2104_Bijlage 2 - RES-1.0-Regio-Rotterdam-Den-Haag_samenvatting.pdf

Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag

Samenvatting

Samenvatting

2

De Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) van de regio Rotterdam Den Haag is

passende, integrale afwegingen te maken. We baseren de mogelijkheden

af. Met tomeloze inzet, enthousiasme en inlevingsvermogen zijn we er met

voor duurzame opwek van elektriciteit op de draagkracht van het landschap

23 gemeenten, 4 waterschappen en de provincie Zuid-Holland, onder hoge

en stellen niet onze elektriciteitsvraag voorop. De RES moet leiden tot een

tijdsdruk, in geslaagd een realistische en ambitieuze strategie te bepalen

betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoorziening voor iedereen

voor de energietransitie in de regio.

in de regio Rotterdam Den Haag.

Trots geven we de RES 1.0 vrij voor besluitvorming in colleges, gemeente-

De RES beschrijft de gezamenlijke ambities voor het jaar 2030. Wat doen we

raden, Provinciale Staten en de algemene besturen van de waterschappen.

al? Welke uitgangspunten hanteren we? Welke bijdrage gaan we als regio

We sluiten de fase van verkennen en visievorming af en markeren de start

leveren aan de landelijke doelen uit het Klimaatakkoord? Wat is de voorkeurs-

van de realisatiefase op weg naar 2030.

route voor de warmtetransitie? Welke situaties lenen zich goed voor het duurzaam opwekken van elektriciteit en welke rol zien we voor duurzame

Met de RES nemen we onze verantwoordelijkheid. Na instemming met het

brandstoffen? Daarbij brengen we onderlinge verbanden in beeld in het

Klimaatakkoord eind 2019 zetten we ook de stap om de RES vast te stellen.

energiesysteem van de toekomst.

Zo houden we de regie op de transitie dichtbij en blijven we in positie om Het RES-proces leert ons ook waar we nog niet goed aan de slag kunnen. Niet alle randvoorwaarden zijn ingevuld. Middelen zijn schaars, de druk op decentrale overheden om de uitvoering van het Klimaatakkoord op te pakken De energieregio Rotterdam Den Haag bestaat uit de gemeenten

is hoog en op elementen ontbreken passende instrumenten en wetgeving.

Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft,

Met de RES doen we dus ook een appèl op het Rijk om tot passende wet- en

Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland,

regelgeving te komen en werk te maken van de voorwaarden die door de

Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Nissewaard,

Vereniging Nederlandse Gemeenten gesteld zijn aan deelname aan het

Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam,

Klimaatakkoord. Zorg ervoor dat de transitie haalbaar en betaalbaar kan.

Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne, Zoetermeer, Waterschap Hollandse Delta, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Rijnland en de Provincie Zuid-Holland.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Voorwoord

Samenvatting

bevat een strategie. Deze vraagt vertaling naar (lokale) projecten en (ruimtelijk) beleid. Partijen zijn aan zet om met inwoners, en lokale stakeholders dat proces ter hand te nemen. Waterschappen, provincie en gemeenten dragen ieder naar hun eigen bevoegdheden en mogelijkheden bij aan de ambitie. Waar komt die energieopwekking uiteindelijk terecht? Een participatief proces met integrale afwegingen en aandacht voor lokaal eigendom. Een voortvarende aanpak is nodig om tijdig de vruchten te kunnen plukken. Voor 2025 dienen vergunningen afgegeven te zijn voor de ontwikkeling van zonne- en windenergie. Zo halen we voor 2030 onze ambities. Soms is daar wat extra’s voor nodig: nieuw beleid op bijvoorbeeld besparing en lokaal eigendom, maar ook afspraken om het samenspel tussen inwoners, markt, overheid en maatschappelijke spelers te stroomlijnen. Succes maken we niet als overheden alleen. Juist in samenwerking met private partijen, maatschappelijke partners en onze inwoners kunnen we verder komen. Daar zetten we ons ook de komende tijd volledig voor in.

Stephan Brandligt Voorzitter Stuurgroep Energiestrategie regio Rotterdam Den Haag

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Met besluitvorming over de RES 1.0 zijn we niet klaar. De RES is een advies en

3

Samenvatting

We werken samen aan de energietransitie In onze regio werken decentrale overheden samen met deskundigen van net-

We willen in Nederland in 2030 de helft minder CO2 uitstoten ten opzichte van

werkbeheerders, maatschappelijke organisaties en ondernemingen. Samen

1990. In 2050 moet de uitstoot zelfs met 95% zijn afgenomen. Deze nationale

bespreken ze de mogelijkheden, kansen en voorwaarden voor de noodzakelijke

doelstelling is vastgelegd in het Klimaatakkoord. De decentrale overheden

energietransitie. Dit heeft eind 2019 geresulteerd in het rapport “Energieper-

(in onze regio 23 gemeenten, 4 waterschappen en de provincie Zuid-Holland)

spectief 2050; een toekomstbeeld met de leidende principes betaalbaar, betrouw-

hebben zich verbonden aan het Klimaatakkoord. In de Regionale Energie

baar, veilig, schoon en voor iedereen”. Vervolgens is deze RES 1.0 ontwikkeld

Strategie (RES) vertaalt de energieregio Rotterdam Den Haag de afspraken uit

op basis van technisch-inhoudelijke onderzoeken en data van de deelnemende

het Klimaatakkoord in regionale ambities en oplossingsrichtingen. De RES is

partijen en o.a. het Kadaster. Participatie van inwoners, maatschappelijke organi-

een strategie voor de regio en brengt de plannen van decentrale overheden

saties en initiatiefnemers is essentieel voor het draagvlak van de energietransitie.

bij elkaar. De RES wordt gebruikt om lokaal beleid en plannen verder uit te

Daarom worden zij samen met marktpartijen, door de bestuurders, ambtenaren

werken en in verbinding te brengen met de (inter)nationale opgave. Hoe dat

en volksvertegenwoordigers betrokken bij het ontwikkelen van de RES.

gebeurt bepaalt iedere partij zelf.

Haalbare aanpak voor unieke regio De energieregio Rotterdam Den Haag is uniek (zie figuur I). Hier wonen circa 2,4 miljoen mensen, liggen twee grote steden, enkele landelijke gemeenten, een wereldhaven en een toonaangevend glastuinbouwcluster. De open gebieden dragen nadrukkelijk bij aan de aantrekkelijke leef-, woon- en werkomgeving. Door de grote concentratie van werkgelegenheid en economische activiteit is er beperkte ruimte voor duurzame energieopwekking. Tegelijkertijd biedt de regio volop kansen voor het benutten van rest- en aardwarmte. We kiezen in deze regio voor een haalbare aanpak, die past bij het landschap, de inwoners, de bedrijven en de regionale kwaliteiten. We zoeken naar verbindingsmogelijkheden tussen energiemaatregelen en andere maatschappelijke opgaven, rekening houdend met bestaand beleid. Zo wordt in het kader van het Omgevingsbeleid actief afstemming gezocht en heeft het Rotterdamse Havenindustrieel Complex, met een separate gebiedsopgave, ook een stevig partnerschap in dit proces.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Samenvatting: RES Rotterdam Den Haag in het kort

4

Samenvatting

5

KENMERKEN (bron: CBS, MRDH) 34%

bos en 8% natuur

2.390.416

1903 mensen

inwoners

175

1.125.446

nationaliteiten

per km2

huishoudens

128.000 bedrijven en instellingen

5%

9%

bruto regionaal product per inwoner

recreatie

31%

agrarisch

13%

binnenwater

verdeling oppervlak

AANDEEL REGIO ROTTERDAM DEN HAAG T.O.V. NEDERLAND (bron: CBS, Klimaatmonitor) 3%

13,7 %

22 %

14 % 43 %

regio Nederland

naar aantal inwoners

naar oppervlakte (zonder buitenwater)

naar warmtegebruik

ELEKTRICITEITSVRAAG PER SECTOR (%) 45,8

naar oppervlakte glastuinbouw

(VERWACHTE) VERWARMINGSVRAAG GEBOUWDE OMGEVING verwarmingsvraag 2017

42,4 2030 (14,0 TWh)

verwarmingsvraag 2030

2016 (12,2 TWh)

23,0

25,2

naar elektriciteitsgebruik

0

5

10

15

20 X 1000 GWh

(VERWACHTE) ELEKTRICITEITSVRAAG GEBOUWDE OMGEVING

21,3 20,9

woningen

elektriciteitsvraag 2017

1,6

woningen

utiliteit

glastuinbouw

4,3

verkeer

8,2

7,2

industrie

utiliteit*

elektriciteitsvraag 2030

glastuinbouw** 0

5

10 X 1000 GWh

* voor een klein aantal gemeenten is de energievraag voor utiliteit niet compleet; hierdoor valt de echte energievraag iets hoger uit dan weergegeven. ** voor glastuinbouw is het gebruik van 2020 weergegeven in plaats van het gebruik van 2017.

Figuur I Gebiedskenmerken energieregio Rotterdam Den Haag. De energieregio Rotterdam Den Haag bestaat uit de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne, Zoetermeer, Waterschap Hollandse Delta en de Hoogheemraadschappen van Schieland en de Krimpenerwaard, van Delfland en van Rijnland. En de Provincie Zuid-Holland

RES Rotterdam Den Haag 1.0

infrastructuur

Nederland: 34.500

36.500

bebouwd

Samenvatting

6

Warmte in de RES

Bestaand hoofdnet

Besparen, o.a. door isoleren, is een belangrijke eerste stap. We stre-

In voorbereiding WarmtelinQ Initiatieven

ven regionaal naar een besparing van 20% of meer in de gebouwde omgeving en 30% of meer in de glastuinbouw. We willen de beschikbare rest- en aard-

Verlenging WarmtelinQ naar Leiden

warmte benutten in een toekomstbestendige energiemix. Momenteel pro-

Warmtesysteem Oostland

duceren 12 geothermiebronnen ca. 4,8 PJ. De potentie van aardwarmte in de

Warmtesysteem Westland Ontwikkeling geothermie Den Haag-Delft Verkenningen

regio wordt geschat op 23 tot 33 PJ. Ook zijn er legio kansen voor lokale warmtebronnen, zoals aquathermie, zonthermie en warmte-koudeopslag.

Warmtesysteem/geothermie

Bestaand distributienet Voorne-Putten Bestaand hoofdnet

Optimaliseren benutten

In voorbereiding transportleidingen R’damse regio WarmtelinQ

Warmtesysteem oostzijde Initiatieven Rotterdamse regio

Verlenging WarmtelinQ naar Leiden

Warmtesysteem Oostland Warmtesysteem Westland Ontwikkeling geothermie Den Haag-Delft Verkenningen Warmtesysteem/geothermie Voorne-Putten Optimaliseren benutten transportleidingen R'damse regio Warmtesysteem oostzijde Rotterdamse regio

De gemeenten werken aan de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving en maken de Transitievisies Warmte. Regionaal dragen we bij aan de ontwikkeling van een gemeentegrensoverschrijdende Regionale Structuur Warmte. Altijd wordt eerst nagegaan hoe de warmtetransitie lokaal wordt vormgegeven en vervolgens wordt, bij inzet op warmtenetten, bekeken of aan de warmtevraag voldaan kan worden met lokale bronnen. We werken als regio gezamenlijk aan een optimale regionale warmtestructuur met de laagste maatschappelijke kosten. We kiezen voor een mix waarbij we hoogwaardige bronnen inzetten voor een hoogwaardige vraag en schaarse bronnen selectief inzetten. Elektrificatie van de verwarmingsvraag wordt waar mogelijk voorkomen. Duurzame brandstoffen kunnen worden ingezet in gebouwen die moeilijk en duur te isoleren zijn, en waar warmtenetten niet mogelijk zijn. In de regio wordt alleen ingezet op groengas als andere bronnen veel duurder zijn.

Figuur II Sleutelprogramma’s

Met sleutelprogramma’s, deels lopende initiatieven en deels nieuwe verkenningen zoals te zien in figuur II, gaan we als eerste aan de slag. We zetten ook in op passende wet- en regelgeving en financiële instrumenten om andvoorwaarden te borgen.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Bestaand distributienet

Samenvatting

7

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Elektriciteit in de RES In onze regio zien we kansen om 2,8-3,2 TWh duurzame elektriciteit op te wekken. Figuur III laat de opbouw van de regionale inzet zien. Daarmee dragen we 8 á 9 % bij aan de nationale opgave uit het Klimaatakkoord. We zetten zeer stevig in op zonne-energie op daken en parkeerplaatsen in stedelijk gebied, namelijk 40% van het geschikte dakoppervlak benutten we voor zonne-energie. We benutten waterbassins in de glastuinbouw voor zonnepanelen. En we gaan op zoek naar mogelijkheden voor zonne-energie en aanvullend circa 27 extra windmolens, op basis van de draagkracht van het landschap. We zoeken bijvoorbeeld langs infrastructurele lijnen. Opwekking van duurzame elektriciteit in Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland gebieden doen we niet. De regionale inzet is gebaseerd op de draagkracht van het landschap die is uitgewerkt in 10 verhaallijnen op basis van het volgende afwegingskader: 1 Ruimtelijke kwaliteit: Opwekking van duurzame energie alleen dáár waar het kan met behoud of versterking van het landschap. Daar waar kansen worden gezien, wordt het zoekgebied nader uitgewerkt. Dit ruimtelijke frame is leidend. 2 Brede haalbaarheid en doelbereik: De haalbaarheid van zoekgebieden is

Figuur III Opbouw regionale inzet voor 2030

getoetst aan ruimtelijke en milieutechnische beleidskaders en financiële haalbaarheid.

Langs de verhaallijnen (Stedelijk gebied, Glastuinbouw, Infrastructuur, Open

3 Draagvlak: In het nader onderzoeken van zoekgebieden speelt het peilen

landschap, Wateren en waterwegen, Recreatief landschap, Natuurgebied,

van draagvlak en daar waar mogelijk/wenselijk vergroten of versterken

Stadsrandzone, Bedrijventerreinen, Overig) zijn zoekgebieden geduid. Waar

dan ook een belangrijke rol. Dit vraagt een inspanning van decentrale

de regionale inzet beslag krijgt, is nog onderwerp van onderzoek. In de

overheden.

zoekgebieden vindt onder regie van gemeenten verder onderzoek plaats om

4 Netimpact en systeemefficiëntie: analyse van gevolgen op de netimpact

inpassing van duurzame elektriciteitsproductie te concretiseren. In een

op het niveau van kosten, doorlooptijd en ruimtebeslag van de net-

gebiedsgerichte aanpak, met participatie van de belanghebbenden, gaan

infrastructuur.

we deze grootschalige elektriciteitsopwekking uitwerken.

Samenvatting

8

efficiënt energiesysteem zijn technologische, economische, culturele, juridi-

Onze regio heeft een goede uitgangssituatie voor het produceren en

sche en (markt)aanpassingen nodig. Om al deze aanpassingen te stroomlijnen,

transporteren van duurzame brandstoffen zoals groengas en waterstof en een

hanteren we vijf principes: We streven naar energie-efficiëntie en energie-

uitgebreide energie-infrastructuur met een relatief grote capaciteit. Duur-

besparing; We zetten hoogwaardige energie hoogwaardig in; We streven

zame brandstoffen kunnen breed in het energiesysteem worden ingezet maar

naar een balans tussen de energievraag en de energieproductie; We houden

zijn nu nog beperkt beschikbaar. De samenwerkende partijen in onze regio

rekening met de eigenschappen van de nieuwe energiebronnen; We zien het

hebben de ambitie om het gebruik van groengas en waterstof richting 2030 en

belang in van opslag en omzetting.

2050 flink te verhogen. Vooral waterstof geproduceerd uit duurzame elektriciteit (groene waterstof) moet een grote rol gaan spelen. We kiezen ervoor om schaarse duurzame brandstoffen zo hoogwaardig mogelijk in te zetten. De RES-regio werkt de komende twee jaar aan het in beeld brengen van het programma van vergunningen, procedures, investeringen en (innovatieve) projecten die de transitie naar duurzame brandstoffen mogelijk moeten maken.

Het energiesysteem is een complex geheel

betaalbaar betrouwbaar duurzaam rechtvaardig

in borgen van de publieke belangen

Onze regio werkt aan een betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoorziening voor iedereen in 2050. Bij het maken van plannen en het realiseren van energieprojecten borgen we de publieke belangen zoals genoemd in figuur IV. Elke verandering moet voldoen aan de (gestandaardiseerde) veiligheidseisen. De RES steunt op de aanpak van o.a. de veiligheidsregio’s, de provincie en het Rijk. We zetten in op passende wet- en regelgeving en financiële instrumenten om randvoorwaarden te borgen. Energiebronnen, transport en gebruikers zijn in het energiesysteem via allerlei

verantwoordelijkheid op de juiste plek effectieve weten regelgeving effectieve financiële instrumenten

wegen met elkaar verbonden. De RES 1.0 bevat ook een kwalitatieve analyse van de systeemsamenhang. Voor een toekomstbestendig, veerkrachtig en Figuur IV Randvoorwaarden

zorgvuldig democratisch proces transparantie haalbare oplossingen

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Duurzame brandstoffen in de RES

Samenvatting

9

RES Rotterdam Den Haag 1.0

We werken aan transparante communicatie en bevorderen participatie De veranderingen door de energietransitie zijn straks zichtbaar en hebben impact op het dagelijks leven. Bij participatie praten inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties mee over de verduurzamingsplannen. Als iedereen zich vertegenwoordigd voelt in de besluitvorming, draagt dit bij aan acceptatie en draagvlak. We besteden in de regio veel aandacht aan participatie zoals door het informeren en raadplegen van inwoners tot en met het stimuleren van mede-eigenaarschap van een energieproject. We hebben ervoor gekozen om lokaal te doen wat kan. Regionaal wordt opgepakt wat gemeentegrensoverschrijdend is (figuur V, praatplaat participatie). De gemeenten communiceren op de manier die bij de lokale situatie past. De regio stimuleert onderling overleg en samenwerking. Transparante, gestructureerde communicatie bevordert de samenwerking, verbondenheid en vertrouwen in de regio. We streven naar doelgroepgerichte, begrijpelijke en laagdrempelig communicatie. We houden ook rekening met de lange doorlooptijd, de (inter)nationale klimaatactualiteit en politieke en

Figuur V Voorzijde praatplaat ‘Participatie in de RES’

technologische ontwikkelingen.

RES 1.0: nu en verder

Gemeenteraden, Provinciale Staten en de algemene besturen van de water-

Decentrale overheden bepalen hoe de RES wordt vertaald naar het lokale

schappen besluiten in 2021 over de vaststelling van deze RES 1.0. De RES

(omgevings)beleid en de bijbehorende acties en instrumenten. Het streven is

wordt elke twee jaar geactualiseerd. Door de RES vast te stellen, scharen de

dat ten laatste op 1 januari 2025 de uitgewerkte plannen voor elektriciteits-

samenwerkende partijen zich achter de verwoorde ambitie en zetten ze zich

productie zijn vergund zodat uiterlijk dan met de uitvoering wordt begonnen.

in onderlinge samenwerking in om deze te realiseren.

Meer informatie, video’s en bronnen via www.resrotterdamdenhaag.nl