Wethoudersbrief aan cie OS van 18-5-2021 - Sturing sociaal domein - discussienotitie tbv 1 juni

Wethouder Gezondheid, Jeugdzorg & Welzijn

Retouradres: Postbus 9100, 2300 PC Leiden

Gemeente Leiden Bezoekadres Stadskantoor Bargelaan 190

Aan de leden van de commissie Onderwijs en Samenleving

Postadres Postbus 9100 2300 PC Leiden Telefoon 14071 E-mail e.bongers@leiden.nl Website www.leiden.nl/gemeente

18 mei 2021 Ons kenmerk Z/21/3260843 Onderwerp Wethoudersbrief ‘Discussienotitie Sturing in het sociaal domein’ Datum

E. Bongers Doorkiesnummer 06-15075433 Contactpersoon

*Z2039AF87A0* Geachte commissieleden, Met deze discussienotitie licht ik de keuzemogelijkheden toe waarover ons informele gesprek op 1 juni as. kan gaan. Al sinds de decentralisaties van de jeugdhulp en Wet maatschappelijke ontwikkeling in 20151 zoeken we naar de beste manieren om voldoende te kunnen sturen en grip te houden op het sociaal domein te houden. Dit doen we onder meer via: • De Visie Sociaal Domein. Die geeft een ordening voor het Leidse sociaal domein. • Het virtuele hek rond de financiën van jeugd, Wmo en participatie dat sinds 2019 rond een deel van het sociaal domein staat. • De Monitor Sociaal Domein waarmee we zicht houden op de Leidse waardes van een aantal landelijk vergelijkbare indicatoren. Vraag daarbij is het doel van de monitor precies is: het sturing geven op het sociaal domein of het signaleren van aanleiding voor vervolgonderzoek of beleidsaanpassingen. • Diverse gesprekken naar aanleiding van de vragen van raadslid Mevr. Voorwald (VVD) over de keuzemogelijkheden in het sociaal domein en de ruimte die de wet biedt om die keuzes te maken. Resultaat van het laatste gesprek dat ik met Mevr. Voorwald had is de afspraak om u vóór de behandeling van de Kaderbrief 2021-2025 een discussienotitie te sturen over de mogelijkheden van sturing voor de domeinen jeugd en Wmo. Deze brief is de discussienotitie en deze biedt een basis voor gesprek op 1 juni as.

Hierbij vermeld ik wel dat u deze discussienotitie weliswaar ontvangt voordat u de Kaderbrief 2021-2025 ontvangt, maar dat de concept Kaderbrief al in een vergevorderd stadium is. Hierdoor zullen resultaten van dit gesprek die leiden tot aanpassingen van de komende kaderbrief door uzelf als raad gemaakt moeten worden. 1 Een van de drie decentralisaties was ook de Participatiewet. Deze hoort echter bij de Commissie Werk &

Middelen en laat ik daarom in deze brief buiten beschouwing.

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

2 / 17

Elementen voor discussie / leeswijzer De paragrafen in deze brief geven een overzicht van de mogelijkheden die u heeft om keuzes te maken, ofwel te sturen op en in het sociaal domein. Dit zijn: 1) Sturing via de Visie Sociaal Domein 2) De keuzes binnen en rond de jaarlijkse Programmabegroting (en overige raadsbesluiten in het kader van de Planning- & Controlcyclus) 3) Beleidsterrein specifieke besluiten voor Wmo en jeugdhulp (sturen op toegang, kwaliteit van hulp en ondersteuning) Hieronder gaan we op deze specifieke onderwerpen in en geven we per onderwerp aan welke concrete ruimte u heeft om te kiezen. Bij punt 1 gaan we uitgebreider in op de werking van de Visie Sociaal Domein ’Iedereen doet mee en telt mee’ om tegemoet te komen aan de motie die u heeft aangenomen bij de vaststelling van de Visie waarin u verzoekt om eens per twee jaar de visie te evalueren. Bij alle punten geven we wanneer relevant aan wat uw concrete keuzemogelijkheden zijn. 1.

STURING VIA DE VISIE SOCIAAL DOMEIN

U heeft medio 2019 de Visie Sociaal Domein ’Iedereen doet mee en telt mee’ vastgesteld (RV 19.0029). Deze visie biedt een kapstok en ordening voor onze activiteiten in het sociaal domein en geeft richting aan de voorstellen die wij als College aan u voorleggen over onderwerpen in het sociaal domein. Ook gebruiken wij de visie om het sociaal domein te ordenen, waarbij we het onderscheid maken tussen het individuele niveau, het collectief niveau en het stadsklimaat. In de diverse stukken van de P&C-cyclus is al aangegeven welke activiteiten tot welk niveau behoren. Zie hiervoor de voorbeelden in de bijlage. Ter illustratie staat op de volgende pagina een tabel waarin de grootste kostenposten voor jeugd en Wmo van het collectieve en individuele niveau staan. Het is dus in theorie mogelijk om ervoor te kiezen een x bedrag van de Jeugd- en Gezinsteams (JGT’s) over te hevelen naar de specialistische jeugdhulp, of een y bedrag van de Sterke Sociale Basis naar de Wmo maatwerkvoorzieningen of vice versa. Dit heeft uiteraard consequenties voor (de uitvoering van) de Visie Sociaal Domein.

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

3 / 17

Meerjarenbegroting 2022-2025 (€, x 1000) 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Resultaat (rekening) of begroot Res Res Res Res Res Res Begr Begr Begr Jeugdhulp (Programma 7 Jeugd & Onderwijs, 20.866 21.377 23.279 22.860 25.190 25.960 23.978 23.551 22.959 beleidsterrein 7A Jeugd) Wmo (exclusief hulp bij het huishouden en woningaanpassingen) (Programma 9 12.784 13.523 13.649 13.972 14.156 15.182 16.538 17.563 18.392 Maatschappelijke Ondersteuning, beleidsterrein 9C Ondersteuning en 9D Kwetsbare groepen) Jeugd- en Gezinsteams (Programma 7Jeugd & 4.555 5.116 5.320 5.647 6.067 5.942 6.060 6.060 6.060 Onderwijs, beleidsterrein 7A Jeugd) Sociale Wijkteams (Programma 10 Maatschappelijke Ondersteuning, 9C 3.819 4.174 4.428 4.163 4.159 4.159 Ondersteuning Sterke sociale basis (diverse beleidsterreinen in 4.026 8.656 8.544 8.544 de Programma’s 7, 8, 9 en 10) NB: tussen haakjes staat steeds het begrotingsprogramma waar de kostenpost bij hoort, gevolgd door het beleidsterrein). Evaluatie visie sociaal domein Bij het raadsbesluit over de Visie Sociaal Domein is de motie aangenomen om elke twee jaar de visie te evalueren op een beschouwende manier en deze voorafgaand aan de Kaderbrief van dat jaar aan de raad te sturen. Omdat de visie in 2019 is vastgesteld, evalueren we de visie dit voorjaar van 2021.

Ik zie onderstaande beschouwing als evaluatie van de Visie conform de motie en zal u voorstellen deze als afgedaan te beschouwen in het raadsvoorstel bij de voortgangsrapportage om moties af te handelen. In de toelichting op het raadsbesluit van de Visie Sociaal Domein op 23 mei 2019 staat dat deze visie 1) goede aanknopingspunten biedt voor de doorontwikkeling van de Programmabegroting en de Monitor Sociaal Domein als sturingsinstrumenten voor de raad en 2) een nadrukkelijk startpunt is voor verdere gesprekken met de raad over sturing in het sociaal domein. Ook wordt in de toelichting beschreven dat het gaat over het gehele sociaal domein, omdat de vraag naar individuele hulp en ondersteuning beïnvloed wordt door wat we als stad voor Leidenaren organiseren op het niveau van het stadsklimaat en in het collectieve niveau. De volgende doelen zijn opgenomen in de Visie Sociaal Domein: • Leidenaren voelen zich gezond en veilig. • Leidenaren nemen naar vermogen deel en zo nodig kunnen Leidenaren gebruik maken van een vangnet. • Leidenaren ontwikkelen zich, delen hun kennis en vormen hun omgeving. Deze doelen omvatten alle ‘sociale’ beleidsterreinen, van gezondheid, sport, welzijn, onderwijs tot JGT’s, Sociale Wijkteams (SWT’s) en maatschappelijke opvang, beschermd wonen, specialistische jeugdhulp, maatwerk in de Wmo.

Ze zijn niet gekwantificeerd, omdat de doelstellingen die we in de verschillende kaderstellende beleidsstukken en de indicatoren in de

2024 Begr

2025 Begr

22.487 22.487

19.119 19.119

6.060

6.060

4.159

4.159

8.544

8.544

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

4 / 17

begroting al van streefwaardes voorzien zijn. Via de Programmabegroting, de Monitor Sociaal Domein en de betreffende kaderstellende stukken volgen we de voortgang op de indicatoren. Daarnaast is in de visie een ordening in drie niveaus opgenomen: o Stadsklimaat: de sociale en fysieke basisinfrastructuur o Collectief niveau: voorzieningen gericht op specifieke doel- of risicogroepen o Individueel niveau: een spectrum aan toegankelijke en passende voorzieningen op maat, die aansluiten bij de specifieke vraag of behoefte van een persoon of gezin. Deze niveaus vormen de kern van de visie. We sturen op een sterk stadsklimaat en een breed collectief niveau, waardoor we verwachten op termijn minder voorzieningen op het individuele niveau nodig te hebben. a. Visie als basis voor beleidskeuzes De keuze om te investeren in het stadsklimaat en op het collectieve niveau is zichtbaar in een aantal recente besluiten. Voorbeelden zijn het verstevigen van de sociale basisinfrastructuur via de Sterke Sociale Basis en het beleidskader Sport en Gezondheid 2019-2023. Door expliciet te kiezen voor deze basis willen we duurdere hulp en ondersteuning voorkomen.

Het gaat ook om bijvoorbeeld het stimuleren van een gezonde leefstijl, investeringen in sportvoorzieningen, open wijksportparken, het vaststellen van beweegsleutels voor de inrichting van de openbare ruimte, vergroening en het fietsbeleid op 1; besluiten die grotendeels vallen buiten het financiële hek rond het sociaal domein, maar ook bijdrage aan een sterke sociale basis voor iedereen in de stad. Ook de keuzes voor financiële bijsturing zoals door de raad vastgesteld (RV 19.0114) Bijsturing sociaal domein 2019 en bij de kaderbrief 2020-2024 zijn getoetst aan de Visie Sociaal Domein. De bijsturingsmaatregelen gaan vrijwel allemaal over voorzieningen op het individuele niveau. Het gaat om bijvoorbeeld veranderingen in het minimabeleid en de doorstroom van cliënten in de Wet maatschappelijke ondersteuning naar de Wet langdurige zorg. Hierbij moet worden opgemerkt dat de wetten die wij als gemeente uitvoeren (Wet op de jeugdhulp, Wet maatschappelijke ondersteuning) open einde regelingen zijn en verder zijn ingekleurd door aanvullende besluiten van het Rijk (zoals het abonnementstarief) en door jurisprudentie. Dit beperkt de mogelijkheid om keuzes te maken aanzienlijk: we zijn verplicht hulp en ondersteuning te bieden.

De keuzevrijheid die gemeenten hebben liggen met name op het gebied van preventie en de sociale basis en het collectieve niveau zoals de SWT’s en JGT’s om zo een beroep op individuele voorzieningen te verlagen. Het gaat ook om beleid gericht op het afschalen van duurdere zorg en normaliseren. Dit sluit aan bij bovenstaande keuzes in de Visie Sociaal Domein. b. Visie als ordening voor uitvoering prestaties Programmabegroting De indeling van de Programmabegroting in inhoudelijke programma’s sluit niet aan op de niveaus zoals in de Visie Sociaal Domein beschreven. Om toch de relatie goed te kunnen leggen zijn zowel in de inleidingen van de Programmabegrotingen van 2020 en 20212 de niveaus gebruikt 2 In deze P&C producten is de Visie Sociaal Domein gebruikt om inspanningen te ordenen en ontwikkelingen te

beschrijven, in volgorde van vaststelling: najaar 2019: Programmabegroting 2020; voorjaar 2020: Jaarrekening 2019, voorjaar/zomer 2020: Kaderbrief 2021, najaar 2020: Programmabegroting 2020; voorjaar 2021: Jaarrekening 2020 en Kaderbrief 2022 (beide nog concept).

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

5 / 17

om speerpunten en prioriteiten te ordenen en is gestart met het zichtbaar maken van de inspanningen per niveau in de inleidingen van de betreffende programma’s. In de bijlage een volledig overzicht van de manier waarop de Visie Sociaal Domein is gebruikt om richting te geven aan de activiteiten in het sociaal domein. c. Goed functionerend stadsklimaat en collectief niveau Ook in de Monitor Sociaal Domein zijn er meerdere scores van Leiden positief ten opzichte van vergelijkbare steden. Zo is het gebruik van specialistische jeugdhulp in Leiden lager dan in andere grotere gemeenten. De veronderstelling is dat er dus door de JGT’s al veel hulpvragen worden beantwoord, waardoor een beroep op specialistische jeugdhulp niet meer nodig is. Het hebben van laagdrempelige en kwalitatief goede JGT’s valt onder het collectieve niveau, en in combinatie met voldoende investeringen in bijvoorbeeld welzijn, sport, cultuur en onderwijskansen kunnen we gebruik van voorzieningen op het individuele niveau helpen voorkomen. Leiden heeft een relatief hoogopgeleide bevolking en geen echte achterstandswijken zoals die er wel in andere vergelijkbare steden zijn. Hieraan is waarschijnlijk bijgedragen door de investeringen die we als stad gedaan hebben in een sterke economie waaronder het Bio Science Park waar iedereen in de stad van profiteert.

In de wijken waar mensen met veel inwoners in een kwetsbare positie investeren we al jaren in preventieve activiteiten. Voorbeelden hiervan zijn de wijkaanpakken Slaaghwijk en het Jacques Urlusplantsoen, het Preventie Interventie Team, de proactieve aanpak van schulden Eerste Hulp bij Geldzorgen, en de preventieve activiteiten in het onderwijskansenbeleid.

2. MOGELIJKE AANPASSING BEGROTING Om de Visie Sociaal Domein nog ‘sturender’ te laten zijn is het mogelijk om de Programmabegroting in te delen volgens de niveaus (of de subdoelen) van de Visie Sociaal Domein. Op die manier wordt beter zichtbaar hoeveel middelen er per niveau worden uitgegeven en kunnen hier door u keuzes gemaakt worden. Keuzemogelijkheid: Het is mogelijk de indeling van de programma’s van het sociaal domein programmabegroting op Visie Sociaal Domein aan te passen. Het gaat dan om de volgende huidige programma’s: Programma 7 Jeugd & Onderwijs, Programma 9 Maatschappelijke Ondersteuning, Programma 10 Werk & Inkomen en beleidsterrein 8C Sport uit Programma 8 Cultuur, Sport en Recreatie. Hierbij moet wel vermeld worden dat het aanpassen van de structuur van de begroting (in programma’s, doelen en prestaties) normaliter gebeurt aan het begin van een nieuwe raadsperiode en dat aanpassingen binnen de huidige structuur vastgesteld worden bij de Kaderbrief, om vervolgens verwerkt te worden in de Programmabegroting die erop volgt. Het meest logische moment voor een aanpassing is derhalve bij de Kaderbrief die in het voorjaar van 2022 aan u als raad wordt aangeboden. 3.

STURING VIA BELEIDSTERREIN SPECIFIEKE BESLUITEN

U neemt naast algemene besluiten (zie hierboven) ook besluiten op specifieke beleidsterreinen. De raad heeft de ruimte om te sturen door de kaders bij dit soort besluiten aan te passen en de

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

6 / 17

investeringen/middelen te verhogen of juist te verlagen. Dit heeft u bijvoorbeeld in gedaan met het Programmaplan Sterke Sociale Basis (RV 19.0005) en het Kader voor de opdracht aan de gemeentelijke toegang jeugdhulp (RV 19.0158), het Kader Sociale Wijkteams (17.0077) Keuzemogelijkheid: Sturen door kaders te stellen bij beleidsterreinspecifieke besluiten. Complexiteit aanpassing reeds genomen besluiten Mocht u tussentijds aanpassing van een bepaald besluit wensen, dan kan dat onderzocht worden. Echter, er is wel altijd sprake van een context waarbinnen besluiten genomen worden, waardoor aanpassing van bedrag x of doel y niet zomaar gemaakt kan worden. Zo worden plannen altijd in samenspraak met de stad, onze partnerorganisaties gemaakt en voor inkoop/aanbestedingstrajecten worden er vaak meerjarig contracten gesloten. Zo zijn de contracten in de Sterke Sociale Basis voor ten minste vijf jaar afgesloten, waardoor tussentijdse aanpassingen door de gemeente nauwelijks mogelijk zijn. Daarnaast wordt veel beleid in Holland Rijnland- of in Leidse Regio-verband uitgevoerd, waardoor aanpassingen in beleid in samenspraak met andere gemeenten moet worden vormgegeven.

Ondanks dat deze regionale samenwerkingsvormen veel voordelen kennen (organiseren op het juiste schaalniveau, eenduidigheid voor inwoners), vormt afstemming in de regio wel een extra schakel in de kaderstellende rol van gemeenteraden. Keuzemogelijkheden Wmo en jeugd De uitvoering van de Wmo en jeugdbeleid valt uiteen in een aantal onderdelen: een stadsklimaat met voor alle kinderen bijvoorbeeld jeugdgezondheidszorg via de Centra voor Jeugd en Gezin, sportkennismakingscursussen, huiswerkbegeleiding,rol speeltuinen, cultureel aanbod en gratis lidmaatschap van de bibliotheek. Voor alle inwoners hebben we voldoende mogelijkheden voor deelname aan de samenleving, via sport(verenigingen), cultuureducatie, bibliotheek, vrijwilligerswerk et cetera. Daarnaast bestaat de Sterke Sociale Basis uit een laagdrempelig ‘extra’ aanbod bovenop het stadsklimaat om de basiskracht van onze inwoners te versterken zodat iedereen kan meedoen. Ook op het collectieve niveau zijn er de SWT’s en de JGT’s 3, die vrij toegankelijk zijn en een dekkend netwerk in de stad hebben. Voor kinderen hebben we tevens beleid gericht op gelijke kansen voor alle kinderen, van voorschoolse educatie tot schakelklassen en voortijdig schoolverlaten. Tot slot zijn er (individuele) maatwerkarrangementen en specialistische jeugdhulp, voor diegenen die op maat individuele hulp en ondersteuning nodig hebben.

Via de programmabegroting heeft de raad de mogelijkheid ervoor te kiezen meer of juist minder op een bepaald niveau te investeren (zie onder 1. Sturing via de Visie Sociaal Domein). Voor de jeugdhulp zijn de afgelopen jaren nieuwe kaders vastgesteld. Vorig jaar heeft u een besluit genomen over de nieuwe kaders voor de toegang via de Visie Jeugdhulp: ‘Samen sterk voor Toekomst van Jeugd(hulp) (RV 19.0089). Een belangrijk onderdeel daarvan is een betere selectie aan de poort waardoor we meer jeugdigen en hun gezinnen te kunnen helpen in het normale leven, dichtbij huis waardoor naar verwachting minder zware hulp nodig is. Het zogeheten normaliseren. Om dit goed te kunnen doen investeren we jaarlijks € 800.000 euro in de toegang en verwachten we op termijn een besparing van € 1,7 miljoen te kunnen realiseren. Per 1 juli start de nieuwe toegang. Daarnaast heeft u in 2018 een nieuwe strategie voor de 3

Per 1 juli 2021 gaan de Jeugd- en Gezinsteams verder als Jeugdteams Leidse regio.

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

7 / 17

inkoop van de jeugdhulp vastgesteld: ‘Koersdocument Doorontwikkeling Jeugdhulp Leidse regio’ (RV 18.0097). We zitten nu in de fase van het afsluiten van de nieuwe contracten zodat per 1 januari 2022 volgens de nieuwe kaders gewerkt kan worden. Ook werken we aan een nieuwe opdracht voor de SWT’s en een nieuwe inkoopstrategie voor de Wmo (deze laatste per januari 2023) waarbij we kijken naar soortgelijke thema’s als bij de Jeugd zoals betere selectie aan de poort, de omvang van hulp en ondersteuning en het aantal aanbieders. Keuzemogelijkheden die in dergelijke kaders zitten zijn: 1. Een beperktere toegang ofwel een sterkere regie functie voor de toegang (JGT en SWT), zodat we meer grip krijgen op instroom, uitstroom en doorstroom. Hierdoor komen minder mensen in aanmerking voor Wmo en jeugdhulp, en moeten mensen sneller weer met minder hulp toe Omvang van hulp en ondersteuning (dus het schrappen van uren begeleiding etc.). 2. Het met minder aanbieders een contract aangaan, zodat we een betere relatie (partnership) kunnen opbouwen. Dit in combinatie met een steviger contractmanagement, waarbij meer gestuurd wordt op afgesproken resultaten. Het gaat dan ook om de vraag: hoeveel zijn we bereid te betalen voor keuzevrijheid? 3.

Het (beperken van het) gebruik van Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) NB: de prijs is een variabele waar we beperkte invloed op hebben (in verband met de Algemene maatregel van Bestuur over reële prijzen). Beperktere toegang: dialoog over verantwoordelijkheden Naast het aanpassen van de begroting om meer te sturen is het ook mogelijk om met elkaar en met de stad het gesprek te voeren over eigen verantwoordelijkheid en verantwoordelijkheden van de gemeente. Dit is een gesprek dat we met inwoners, professionals en maatschappelijke organisaties moeten voeren. Ter illustratie: dit gesprek kan specifiek gaan over het ouder worden, wat dat met zich meebrengt, welke behoeftes er daarbij een rol spelen en wat we vinden dat de gemeente daarbij zou moeten ‘verstrekken’ versus wat we vinden dat inwoners zelf kunnen oplossen, betalen en organiseren. Zo’n gesprek gaat niet alleen over ouder worden, maar ook over opgroeien, dus over respectievelijk de Wmo en jeugdhulp. In het rondetafelgesprek over jeugdhulp, dat op 2 december jl. plaatsvond, werd door experts aan de raad de aanbeveling gedaan zich binnen de kaders van de Jeugdwet duidelijk uit te spreken over wat onder de term ‘jeugdhulp’ zou moeten vallen en dus door de gemeente zou moeten worden betaald.

Dit kan bijdragen aan een democratisch gelegitimeerde afbakening van de jeugdhulp en de kosten die daarvoor door de gemeente worden gemaakt. Dit zou een onderwerp kunnen zijn van de dialoog over verantwoordelijkheden die ik hierboven beschrijf. Keuzemogelijkheid: Gesprek met de stad over wat er hoort bij het leven en waar de gemeente voor verantwoordelijk is, gevolgd door besluiten die passen bij de uitkomst van die dialoog. Conclusie Samenvattend is er een aantal keuzemogelijkheden voor u als raad, waarbij de al genomen besluiten tot nader order leidend blijven. U heeft gekozen voor de Visie Sociaal Domein, die wij uitvoeren via onder meer het beleidskader Sport & Gezondheid, het beleidsprogramma Onderwijskansen, en de Sterke Sociale Basis. U kunt via de Programmabegroting indien gewenst budgetten verschuiven, of reeds genomen beleidsspecifieke besluiten heroverwegen. Een

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

8 / 17

dialoog met de stad kan leiden tot andere keuzes in wat voor wie beschikbaar is. De overige sturingsmogelijkheden zijn de knoppen (kaders) waaraan u als raad kunt draaien voor de jeugd en Wmo, zoals hierboven beschreven: het aantal aanbieders en keuzevrijheid, welke voorzieningen we als gemeente wel/niet verstrekken, de hoeveelheid/het aantal uren ondersteuning, voor wie we hulp en ondersteuning bieden en wanneer er voldoende is geboden (toegang/doorstroom/uitstroom), het (al dan niet) beperken van het gebruik van PGB’s. Dit zijn echter maatregelen waarbij inwoners ook echt de gevolgen hiervan gaan ondervinden. Bij een keuze voor deze maatregelen leidt dit tot een versobering van de kwaliteit van hulp en ondersteuning aan onze inwoners. Zij zullen hier de gevolgen zeker van merken, en wij zullen de gevolgen ook zien in bijvoorbeeld een lagere klanttevredenheid. Slotopmerking Tot slot wil ik u graag het volgende meegeven: de financiële situatie op de onderwerpen jeugd en Wmo is verre van rooskleurig, evenals de algemene financiële situatie van de gemeente Leiden (vergelijkbaar met de situatie van andere gemeenten). U zult dit ook in de Kaderbrief 2021-2025 teruglezen en u heeft dit ook al kunnen lezen in de brief over jeugdhulp van 12 februari jl ‘Prognose en Ontwikkelingen Jeugdhulp 2021’ (Z/21/3225398).

In diezelfde brief over jeugdhulp wordt ook beschreven dat we momenteel al bepaalde keuzes hebben gemaakt om de uitgaven voor de specialistische jeugdhulp te beperken. Het kost echter tijd voordat we het financiële effect van die keuzes gaan zien.

Hoogachtend,

M.M. Damen

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

Gemeente Leiden

9 / 17

Bijlage Hieronder staat een aantal pagina’s uit diverse stukken van de P&C-cyclus die illustreren hoe de Visie Sociaal Domein gebruikt wordt als kapstok om de activiteiten in het sociaal domein te ordenen. Het is geen uitputtend overzicht. Ook in de Jaarrekening 2020 (nog in concept) zal uitgebreider worden ingegaan op de uitvoering van de Visie Sociaal Domein.

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

10 / 17

PROGRAMMABEGROTING 2020-2024 (PP. 8 T /M 10)

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

11 / 17

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

12 / 17

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

13 / 17

PROGRAMMABEGROTING 2021-2025 (PP. 9 T /M 11)

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

14 / 17

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

15 / 17

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

16 / 17

PROGRAMMABEGROTING 2021-2024

Gemeente Leiden

Datum

18 mei 2021

Kenmerk

Z/21/3260843

Pagina

17 / 17

Gemeente Leiden