2494 02. Voorlopige Jaarstukken 2021 GR GGD en VT Haaglanden
Tekst van het document
Voorlopige Jaarstukken 2021 Van de Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Veilig Thuis Haaglanden
Vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur dd. 7 april 2022 GR 2022/032
Pagina 1 van 82
Inhoud Deel 1: Jaarverslag van de GR .......................................................................................... 2 Leeswijzer ........................................................................................................................ 2 1.
Programmaverantwoording ................................................................................... 3 1.1
Samenvattend financieel overzicht................................................................... 3
1.2
Nacalculatie en voorstel resultaatbestemming ................................................... 4
1.3
Programmaverantwoording Regionale GGD-taken .............................................. 5
1.4
Programmaverantwoording Veilig Thuis ........................................................... 27
1.5
Programmaverantwoording GR-ondersteuning en overhead ............................... 38
2.
Paragrafen .......................................................................................................... 39 2.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................... 39
2.2
Bedrijfsvoering ............................................................................................. 42
2.3
Meerkosten Coronavirus GGD......................................................................... 46
Deel 2: Jaarrekening van de GR ...................................................................................... 49 Leeswijzer ...................................................................................................................... 49 1.
Baten en lasten ................................................................................................... 50 1.1
Overzicht van baten en lasten ........................................................................ 50
1.2
Toelichting baten en lasten programma regionale GGD-taken ............................ 52
1.3
Toelichting baten en lasten programma Veilig Thuis .......................................... 60
1.4
Toelichting baten en lasten overhead .............................................................. 62
1.5
Overige toelichtingen op baten en lasten ......................................................... 64
2.
Balans ................................................................................................................ 67 2.1
Balans per 31 december 2021 ........................................................................ 67
2.2
Toelichting op de balans ................................................................................ 68
2.3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................... 70
3.
Bijlagen bij de jaarrekening ................................................................................ 72 3.1
Eindafrekeningen.......................................................................................... 72
3.2
Overzichten conform Financieel Statuut ........................................................... 77
3.3
Overzichten taakvelden conform BBV .............................................................. 78
3.4
Controleverklaring ........................................................................................ 79
Deel 3: Besluit ................................................................................................................ 80
Deel 1 Jaarverslag
Voorwoord Voor u liggen de Jaarstukken 20201 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden (GR). De negen deelnemende gemeenten zijn: Delft, Den Haag, LeidschendamVoorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten bestaan de jaarstukken uit twee delen die zelfstandig leesbaar zijn: het jaarverslag en de jaarrekening. In deel 1, de Programmaverantwoording, wordt inhoudelijk verantwoording gegeven van de activiteiten en resultaten in het programma Regionale GGD-taken, het programma Veilig Thuis en het programma GR-ondersteuning. In deel 2, de Jaarrekening, worden de financiële resultaten en de financiële positie van de GR nader toegelicht. In deel 3 volgt de besluitvorming over en naar aanleiding van de jaarstukken.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 1
Deel 1: Jaarverslag van de GR Leeswijzer Het Jaarverslag 2021 bestaat uit twee delen: o Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording o Hoofdstuk 2: De Paragrafen De Programmaverantwoording begint met een samenvatting (1.1). In de volgende paragraaf (1.2) is het voorstel van de resultaatbestemming opgenomen. De Programmaverantwoording gaat vervolgens in op de te onderscheiden programma’s: het programma Regionale GGD-taken (1.3) en het programma Veilig Thuis (1.4). De Programmaverantwoording zet per programma uiteen: o Welke doelen zijn bereikt o Wat daarvoor is gedaan o Wat dat heeft gekost Tot slot wordt in de programmaverantwoording inzicht gegeven in de GR-ondersteuning en overhead (1.5). Na de Programmaverantwoording zijn de Paragrafen opgenomen. In de paragrafen in de begroting werden de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Het gaat om de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2.1) en Bedrijfsvoering (2.2). In het jaarverslag wordt daarover verantwoord. In de paragraaf Bedrijfsvoering is tevens een stand van zaken opgenomen van de zienswijzen die gemeenteraden gaven over de begroting. Voor de verantwoording van de meerkosten ten gevolge van het Coronavirus bij de GGD is net als vorig jaar in het jaarverslag een aparte paragraaf opgenomen (2.3).
Deel 1 Jaarverslag
pagina 3
1. Programmaverantwoording 1.1
Samenvattend financieel overzicht
Tabel GR1: Overzicht baten en lasten per onderdeel van de GR (bedragen X €1.000 afgerond)
Primaire
Actuele
Realisatie
begroting begroting
Verschil
2021
Programma Regionale GGD-taken Baten
19.696
20.500
20.100
-400
Lasten
-15.187
-15.437
-14.374
1.063
Saldo
4.509
5.063
5.726
663
Baten Programma Testen & Traceren en Vaccineren
0
64.659
76.865
12.206
Lasten Programma Testen & Traceren en Vaccineren
0
-64.459
-76.648
-12.189
Saldo Programma Testen & Traceren en Vaccineren
0
200
217
17
4.509
5.263
5.943
680
0
0
0
0
4.509
5.263
5.943
680
Baten
17.370
19.868
18.667
-1.201
Lasten
-12.649
-14.369
-11.687
2.682
Saldo
4.721
5.499
6.979
1.480
Totaal saldo baten en lasten
4.721
5.499
6.979
1.480
0
-240
-240
0
4.721
5.259
6.739
1.480
Baten GR-ondersteuning
194
355
421
66
Lasten GR-ondersteuning
-194
-355
-370
-15
0
-200
-217
-17
Lasten overhead GGD
-4.509
-5.063
-5.079
-16
Lasten overhead Veilig Thuis
-4.388
-5.259
-5.410
-151
Totaal GR-ondersteuning en overhead
-8.897
-10.522
-10.655
-133
0
0
647
647
333
0
1.330
1.330
0
0
51
51
333
0
2.028
2.028
Totaal saldo baten en lasten Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+) Totaal programma Regionale GGD-taken Programma Veilig Thuis
Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+) Totaal programma Veilig Thuis GR-ondersteuning en overhead
Lasten Programma Testen & Traceren en Vaccineren
Recapitulatie Totaal resultaat GGD inclusief overhead Totaal resultaat Veilig Thuis inclusief overhead Totaal resultaat GR-ondersteuning Totaal GR GGD en Veilig Thuis
Deel 1 Jaarverslag
pagina 3
Uit de tabel van baten en lasten blijkt dat het resultaat op totaalniveau voor de gemeenschappelijke regeling GGD/ VT in 2021 € 2 miljoen voordelig is. Uit onderstaande specificatie blijkt hoe dit resultaat is opgebouwd.
Specificatie van het resultaat Gemeenschappelijke Regeling GGD/VT (x € 1.000 afgerond) Baten uit deelnemersbijdragen GGD
13.873
Lasten vergoeding uitvoeringsorganisatie (incl. overhead) GGD
-13.226
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Regionale GGD-taken
647
Baten uit deelnemersbijdragen VT
18.666
Lasten vergoeding uitvoeringsorganisatie (incl. overhead) VT
-17.096
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Veilig Thuis
1.570
Baten uit deelnemersbijdragen GR-ondersteuning
421
Lasten GR-ondersteuning
-370
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening GR-ondersteuning
51
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening
2.268
Storting in bestemmingsreserve Veilig Thuis
-240
Resultaat GR GGD & Veilig Thuis voor bestemming
2.028
1.2
Nacalculatie en voorstel resultaatbestemming
GGD Het resultaat op het onderdeel GGD is voor de gemeenschappelijke regeling € 647.000. Dit resultaat is het gevolg van een maatwerkafspraak die met de opdrachtnemer gemaakt is ten aanzien van het resultaat GGD 2021. De opdrachtnemer is bereid het resultaat dat ontstaat op de onderdelen: Medische Milieukunde, infectieziektebestrijding en Tuberculosebestrijding te verrekenen met de GR. Het AB stelt voor dit budget in een bestemmingsreserve voor de GGD bij de GR beschikbaar te houden, zodat deze middelen de komende jaren alsnog ingezet kunnen worden voor onderwerpen die ten goede komen aan de GR. Conform de spelregels uit het Financieel Statuut en de afspraken die in het AB zijn gemaakt vinden met betrekking tot de GGD de volgende nacalculaties van de deelnemersbijdragen plaats: o Toezicht kinderopvang: via de GR wordt in totaal € 785.000 aan deelnemers terugbetaald o Taken Wet op de lijkbezorging: via de GR wordt in totaal € 62.000 door deelnemers bijbetaald o Verrekening compensabele BTW: omdat de begroting 2021 en de op basis daarvan gefactureerde voorschotbedragen voor de deelnemersbijdragen exclusief BTW zijn (behalve voor taken Wet op de Lijkbezorging), betalen de deelnemers € 208.000 en kunnen hiervoor compensatie krijgen uit het BTW Compensatiefonds. Met deze nacalculaties is reeds rekening gehouden in de gepresenteerde baten en lasten voor het onderdeel GGD.
Veilig Thuis Het resultaat op het onderdeel Veilig Thuis is voor de gemeenschappelijke regeling € 1,57 miljoen. Van dit resultaat is: o € 0,24 miljoen bestemd voor de storting in de bestemmingsreserve Veilig Thuis, conform de door het AB vastgestelde Begrotingswijziging 2021.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 4
o
€ 1,3 miljoen bestemd voor het versterken van lokale teams op het gebied van huiselijk geweld in de deelnemende gemeenten. Het AB stelt voor een bestemmingsreserve versterken lokale teams te vormen bij de GR en op die manier het budget beschikbaar te houden voor gemeenten voor de uitwerking van de lokale plannen in de komende jaren.
Conform de spelregels uit het Financieel Statuut en de afspraken die in het AB zijn gemaakt vinden met betrekking tot Veilig Thuis de volgende nacalculaties van de deelnemersbijdragen plaats: o Taak meldingen: via de GR wordt in totaal € 1,6 miljoen terugbetaald aan de deelnemers in verband met de afrekening van het overschot op de taak meldingen. o Verrekening compensabele BTW: omdat de begroting 2021 en de op basis daarvan gefactureerde voorschotten voor de deelnemersbijdragen exclusief BTW zijn, betalen deelnemers € 379.000. Zij kunnen hiervoor compensatie krijgen uit het BTW Compensatiefonds. Met deze nacalculaties is reeds rekening gehouden in de gepresenteerde baten en lasten voor het onderdeel Veilig Thuis. Op het onderdeel GR-ondersteuning is sprake van een voordelig resultaat van € 51.000. Het AB stelt voor dit resultaat op basis van het inwonertal te verdelen en terug te laten vloeien naar de deelnemers.
1.3
Programmaverantwoording Regionale GGD-taken
In dit hoofdstuk wordt verantwoording afgelegd over de regionale GGD-taken. Net als de begroting zijn deze taken geordend naar de vijf pijlers. Per taak wordt aangegeven: ‘wat hebben we bereikt’, ‘wat hebben we daarvoor gedaan’ en ‘wat hebben we daarbij ingezet’. Bij iedere taak zijn, waar mogelijk, realisatiecijfers opgenomen, afgezet tegen de prognose voor 2021. Naast de verantwoording over de reguliere taken wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de bestrijding van het coronavirus vanuit het programma Corona. De context van publieke gezondheid in Haaglanden GGD Haaglanden werkt voor meer dan 1,1 miljoen inwoners in een gebied van ruim 450 km². Negen gemeenten, variërend van grote stad (en bijbehorende grote stadsproblematiek), 100.000-plus steden met een grote bevolkingsdichtheid, tot landelijke dorpskernen in een agrarisch gebied. Een regio met een hoge bevolkingsdichtheid, grote gezondheidsverschillen, agrarische activiteiten (waaronder glastuinbouw), (zware) industrie, dienstverlening en toerisme. Met de regeringszetel, het Koninklijk Huis en de ambassades binnen haar grenzen en (daarmee) een sterke nationale en internationale functie. Met intensieve verkeersstromen, met transport van grote aantallen personen en goederen, over het spoor en over de vele drukke (snel)wegen.
De verwachting is dat de bevolking in de komende jaren verder groeit, wat bijvoorbeeld leidt tot verdichting van de gebouwde omgeving. In het sociale domein hebben gemeenten een grote rol in de ondersteuning van hun inwoners. Gemeenten en zorgverzekeraars zijn steeds meer op elkaar aangewezen om preventie, zorg en ondersteuning met elkaar te verbinden. In deze ontwikkeling staat GGD Haaglanden voor betrouwbare publieke gezondheid. Het wettelijk kader De Wet publieke gezondheid (WPG) is het belangrijkste kader waarbinnen GGD Haaglanden het regionale Programma Publieke Gezondheid realiseert voor alle gemeenten en voor alle inwoners in de regio Haaglanden. Naast de WPG zijn ook aan de orde: de Wet op de lijkbezorging, de Wet Kinderopvang, de Wet bevolkingsonderzoek, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Wet veiligheidsregio’s, het Warenwetbesluit Tatoeëren en Piercen en de APV (seksinrichtingen). En voor GGD Haaglanden als zorginstelling is de zorgwetgeving van toepassing, zoals de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG). Visie 2030 In april 2021 is onze Visie 2030 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. Deze visie is ontwikkeld in samenspraak met, en mede op verzoek van, de negen gemeenten.
Bij de totstandkoming zijn bestuurders, ambtenaren en raden van de negen gemeenten evenals ketenpartners en experts betrokken. De visie is richtinggevend voor het handelen van de GGD in de komende jaren. Vanuit de wettelijke taken bewaakt, beschermt en bevordert GGD Haaglanden nu en in de toekomst de publieke gezondheid. GGD Haaglanden heeft vijf ambities onderscheiden in de Visie 2030.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 5
Vanuit de benoemde uitgangspunten (werken vanuit positieve gezondheid, werken met een integrale blik aan preventie) en de kernwaarden (toegewijd, deskundig, proactief, onafhankelijk) wordt invulling gegeven aan deze ambities. i. ii. iii. iv. v.
Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid Adviseur voor een gezonde leefomgeving Regionale partner acute problemen publieke gezondheid Veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt Deskundige, proactieve organisatie
In de Jaarstukken 2021 wordt (nog) niet verantwoord op basis van deze ambities, maar langs de lijn van de pijlers zoals ook opgenomen in de begroting 2021: 1. 2. 3. 4. 5.
Monitoren, signaleren en adviseren Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crises Toezicht houden Brede public health
Overige taken GGD Haaglanden De Jaarstukken hebben enkel betrekking op de Gemeenschappelijke Regeling. Naast deze regionale taken voert GGD Haaglanden ook lokale taken uit. Bijvoorbeeld het programma Kansrijke Start of de bijdrage aan Gezonde Scholen, maar ook voor specifiek de centrumgemeenten (bijvoorbeeld Geweld in Afhankelijkheidsrelaties). Deze komen in de Jaarstukken dus niet aan bod. Bij het Programma Corona, dat geen onderdeel uitmaakte van de ontwerpbegroting 2021, wordt in paragraaf 6 stilgestaan. De financiering hiervan verloopt via rijksmiddelen. Bij sommige taken heeft extra inzet ten behoeve van corona plaatsgevonden, veelal (mede) gefinancierd vanuit rijksmiddelen. Deze inzet is in een kader bij de betreffende taak opgenomen. De gerealiseerde lasten die gepresenteerd worden per taak betreffen enkel de lasten voor de GR (inclusief eventuele rijksmiddelen die via de gemeenten bij de GR komen).
Pijler 1: Monitoren, signaleren, adviseren 1.3.1 Epidemiologie Wat hebben we bereikt?
De GGD heeft op gemeentelijk niveau de gezondheidssituatie van de burgers in de regio Haaglanden inzichtelijk gemaakt. Hiernaast zijn epidemiologische adviezen aan gemeenten gegeven en is gedegen advies/consultatie verstrekt op basis van gezondheidsinzicht aan lokale of regionale (zorg)instellingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Epidemiologie heeft zich beziggehouden met zowel werkzaamheden die verband houden met de coronacrisis en de gevolgen daarvan, als met haar reguliere werkzaamheden. De reguliere werkzaamheden stonden in 2021 sterk in het teken van de uitkomsten van de Gezondheidsmeter 2020 Volwassenen en Ouderen en de ontwikkeling van de Gezondheidsgids Haaglanden. Coronacrisis De volgende werkzaamheden, die verband houden met de coronacrisis en gefinancierd zijn vanuit rijksmiddelen, zijn uitgevoerd: • Er is gezorgd voor een wekelijks gemeentelijk en regionaal inzicht in het aantal nieuwe besmettingsgevallen, het aantal sterfgevallen en de vaccinatiegraad. Hierin worden ook verschillen naar leeftijd en voor Den Haag naar stadsdeel opgenomen. Maandelijks is voor de hele regio op wijkniveau een overzicht van besmettingsgevallen, vaccinatieopkomst en vaccinatiegraad opgeleverd. De informatie wordt ook gepubliceerd op het corona-dashboard. Daarnaast zijn vanuit deze taak vragen van het Regionaal Beleidsteam, het Algemeen Bestuur van GGD Haaglanden, specialistische teams, de werkgroep fijnmazig vaccineren van GGD Haaglanden, gemeenteraden of gemeenteambtenaren beantwoord.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 6
•
•
•
Er is ongeveer elke zes tot acht weken een panelonderzoek uitgevoerd naar de invloed van het coronavirus op het gedrag en op de sociale en mentale gezondheid van inwoners (in samenwerking met GGD GHOR Nederland en het RIVM). Regionale resultaten hiervan zijn gepresenteerd op genoemd corona-dashboard. Elke zes tot acht weken is er een overzicht rondgestuurd van onderzoek dat door andere partijen in Nederland wordt uitgevoerd en welke resultaten bekend zijn. Dit overzicht richtte zich vooral op onderzoek naar de gevolgen van de corona-maatregelen, vooral gericht op groepen die om één of meerdere redenen kwetsbaar zijn (op achterstand staan), en informatie bevat die relevant is voor de regio Haaglanden. Dit overzicht, dat zowel intern bij GGD Haaglanden als extern met collega’s van andere GGD’en en onderzoeksinstellingen wordt gedeeld, zorgt regelmatig voor verdere vragen en verbeterde samenwerking met andere onderzoekers. Specifieke informatie over (stimulering van) testen en vaccineren is in afzonderlijke mailings met collega’s gedeeld. Er zijn epidemiologische adviezen verstrekt: o inzake ad-hoc vragen, die de GGD ontvangt op basis van actuele ontwikkelingen in het coronavirus. o die hebben bijgedragen aan de kernboodschappen corona en aan de presentaties van de kernboodschappen corona bij gemeenten.
In opdracht van VWS en met financiering via ZonMw zijn in 2021 (en de komende jaren) extra gezondheidsmonitors uitgevoerd om de impact van het coronavirus op de gezondheid en leefstijl in verschillende leeftijdsgroepen in kaart te brengen. In het kader hiervan is de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 uitgevoerd en is gestart met de voorbereidingen van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 (16 tot en met 25 jaar) en de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2022. Dit zijn twee extra monitors die respectievelijk in het voorjaar en najaar 2022 zullen worden uitgevoerd. Naast bovenstaande activiteiten hebben ook verschillende reguliere werkzaamheden doorgang gevonden, zoals: • De website Gezondheidsgids Haaglanden (voorheen Gezondheidsmonitor Haaglanden) is geactualiseerd met (landelijke en regionale) cijfers over de ervaren invloed van de coronacrisis op het dagelijks leven, afkomstig van de Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2020. • De uitkomsten van de landelijke Gezondheidsmeter 2020 Volwassenen en Ouderen zijn geanalyseerd en de lokale en regionale uitkomsten zijn gepubliceerd op de nieuwe toegankelijke, interactieve website: De Gezondheidsgids Haaglanden.
De uitkomsten en de nieuwe site zijn breed gedeeld, onder andere tijdens een online seminar voor wethouders en beleidsmedewerkers van de gemeenten, in extra bijeenkomsten bij gemeenten en tijdens een Haagse Praat. Er zijn verdiepende analyses uitgevoerd en de factsheets hierover zijn gepubliceerd in januari 2022. • In De Gezondheidsgids Haaglanden staat de meest actuele informatie over de gezondheid en leefstijl van inwoners van Haaglanden, en wordt ook verwezen naar andere websites met interessante en betrouwbare gezondheidscijfers. • De Beweegmeter 2021; deze is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de overeenkomst tussen gerapporteerde en gemeten lichamelijke activiteit en in de relatie tussen (in)activiteit en een aantal gezondheidsmaten. De eerste resultaten zijn begin december gepresenteerd tijdens de Vakgroep Onderzoek Publieke Gezondheid (VOPG). • In samenwerking met het CJG (Den Haag) en JGZ-ZHW is een doorstart gemaakt met het Kindonderzoek om inzicht te krijgen in de gezondheid en leefstijl van kinderen jonger dan 12 jaar. • Er zijn vier Epidemiologische Bulletins verschenen. • Diverse onderwerpen op de Gezondheidsgids Haaglanden zijn geactualiseerd, zoals zorg voor de jeugd, spoedeisende ritten en sterfte.
Uiteraard hebben we ook diverse epidemiologische adviezen verstrekt, zoals: • (Strategische) adviezen aan professionals van binnen en buiten gemeenten, die bij kunnen dragen aan de gezondheid van inwoners van Haaglanden. • Input/adviezen naar aanleiding van vragen van diverse gemeenten.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 7
Indicator
Prognose 2021 bij vaststelling begroting
Resultaat 2021
Taak 1: gemeentelijk gezondheidsinzicht
Omzetting van Gezondheidsmonitor naar interactieve website.
De Gezondheidsmonitor is omgezet naar een toegankelijke en interactieve website: de Gezondheidsgids Haaglanden.
Voorbereiden en uitvoeren Beweegmonitor 2021.
In de eerste helft van 2021 is de Beweegmonitor uitgevoerd. In het najaar is begonnen met de analyses.
Analyse en rapportage van landelijke Gezondheidsmeter Volwassenen & Ouderen 2020.
Resultaten landelijke Gezondheidsmeter 2020 zijn geanalyseerd en in de Gezondheidsgids Haaglanden gepubliceerd.
Update Gezondheidsgids Haaglanden met gemeentelijk gezondheidsinzicht.
De Gezondheidsgids Haaglanden is drie keer geactualiseerd en daarnaast zijn doorlopend onderzoekspublicaties geplaatst.
Voorbereiding en uitvoering landelijke Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 (CGM Jeugd 2021).
Taak 2: epidemiologische adviezen
Publicaties (rapportages, factsheets, artikelen, presentaties)
Deel 1 Jaarverslag
Voorbereidingen treffen voor de Corona Gezondheidsmonitors 2022 (JongVolwassenen/Volwassenen & Ouderen). Inzet van 1,35 fte voor opstellen van minimaal 20 gemeentelijk adviezen en 20 adviezen voor samenwerkingspartners.
• • •
10 publicaties (rapport, factsheet, artikel) 20 (gemeentelijke) presentaties 4 epidemiologische bulletins.
In het voorjaar 2021 zijn voorbereidingen getroffen voor de landelijke CGM Jeugd 2021 en in het najaar 2021 is de monitor uitgevoerd. Voorbereidingen zijn getroffen voor beide coronamonitors die in 2022 zullen plaatsvinden. Er zijn wekelijks epidemiologische data over de coronacrisis gedeeld met gemeenten en er zijn ruim 60 adviezen gegeven aan gemeenten en samenwerkingspartners. • over coronagerelateerde onderwerpen • aan kernboodschappen corona en gerelateerde presentaties aan gemeenten • aan andere professionals, die kunnen bijdragen aan gezondheid inwoners Haaglanden • aan gemeenten naar aanleiding van vragen vanuit de gemeenten. • >10 publicaties (o.a. 2x tabellenboeken GM2020, 4 x epidemiologische bulletins, 13 nieuwe onderwerpen in Gezondheidsgids; 8x factsheet panelonderzoek) • >20 presentaties (onder andere Kindonderzoek 7x; GM2020 10x; Gezondheidsgids 3x; workshop infectieziekten onderzoek).
pagina 8
Onderzoeksprojecten
10 uitgevoerde onderzoeksprojecten, waarvan 8 uitmondend in publicatie.
Uitgevoerde projecten in 2021: • Gezondheidsmeter V&O 2020 • cGM Jeugd 2021 • cGM V&O 2022 • cGM Jongvolwassenen 2022 • Gezondheidsgids • Beweegmonitor 2021 • Kindonderzoek 21/22 • Grootschalig panelonderzoek (corona) Publicaties van deze onderzoeken zijn te vinden op Gezondheidsgids Haaglanden. Hiernaast is kennis uit diverse onderzoeken van derden beschikbaar gemaakt.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Epidemiologie
€ 945.000
1.3.2 Gezondheidsbevordering Wat hebben we bereikt?
De GGD heeft gemeenten, in samenwerking met de verschillende partners in het veld, geadviseerd en ondersteund in de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Vanuit de taak Gezondheidsbevordering hebben we gemeenten ondersteund bij advisering, uitvoering en implementatie van het lokale gezondheidsbeleid, bijvoorbeeld bij: • De uitvoeringsplannen voor een Rookvrije omgeving, met praktische voorbeelden, advies, een regionaal digitaal netwerk en een nieuwsbrief Rookvrije omgeving. • Het uitrollen1 van de landelijke campagne IkPas in de regio Haaglanden. • Uitrollen van de landelijke campagne ‘Stoptober’ in de regio Haaglanden. • Het opstellen en uitvoeren van sportakkoorden. • Het opstellen en uitvoeren van preventie-akkoorden. • Het opstellen en uitvoering geven aan de Preventiecoalitie in Den Haag en Zoetermeer. • Bijdrage aan de beweging Gezond en Gelukkig Den Haag. • GGD Haaglanden participeert in het Versterkingsprogramma Leidschendam-Noord: in Prinsenhof en De Heuvel/Amstelwijk wordt door diverse ketenpartners en gemeente geïnvesteerd in het verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving. • Gemeenten en partners zijn geadviseerd over thema’s als gezonde kinderopvang, gezond mediagedrag, positieve gezondheid (Delft), relaties & seksualiteit en ouderengezondheidsbeleid (Zoetermeer), Week van de gezonde leefstijl (Pijnacker-Nootdorp), Eenzaamheid, mediawijsheid (Westland), Jeugd en genotmiddelen (Leidschendam-Voorburg).
1
Onder uitrollen wordt verstaan het informeren van gemeenten, maatschappelijke partners en inwoners over de campagne via (nieuws)brieven, e-mails en sociale mediakanalen, het verspreiden van de landelijk ontwikkelde materialen, zoals posters die in alle buurthuizen, sportkantines etc. opgehangen kunnen worden en gemeenten op maat adviseren/ondersteunen, bijvoorbeeld bij het opzetten van events of acties.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 9
Concrete voorbeelden van onze werkzaamheden zijn onder andere: •
Delft: we hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan het plan van aanpak genotmiddelen preventie Delft vanuit positieve gezondheid. • Rijswijk: we zijn aangesloten bij de Coalities Inclusie en Eenzaamheid en hebben een plan geschreven voor gastlessen Inclusie 2022, afgestemd op de behoefte, advisering sportakkoord en rookvrije sport. • Den Haag: we hebben samen met preventiepartners (de co-groep 12-) poster samengesteld met het lesaanbod vanuit de preventiepartners in Den Haag. • Den Haag: we hebben combinatiefunctonarissen die verbonden zijn aan scholen in het primair onderwijs individueel benaderd en informatie gegeven over de gezonde school. • Pijnacker-Nootdorp: deelgenomen aan diverse themagroepen en stuurgroep lokaal preventieakkoord. • Midden-Delfland: we hebben zitting genomen de kerngroep van het Sportakkoord, waren trekker van de werkgroep Voeding in het kader van het Lokaal Preventieakkoord en waren betrokken bij het versterken van de interventie Welzijn op recept. • Leidschendam-Voorburg: we hebben ‘preventieplannen’ /menukaarten gemaakt aan de hand van de gesprekken die op VO-scholen zijn gevoerd samen met JGZ en SMW (schoolmaatschappelijk werk), gericht op gezamenlijke activiteiten op de scholen. • Wassenaar: we hebben actief deelgenomen aan het signaleringsoverleg Jeugd, lokale alliantie financieel misbruik en advisering 113 online (suïcide preventie).
• Westland: Lokaal Gezondheidsbeleid: we hebben actief deelgenomen aan de werkgroepen Alcohol en drugs, Voeding en Beweging, seksualiteit, Mentale Gezondheid, Communicatie Een tegen eenzaamheid, bewegend leren, Gezonde Kinderopvang in Westland en het geriatrienetwerk. • Zoetermeer: we zijn betrokken bij een duurzame inzet op overgewicht onder jeugd in de wijk Meerzicht, Zoetermeer 2025 en preventiecoalitie. Om lokaal gezondheidsbeleid op gemeentelijk niveau verder te versterken bepalen we samen met gemeenten op welke inhoudelijke thema’s we inzetten. Op deze manier leveren we per gemeenten maatwerk.
Coronacrisis In april heeft het Algemeen Bestuur incidenteel extra capaciteit voor gezondheidsbevordering beschikbaar gesteld om gemeenten ondersteuning te bieden bij de aanpak van de gevolgen van de coronapandemie. In samenspraak met gemeenten zijn hiervoor lokale plannen opgesteld om te komen tot een integraal en samenhangend pakket gezonde leefstijl en bewegen. In iedere gemeente is een start gemaakt met het uitvoeren van deze plannen. Iedere gemeente heeft half januari 2022 een overzicht ontvangen met een terugblik op de concreet uitgevoerde activiteiten. De gemeenten hebben daarnaast beschikking over verschillende extra rijksmiddelen: stimulering sport en bewegen (sinds maart) en extra inzet gezonde leefstijl, gerelateerd aan de gevolgen van het coronavirus (sinds juni). Vanuit de taak gezondheidsbevordering hebben wij gemeenten geattendeerd op deze landelijke steunpakketten en de handreiking gedaan voor extra inzet op gezonde leefstijlinterventies. Daarnaast heeft GGD Haaglanden geschikt voorlichtingsmateriaal over de coronamaatregelen en vaccinatie onder netwerkpartners en sleutelpersonen gebracht. Ook hebben we van januari tot en met juli maandelijks een digitale nieuwsbrief over gezonde leefstijl tijdens de coronacrisis uitgegeven en verspreid onder ruim 2.200 netwerkpartners.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Gezondheidsbevordering € 1.269.000* * Inclusief Publieksinformatie.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 10
1.3.3 Beleidsadvisering Wat hebben we bereikt?
De GGD heeft op strategisch niveau gemeenten, het bestuur van de GR GGD en VT Haaglanden, de directie, afdelingen van GGD Haaglanden en ketenpartners in de regio Haaglanden geadviseerd en ondersteund bij het ontwikkelen van doelmatige en doeltreffende beleidskaders voor (lokaal/regionaal) volksgezondheidsbeleid. Daarbij heeft de GGD de gemeenten geadviseerd over de (effecten van de) coronacrisis waarbij in eerste instantie de nadruk lag op het adviseren over de directe crisis, maar al snel ook advisering over de gevolgen van de crisis en de coronamaatregelen op de publieke gezondheid.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Vanuit beleidsadvisering is: • Ondersteuning geboden aan inhoudelijke experts bij de advisering over onder andere de aanpak loden leidingen en voorbereidingen van de Werkgroep Hitteplan Gemeenten van de GGD in het kader van de aanpak hitte, aanvullend op het landelijke hitteplan. • Geadviseerd over een themabijeenkomst over de landelijke nota gezondheidsbeleid georganiseerd voor de leden van de ambtelijke adviescommissie en voor het algemeen bestuur. • Geadviseerd over het traject om te komen tot een vernieuwde missie en visie voor GGD Haaglanden in samenwerking met gemeenten en ketenpartners afgerond, wat heeft geleid tot onze nieuwe visie 2030. • Geadviseerd over en deelgenomen aan de voorbereiding en uitvoering van lokale preventieakkoorden, lokale sportakkoorden en lokale nota's gezondheidsbeleid. Coronacrisis Ook vanuit Beleidsadvisering heeft inzet voor de coronacrisis, mede gefinancierd vanuit rijksmiddelen, plaatsgevonden: • De GGD heeft gemeenten geïnformeerd over het verloop van de crisis in Haaglanden en het effect daarvan op de dienstverlening van de GGD aan de gemeenten. Zo: Zijn de gemeenten wekelijks geïnformeerd via een memo met de meest recente informatie over het coronavirus in regio Haaglanden. Zijn de (tweewekelijkse) bijpraat momenten met het bestuur gefaciliteerd. Is een regionale raadsbijeenkomst over de uitbraak van het coronavirus gehouden.
Zijn diverse raadspresentaties gegeven over de voortgang van de bestrijding van het coronavirus. Zijn er kernboodschappen corona aan de negen gemeenten gepresenteerd. • Vanuit de GGD is veel contact geweest met de beleidsadviseurs van de verschillende gemeenten in de regio over de uitbraak van het coronavirus.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Beleidsadvisering
Gerealiseerde lasten € 557.000
1.3.4 Preventieve ouderengezondheidszorg Wat hebben we bereikt?
De preventieve ouderenzorg is integraal uitgevoerd vanuit de taken gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering, leefomgeving (bijvoorbeeld ten aanzien van koolmonoxide, hitte en koude) en infectieziekte bestrijding (bijvoorbeeld ten aanzien van antibioticaresistentie).
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
•
Geparticipeerd in netwerken om gezondheid te verbinden met welbevinden en vitaliteit (valpreventie, voeding, bewegen, eenzaamheid, sociale veiligheid) in het kader van Vitaal ouder worden. Gemeenten zijn geadviseerd en geholpen met een aanpak hitte (voorloper op lokale hitteplannen) met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. In alle gemeenten zijn actief ouderen magazines met informatie over leefstijl onderwerpen in begrijpelijke taal verspreid (15.000 exemplaren). Met dit magazine wil de GGD ouderen helpen om fit te blijven en van het leven te blijven genieten juist ook nu tijdens de coronacrisis. Het magazine is onder andere verspreid via welzijnswerk, bibliotheken, thuiszorginstellingen en lokale ouderenorganisaties. Waterflessen met hitte boodschap zijn onder kwetsbare ouderen (en in Den Haag ook onder dak- en thuislozen) verspreid.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 11
• •
De GGD heeft, in samenwerking met de Stichting Transmuraal, bijgedragen aan de uitrol preventie dementiecampagne ‘We zijn zelf het medicijn’ in Den Haag, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg, Wassenaar en de start van de campagne in Zoetermeer. De GGD heeft een Regionale bijeenkomst ‘Valpreventie’ georganiseerd voor ouderenconsulenten in de regio Haaglanden.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Preventieve Valt binnen inzet andere ouderengezondheidszorg taken
1.3.5 Regeling onverzekerden Wat hebben we bereikt?
Het informeren van gemeenten over onverzekerden voor wie een zorgverlener een verzoek tot vergoeding van gemaakte kosten heeft ingediend bij GGD GHOR Nederland. Het doel ervan is dat gemeenten vervolgacties initiëren (zoals het verzorgen van een (zorg)verzekering, een briefadres en uitkering). Als het om een dak- of thuisloze gaat, gaat het eventueel om het oppakken van vervolghulp.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
De GGD heeft meldingen verwerkt en doorgeven aan afgesproken contactpersonen binnen de gemeenten. De ingezette stijging van het aantal meldingen in 2019 en begin 2020 heeft zich voortgezet. GGD Haaglanden werkt continu aan het verbeteren van de wijze van gegevensuitwisseling met de gemeenten en de follow-up acties. De beoogde bijeenkomst met gemeenten voor het uitwisselen van best-practices met betrekking tot vervolghulp heeft geen doorgang kunnen vinden vanwege de coronacrisis.
Indicator Verwerkte meldingen van geboden onverzekerde zorg door zorgverleners die in de regio geregistreerd staan Totaal verwerkte meldingen (inclusief bovenstaande)
Realisatie 2019 1.589
Realisatie 2020 2.020
Prognose 2021* 1.500
Realisatie 2021 2.066
**
**
**
4.264
* op basis van realisatie 2019 ** eerder niet opgenomen in de stukken
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Regeling onverzekerden Valt binnen inzet andere taken
Pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming 1.3.6 Algemene infectieziektebestrijding Wat hebben we bereikt?
In de Wet Publieke Gezondheid staan taken die aan de gemeenten zijn opgedragen en die de GGD moeten moet uitvoeren op het gebied van de infectieziektebestrijding. GGD Haaglanden heeft bijgedragen aan het vroegtijdig opsporen, behandelen van en beschermen tegen infectieziekten. Ook is verdere verspreiding van ziekten voorkómen en is kennis opgedaan om in de toekomst de kans op een infectieziekte te verminderen.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Net als 2020 werd 2021 gedomineerd door de Covid-19-pandemie; zowel wat betreft het aantal individuele meldingen als het aantal meldingen en vragen uit instellingen en burgers. In de eerste maanden van het jaar is het Programma Corona uitgebreid met het onderdeel vaccineren. Naast bovengenoemde activiteiten in het kader van het coronavirus zijn de reguliere taken uitgevoerd zoals het verwerken van meldingsplichtige ziekten (anders dan het coronavirus). Deel 1 Jaarverslag
pagina 12
Daarnaast hebben we het infectieziektespreekuur dat in 2020 was opgestart (bron- en contactonderzoek van hepatitis B en C en het opsporen en vaccineren van contacten van hepatitis B dragers), dit jaar verder uitgevoerd. Voor infectieziektebestrijding werkt de GGD in de begroting met drie indicatoren, zoals opgenomen in onderstaande tabel. Net als in 2021 blijven de meldingen van de andere infectieziekten achter in vergelijking met de jaren voor de Covid-19-pandemie. Dit is verklaarbaar vanuit de algemene hygiëneadviezen en maatregelen, lockdown en reisbeperkingen, waardoor er ook voor andere infectieziekten een kleinere kans op transmissie is. De meeste andere meldingsplichtige ziekten betreffen Hepatitis B en C. Het aantal vragen en meldingen inzake niet-meldingsplichtige ziekten is fors hoger dan verwacht; deze zijn met name gerelateerd aan scabiës (schurft). Indicator Aantal meldingen over meldingsplichtige infectieziekten* Niet-meldingsplichtige casussen, situaties en onderzoeken Meldingen van zorginstellingen (artikel 26 Wpg)*
Realisatie 2019 816
Realisatie 2020 299
Prognose 2021 800
Realisatie 2021 379
2.532
5.792
2.900
8.515
237
146
300
296
* Deze getallen zijn exclusief de meldingen corona.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Algemene infectieziektebestrijding
Gerealiseerde lasten € 1.435.000
1.3.7 Tuberculosebestrijding Het leveren van tuberculosebestrijding aan alle inwoners in de regio Haaglanden vindt regulier plaats vanuit het Regionale Expertise Centrum Tuberculosebestrijding Zuid-Holland (REC TBC ZH). REC TBC ZH is een samenwerkingsverband op het gebied van Tuberculosebestrijding tussen de vier GGD’en in ZuidHolland.
Wat hebben we bereikt?
De afdeling Tuberculosebestrijding (Haaglanden) heeft in 2021 7.758 mensen onderzocht op tbc bij een totaal van 9.785 tbc-cliëntcontacten. Dit ondanks de druk op de reguliere uitvoering van de tuberculosebestrijding ten gevolge van de toegepaste maatregelen ten aanzien van Covid-19. Doordat tbc een meldingsplichtige ziekte groep B1 betreft, is er ook in 2021 gezocht naar een evenwichtige operationele werkvorm waarin, naast het bieden van ondersteuning aan de Coronaorganisatie (gecompenseerd via rijksmiddelen) en het ‘Coronaproof’-werken, geen concessies zijn gedaan aan de uitvoering van de wettelijke tuberculosebestrijdingstaken. Onderzoek naar- en meldingen van besmettelijke patiënten heeft systematisch doorgang gevonden, evenals het verstrekken van medicatie en behandeling en het uitvoeren van bron- en contactonderzoek. In totaal zijn er 85 patiënten met tbc en 86 patiënten met een Latente Tuberculose Infectie (LTBI) gediagnosticeerd en (succesvol) behandeld. Ook is er in 2021 een flinke inhaalslag gerealiseerd ten behoeve van de BCG-vervroeging en het inlopen van de ontstane BCG-vaccinatieachterstanden van kinderen/baby's in 2020. Bij 37 ingeplande BCGvaccinatieacties/ dagdelen zijn er 2.695 baby's opgeroepen en ruim 1.316 baby's gevaccineerd met een BCG-vaccin (gemiddeld 72 baby’s gevaccineerd per prikactie).
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • • • • •
Verzamelen en presenteren van gegevens over tbc in de regio via het tbc-epidemiologisch overzicht. Screenen van tbc-risicogroepen. Behandelen en begeleiden van tbc-patiënten. Voorlichting verzorgd aan tbc-risicogroepen en diverse samenwerkingspartners. Bestrijden van uitbraken van tbc en mogelijke onrust die daarmee gepaard gaat. 24/7 beschikbaarheids- en bereikbaarheidsdienst (inclusief online bereikbaarheid) voor meldingen of vragen over tbc. REC-doorontwikkelproces
Deel 1 Jaarverslag
pagina 13
Voor de doorontwikkeling van het REC TBC ZH is er op Haaglanden-afdelingsniveau op onderstaande activiteiten ingezet in 2021: • Klanttevredenheidsonderzoek naar de uitvoering per juni/juli 2021, waarbij de afdeling tuberculosebestrijding Haaglanden met een 9,0 is beoordeeld. • Het opzetten van een kwaliteitssysteem/beheersplan ten behoeve van de ondersteuning van een regionale uniforme werkwijze. • Het succesvol afronden van de tussenevaluatie van de Commissie Praktische Tuberculosebestrijding (CPT)-visitatie uit 2018 en voorbereidingen treffen ten behoeve van de nieuwe reeks van landelijke tbc-visitaties. • REC-breed overlegstructuur leidend maken binnen het Expertisecentrum. Indicator
Realisatie 2019
Aantal (nieuwe) gediagnosticeerde tbcpatiënten LTBI-patiënten Aantallen verrichtingen (foto’s, Mantouxscreeningen, BCG-screeningen, IGRAscreeningen, inclusief consulten) Totaal aantal cliëntcontacten
Realisatie 2020 90
85
Prognose 2021 90
Realisatie 2021
93 12.941
68 6.500
100 9.500
86 7.758
11.500
8.397
-
9.785
85
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Tuberculosebestrijding
Gerealiseerde lasten € 1.294.000
1.3.8 Bevordering seksuele gezondheid (SOA ASG regeling) Wat hebben we bereikt?
Voor de bevordering van seksuele gezondheid evenals een seksueel gezond leven van inwoners van de regio Haaglanden hebben we bijgedragen aan het voorkomen, bestrijden en behandelen van seksueel overdraagbare aandoeningen en aan het voorkomen en bestrijden van ongewenste (tiener)zwangerschappen en van seksueel geweld. In de context van de corona-epidemie is het met uitzondering van grootschalige preventieactiviteiten (evenementen) gelukt om de continuïteit en de kwaliteit van de zorg- en dienstverlening veilig te stellen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
We voerden de landelijke regeling ‘Aanvullende Seksuele Gezondheid’ (ASG) uit. We voerden het Rijksvaccinatieprogramma Hepatitis B voor risicogroepen uit. We voerden de landelijke Pre Expositie Profylaxe (PrEP)-regeling uit.
Indicator
Realisatie 2020
Aantal uitgevoerde (declarabele) ASG-consulten Groepsvoorlichtingen bevordering SG Participatie evenementen bevordering SG Aantal verstrekte eerste vaccinaties Hepatitis B (EAP) Aantal cliënten gemiddeld in zorg; PrEP-regeling
6.482 Nihil (corona) Nihil (corona) 194 401
Prognose 2021 11.500 70 5 200 490
Realisatie 2021 10.500* 24 (1) 0 238 412* (2)
* Deze aantallen zijn op basis van ruwe data en nog niet gecontroleerd/goedgekeurd door het RIVM.
Toelichting bij deze cijfers: (1) Groepsvoorlichtingen en participatie bij evenementen waren in 2021 vanwege corona niet of slechts zeer beperkt mogelijk. (2) Een deel van de cliënten die gebruik maakte van de PrEP-regeling is in 2021 uitgestroomd voor de begeleiding naar de eigen huisarts of gestopt met het gebruik van PrEP. Zo’n 150 nieuwe cliënten zijn in 2021 gestart met de PrEP-regeling. De beoogde groei van het gemiddeld aantal cliënten in de PrEPregeling is mede vanwege de hoge uitstroom niet gerealiseerd. Schatting is op basis van de ruwe data.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 14
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak ASG-regeling Hepatitis B-regeling PrEP-regeling Bevordering seksuele gezondheid
Gerealiseerde lasten € 2.907.000 € 87.000 € 138.000 € 3.132.000
1.3.9 Medische Milieukunde Wat hebben we bereikt?
Vanuit de medische milieukunde (MMK) zijn verschillende activiteiten uitgevoerd om een gezonde leefomgeving te beschermen en te bevorderen. De GGD gaf onder andere adviezen aan burgers, gemeenten en instellingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Dit jaar lag het aantal meldingen van burgers onder het begrote aantal meldingen. Vooral in de zomermaanden waren er minder meldingen dan normaal door het uitblijven van seizoensgerelateerde klachten over bijvoorbeeld rupsen en hitte. Ook het aantal meldingen door instellingen was lager dan verwacht, mogelijk door de sluiting van scholen en kinderopvang in het begin van het jaar en de focus op de coronacrisis. Binnen dit op gezondheidsbescherming gerichte deel van de medische milieukunde kregen we daarentegen relatief veel langlopende, complexe meldingen (bijvoorbeeld inzake laagfrequent geluid, koolmonoxide, bodemverontreiniging, ziekteclusters, zwemwater) – overeenkomstig de trend van de afgelopen jaren. De inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) bij incidenten was dit jaar lager dan gemiddeld; van nazorg bij incidenten is slechts een enkele keer sprake geweest. Advisering aan gemeenten (specifieke casuïstiek, beleidsadvies, advies Ruimtelijke Ordening) lag boven het niveau van 2020. De gemeenten zijn onder andere geadviseerd over lood in de bodem bij volkstuinen, over lood in drinkwater, over de huisvesting van asielzoekers, over gezonde leefomgeving bij ruimtelijke ontwikkelingen en over omgevingsvisies.
Naast de meer klassieke medische milieukunde hebben we in 2021 proactief ingezet op integrale advisering over een gezonde leefomgeving door het netwerk met het fysieke domein bij gemeenten te versterken. Dit is vooral gericht op actuele thema’s waarbij in preventieve zin gezondheidswinst is te boeken, zoals luchtkwaliteit, klimaat en advisering over ruimtelijke plannen. Voorbeelden zijn de toepassing van de Interimwet Stad en Milieubenadering in het Entreegebied in Zoetermeer, pilots voor Omgevingsplannen voor In de Bogaard in Rijswijk en het Zeeheldenkwartier in Den Haag en de inrichting buitenruimte in Den Haag Zuidwest. Indicator Advies aan burgers (n.a.v. melding) Advies aan instellingen/ instanties (n.a.v. meldingen en beleidsadvies) Advies bij incidenten (nazorg en GROP) Advies van GAGS bij incidenten Advies aan gemeenten; specifieke casus Advies aan gemeenten; beleidsadvies Advies aan gemeenten: RO-adviezen Advies aan gemeenten; ondersteuning bij raadsvragen Totaal
Realisatie 2019 432 52
Realisatie 2020 357 43
Prognose 2021* 535 55
Resultaat 2021 334 25
2 53 27 61 97 14
3 24 10 64 73 10
5 50 30 60 110 20
1 11 19 70 66 5
738
584
865*
531
* In de begroting 2021 zijn abusievelijk verkeerde aantallen opgenomen. De begrote aantallen bedragen, in overeenstemming met de Voorjaarsbrief 2021, in totaal 750 (te weten 535 adviezen burgers en instellingen en 215 adviezen gemeenten).
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Medische Milieukunde Deel 1 Jaarverslag
Gerealiseerde lasten € 656.000 pagina 15
1.3.10 Technische Hygiënezorg (en evenementen) Wat hebben we bereikt?
De GGD heeft de gezondheid van de burger beschermd door een veilige en hygiënische omgeving te bevorderen van instellingen en voorzieningen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • • •
Behandeling van vragen en klachten van burgers. Signalering van ongewenste situaties. Advisering (inclusief legionellapreventie) aan burgers, gemeenten en instellingen in overeenstemming met de richtlijnen van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid (LCHV).
Er zijn in 2021 minder Technische Hygiënezorg (THZ-) meldingen binnengekomen dan voorgaande jaren, wat mogelijk te maken heeft met de coronacrisis en de bijbehorende beperkende maatregelen in de samenleving. Het aantal meldingen en adviezen door de GGD op het gebied van THZ bij grote evenementen verliep dit jaar, als gevolg van twee keer een lockdown, ook niet conform verwachting. Na de eerste lockdown startte in april de advisering weer. We zijn begonnen met een inventarisatie bij de verschillende gemeenten over welke onderwerpen rondom evenementenadvisering zij graag extra informatie willen krijgen. Dit met als doel om in 2022 verschillende verdiepende themasessies te organiseren over onderwerpen waar de GGD op kan adviseren bij evenementen. Het AZC in Rijswijk zou begin november 2021 definitief zijn deuren sluiten. In overleg met het COA was besloten dat er daarom dit jaar geen inspectie meer zou worden uitgevoerd. De sluiting is echter uitgesteld. Corona Naast het gebruikelijke advies op aspecten van de technische hygiënezorg op maat, hebben we frequent en uitgebreid advies gegeven over preventie van coronabesmettingen. Een deel van de evenementen dat van advies is voorzien, is uiteindelijk toch afgelast in verband met de coronamaatregelen.
Omdat de voorwaarden na het uitbrengen van adviezen bij verschillende evenementen veranderden, hebben we een aantal keer een extra advies uit moeten brengen over hetzelfde evenement. Deze extra adviezen zijn niet meegenomen in onderstaande cijfers. Vanuit het taakveld THZ heeft de GGD op maat geadviseerd over infectiepreventiemaatregelen bij uitbraken en clusters besmettingen met corona. Er zijn: • Negen testlocaties en twee vaccinatielocaties geïnspecteerd op hygiëne- en infectiepreventie aspecten. • Tien werkbezoeken uitgevoerd bij bedrijven en/of instellingen waar een snelle stijging van nieuwe coronagevallen in een afgebakende groep gesignaleerd werd, die gerelateerd waren aan de werksituatie en die niet tot stilstand komt bij herhaaldelijk adviseren over de maatregelen. • Adviezen verstrekt over 12 ontheffingsaanvragen in het kader van de Tijdelijke Wet Maatregelen COVID. • Adviezen verstrekt over verschillende adviesvragen vanuit diverse sectoren, onder andere rondom de tijdelijke behuizing van de Tweede Kamer. • Aangekondigde evenementen beoordeeld (ook die later zijn afgelast), zoals de eerste wedstrijd van ADO Den Haag met publiek, het TeamNL Olympic Festival, de intocht van Sinterklaas en activiteiten rondom de introductie van nieuwe studenten.
Financiering van deze activiteiten heeft gedeeltelijk vanuit de GR en gedeeltelijk vanuit het Programma Corona plaatsgevonden. Indicator
THZ-meldingen Legionella adviezen Beleidsadviezen Uitgebrachte evenementadviezen op het veiligheidsplan Evenementen waar inspectie heeft plaatsgevonden AZC Deel 1 Jaarverslag
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Prognose 2021
Realisatie 2021
99 35 15 54
54 27 4 18
100 40 15 55
40 44 4 32
29 -
1 1
30 1
0 0
pagina 16
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten
Taak Technische Hygiënezorg
€ 175.000
1.3.11 Reizigersadvies en -vaccinatie Wat hebben we bereikt?
Het geven van gezondheidsadvies en vaccinaties aan reizigers en risicogroepen, waaronder specifieke beroepsgroepen en het voorkomen van de introductie van importziekten.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
GGD Haaglanden draagt door reizigersadvies en -vaccinatie bij aan het beschermen van individuele reizigers tegen infectieziekten en andere gezondheidsrisico’s en het voorkomen van de introductie van importziekten. Als gevolg van het coronavirus is het aantal reizen net als in 2020 teruggelopen. Dit gegeven, in combinatie met de inzet van de GGD voor de vaccinatiecampagne, heeft ervoor gezorgd dat het aantal consulten en gegeven vaccinaties lager is uitgevallen dan voor de coronacrisis. Net als in 2020 vergoedt het Rijk gederfde inkomsten en heeft dit geen financiële consequenties voor de GR. Onderstaande tabel toont de totaal aantallen consulten en gegeven vaccinaties Indicator Consulten Gegeven vaccinaties
Realisatie 2019 24.938 34.039
Realisatie 2020 5.831 7.252
Prognose 2021 21.000 30.000
Realisatie 2021 3.549 3.883
Ondanks de coronacrisis zijn medisch noodzakelijke vaccinaties wel uitgevoerd. Daarnaast zijn we gestart met het uitwerken van de kaders betreffende het uitvoeren van bijzondere vaccinaties. Dit gebeurt naast het vaccineren van beroepsgroepen: vooral zorgmedewerkers die vaccinaties nodig hebben voor het uitvoeren van hun werk, zoals verpleegkundigen, tandartsassistenten en thuiszorg-medewerkers.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak
Gerealiseerde lasten
Reizigersadvies en vaccinatie
€ 492.000
Pijler 3: Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crises 1.3.12 Inzet rond (en voorbereiding op) incidenten, rampen en crises Wat hebben we bereikt?
De GGD heeft ervoor gezorgd dat er bij crises op een adequate wijze invulling is gegeven aan het bewaken van de publieke gezondheid. Daarbij is uitvoering gegeven aan zowel het GGD Rampen Opvangplan (GROP) als het Integraal Crisis- en Continuïteitsplan (ICCP).
Wat hebben we daarvoor gedaan? • •
•
De GGD is in 2021 24/7 bereikbaar, beschikbaar en inzetbaar als crisisorganisatie geweest. Dit voor zowel de tijdelijk ingerichte coronacrisisstructuur als voor andere niet-coronagerelateerde crisissituaties. Gedurende vrijwel het hele jaar was de crisisorganisatie van GGD Haaglanden opgeschaald. Hiervoor is een aparte coronacrisisstructuur opgezet. Het opschalen in deze vorm betekende het structurele coördineren en faciliteren van het coronacrisisteam. De corona-crisisorganisatie heeft alle ontwikkelingen rondom het coronavirus gemonitord en in bestrijdingsbeleid vertaald. Naast de coronaopschaling van het crisisteam zijn er eveneens reguliere crisissituaties en meldingen gedurende het hele jaar 2021 opgepakt en afgehandeld. Er zijn in de loop van het jaar 8 meldingen door de crisisorganisatie GGD Haaglanden in behandeling genomen.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 17
•
•
Vanuit het onderdeel Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO) zijn in 2021 zoveel mogelijk activiteiten doorgegaan: basis e-learning crisisorganisatie, effectief vergadering in het crisisteam, online training digitaal opstarten van het crisisteam voor informatie coördinatoren, trainen procedures opstarten tijdens een opkomstoefening, basistraining Psychische Sociale Hulpverlening (PSH) voor procesleiders PSH, Training triage voor leiders en medewerkers opvang psychosociale hulpverlening, elearning organisatie rampenbestrijding voor procesleiders PSH en een bereikbaarheidstest ten behoeve van het crisisteam. Daarnaast heeft de GGD het crisisteam geëvalueerd en de samenwerking GGD Haaglanden met de landelijke koepelorganisatie GGD GHOR Nederland extern laten evalueren.
Wat hebben we daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten Taak Inzet rond (en voorbereiding op) € 206.000 incidenten, rampen en crises
Pijler 4: Toezicht houden 1.3.13 Toezicht op de Kinderopvang (TOKIN) Wat hebben we bereikt?
De GGD heeft binnen alle negen gemeenten, instellingen voor kinderopvang (kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang), gastouderbureaus en gastouders getoetst op het naleven van de Wet Kinderopvang 2018 (WKO). De afstemming en communicatie over de prioriteiten en keuzes heeft er hetzelfde uitgezien als in 2020. Er is een voorstel via scenario’s gedaan en dit is besproken in een regiobijeenkomst met gemeentelijke beleidsmedewerkers.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
In 2021 heeft GGD Haaglanden aanvankelijk een aanpassing in de uitvoering van het toezicht aangebracht door de onderzoeken voor registratie bij gastouders, net als tijdens de lockdown in 2020, via beeldbellen uit te voeren. Na enkele maanden is echter besloten deze werkwijze niet voort te zetten. De reden hiervoor was dat toezichthouders aangaven dat ze met beeldbellen toch geen volledig beeld konden krijgen van de locatie (je kunt via een beeldscherm bijvoorbeeld niet de gehele locatie zien en je kunt ook niet ruiken of er gerookt wordt). In het begin van 2021 was het niet mogelijk om het toezicht uit te voeren volgens planning vanwege de lockdown. Een deel van het team werd toen opnieuw ingezet bij het coronateam en wederom zijn ‘vinger aan de pols’-gesprekken gevoerd. Toen het weer mogelijk was om naar de locaties te gaan is het toezicht uitgevoerd. Eind oktober was 79% procent van de uit te voeren inspecties gedaan. Voor de laatste twee maanden van het jaar hebben wij, vanwege de coronasituatie, weer een mogelijk scenario neergelegd bij de gemeenten waarin prioriteit gegeven werd aan de rode, oranje en gele locaties en locaties met VE. De aandachtspunten voor de laatste twee maanden van 2021 was het halen van de opgave en alle locaties bezoeken op hun eigen kleurprofiel. Dit is gelukt en uiteindelijk is de 100% is gehaald; alle afgesproken inspecties hebben plaatsgevonden.
Indicator Jaarlijkse inspectie KDV, BSO, gastouderbureaus VE-module voor locaties die VE aanbieden Inspecties nieuwe locaties en gastouderbureaus in 2021 (voor-en na inspectie) Inspecties gastouders (nieuw en jaarlijkse inspecties) Incidentele en nader onderzoeken (incl. flitsacties) Vinger aan de pols Inspecties n.a.v. een klacht Inspecties jeugdinstelling Bevel
Deel 1 Jaarverslag
Realisatie Opgave 2020 (prognose) 2021 1.056 1.140
Realisatie 2021 1.055
10
253
250
64
147
152
371 185
738 562
315 164**
1.417 17 1 1
33 1 8
423 25 1 2
pagina 18
* De aangepaste opgave 2021 is een scenario-schets over de periode januari t/m juni 2021. Deze is gemaakt toen de begrotingswijziging 2021 al in de bestuurlijke cyclus was. De aangepaste opgave is gecommuniceerd met de gemeenten. ** Door de corona-maatregelen hebben er geen flitsacties plaatsgevonden.
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Toezicht houden
Gerealiseerde lasten € 1.619.000
1.3.14 Inspectie tatoeages & piercings & 4.3 Hygiëne-inspectie seksinrichtingen Wat hebben we bereikt?
Het beschermen van de gezondheid van de burger (en sekswerker) door een veilige en hygiënische omgeving te bevorderen van studio’s voor tatoeage en piercing, cosmetische tatoeage, juweliers en seksinrichtingen.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
De werkzaamheden met betrekking tot inspectie tatoeages en piercing en de hygiëne van seksinrichtingen verliepen de eerste vier maanden van het jaar anders dan gepland. De tattoo- en piercingstudio’s zijn tot 3 maart gesloten geweest, evenals de laatste weken van het jaar. Hierdoor konden de inspecties pas later in het jaar uitgevoerd worden. Desondanks is het grootste deel van de beoogde inspecties uitgevoerd. Ook de seksbedrijven waren een groot deel van het jaar gesloten, tot 19 mei en de laatste weken van het jaar. In 2021 heeft de GGD extra informatiemateriaal over het coronavirus en de preventie hierop opgesteld en verspreid bij de seksbedrijven. Gedurende 2021 heeft de GGD tijdens de hygiëne inspecties bij seksinrichtingen zich extra gefocust op de ventilatie in de locaties en (werk)ruimtes. Ventilatie is, naast een regulier adviespunt bij de inspecties, een van de maatregelen die de overheid aandraagt ter preventie van besmetting met het coronavirus. Ondanks dat in 2021 een deel van de tijd de contactberoepen hebben moeten sluiten heeft de GGD bij de meeste seksbedrijven minimaal één inspectie kunnen uitvoeren. Daarnaast hebben we tien bedrijfsplannen beoordeeld. Indicator
Realisatie 2019
Realisatie 2020
97
81
120
107
65
57
70
51
Locaties Tatoeage- en piercing waar één of meerdere keren een inspectie is uitgevoerd en vergunning is verleend/geweigerd Seksinrichtingen waar één of meerdere keren een inspectie is uitgevoerd en vergunning is verleend/geweigerd
Prognose 2021
Realisatie 2021
Wat hebben we daarbij ingezet? Taak Inspectie tatoeages & piercings en Hygiëne-inspectie seksinrichtingen
Gerealiseerde lasten € 36.000
1.3.15 Lijkschouw (Taken Wet op de lijkbezorging) Wat hebben we bereikt?
Het op professionele wijze uitvoeren van de lijkschouw, afhandelen van meldingen van euthanasie, en afhandelen van verzoeken tot uitstellen/vervroegen van begrafenissen/crematies of het vervoeren van een overledene naar het buitenland.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 19
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
Uitvoeren van lijkschouw, vaststellen van de aard van het overlijden (natuurlijk of niet-natuurlijk overlijden) en zo mogelijk vaststellen van de doodsoorzaak door de forensisch arts. • Uitvoeren van taken in het kader van de meldingsprocedure euthanasie door de forensisch arts. • Uitvoeren van activiteiten in het kader van de NODOK-procedure (Nader Onderzoek Doodsoorzaak van Kinderen) door de forensisch arts in geval van onverwacht/onverklaarbaar overlijden bij kinderen. • Afgeven van een lijkenpas (verklaring dat het overlijden niet ten gevolge van een besmettelijke ziekte is) waarmee het vervoer naar het buitenland kan worden geregeld. • Intercollegiaal contact tussen de forensisch arts en andere artsen (zoals huisartsen). • In samenwerking met GGD Hollands Midden treffen van verschillende voorbereidingen voor de regionale organisatie van forensisch medische expertise bij kindermishandeling (FMEK). Onderstaande tabel toont de resultaten in 2021. De stijging die in 2019 en 2020 ook bestond heeft zich voortgezet; dit kan samenhangen met de gevolgen van corona. Indicator
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Prognose 2021