is dat cultuurhistorie geen hindermacht wordt. Door het in een zo vroeg mogelijk stadium in de planvorming te integreren, wordt het een natuurlijk onderdeel en een van de vele uitdagingen in het ontwerpproces. Duidelijkheid vooraf moet het uitgangspunt zijn in de bescherming van de cultuurhistorische waarden. 5.1 Monumentenwet en monumentenverordening De huidige Monumentenwet (2010) biedt gemeenten de mogelijkheid om monumenten aan te wijzen op basis van een verordening. Binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg is daar al gebruik van gemaakt. Enkele van de elementen uit deze analyse, voornamelijk de gebouwde objecten met een waardering ‘A’, hebben nog geen gemeentelijke status. Op basis van architectonische kwaliteit en cultuurhistorische waarde zouden zij die wel moeten hebben. Duidelijkheid over de waarde zou in deze gevallen het meest tot zijn recht komen door het verlenen van een monumentale status. Daarnaast biedt de Monumentenwet de mogelijkheid om gemeentelijk beschermde dorpsgezichten aan te wijzen.

Delen van de Vlietoevers zouden hiervoor in aanmerking kunnen komen. Binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn er momenteel nog geen gemeentelijk beschermde dorpsgezichten. De Monumentenwet gaat veranderen. De wetgever werkt aan modernisering van de wet; van een objectgerichte naar een gebiedsgerichte bescherming. Het Rijk zal geen nieuwe beschermde dorpsgezichten meer aanwijzen. Het is nog niet duidelijk of deze regel ook gaat gelden voor gemeentelijk beschermde dorpsgezichten. Daarnaast zal de nieuwe wet de cultuurhistorie als belangrijk toetsingskader introduceren voor bestemmingsplanontwikkelingen, MER’s, structuurvisies en stedenbouwkundige plannen. Gebiedsgerichte bescherming van cultuurhistorische waarden zal in de toekomst duidelijker worden meegewogen. Tot helemaal duidelijk is hoe de wetgever dit precies in de ruimtelijke instrumentaria gaat vastleggen, hebben gemeenten ook andere mogelijkheden om de cultuurhistorische waarden te verankeren. 5.2 Structuurvisies, groenstructuurplan en stedenbouwkundige plannen In een nieuwe structuurvisie kan worden aangegeven met welke cultuurhistorische waarden de gemeente rekening zal houden. Nu wordt een structuurvisie niet regelmatig opnieuw opgesteld of aangepast.

Daarom is het tot die tijd noodzakelijk om bij nieuwe stedenbouwkundige plannen, in afwijking van het bestemmingsplan, op het vroegst mogelijke moment een onderzoek naar de specifieke cultuurhistorische waarden in te passen. Het detailniveau daarvan is afhankelijk van de soort ontwikkeling en de aanwezige waarden. Voor de Vlietoevers kan deze cultuurhistorische analyse worden gebruikt om de toekomstige ontwikkelingen te matchen met historische beeldvorming. De groene ruimtelijke kwaliteit en karakteristieken van het gebied zouden als onderdeel van het groenstructuurplan opgenomen kunnen worden. De versterking van de groene waarden, als onderdeel van het groene geraamte binnen de gemeente, wordt daarmee gewaarborgd. 5.3 Bestemmingsplannen In de ideale situatie zijn de cultuurhistorische waarden verankerd in het bestemmingsplan. Dit kan door middel van een beeldkwaliteitsplan, beperkende of beschermende bouwvoorschriften, aanlegvergunningen en het koppelen van criteria aan de sloopvergunning. De informatie uit deze analyse is voldoende om op de plankaart aan te geven waar de cultuurhistorische waarden zich bevinden. Via bebouwingsvoorschriften en een aanlegvergunningstelsel wordt de bestemmingsplankaart vertaald naar de praktijk. In de toelichting wordt de argumentatie hiervoor gegeven.

De nieuwe Monumentenwet, die naar verwachting in de loop van 2011 in werking zal treden, zal meer mogelijkheden bieden tot behoud van cultuurhistorie via het bestemmingsplan.

Pagina 31

In de verordening Ruimte die de Provincie Zuid-Holland heeft vastgesteld, is een nieuw artikel geïntroduceerd. Het betreft de ‘buitenplaatsbiotoop’. Dit is het totaal van wegen, waterlopen, zichtassen e.d. die bij een buitenplaats horen. Gemeenten moeten deze opnemen in hun bestemmingsplannen met daaraan gekoppeld beschermende voorschriften. Binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg vallen enkele buitenplaatsen onder deze regeling. De Provincie heeft vooralsnog de volgende buitenplaatsen genoemd: Eemwijk, Hofwijck, Vreugd en Rust, Middenburg, Arentsburg-Hoekenburg, Dorrepaal en Vliet en Burgh. Wellicht kunnen naast de provinciale buitenplaatsbiotopen ook gemeentelijke biotopen aangewezen worden. De buitenplaatsen die geen deel uitmaken van de provinciale verordening kunnen dan worden meegenomen in de gemeentelijke bestemmingsplannen. 5.4 Welstandsnota De architectonische kwaliteit kan niet geregeld worden in stedenbouwkundige plannen of bestemmingsplannen. Daarvoor zou een aanvullende ‘Vlietoeverparagraaf’ in de Welstandsnota nodig zijn. Op basis van de karakteristieken kan een toetsingskader worden opgesteld dat past bij de architectonische waarden in het gebied. Helaas is de Welstandsnota van de gemeente Leidschendam-Voorburg begin 2010 herzien en dat zal niet op korte termijn opnieuw gebeuren.

Bij nieuwe ontwikkelingen langs de Vliet is het dan ook wenselijk een nieuw toetsingskader te laten vaststellen door de raad. Dit zou moeten aansluiten op de waarden in deze analyse. De vaststelling zou parallel kunnen lopen met de ontwikkeling van een stedenbouwkundig plan. 5.5 Erfgoedwaardenkaart De erfgoedwaardenkaart wint geleidelijk aan terrein als middel om vooraf duidelijkheid te geven. Hierop is in één oogopslag te zien waar belangrijke waarden aanwezig zijn. De koppeling met een adviesnota maakt duidelijk welke waarden moeten worden meegenomen in de ruimtelijke ontwikkelingen. Ook geeft de adviesnota aan hoe dat zou moeten gebeuren. 5.6 Recreatie Besef van cultuurhistorie zit tussen de oren. Dat betekent dat er veel te winnen is op weg naar het verankeren van cultuurhistorische waarden. Door inwoners te betrekken bij de cultuurhistorie van het gebied waarin zij wonen, maak je ze tegelijkertijd bewust van hun omgeving. Bij recreatieve ontwikkelingen in de gemeente is aansluiting op de waarden van de Vlietoevers mogelijk. De thema’s bieden aanknopingspunten om toeristische programma’s samen te stellen, die te maken hebben met watersport, ontspanning langs het water of de ontdekking van het agrarische landschap. Door ‘living history’ kan een 19e-eeuwse uitspanning herleven, compleet met theedrinken en roeibootverhuur.

Door themagerichte activiteiten realiseren inwoners en toeristen zich dat het gebied een rijke historie heeft. Wanneer (cultuur)historisch besef zich ontwikkelt, zal het uiteindelijk leiden tot draagvlakverbreding voor cultuurhistorie en vervolgens voor het behoud van de waarden die daaruit voortkomen. Cultuurhistorie is historie die is ontstaan door menselijk handelen. Het betreft niet alleen de ruimtelijke invulling van een gebied. Behoud is ook een gevolg van menselijk handelen, zowel in het proces van ontwikkeling als in het overdragen, ervaren en beleven van cultuurhistorie.

Pagina 32

1

Bijlage 1 Legenda waardenkaarten Groene doorzichten, slagenlandschap en zichtassen

Buitenplaatsen

Locaties van historische industrie

Bruggen

Detonerende bebouwing, stedenbouwkundige of landschappelijke structuren

Molens en gemalen

Voormalige herbergen en uitspanningen

Historische waterstructuren (opvaarten, Vliet, vaarten, zandsloten)

Hoge boombeplanting langs het oude jaagpad

Knotwilgen en meidoornhagen

Wegsloten

Knotwilgenbeplanting

Landscheidingsweg

Pagina 33

Pagina 34

Pagina 35

Pagina 36

Pagina 37

Pagina 38

2

Bijlage 2 Catalogus

A. Gebouwd erfgoed

1. Oostvlietweg 60, ‘Het Pannenhuis’

2. Oostvlietweg 48

3. Oostvlietweg 44

4. Oostvlietweg ?

Bestaande uit twee gekoppelde, haaks op de weg staande woningen met bijbehorende houten schapenstal met hoogopgaand schilddak. Lijkt in oorspronkelijke toestand te verkeren.

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal). De woning is sterk gerenoveerd.

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal). In oorspronkelijke staat.

Bestaande uit een gemetselde stal met zadeldak en bijzondere betonnen kozijnen (zeldzaam). Achterliggende karakteristieke houten schuur.

Datering: midden 19e eeuw, mogelijk ouder

Datering: eind 19e eeuw

Datering: eind 19e eeuw

Datering: Stal dateert uit het midden van de 20e eeuw. Houten schuur mogelijk ouder.

Waardering: A

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 39

5. Oostvlietweg 31

7. Oostvlietweg t.o. 28a

9. Oostvlietweg 26 en 25

11. Parnashofweg 37

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen schuur) en bijgebouwen. Opvallend is de ligging in een groen erf met tuin.

Bestaande uit een dijkwoning (gemeente Voorschoten).

Bestaande uit twee kleine haaks op de weg gesitueerde boerderijen.

Bestaande uit een villa in chaletstijl, gelegen op een ruim, groen perceel.

Datering: 1894

Datering: ca. 1920-1930

Datering: begin 20e eeuw

Datering: begin 20e eeuw

Waardering: B

Waardering: B

Status: Gemeentelijk monument

Waardering: A

6. Oostvlietweg 29

8. Oostvlietweg 27

10. Parnashofweg 27/27a, ‘Vlietlust’.

12. Oostvlietweg 24

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal) en bijgebouw. Grenzend aan een erf.

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal) en bijgebouwen.

Bestaande uit een herenboerderij met aangebouwde stal.

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal).

Datering: eerste kwart van de 20e eeuw

Datering: einde 20e eeuw

Datering: eind 18e/begin 19e eeuw. Gebouw staat in dezelfde vorm op de kadastrale kaart van Veur uit 1819. Bijzonder object met een grote historie.

Datering: begin 20e eeuw

Waardering: B

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: B

Pagina 40

13. Oostvlietweg 23, ‘Maria Hoeve’.

15. Veursestraatweg 12, ‘Zonnehoeve’.

17. Oostvlietweg 21B

19. Oostvlietweg 13 t/m 17

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal).

Bestaande uit een villa in Bergense School, gelegen op een ruim en groen perceel.

Bestaande uit een langhuisboederij (woonhuis met achtergelegen stal en bijgebouwen). Opvallende ligging in het slagenlandschap onder aan de dijk.

Bestaande uit vijf woningen (een vrijstaande en twee twee-ondereen-kap) in de stijl van het zakelijk Expressionisme.

Datering: ca. 1930

Datering: 1923

Datering: derde kwart 20e eeuw

Datering: jaren 20/30 van de 20e eeuw

Status: Gemeentelijk monument

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: B

Waardering: B

14. Veursestraatweg 120

16. Koppels 17, ‘De Uitkijk’

18. Oostvlietweg 21

20. Oostvlietweg 9 t/m 11

Bestaande uit een villa in landhuisstijl, gelegen op een ruim perceel.

Bestaande uit een villa in sobere jaren ’30-architectuur met kenmerken van de architectonische tuinstijl. Gelegen op een ruim en groen perceel.

Bestaande uit een langhuisboederij (woonhuis met achtergelegen stal en bijgebouwen).

Bestaande uit twee dubbele woonhuizen.

Datering: begin 20e eeuw, ca. 1920

Datering: 1935

Datering: ca. 1900

Datering: jaren 30 van de 20e eeuw

Status: Gemeentelijk monument

Status: Gemeentelijk monument

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: B

Waardering: B

Pagina 41

21. Leidsekade 29 t/m 34B

23. De Wiek 19-21, ‘De Salamander’

25. Leidsekade 25

27. Beschermd stadsgezicht Sluisgebied e.o.

Bestaande uit verschillende tweeonder-een-kap arbeiderswoningen in overgangsarchitectuur en een appartementengebouw in de stijl van het zakelijk Expressionisme/ Nieuwe Haagse School.

Bestaande uit een houtzaagmolen, type bovenkruier met stelling.

Bestaande uit een villa in chaletarchitectuur.

Bestaande uit diverse historische gebouwen aan de kades van de Vliet.

Datering: begin 20e eeuw

Datering: vóór 1781, maar volledig herbouwd in 1989-1995 met hergebruik van de achtkant.

Datering: 1906

Datering: divers

Status: Rijksmonument

Status: Gemeentelijk monument

Status: Rijksbeschermd

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

22. Leidsekade 28

24. Sluiskant 28-29

26. Leidsekade 15 t/m 18

Bestaande uit een dijkwoning.

Bestaande uit een neoromaanse/neogotische katholieke kerk met bijbehorende pastorie.

Bestaande uit een rij eenvoudige kadewoningen.

28. Plaspoelkade ongenummerd, elektrisch gemaal ‘Mr. Dr. Ir. Th. F.J. A. Dolk' Bestaande uit een elektrisch gemaal op de locatie van een oude molen.

Datering: begin 20e eeuw

Datering: 1879

Datering: Begin 20e eeuw

Status: Rijksmonument

Waardering: B

Waardering: A

Datering: ca. 1953 Status: Gemeentelijk monument

Waardering: B

Waardering: A

Pagina 42

29. Sluisplein 1

31. Delftsekade 39

Bestaande uit een hoofdgebouw met pakhuis. Voormalige herberg.

Bestaande uit woning met kenBestaande uit een villa in Bergense merken van de Art Nouveau tegen School op een groen kavel. een oudere topgevel. Bijbehorende voormalige schuur ter linkerzijde, gelegen direct aan de kade.

Bestaande uit een villa in Bergense School, gelegen op een ruim en groen perceel.

Datering: 17e eeuw.

Datering eind 19e/begin 20e eeuw. Mogelijk oudere kern aanwezig. Pleisterlagen verhullen bouwsporen.

Datering: ca. 1930

Datering: 1923

Waardering: A

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: A

30. Delftsekade 30-31

32. Delftsekade 40

34. Westvlietweg 1

36. Oosteinde 114-116, ‘Eemwijk’

Bestaande uit een kaaspakhuis en woonhuis in overgangsarchitectuur.

Bestaande uit een woonhuis met lijstgevel.

Bestaande uit een gerenoveerde villa (voormalig spoorweghuisje).

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Eemwijk in historiserende/traditionele architectuur.

Datering: 1902

Datering: midden 19e eeuw

Datering: eind 19e/begin 20e eeuw

33. Park Leeuwensteijn

35. Park Vronesteijn 24

Status: Rijksmonument

Datering: 1918 Status: Rijksmonument, uitgezonderd het park

Status: Rijksmonument

Waardering: A

Waardering: B

Waardering: B

Waardering: A

Pagina 43

37. Park Vronesteyn 32 , ‘Vredenhoef’

39. Wijkerlaan ongenummerd bij nr. 1

41. Oosteinde 54-56

43. Oostvlietweg 40

Bestaande uit een villa, gelegen op voormalige buitenplaats Vredenburg in zakelijk Expressionisme met kenmerken van de architectonische tuinstijl.

Bestaande uit een restant van een historische boerderij die bij de Wijkerbrug was gelegen.

Bestaande uit de neogotische Sint Martinuskerk met tuin en theekoepel.

Bestaande uit een vrijstaande arbeiderswoning.

Datering: jaren 20 van de 20e eeuw

Datering: 18e eeuw

Datering: 1898

Datering: eerste kwart 20e eeuw

Status: Rijksmonument

Status: Rijksmonument

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: B

38. Oosteinde 102 , ‘Vlietenburgh’

40. Westvlietweg

42. Westvlietweg 41

44. Oosteinde ongenummerd, ‘Vreugd en Rust’

Bestaande uit een villa, gelegen op Bestaande uit een villa gelegen op de voormalige buitenplaats Vliet en een groen perceel. Burg.

Bestaande uit een voormalige Bestaande uit de voormalige conciërgewoning van de tuinbouw- buitenplaats Vreugd en Rust met school. bijgebouwen en park.

Datering: eerste kwart 20e eeuw

Datering: tweede kwart van de 20e eeuw

Datering: 1949

Datering: 18e eeuw Status: Rijksmonument

Waardering: B

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 44

45. Kerkstraat 60-60a, ‘Hoeckvliet’

47. Kerkstraat 65-65a. ‘Middendorp’

49. Westeinde 2-2, ‘Hofwijck’

51. Westvlietweg 70

Bestaande uit de restanten van de voormalige buitenplaats Hoeckvliet, later parfumfabriek.

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Middendorp met theekoepel en restanten van de gasfabriek

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Hofwijck, gelegen in een classicistische tuin.

Bestaande uit een villa in chaletstijl.

Datering: 17e eeuw

Datering: v.a. 15e eeuw t/m 19e eeuw gegroeid. Status: Rijksmonument, uitgezonderd gasfabriek

Datering: begin 17e eeuw

Datering: begin 20e eeuw

Waardering: A

Waardering: A (incl. gasfabriek)

Waardering: A

Waardering: A

46. Beschermd dorpsgezicht ‘Historisch centrum Voorburg’

48. Schoolstraat 43-57, ‘In de wereldt is veel Gevaer’

50. Spoorlaan 1, ‘Hoeve Maria’

52. Hofwijckstraat 36

Bestaande uit een diversiteit aan bebouwing in een stedelijke ruimte.

Bestaande uit de voormalige buitenplaats ‘In de Wereldt is veel Gevaer’.

Bestaande uit een langhuisboerderij met bijgebouwen, verwijzingen naar de neo-Renaissance.

Bestaande uit een villa in overgangsarchitectuur.

Datering: vanaf de 10e eeuw

Datering: eind 18e eeuw

Datering: 1912

Datering: begin 20e eeuw

Status: Rijksmonument

Status: Rijksmonument

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: B

Status: Gemeentelijk monument

Status: Rijksmonument

Pagina 45

53. Westeinde 26-28, ‘Middenburg’.

55. Westvlietweg 86-93

57. Fonteijnenburglaan 1

59. Westvlietweg 123

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Middenburg met orangerie en parkaanleg.

Bestaande uit geschakelde arbeiderswoningen met kenmerken van het zakelijk Expressionisme/Nieuwe Haagse School.

Bestaande uit een kerk, ontworpen door G.W. van Essen, gelegen op een groen perceel. Zichtlocatie vanaf de Vliet. Karakteristieke/ bijzondere architectuur voor de bouwperiode .

Bestaande uit een villa, aangeleverd als pre-fab bouwpakket vanuit Duitsland (Deens bedrijf).

Datering: derde kwart 19e eeuw

Datering: eerste kwart 20e eeuw

Datering: 1958

Datering: 1921

Status: Rijksmonument

Status: Gemeentelijk monument

Waardering: A

Waardering: B

Waardering: A

Waardering: A

54. Westvlietweg 85a-85b

56. Westvlietweg 115, ‘Dorrepaal’

58. Fonteijnenburglaan 5

60. Westvlietweg 127

Bestaande uit een geschakelde villa, zakelijk Expressionisme, gelegen op een ruim perceel. Gemeente Den Haag

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Leeuwenbergh met parkaanleg.

Bestaande uit een ziekenhuis in wederopbouwarchitectuur. Karakteristieke architectuur voor de verzorgingsstaat in de wederopbouw.

Bestaande uit een vleugel van de voormalige buitenplaats Zuijderburch en hekpaal. Gemeente Den Haag

Datering: ca. 1930

Datering: 19e eeuw

Datering: ca. 1960

Datering: 18e eeuw

Status: Gemeentelijk monument

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 46

61. Arentsburghlaan 3, ‘Arentsburgh’

63. Westvlietweg 138/139

65. Hoekenburglaan 43-45, ‘Hoekenburg’

67. Westvlietweg 30-35

Bestaande uit voormalige buitenplaats Arentsburgh met bijbehorend park en tuinmuur.

Bestaande uit geschakelde herenhuizen in Art Nouveau-stijl. Van de lokale architect Klumper. Gemeente Den Haag

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Hoekenburg met bijbehorend park en tuinmanswoning.

Bestaande uit drie geschakelde herenhuizen in overgangsarchitectuur en traditionele architectuur.

Datering: Buitenplaats vanaf 17e eeuw, huidige huis 19e eeuw

Datering: ca. 1910

Datering: vanaf 17e eeuw, hoofdhuis begin 19e eeuw

Datering: eerste kwart 20e eeuw

Status: Rijksmonument

Status: Rijks- en Gemeentelijk monument

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: B

62. Westvlietweg 140-147

64. Westvlietweg 148 , ‘Zeerust’

66. Westvlietweg 118,

68. Westvlietweg 150/151,

Bestaande uit zeven geschakelde herenhuizen in zakelijk Expressionisme/Nieuwe Haagse School. Gemeente Den Haag

Bestaande uit de voormalige buitenplaats Zeerust met bijbehorend park en tuinmanswoning. Gemeente Den Haag

Bestaande uit een boerderij in eclectische bouwstijl. Gemeente Den Haag

Bestaande uit een langhuisboerderij (woonhuis met achtergelegen stal en bijgebouwen) met verwijzingen naar de chaletarchitectuur. Gemeente Den Haag

Datering: ca. 1930

Datering: buitenplaats 18e eeuw, hoofdhuis einde 19e eeuw

Datering: einde van de 19e eeuw

Datering: ca. 1900

Status: Gemeentelijk monument

Pagina 47

69. Oostvlietweg op verschillende locaties langs de Vliet Bestaande uit een houten meerpaal met ijzeren nagel.

Datering: einde 19e eeuw/begin 20e eeuw

Waardering: A

70. Veursestraatweg 104, ‘Rozenrust’ Bestaande uit een buitenplaats met een bijbehorend park en tuinmanswoning.

Datering: begin 19e eeuw

Status: alleen het hoofdhuis is Gemeentelijk monument.

Waardering: A

Pagina 48

B.

Landschappelijke en stedenbouwkundige elementen

71. Oostvlietweg ten noorden van de Kniplaan

72. Oostvlietweg ten noorden van de kern Leidschendam

73. Oostvlietweg, ten noorden van de kern Leidschendam

74. Opvaarten Oostvlietweg, ten noorden van de kern Leidschendam

Bestaande uit een weg op de locatie van het oude jaagpad, afgezoomd met knotwilgen. Rechts van de weg de oude wegsloot.

Bestaande uit een kanaal met daarlangs een afwisselend agrarisch landschap en stedelijke bebouwing.

Doorzichten diep het landschap in. Op enkele plaatsen tot aan het ‘Groene Hart’ .

Bestaande uit opvaarten van buitenplaatsen en industrieën aan de Vliet op het boezemniveau van Rijnland.

Datering: gegroeid vanaf midden tweede kwart 17e eeuw

Datering: gegroeid vanaf de 12e eeuw

Datering: v.a. 12e eeuw

Datering: v.a. 15e eeuw

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 49

75. Starrevaart t.h.v. Starrevaartpad

76. Oostvlietweg ten noorden van de kern Leidschendam.

77. Oostvlietweg t.h.v. Oostvlietweg 24

Bestaande uit een vaart op een bedijking, hoog boven het landschap van de polder.

Bestaande uit slagenlandschap met karakteristieke verkavelingsloten.

Bestaande uit een duidelijke daling in het landschap als gevolg van het inklinken van het veen.

Datering: ca. 13e eeuw

Datering: gegroeid vanaf 12e eeuw

Datering: v.a. 12 eeuw

Datering: gegroeid vanaf de 12e eeuw

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

78. Oostvlietweg ten zuiden van de Kniplaan en ten noorden van de kern Leidschendam. Bestaande uit wegbeplanting van meidoornhagen en diverse boomsoorten.

Pagina 50

79. Vlietweg en Westvlietweg, ten zuiden van de kern Leidschendam

80. Vlietweg t.h.v. Tedingerbroek

81. Vlietweg t.o. Broekweg

82. Westvlietweg t.o. park Nabij, t.h.v. Oosteinde 22

Bestaande uit divers geboomte tussen de rijweg en het huidige wandelpad (oorspronkelijke jaagpad.)

Bestaande uit molensloot. Komt tegenwoordig uit op een gemaal, voorheen op een molen. De loop is ter hoogte van het gemaal aangepast.

Bestaande uit een opvaart naar het voormalige kasteel/buitenplaats Leeuwesteijn.

Bestaande uit een restant van de vijver van de buitenplaats Noordervliet, gekoppeld aan de Vliet.

Datering: v.a. 18e eeuw

Datering: 15e eeuw

Datering: ca. 13e eeuw

Datering: 18e eeuw

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 51

83. Westvlietweg

84. Westvlietweg t.h.v. Kerkbrug en de ‘In de Wereldt is veel Gevaer’

85. Westvlietweg, alleen oostzijde.

Bestaande uit lange doorzichten over de verkavelingsstructuur van de polder.

Bestaande uit restanten van oude havensloot en Kleine Laansloot

Bestaande uit restanten van het oorspronkelijke slagenlandschap.

Datering: gegroeid vanaf 12e eeuw

Datering: v.a. 12 eeuw.

Datering: v.a. 12e eeuw

Datering: 15e eeuw

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

86. Oostvlietweg vanaf Kniplaan tot en met grens met Voorschoten / Westvlietweg tussen A12 en Nieuwe Tolbrug Bestaande uit wegsloot aan de oostzijde van de Westvlietweg.

Pagina 52

87. Westvlietweg, westzijde van de Vliet.

88. Langs de Westvlietweg

89. Scheepswerf/Plaspoelkade omg.

Bestaande uit oude verkavelingsloten.

Bestaande uit een kanaal met daarlangs een afwisselend agrarisch landschap en stedelijke bebouwing.

Binnenhaven met door de eeuwen heen wisselende functies.

Datering: ca. 17e/18e eeuw

Datering: gegroeid vanaf de 12e eeuw

Datering: 17e eeuw

Waardering: A

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 53

90. Sluisplein en Westvlietweg

91. Oostvlietweg o.a. ter hoogte van no. 28,

Bestaande uit vijf bruggen op historische locaties.

Bestaande uit een sloot, gegraven ten behoeve van de zandwinning.

Datering: Begin 16e eeuw. Huidige bruggen: 19e en 20e eeuw.

Datering: v.a. 17e eeuw

Waardering: A

Waardering: A

Pagina 54

Begrippenlijst

Buitenplaats Herenhuis met park buiten de stad. De landerijen rondom het herenhuis werden verpacht aan een boer om inkomsten voor het onderhoud van de buitenplaats te verwerven. Coulisse(landschap) Strook met bomen tussen twee kalere vlakten. Estuarium Het deltagebied van een rivier, met invloed van eb en vloed. Hollandveen Veen dat is ontstaan achter de Oude Duinen in moerassig gebied. Het ligt meestal op de oude zee-afzettingen. Veel van het Hollandveen is nu afgegraven. Kerkdorp Dorp met een eigen kerk. Landscheiding Een ‘landscheidingsdijk’ of ‘landscheiding’ is een waterkerende dijk die dient als waterscheiding tussen hoogheemraadschappen. Aan weerszijden is het waterpeil verschillend. Onder andere voor de grenzen tussen Rijnland, Delfland en Schieland is de term ‘landscheiding’ gebruikelijk. Opvaart Waterweg in een vaart waarmee gebouwen/gebieden te bereiken zijn. De opvaart verbindt de gebouwen/gebieden met de doorgaande watergangen. Oude/jonge duinen De eerste - nog open - kustlijn, bestaande uit strandwallen met daarop opgestoven duinen (oude duinen), is ontstaan rond 4.400 v. Chr. Tegenwoordig liggen deze duinen landinwaarts, achter de jonge duinen uit de Middeleeuwen. De meeste oude duinen zijn afgegraven. Het gebied van de jonge duinen wordt nu gebruikt voor de bloembollenteelt.

Overtoom Een overtoom was een waterbouwkundig object voor het op peil houden van een vaarwater. Het diende ook om kleine schepen van het ene kant van een kanaal naar een andere (hoger of lager gelegen) kant te verplaatsen. Vaak werd gebruiktgemaakt van een spil met zeer grote draaiwielen, zodat het vaartuig met kettingen over de kruin kon worden getrokken.

Pagina 55

Slagenlandschap Gebied waar het landschap vanuit een natuurlijk of gegraven water of weg in stroken is verdeeld. Strandwal Een door de branding opgeworpen, boven het zeeniveau uitstekende zandbank. Een strandwal is langgerekt en enkele meters hoog. Turf Stuk gedroogd veen dat vroeger als brandstof werd gebruikt. Stukken veen werden op grote schaal door de boeren uit de bodem gestoken. Vaart Een kunstmatig aangelegde waterweg, meestal hoog in het landschap gelegen tussen dijken. Dient tevens als afwatering van de lager gelegen poldergebieden en was gekoppeld aan een poldermolen. Verkavelingssloot Een sloot waarmee land in stukken, kavels geheten, is verdeeld. Elke kavel kan een andere eigenaar hebben. Vroeger hadden de boeren een aantal kleine stukken land, die niet altijd aaneengesloten lagen. Een boer moest dan over het land van een andere boer lopen of rijden om naar zijn eigen kavel te gaan. De verkavelingssloten dienden tevens als afwateringssloten en waterwegen. Zandplaat Droogvallend, voornamelijk uit zand bestaand, vlak gedeelte van de bodem. Zandwinning Het afgraven van de oude duinen en zandruggen voor de versteviging van dijken, voor ophoging van land en voor wegen en steden.

Pagina 56

Literatuur

Daams, F.H.Chr.M. van, en J.D. de Kort sr., Over, door en om de ‘Leytse Dam’, geschiedenis van een gouden gemeente, 1998 Gemeente Den Haag, Cultuurhistorische verkenning Leidschenveen-Ypenburg, 2003 Gemeente Den Haag, Atlas Vliet/A4-zone, een ruimtelijke inventarisatie, 2008 Hoogenboom, A., Kroniek van Voorburg. 2.000 jaar Voorburg, 1988 Krogt, M.R. van der, Oude ansichten van Voorburg, 2006 Laméris, M., Parels van Baksteen, monumenten van Leidschendam-Voorburg, 2008 Male, L.D.N. van der, Selectievoorstel gemeentelijke monumenten, 1999 Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, toelichting bij besluit tot aanwijzing beschermd dorpsgezicht Sluiscomplex met Sluisplein, 2006 Voorhoeve, C.H., Leidschendam in oude ansichten, 1969 Voorhoeve, C.H., Voorburg in oude ansichten, 1974 Voorhoeve, C.H. en T. Verweij, Voorburg toen & nu, 2006 Wielen - de Goede, M. van der, De nieuwe trekweg langs de Vliet, het jaagpad van Leiden tot Leidschendam en de trekschuitdiensten naar Delft en Den Haag, 2006

Fotografie Prentbriefkaart collectie Kees van der Leer Particuliere collectie Gemeentearchief Leidschendam-Voorburg Prentcollectie gemeentearchief Leidschendam-Voorburg Collectie regionaal archief Leiden Gemeente Voorschoten Linda Driessen Collectie gemeentearchief Den Haag Gemeentearchief Delft

Colofon Dit is een uitgave van de gemeente Leidschendam-Voorburg, Postbus 905, 2270 AX Voorburg Telefoon 14 070 info@leidschendam-voorburg.nl www.leidschendam-voorburg.nl Teksten: Culthis Realisatie: DPC Oplage: 100 April 2011