Wethoudersbrief Handboek Openbare Ruimte d.d. 29 juni 2021 (LIS , 13 juli 2021, B 13)

Wethouder

Retouradres: Postbus 9100, 2300 PC Leiden

Datum 29 juni 2021 Ons kenmerk Z/21/3276283 Onderwerp Handboek openbare ruimte

Gemeente Leiden Bezoekadres Stadskantoor Bargelaan 190 Postadres Postbus 9100 2300 PC Leiden Telefoon 14071 E-mail Website www.leiden.nl/gemeente

Contactpersoon P. van Oosterhout Doorkiesnummer 06-34364234

Geachte leden van de Commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid, Bij de behandeling van de begroting 2021-2024 heeft uw raad de motie ‘Onderzoek herziening handboek kwaliteit openbare ruimte’ aangenomen. De motie verzoekt het college om te onderzoeken op welke onderdelen het handboek kwaliteit openbare ruimte herijkt zou moeten worden om recht te doen aan de vier vastgestelde duurzaamheidsopgaven (Klimaatadaptatie & Biodivers vergroenen, Energietransitie, Circulariteit en Duurzame mobiliteit) en het principe van ‘total cost of ownership’. Met deze wethoudersbrief informeer ik u over de uitvoering van de motie. De brief gaat in op: 1. Borging duurzaamheidsopgaven in Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte 2025 2. Systematiek handboek 3. Integrale financiële inzichten 1. Borging duurzaamheidsopgaven in Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte 2025 Het Handboek Openbare Ruimte is de uitwerking van de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte 2025. De Kadernota is actueel in haar doelstellingen en dat betekent dat de vier duurzaamheidsopgaven daarin een plek hebben. De herijking van het Handboek Openbare Ruimte vindt voortdurend plaats; door nieuwe wetgeving, nieuwe inzichten (zoals meer circulariteit), (klimaat)verandering in de wereld, vanwege het niet meer beschikbaar zijn van materialen of bijvoorbeeld na een aanbesteding.

Door ervaring uit het verleden kunnen bepaalde thema’s in het handboek preciezer geformuleerd worden. Leiden heeft veel kennis en ervaring opgedaan op het gebied van klimaatadaptatie en water. Dit passen we daarom gemeentebreed toe en krijg een plek in het handboek. Circulaire maatregelen vragen nu nog om projectafhankelijk maatwerk, omdat we blijven bijleren en ontwikkelen op dit gebied. Het gevolg is dat het daadwerkelijk toevoegen van circulaire materialen en producten in het handboek nog nadere uitwerking vraagt. Daarnaast heeft de gemeente binnen Icircl (circulaire economie project binnen Economie071), een regionaal project gedaan over circulaire grond weg en waterbouw, dat wordt ook opgenomen in de bestekken en handboeken Ook op het gebied van duurzame mobiliteit geeft het handboek openbare ruimte richting. We richten nieuwe verkeersontwerpen dusdanig in dat we ruimte bieden aan de groeiende stroom fietsers en voetgangers en ziet dat in verschillende plannen voorbij komen. In het handboek verwijzen we daarom expliciet naar de door uw raad aangenomen beleidsnota Fiets. Tot slot heeft ook de Energietransitie een plaats het handboek. In de door de raad aangenomen

Datum

29 juni 2021

Kenmerk

Z/21/3276283

Pagina

2/3

Warmtevisie is een zestal kansrijke gebieden aangewezen, die voor 2035 van het aardgas af moeten zijn. Zuidwest is testcase binnen de Leidse Warmtevisie en loopt inmiddels 2 jaar. De lessen die daar geleerd worden zullen direct vertaald worden naar het Handboek. En als er aanleiding toe is, communiceren we concreet over wijziggingen met de stad. Een voorbeeld hiervan is het ecologisch bermbeheer, waardoor er op bepaalde locaties minder vaak gemaaid wordt. Voor bewoners maken we dit inzichtelijk via filmpjes en communicatie via onze sociale media en we staan ook in nauw contact met aannemers hierover. Datgene wat in de handboek is vastgelegd en wordt opgenomen is gebaseerd op ‘proven quality’. Jarenlange kennis op het gebied van het ontwerpen van de openbare ruimte, aanleg en beheer is verzameld, zo wordt een consistent en kwalitatief hoogwaardig stadsbeeld verzorgd. 2. Systematiek Handboek Het Handboek bestaat uit vier delen: I. Algemene Uitgangspunten II. Inrichtingsprincipes III. Details IV. Technische Eisen De delen I (Algemene Uitgangspunten) en IV (Technische Eisen) van het Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte zijn onlangs geactualiseerd en vastgesteld. Aan de update van de delen II (Inrichtingsprincipes) en III (Details) wordt op dit moment gewerkt. De Algemene Uitgangspunten (deel I) beschrijft hoe Leiden de openbare ruimte wil vormgeven.

De update van de vorige versie van Deel I uit 2017 was nodig vanwege de volgende onderwerpen: • Klimaatadaptatie; • Toegankelijkheid openbare ruimte (Inclusief beleid /VN-verdrag); • Groene hoofdstructuur; • Ecologisch advies; • Categorisering wegen; • Ruimte voor de groeiende stroom van fietsers en voetgangers; • Circulariteit. Soms is het, door nieuwe inzichten en methoden, nodig om af te wijken van het handboek. Mede in overleg met de Tacor1 kan worden afgeweken van het handboek, bijvoorbeeld als materialen die nog niet in het handboek staan zich elders hebben bewezen. We voeren daarom pilots uit waarin we ‘gecontroleerd experimenteren’ met nieuwe inrichtingsprincipes of materialen. Zo blijven we onderzoekend leren. Als blijkt dat de betreffende werkwijzen of materialen positief worden gewaardeerd kunnen we deze toevoegen aan het handboek. Zo behouden we de ‘proven quality’ in het Handboek en bieden we tegelijkertijd ruimte aan vernieuwing en verbetering. Delen II en III De concretisering van de Algemene Uitgangspunten in Deel I vindt plaats in de delen II (Inrichtingsprincipes) en III (Details). Beide delen worden op dit moment geactualiseerd. Het gaat hier over de manier van inrichten, waarbij meer rekening wordt gehouden met klimaatadaptatie, ecologie, circulariteit en dergelijke maar ook over het gebruik van materiaal dat meer voldoet aan de eisen van de opgaven.

Zo worden de ecologische adviezen van de stadsecoloog verwerkt in de delen II en III, dit wordt opgenomen als: 1

De interne commissie Toets- en Adviescommissie Openbare Ruimte (TACOR) controleert of alle ontwikkelingen in de buitenruimte voldoen aan de eisen uit de kadernota.

Datum

29 juni 2021

Kenmerk

Z/21/3276283

Pagina

3/3

• •

In de beplanting kiest de gemeente voor een inheemse soorten bomen en struiken, met aandacht voor variatie hierbinnen. Hier hebben dieren zoals insecten baat bij; Daarnaast vindt verlichting van de openbare ruimte plaats met onder andere aandacht voor nachtelijk dierenleven. Vleermuizen raken verstoord door kunstlicht. Daarom verlichten we enkel waar nodig is en doen we dat gericht, dit om lichtvervuiling zo veel mogelijk te vermijden.

Deel IV Technische eisen In deel IV staan de Technische Eisen. Deze eisen bestonden al, maar waren gevat in verschillende technische handboeken. Inhoudelijk is niets veranderd. 3. Integrale financiële inzichten De beheerkosten tijdens de gebruiksperiode worden voor een groot deel bepaald door de keuzes die bij het ontwerp gemaakt worden. Door tijdens de ontwerpfase de levensduurkosten (Total Cost of Ownership) mee te wegen, kunnen keuzes transparant gemaakt worden en is duidelijk in welke mate beheerkosten bijdragen aan de gemaakte keuzes. Dit is iets wat organisatie breed verder wordt ontwikkeld. Tot slot geldt dat Beheer bij 1 op1 vervangingen (dus zonder herontwikkeling) kijkt wat de beste oplossing is (binnen het handboek) en of er alternatieven zijn die goedkoper in beheer en/of duurzamer zijn. Voorbeelden hiervan zijn gebakken klinkers (lange levensduur), hergebruik van materialen bij wijkvervangingen, kunststof afmeerpalen (zien er hetzelfde uit als hout), ledverlichting enzovoort. Een ander voorbeeld: sommige geluidsarme asfaltlagen hebben een kortere levensduur. Dat betekent dat dit asfalt eerder vervangen moet worden. Toch kan het een bewuste keuze zijn om dat toe te passen om aan geluidsnormen te voldoen. Total Cost of Ownership zal een steeds nadrukkelijker rol gaan spelen als wegingsfactor bij projecten en vervangingen.

Ik ga er vanuit u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,

b/a A.M. North