Verslag webinar Holland Rijnland RES en Regionale Omgevingsagenda 17 februari 2021

Haasnoot, Geertrude Van: Verzonden: Onderwerp:

RES Holland Rijnland woensdag 24 februari 2021 10:55 Terugblik Webinar Holland Rijnland – RES & Regionale Omgevingsagenda

Beste deelnemer, Hartelijk dank voor uw aanwezigheid en betrokkenheid bij de webinar over de RES & Regionale Omgevingsagenda van afgelopen woensdagavond. Tijdens deze webinar hebben we de ruimtelijke ontwikkelingen in onze regio besproken, in het bijzonder de energietransitie. Voor welke keuzes staan we? Welke dilemma’s spelen hierbij? En hoe gaan wij hier in de regio mee aan de slag? Er is veel besproken, zowel in het plenaire deel als in de deelsessies. Bij deze sturen wij u de opname van het plenaire deel, de presentaties van de deelsessies en een korte terugblik op de verschillende deelsessies. Terugkijken en vragen Wilt u het plenaire deel van de webinar terugkijken? Klik dan op de volgende link. Ook ontvangt u hierbij de presentaties van de verschillende deelsessies: https://hollandrijnland.stackstorage.com/s/bFlmIuSnLY6r7Zzk

Terugblik Er hebben deelsessies plaatsgevonden over zes verschillende onderwerpen: de Regionale Omgevingsagenda, Ruimte & Energie, Warmte, Energiebesparing en zon-op-dak, Duurzame mobiliteit en Besluitvorming & Participatie. Omdat niet iedereen kon deelnemen aan de deelsessie(s) van zijn/haar voorkeur, wordt hieronder een korte terugblik gegeven van de deelsessies. Regionale Omgevingsagenda In deze deelsessie is de opbouw van de Regionale Omgevingsagenda besproken, zoals de subregionale bouwstenen die zijn aangeleverd vanuit de Duin- en Bollenstreek als ook de Rijn- en Veenstreek. Deelnemers zijn ook meegenomen in de verhaallijnen die onderdeel zijn van deze Regionale Omgevingsagenda, zoals het versterken van de as Katwijk-Leiden-Alphen en het zorgen voor vitale, kleine kernen. In het landschap vindt transitie plaats, al dan niet gestuurd of expliciet. Het is echt work in progress! Vragen die ter tafel kwamen, gingen onder meer over de relatie tussen deze Regionale Omgevingsagenda en de RES 1.0, in het bijzonder de kansenkaart met zoekgebieden voor het opwekken van duurzame elektriciteit uit zon en wind. Ook werden er vragen gesteld over de mate van volledigheid van deze Omgevingsagenda.

Zijn bijvoorbeeld de luchtvaartcontouren van Schiphol meegenomen? De inhoud van de Omgevingsagenda werd nog wat abstract ervaren ten opzichte van de concreetheid van de zoekgebieden in de kansenkaart. Deze opmerking wordt meegenomen in de verdere uitwerking van de Regionale Omgevingsagenda. Ruimte en Energie In deze deelsessie wordt een overzicht gepresenteerd van de stappen die gezet zijn om tot de ‘kansenkaart’ voor Holland-Rijnland te komen. Daarnaast is een toelichting gegeven op de zoekgebieden, die nu zijn terug te vinden op de kansenkaart. Vervolgens hebben we het ‘waarderingsmodel’ besproken, dat kan worden gebruikt om 1

zoekgebieden te categoriseren. Ook bespraken we de criteria op basis waarvan wordt gekeken hoe we van kansen, naar zoekgebieden en vervolgens naar zoeklocaties komen. Tijdens het gesprek is aangegeven dat de RES in het lokale ruimtelijke instrumentarium moet worden verwerkt, waarmee het uiteindelijk de individuele gemeenteraden zijn, die beslissingsbevoegd zijn voor hun ‘eigen grondgebied’. Ook is besproken hoeveel zoekgebieden nodig zijn om de opgave voor Holland Rijnland te realiseren. Daarbij constateerden we dat de zoekgebieden op de kansenkaart in deze fase groot genoeg lijken te zijn om aan de ambities voor 2030 te voldoen. Tegelijkertijd zijn in de huidige kansenkaart - op verzoek van gemeenteraden en bestuurders – ook gebieden opgenomen waarvan het te verwachten is dat deze door wettelijke beperkingen niet kunnen worden gebruikt. Welke zoekgebieden voor grootschalige opwek daadwerkelijk in de RES opgenomen worden, wordt momenteel nog verder uitgewerkt. Warmte Bij deze deelsessie is de regionale vraag en het aanbod van warmte besproken. Aan de aanbodkant zijn er verschillende opties denkbaar, zoals restwarmte, geothermie, aquathermie en zonthermie. Tijdens deze sessie is toegelicht wat de potentie is van deze verschillende warmtebronnen binnen de regio.

Ook is de warmte-infrastructuur in de regio in kaart gebracht: wat staat er al, wat is reeds gepland en wat is mogelijk? Aanvullend is gesproken over de mogelijke ‘transitiepaden’, zoals het inzetten op isoleren van huizen en tijdelijke installaties. In het gesprek met deelnemers werd gevraagd of isolatie altijd loont, ook bij hoge temperatuurnetten. Dit is het geval, want de verbruikerskosten voor deze netten worden lager als je de eigen woning beter isoleert. Bovendien besparen inwoners altijd geld wanneer ze hun huis isoleren. Ook werden er vragen gesteld over de inzet van thermische energie uit afvalwater. De mogelijke inzet van ‘riothermie’ wordt meegenomen in de potentiecijfers van aquathermie, die zijn samengesteld door Deltares en het Hoogeheemraadschap. Daarbij zijn bekende bronnen voor aquathermie, zoals meren en zuiveringen, fictief gekoppeld aan de daarvoor geschikte wijken, om te kunnen beoordelen hoeveel aquathermie nodig is. Energiebesparing en zon-op-daken Tijdens deze sessie is besproken hoe energiebesparing en zonnepanelen op daken een plek hebben gekregen in de RES 1.0. We hebben laten zien wat het huidige energieverbruik is in de RES-regio Holland Rijnland en waar de grootste potentie ligt om energie te besparen. Ook hebben we vastgesteld dat er sprake is van een forse stijging in de productie van energie uit zonnepanelen op daken in de regio.

Voor zonnepanelen op grote daken gaat deze groei nu sneller dan voor zonnepanelen op kleine daken. De regio heeft de ambitie om 0,49 TWh elektriciteit op te wekken met zonnepanelen op daken, waarvan 0,25 TWh meetelt voor het landelijke RES-bod van 35 TWh, omdat dit de landelijke ambitie is voor zonnepanelen op grote daken. Veel vragen gingen over de opslag van elektriciteit uit zonnepanelen. Is bijvoorbeeld lokale opslag een oplossing om netverzwaring te voorkomen? En welke problemen ontstaan er bij netbeheerders als iedereen zijn dak vol legt met zonnepanelen? We merkten dat raadsleden worstelen met het stimuleren van inwoners om zelf aan de slag te gaan met het plaatsen van zonnepanelen op eigen daken. Een deel van de inwoners is hier al mee bezig, maar een groot deel van de inwoners heeft dit nog niet gedaan. Duurzame mobiliteit Mobiliteit is de enige sector die is gegroeid in energieverbruik sinds 2014. En bijna 90% van de CO2-uitstoot uit deze sector komt van werkverkeer, waaronder auto’s, vrachtwagens en (bestel)busjes. Dit zijn twee van de vele inzichten die zijn gedeeld tijdens deze deelsessie. Vervolgens zijn de effecten van verschillende manieren voor schonere en slimmere mobiliteit op energiebesparing (in TWh) en CO2-uitstoot (in kTon) in kaart gebracht. Denk aan het gebruik van elektrische vrachtwagens.

Ook zijn enkele maatregelen aangereikt om deze transitie naar schonere en slimmere mobiliteit te faciliteren. Deelnemers stelden een aantal vragen, bijvoorbeeld over de verschuiving van CO2-uitstoot van uitlaatgassen naar de productie van kostbare metalen, als gevolg van de elektrificatie van mobiliteit. Dit behoeft brede aandacht, maar de vraag is ook wat de regio nu aan deze ontwikkeling kan doen. Holland Rijnland heeft immers geen auto-industrie of mijnen. Andere vragen gingen over de mogelijkheid om elektriciteit op te slaan in laadpalen, om dit later terug te kunnen leveren. Dit is technisch mogelijk, en kan helpen om de pieken en dalen in de productie van zonne-energie op te vangen. Na 2030 wordt dit nog veel belangrijker. De deelsessie Duurzame mobiliteit wordt overigens ook onderdeel van het webinar over de Regionale Strategie Mobiliteit begin april. Besluitvorming en Participatie Wat is er in de regio gebeurd om inwoners te betrekken bij de regionale en lokale energietransitie? Dat was het onderwerp van deze deelsessie. In de afgelopen maanden zijn er met meer dan 10.000 mensen in de regio gesproken. Dit ging op verschillende manieren; via enquêtes, webinars of bijvoorbeeld via een vraaggesprek. Er is breed gecommuniceerd over de verschillende activiteiten. Bij de mensen die mee hebben gedaan, zien we een grote 2

groep 50-plussers en hoogopgeleiden. Maar in sommige gemeenten zijn jongeren ook goed bereikt. En via het onderzoek van NP RES hebben we een goed beeld wat jongeren belangrijk vinden. In deze deelsessie kwam bijvoorbeeld aan de orde dat het zeker niet zo is dat er nu een representatief deel van de inwoners uit de regio is bereikt. Wel dat er een eerste aanzet heeft plaatsgevonden tot een gesprek met inwoners, dat de komende periode nog voortgezet moet worden. En waarbij er specifieke aandacht moet zijn voor jongeren en andere specifieke doelgroepen die in het participatieproces niet of te weinig zijn gesproken. Ook wordt er in het vervolgproces steeds gerichter met mensen in (zoek)gebieden gesproken, wanneer de plannen ook concreter worden. Proces Benieuwd naar de vervolgstappen die we in de regio gaan zetten in het kader van de RES en de Regionale Omgevingsagenda?

Vragen of opmerkingen Voor meer informatie, kunt u altijd terecht op:  

Informatie over Nationaal Programma RES en de RESsen in zijn algemeenheid: https://regionaleenergiestrategie.nl Specifieke informatie over de RES Holland Rijnland: www.wijzijnon.nl

Heeft u nog vragen met betrekking tot de onderwerpen die aan bod zijn gekomen tijdens één of meerdere deelsessies? Dan kunt u deze stellen door te antwoorden op deze mail. Dan proberen wij u zo spoedig mogelijk van een antwoord te voorzien en zullen de vragen ook opnemen in een Q&A over de RES 1.0. Wij willen u nogmaals bedanken voor uw inbreng tijdens de deelsessies. Met vriendelijke groet, Programmateam RES en kernteam Regionale Omgevingsagenda

3